bài 8 thuoc tri loan than 0,5h

THUỐC TRỊ LOẠN THẦN... Triệu chứng kích thích- Ảo tưởng - Ảo giác - Rối loạn suy nghĩ - Hành vi bất thường rập khuôn, mất định hướng, gây hấn - Căng trương lực, rối loạn tâm trí Triệu ch

THUỐC TRỊ LOẠN THẦN

Triệu chứng kích thích

- Ảo tưởng

- Ảo giác

- Rối loạn suy nghĩ

- Hành vi bất thường (rập khuôn, mất định hướng, gây hấn)

- Căng trương lực, rối loạn tâm trí

Triệu chứng ức chế

- Cách ly với môi trường, xã hội

- Trơ về mặt cảm xúc

- Mất khoái cảm

- Lờ đi các hoạt động thương nhật

TÂM THẦN PHÂN LIỆT

Cơ chế bệnh sinh

(giả thuyết dopamin) -Khởi phát sớm (20 tuổi) => mất trí sớm -Môi trường + di truyền

-Cơn loạn thần: tăng hoạt tính hệ

dopaminergic qua receptor D2

-Loạn ngôn ngữ: biến dạng não thất

Thuốc để điều trị

-Tâm thần phân liệt

-Trạng thái thao cuồng, hoang tưởng

-Rối loạn hành vi, xúc cảm

Cơ chế cơ bản

-Dopamin receptor antagonist

-5-HT receptor antagonist

-Muscarinic antagonist

THUỐC TRỊ LOẠN THẦN

Đối kháng Dopamin receptor:

- D1, D5 # D2, D3, D4

- Thế hệ 1: D2>D1

- Thế hệ 2 (sulpirid, amisulpirid, remoxiprid): đ/k chọn lọc D2

- Đ/K D2 ở trung não hồi viền (mesolimbic) => giảm t/c kích thích, giảm khoái cảm

- Đ/K D2 ở thể vân (striatum) => rối loạn vận động

- Đ/K D2 ở thể ụ phễu (tuberoinfudibular) => tăng tiết prolactin

- Hiệu quả: khi > 80% D2 receptor được đối kháng

- Aripiprazol: chủ vận 1 phần trên D2 receptor

THUỐC TRỊ LOẠN THẦN

Đối kháng serotonin (5-HT) receptor:

- 5-HT2A (olanzapin, risperidon), 5-HT1A

-Tăng tiết dopamin ở thể vân => cải thiện rối loạn vận động

- Ức chế tiết serotonin ở hồi viền => giảm trạng thái kích thích

- Tăng tiết glutamat hồi viền => cải thiện t/c ức chế

Đối kháng muscarinic M receptor

- Clopromazin, clozapin, quetiapin

- Làm giảm hội chứng ngoại tháp

Đối kháng α 1 -adrenergic receptor, histamin H1-receptor

- Đa số các thuốc

- Gây TDP (tụt HA tư thế, tăng cân)

THUỐC TRỊ LOẠN THẦN

Tác dụng phụ Biểu hiện Cơ chế

Hệ thần kinh tự động Mất thích nghi, khô

miệng, khó tiểu, táo bón

Đối kháng muscarinic receptor

Tụt HA tư thế, bất lực, mất khả năng xuất tinh

Đk α1-adrenergic receptor

Hệ thần kinh trung ương Hội chứng ngoại tháp

(parkinson), loạn trương lực cơ, bồn chồn

Đối kháng dopamin receptor

Loạn vận động muộn Siêu nhạy cảm với

dopamin receptor

Mê sảng Đối kháng với M receptor

Hệ nội tiết Mất kinh-tiết sữa, vô sinh,

bất lực

Tăng tiết prolactin do đối kháng dopamin

THUỐC TRỊ LOẠN THẦN

Tác dụng phụ hiếm xảy ra nhưng nguy hiểm

- Hội chứng TK ác tính (NMS)

•Tăng trương lực cơ, sốt

•Nhịp tim, huyết áp không ổn định

•Myoglobin niệu, tử vong (10%)

- Mất bạch cầu hạt

- Rối loạn dẫn truyền (kéo dài QT)

Chỉ định

- Bệnh tâm thần

- Cơn lo sợ cấp, cơn mê sảng, cơn thao cuồng (haloperidol)

- Buồn nôn, nôn mửa (droperidol, clopromazin)

- Hiếm: hội chứng Tourette-nấc không dứt (haloperidol)

Chống chỉ định: Ức chế TKTW nặng

THUỐC TRỊ LOẠN THẦN

Thuốc D1 D2 α 1 H1 M 5-HT TDP

Chlopromazin + +++ +++ ++ + ++ h/c ngoại tháp, an thần, tụt HA,

vàng da, khô miệng Fluphenazin, trifluperazin có hiệu lực tương tự nhưng không gây vàng da và ít gây tụt HA và h/c ngoại tháp hơn

Haloperidol + +++ ++ - - + Tương tự chlopromazin nhưng

không gây vàng da, ít gây khô miệng, táo bón

Flupentixol ++ +++ ++

+

- + Ít gây tụt HA, khô miệng hơn

chlopromazin, bồn chồn

THUỐC TRỊ LOẠN THẦN

Thuốc D1 D2 α 1 H1 M 5-HT TDP

Tăng hoạt bát Amisulpirid, Pimozid tương tự Clozapin + + ++ ++ ++ ++ Không gây h/c ngoại tháp

Mất BC hạt (1%) Động kinh, tăng cân

Hiệu quả BN đề kháng Giảm nguy cơ tự tử Olanzapin ít gây an thần, mất

BC hạt hơn nhưng ít hiệu quả hơn

Risperidon + ++ ++ ++ - +++ h/c ngoại tháp: liều cao, tăng

cân, tụt HA

THUỐC TRỊ LOẠN THẦN

Thuốc D1 D2 α 1 H1 M 5-HT TDP

Sertindol + ++ ++ + - +++ Loạn nhịp, tăng cân, sung huyết

mũi, an thần, tụt HA

T1/2 dài (3 ngày) Hiệu quả t/c ức chế Quetiapin - + ++ + + + Không gây h/c ngoại tháp

Không gây tiết prolactin

T1/2 ngắn: 8h

An thần, tụt HA, nhanh nhịp tim, khô miệng, táo bón, tăng cân Aripiprazol - +++ + + - ++ Không gây h/c ngoại tháp,

không gây tụt HA

T1/2 dài (3 ngày) Không gây tăng cân, không gây tiết prolactin

THUỐC TRỊ LOẠN THẦN

Thuốc D1 D2 α 1 H1 M 5-HT TDP

Zotepin + ++ ++ ++ - ++ Không gây h/c ngoại tháp

Không gây tụt HA Ziprasidon + ++ ++ + - +++ Ít gây h/c ngoại tháp

Không gây tăng cân, hiệu quả t/chứng ức chế

T1/2 ngắn 8h Mệt mỏi, buồn nôn

Dạng sử dụng: PO (t1/2 15~30h): khởi đầu: bid => 1 lần khi ngủ

IM (cơn loạn thần, điên cuồng, mê sảng)

Depot: 3-6 tuần (IM)

THUỐC TRỊ LOẠN THẦN

Thuốc Liều tối thiểu (mg) Khoảng liều/ngày

THUỐC TRỊ LOẠN THẦN