Tiet 39 Tu trai nghĩa

Slide 1 Em có nhận xét gì về những hình ảnh dưới đây? Cười Khóc Già Trẻ Hình ảnh trái ngược nhau Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh Đầu giường ánh trăng rọi, Ngỡ mặt đất phủ sương Ngẩng đầu nhìn trăng sáng[.]

Em có nhận xét gì về những hình ảnh dưới đây?

Hình ảnh trái ngược

nhau

Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh

Đầu giường ánh trăng rọi, Ngỡ mặt đất phủ sương.

Ngẩng đầu nhìn trăng sáng, Cúi đầu nhớ cố hương.

- Lý Tương Như dịch

Bạch-Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê

Trẻ đi, già trở lại nhà, Giọng quê không đổi, sương pha mái đầu,

Gặp nhau mà chẳng biết nhau.

Trẻ cười hỏi: “khách từ đâu đến làng?”

-Hạ Tri

Trần Trọng San dịch

Ví dụ 1:

Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh

Đầu giường ánh trăng rọi, Ngỡ mặt đất phủ sương.

Ngẩng đầu nhìn trăng sáng, Cúi đầu nhớ cố hương.

- Lý Tương Như dịch

Bạch-Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê

Trẻ đi, già trở lại nhà, Giọng quê không đổi, sương pha mái đầu.

Gặp nhau mà chẳng biết nhau, Trẻ cười hỏi: “khách từ đâu đến làng?”

-Hạ Tri

Trần Trọng San dịch

Ví dụ 1:

Cúi Ngẩng >

=> Trái nghĩa nhau về tuổi tác (nhiều tuổi, ít tuổi)

=> Trái nghĩa nhau về hành động (rời khỏi vị trí, quay

trở lại vị trí ban đầu)

* Ví dụ:

Xanh vỏ đỏ lòng

Đầu voi đuôi chuột

* Lưu ý: Xác định từ trái nghĩa phải dựa trên một

cơ sở, tiêu chí nhất định Trên cơ sở tiêu chí đó, các

từ trái nghĩa nằm ở hai cực đối lập.

Ví dụ:

2 Già > < Trẻ : Trái nghĩa về tuổi tác

1 Già > < Non: Trái nghĩa về tính chất thời vụ thu

hoạch

- Dịch thơ: Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh

Đầu giường ánh trăng rọi,

Ngỡ mặt đất phủ sương.

Ngẩng đầu nhìn trăng sáng,

Cúi đầu nhớ cố hương.

(Tương Như dịch)

- Dịch thơ: Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê

Trẻ đi , già trở lại nhà

Giọng quê không đổi, sương pha mái đầu

Gặp nhau mà chẳng biết nhau Trẻ cười hỏi: “ Khách từ đâu đến làng”

(Trần Trọng San dịch)

Ví dụ:

->Ngẩng - cúi ( ngẩng đầu - cúi đầu ): tạo phép đối

-> Trẻ - già, đi - trở lại: tạo nên các tiểu đối, phép đối tạo sự tương phản

Ba chìm bảy nổi

Thành ngữ ba chìm bảy nổi dùng để ví cảnh ngộ của con người khi lên xuống, phiêu giạt, long đong

vất vả nhiều phen.

Đầu voi đuôi chuột

Đầu- đuôi

Ví sự việc lúc đầu có vẻ

to tát, rầm rộ nhưng khi kết thúc lại rất nhỏ

bé thậm chí là không

có gì.

Ba chìm bảy nổi: Dùng để ví cảnh ngộ của một người khi

lên xuống, phiêu giạt, long đong vất vả nhiều phen.

Lên voi xuống chó: Thay đổi địa vị thất thường, đột ngột lúc vinh hiển, lúc thất thế.

Đầu voi đuôi chuột: Ví sự việc lúc đầu có vẻ to tát, rầm

rộ nhưng khi kết thúc lại rất nhỏ bé thậm chí là không

có gì.

=> Gây ấn tượng mạnh cho người đọc, người nghe.

Ví dụ:

Thiếu tất cả ta rất giàu dũng khí

Sống chẳng cúi đầu chết vẫn ung dung

Giặc muốn ta nô lệ ta hóa anh hùng

Sức nhân nghĩa mạnh hơn cường bạo.

Thiếu/giàu; sống/chết; nhân nghĩa/cường bạo

-> làm cho bài thơ thêm sinh động, gợi cảm

Bài tập 1: Tìm những từ trái nghĩa trong các câu ca dao, tục ngữ sau đây:

- “Chị em như chuối nhiều tàu, Tấm lành che tấm rách, đừng nói nhau nhiều lời.”

- “Số cô chẳng giàu thì nghèo, Ngày ba mươi Tết thịt treo trong nhà.”

- “Ba năm được một chuyến sai,

Áo ngắn đi mượn, quần dài đi thuê.”

- “Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng, Ngày tháng mười chưa cười đã tối.”

Bài 2: Tìm các từ trái nghĩa với những từ in đậm trong các cụm từ sau:

tươi

cá tươihoa tươi

cá ươnhoa héo

học lực yếu

ăn khỏehọc lực khá ( giỏi ) giỏi

Bài 3: Điền các từ trái nghĩa thích hợp vào các thành ngữ

- Chạy sấp chạy ngửa

-Vô thưởng vô phạt

-Bên trọng bên khinh

-Buổi đực buổi cái

-Bước thấp bước cao

-Chân ướt chân ráo

Bài 4:

Bài 4: Viết một đoạn văn ngắn về tình cảm quê hương,

có sử dụng từ trái nghĩa

Quê tôi ở vùng trung du Bắc Bộ Vào cuối cuối mùa thu,

đầu

đầu mùa đông, thường có những ngày mưa rả rích

Ông tôi kể rằng: Xưa kia, nơi đây là một vùng đồi Xưa kia

hoang vu, vắng vẻ, không một bóng người Nhưng vắng vẻ

ngày

ngày nay, con người đã biến những đồi núi hoang vu nay

ấy thành một miền quê đông đúc Tôi yêu quê tôi lắm! đông đúc

SƠ ĐỒ TƯ DUY

Quan sát hình ảnh và đưa ra cặp từ

trái nghĩa phù hợp?

Cao (Chiều cao) Thấp

Quan sát hình ảnh và đưa ra cặp từ

trái nghĩa phù hợp ?

(Sức khỏe)

XEM HÌNH VÀ TÌM TỪ

THÍCH HỢP ?

BÉO GẦY

ĐẸP XẤU

CAO THẤP

CHÚC CÁC THẦY CÔ GIÁO MẠNH KHỎE, CÁC EM HỌC SINH CHĂM

NGOAN HỌC TỐT !