Tiết 38 I. Phương pháp tả người (tiếp)
B. Kiểm tra bài cũ
? Hãy phát biểu cảm nghĩ của mình về nhân vật Lượm trong bài thơ cùng tên của tác giả Tố Hữu?
? Bài thơ đã đem lại cho em cảm xúc gì?
C. Bài mới:
Cô Tô l m t tu bút à Lí Thông ột tuỳ bút độc đáo, tài hoa của Nguyễn Tuân. Hãy nói lên cảm ỳ bút độc đáo, tài hoa của Nguyễn Tuân. Hãy nói lên cảm đột tuỳ bút độc đáo, tài hoa của Nguyễn Tuân. Hãy nói lên cảm đc áo, t i hoa c a Nguy n Tuân. Hãy nói lên c mà Lí Thông ủa Nguyễn Tuân. Hãy nói lên cảm ễn Tuân. Hãy nói lên cảm ảm nh n c a em v bi n, v r ng ông trên ủa Nguyễn Tuân. Hãy nói lên cảm ề biển, về rạng đông trên đảo Cô Tô qua trang văn này của ển, về rạng đông trên đảo Cô Tô qua trang văn này của ề biển, về rạng đông trên đảo Cô Tô qua trang văn này của ạy học: đ đảmo Cô Tô qua trang v n n y c aăn này của à Lí Thông ủa Nguyễn Tuân. Hãy nói lên cảm Nguy n Tuân.ễn Tuân. Hãy nói lên cảm
? Em hiểu gì về quần đảo Cô Tô?
? Cô Tô hiện lên qua cái nhìn của tác giả sau trận bão như thế nào?
? Em có nhận xét gì về cách thể hiện của Nguyễn Tuân qua cái nhìn toàn cảnh về Cô Tô?
- GV cung cấp tư liệu cho HS tham khảo.
Nhìn biển nhà văn thốt lên "sao chiều nay nó xanh quá quắt đến như vậy?" Ông thầm hỏi mình xanh như lá chuối non, như lá chuối già? xanh như cốm vòng mùa thu?
Cô Tô là một quần đảo có 600 hòn đảo dư thuộc vịnh Bắc Bộ. Sau trận bão, bầu trời Cô Tô trong sáng, núi đảo xanh mượt, nước biển lam biếc đậm đà. Cát, bãi cát vàng ròn tinh khôi.
Với tình yêu biển, say biển, Nguyễn Tuân đã khám phá ra bao vẻ đẹp nước biển Cô Tô. Với óc tưởng tượng đầy mĩ cảm, ông đã tung ra hàng loạt ẩn dụ, so sánh nói về sắc nước, sắc biển.
Xanh như màu áo kim trọng? Xanh như vạt áo nước mắt của ông quan Tư mã nghe đàn tì bà trên con sóng Giang Châu? xanh như một trang sử cổ viết lên thân tre?
Xanh cái màu xanh ngọc bích? Xanh như một niềm hy vọng trên cửa bể?...
? Qua đây em thấy Nguyễn Tuân là cây bút như thế nào?
GV cung cấp tư liệu cho HS. Sinh thời Nguyễn Tuân đi nhiều nơi, nhưng khi đến Cô Tô với nhiều thi vị và cảm hứng thiên nhiên trữ tình. Ông nói về hoàng hôn
"đúng là một lẵng hoa nổi bềnh trên sóng biển mẹ hiền". Khoảnh khắc ấy được "núi gần núi xa, đảo gần đảo xa rủ nhau cùng xuống màu" trên Hạ Long thần tiên.
? Để có được sự cảm nhận chính xác về Cô Tô cảnh bình minh, tác giả đã phải làm gì và làm như thế nào?
? Em thấy Nguyễn Tuân miêu tả cảnh mặt trờ lúc bình minh qua những ngôn từ nào?
? Khi miêu tả hình ảnh mặt trời, tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật gì?
? Tác dụng của các biện pháp nghệ thuật bầy như thế nào?
? Em có nhận xét gì về nghệ thuật miêu tả của Nguyễn Tuân?
Qua đó, ta càng thấy rõ Nguyễn Tuân là nhà văn rất uyên bác, tài hoa, độc đáo, có một vốn sống và một kho từ ngữ giàu có, sáng tạo. Có bao nhiêu so sánh là bấy nhiêu phát hiện và yêu thương; yêu "sự sống giàu đẹp của quần đảo."
Có xem hoàng hôn trên hải đảo, rồi mới thấy hết cái đẹp của rạng đông trên Cô Tô.
Ông đã thức dậy từ 4 giờ sáng để đón mặt trời mọc. Chân trời, ngấn bể sau trận bão
"sạch như tấm kính lau hết mây, hết bụi" mặt trời "nhú lên dần dần". Mặt trời "tròn trĩnh phúc hậu như lòng đỏ một quả trứng thiên nhiên đầy đặn". Mặt trời rạng đông như một quả trứng hồng hào thăm thẳm và đường bệ đặt lên một mâm bạc đường kính rộng bằng cả một cái chân trời màu ngọc trai nước biển ửng hồng. Mặt trời mọc mỗi sáng trên Cô Tô là quà tặng của tạo hoá cho bà con dân đảo, vì hạnh phúc của con người. Mặt trời là nguồn sống và niềm vui "y như một mâm lễ phẩm tiến ra từ trong bình minh để mừng cho sự trường thọ của tất cả những người chài lưới trên muôn thuở biển Đông". Đó là cảm hứng vũ trụ hoà quyện với cảm hứng
GV cung cấp tư liệu cho HS.
- Chúng ta chưa được vinh hạnh đi theo Nguyễn Tuân để ngắm màu xanh biển ngọc bích đảo Cô Tô, chưa được xem cảnh rạng đông trên hải đảo, chưa được tắm mát, được uống nước ngọt (pha trà) nơi đảo Thanh Luân…
? Qua bài tuỳ bút này, em có tình cảm gì đối với thiên nhiên, đất nước, con người Việt Nam nói chung và Cô Tô nói riêng?
nhân văn được thể hiện bằng bút pháp tài hoa.
Qua bài tuỳ bút này, ta yêu thêm cảnh sắc đất nước, yêu thêm bà con làng chài trên miền hải đảo xa. Đọc tuỳ bút Cô Tô của Nguyễn Tuân chúng ta cảm thấy vui thích như được thưởng thức một áng thơ trữ tình ngọt ngào hương sắc.
D. Củng cố:
? Hãy nêu những cảm nhận của mình về nội dung và nghệ thuật trong tác phẩm kí "Cô Tô"
của Nguyễn Tuân?
? Tác phẩm đem lại cho người đọc cảm nhận gì về phong cảnh và con người nơi đây?
Đ. Hướng dẫn về nhà:
- Về nhà học bài cũ, tóm tắt được nội dung của văn bản.
- Qua việc cảm nhận về nội dung và nghệ thuật của tác phẩm, em hãy viết một đoạn văn miêu tả cảnh bình minh trên quê hương em?
TI ết 67 A. Mục tiêu:
- Giúp học sinh hiểu sâu sắc hơn về 2 văn bản: Cây tre Việt Nam, Cô Tô.
- Làm các bài tập cảm thụ về 2 văn bản.
B. Ti n trình:ến trỡnh lờn lớp:
Học sinh hệ thống hoá kiến thức về ND và NT hai văn bản.
Lớp nhận xét, sửa chữa, bổ sung.
Giáo viên chốt lại.
I. NỘI DUNG KIẾN THỨC:
1. Văn bản "Cây tre Viêt Nam":
* Nội dung
- Những phẩm chất của cây Tre Việt Nam, con người Việt Nam.
- Sự gắn bó của cây tre với con người Việt Nam.
* Nghệ thuật.
- Hình ảh ẩnh dụ cây tre - biểu tượng.
- Giọng điệu nhịp điệu câu văn có nhạc tính tạo chất trữ tình thiết tha, sôi nổi, bay bổng.
II. LUYỆN TẬP:
Bài 1: Bóng tre trùm lên âu yếm…..khai hoang.
a) Đoạn văn sử dụng phép tu từ gì?
b) Nêu tác dụng.
* Gợi ý đáp án:
a) Nhân hoá: Bóng tre - âu yếm b) Tác dụng:
Học sinh thảo luận nhóm đôi 2'
Học sinh thảo luận nhóm 4:
3' .
Đạidiện nhóm trình bày kết quả.
Lớp nhận xét bổ sung.
Giáo viên chốt đáp án.
Học sinh dựa vào đáp án trả lời thành đoạn văn.
+ Sự gắn bó gần gũi của tre với con người Việt Nam.
+ Tre như người mẹ tình cảm che chở yêu thương đối với người nông dân Việt Nam.
Bài 2: Đoạn văn sử dụng phép tu từ gì? Tác dụng?
"Sau trận bão, chân trời ngấn bể…. Nước biển hửng hồng"
* Gợi ý:
- Phép so sánh:
Chân trời ngấn bể - Tấm kính Mặt trời - Qủa trứng thiên nhiên - Tác dụng:
+ Cảnh mặt trời mọc được đặt trong một khung cảnh rộng lớn bao la, hết sức trong trẻo tinh khôi.
+ Cảnh mặt trời mọc trên biển là bức tranh tuyệt đẹp rực rõ và tráng lệ.
V: Rỳt kinh nghiệm sau bài dạy:
Lớp 6a1:...
...
...
Lớp 6a2:...
...
...
Buổi 14: ÔN TẬP CÁC PHÉP TU TỪ TỪ VỰNG A. Mức độ cần đạt: Giúp học sinh :
1. Kiến thức: Tiếp tục củng cố và nâng cao kiến thức về các biện pháp tu từ từ vựng 2. Kĩ năng: Áp dụng những kiến thức đã học vào làm các bài tập cụ thể
B. Chuẩn bị:
- GV: Bài soạn, các tài liệu liên quan - HS: Ôn tập các phép tu từ đã học C. Tiến trình dạy - học
* Ổn định lớp
* Kiểm tra bài cũ: Kể tên các phép tu từ đã học * B i m i à Lí Thông ớp:
Tiết 40
? Thế nào là so sánh?
? Một phép so sánh đầy đủ có cấu tạo mấy phần?
? Có mấy kiểu so sánh?
? Phộp so sỏnh cú tỏc dụng gỡ đối với việc miờu tả sự vật, sự việc?
? Đối với việc miờu tả tỡnh cảm người viết?
? Em hãy nhắc lại thế nào là biện pháp tu từ nhân hoá?
? Có các kiểu nhân hoá nào? Em hãy nêu các kiểu nhân hoá đã học? Cho ví dụ minh hoạ ?
I. Ôn tập so sánh, nhân hóa 1. So sánh
a. Khái niệm
- So sánh là đối chiếu giữa sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng
b. Cấu tạo của phép so sánh - Vế A
- Phương diện so sánh - Từ so sánh
- Vế B
c. Các kiểu so sánh Cú hai kiểu so sỏnh
- So sỏnh ngang bằng: A là B
- So sỏnh khụng ngang bằng: A chẳng bằng B.
+ Ngang bằng: như, tựa như....
+ Hơn kém: hơn, hơn là, kém, kém hơn, khác.
d. Tác dụng
- Đối với việc miêu tả sự vật, sự việc:
Tạo ra những hỡnh ảnh cụ thể, sinh động giúp người đọc người nghe dễ hỡnh dung về sự vật, sự việc được miêu tả.
cụ thể trong đoạn văn phép so sánh giúp người đọc hỡnh dung được những cách rụng khác nhau của lá.
- Đối với việc thể hiện tư tưởng, tỡnh cảm của người viết: tạo ra những lối nói hàm súc giúp người đọc dễ nắm bắt tư tưởng tỡnh cảm người viết. Cụ thể trong đoạn văn thể hiện quan niệm của tác giả về sự sống và cái chết.
2. Nhân hoá
- HS nhắc lại khái niệm nhân hoá - Các kiểu nhân hoá
Có ba kiểu nhân hoá cơ bản:
+ Gọi vật bằng những từ vốn gọi người + Những từ chỉ hoạt động tính chất của con người được dùng để chỉ hoạt động tính chất
? Em hãy nhắc lại tác dụng của phép nhân hoá?
Tiết 41
? Em hãy nhắc lại thế nào là biện pháp tu từ ẩn dụ? Cho ví dụ minh hoạ ?
? Em hãy nhắc lại tác dụng của phép tu từ ẩn dụ?
? Em hãy nhắc lại thế nào là biện pháp tu từ hoán dụ? Cho ví dụ minh hoạ ?
? Có những kiểu hoán dụ nào?
của vật.
+ Trò chuyện với vật như đối với người - Tác dụng: Phép nhân hoá làm cho câu văn, bài văn thêm cụ thể, sinh động, gợi cảm; làm cho thế giới đồ vật, con vật được gần gũi với con người.
VD:
Bác Giun đào đất suốt ngày
Hôm qua chết dưới bóng cây sau nhà.
(Trần Đăng Khoa) II. Ôn tập ẩn dụ, hoán dụ
1. Ẩn dụ a. Khái niệm:
- Ẩn dụ là gọi tên sự vật, sự việc này bằng tên sự vật sự việc khác có nét tương đồng nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt
Ví dụ:
Thuyền về có nhớ bến chăng?
Bến thì một dạ khăng khăng đợi thuyền.
( ca dao) b. Tác dụng của ẩn dụ.
- Ẩn dụ làm cho câu văn giàu hình ảnh và hàm súc, lôi cuốn người đọc, người nghe, tăng sức biểu cảm cho diễn đạt.
- HS lấy thêm ví dụ, phân tích.
2. Hoán dụ a. Khái niệm
Hoán dụ là gọi tên sv, htượng, kniệm bằng tên của một svật, htượng, kniệm khác có quan hệ gần gũi với nó nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.
VD: Đứng lên, thân cỏ, thân rơm
Búa liềm không sợ súng gươm bạo tàn.
b. Các kiểu hoán dụ
a. Lấy bộ phận để chỉ toàn thể Đầu xanh đã tội tình gì
Má hồng đến quá nửa thì chưa thôi -> Chỉ Kiều
b. Lấy vật chứa đựng để chỉ sự vật được chứa đựng
VD: Cả làng quê đường phố Cả lớn nhỏ gái trai
Đám càng đi càng dài Càng dài càng đông mãi
-> chỉ đồng bào nông thôn và đồng bào thành thị.
c. Lấy dấu hiệu của sự vật để gọi sự vật VD: áo chàm đưa buổi phân li
Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay -> chỉ đồng bào Việt Bắc
Tiết 42
? Em hãy tìm 5 câu ca dao, trong đó mỗi câu có một phép nhân hoá?
? Em hãy kể những phép nhân hoá trong bài Mưa của Trần Đăng Khoa . Nêu tác dụng của những phép nhân hoá ấy.
? Trong đoạn thơ sau đây:
Từ ấy trong tôi bừng nắng hạ Mặt trời chân lí chói qua tim Hồn tôi là một vườn hoa lá
Rất đậm hương và rộn tiếng chim.
( Tố Hữu)
? Tìm các phép so sánh và ẩn dụ trong đoạn thơ.
? Hãy viết thành văn xuôi đoạn thơ trên.
Em hãy tìm vài ví dụ tiêu biểu để chứng minh.
HS đọc lại 3 bài thơ và tìm GV hướng dẫn HS làm
? Đó là những hoán dụ kiểu gì?
? Cách sử dụng hoán dụ như vậy có tác dụng gì?
d. Lấy cái cụ thể để gọi cái trừu tượng VD: Đảng ta đó trăm tay nghìn mắt Đảng ta đây xương sắt da đồng
-> Những số cụ thể được dùng để thay cho số nhiều.
III. Luyện tập Bài tập 1
HS thảo luận làm bài VD:
Núi cao chi lắm núi ơi
Núi che mặt trời chẳng thấy người thân Bài tập 2
- Trên cơ sở HS đã được tìm hiểu bài thơ, HS thảo luận làm bài.
Bài tập 3
- HS suy nghĩ làm bài
+ Ở yêu cầu thứ nhất chú ý hai hình ảnh:
nắng hạ và mặt trời chân lý; từ so sánh: là + Khi đã tìm được các hình ảnh ẩn dụ và so sánh thì sẽ viết được thành văn xuôi.
Bài tập 4
Ở đây cần hiểu việc so sánh là giúp người đọc người nghe dễ hình dung cũng như thể hiện khả năng liên tưởng của người diễn đạt.
Còn ẩn dụ không chỉ có vậy mà còn thể hiện được tình cảm, cảm xúc.
HS lấy ví dụ, phân tích
Bài tập 5. Hãy tìm các ẩn dụ trong 3 bài thơ vừa học
Bài tập 6. Cho đoạn thơ
Còi máy gọi bến tàu hầm mỏ Hòn Gai kêu Đất Đỏ đấu tranh Áo nâu liền với áo xanh
Nông thôn liền với thị thành đứng lên a. Trong đoạn thơ trên t/g dùng những từ nào để làm phép hoán dụ?
b. Các từ ngữ dùng làm hoán dụ để thay cho ai?
c. Tác dụng của các phép hoán dụ trong đoạn thơ?
Bài tập 7. Cho các câu sau đây - Tay ta tay búa tay cày
Tay gươm tay bút dựng xây nước mình - Đứng lên thân cỏ thân rơm
Búa liềm không sợ súng gươm bạo tàn a. Đó là những hoán dụ kiểu gì?
b. Cách sử dụng hoán dụ như vậy có tác dụng gì?
? Viết một đoạn văn miêu tả cảnh bình minh trên quê hương em trong đó có sử dụng biện pháp so sánh, nhân hoá
? Tìm phép so sánh, nêu rõ tác dụng của phép so sánh trong đoạn văn
Bài tập 8. Viết một đoạn văn miêu tả cảnh bình minh trên quê hương em trong đó có sử dụng biện pháp so sánh, nhân hoá
Bài tập 9. Tìm phép so sánh, nêu rõ tác dụng của phép so sánh trong đoạn văn sau:
“Dòng sông Năm Căn mênh mông… vô tận”
* Củng cố
- Làm thêm một số bài tập củng cố ở nhà
* Hướng dẫn học tập
- Nắm chắc kiến thức về biện pháp tu từ
- Viết một đoạn văn tả cảnh, hay làm một đoạn thơ 4 chữ có sử dụng các phép tu từ RÚT KINH NGHIỆM
...
...
...
Buổi 15: ÔN TẬP TRUYỆN, KÍ VIỆT NAM A. Mức độ cần đạt
1. Kiến thức: Qua bài học nhằm giúp học sinh cảm nhận được giá trị nội dung của văn bản truyện, kí. Từ đó nắm được những đặc điểm cơ bản của thể loại văn bản kí Việt Nam. Từ đó các em có thể phân biệt được với các thể loại khác.
2. Kĩ năng: Các em thấy được những cái hay, cái đẹp mà tác giả gửi gắm đến người đọc qua văn bản này từ việc tìm hiểu thêm nội dung của một số văn bản.
- Rèn kỹ năng phân tích tác phẩm kí Việt Nam hiện đại.
B. Chuẩn bị - GV: Bài soạn
- HS: Ôn tập các văn bản C. Tiến trình dạy-học:
*Ổn định lớp:
*Kiểm tra bài cũ: Lồng trong quá trình học * B i m i: à Lí Thông ớp:
Tiết 43
? Tác giả của văn bản là ai?
? Văn bản thuộc thể loại nào?
? Hãy tóm tắt nội dung của văn bản
I. Ôn tập văn bản Vượt thác 1.Tác giả: Võ Quảng
2. Thể loại: truyện( đoạn trích)
3. Tóm tắt: Hành trình ngược sông Thu Bồn vượt thác của con thuyền do dượng Hương Thư chỉ huy. Cảnh sông nước và hai bên bờ,
? Nêu nội dung và nghệ thuật dặc sắc của văn bản?
GV hướng dẫn HS làm bài
Tiết 44
? Em hiểu gì về quần đảo Cô Tô?
? Cô Tô hiện lên qua cái nhìn của tác giả sau trận bão như thế nào?
? Em có nhận xét gì về cách thể hiện của Nguyễn Tuân qua cái nhìn toàn cảnh về Cô Tô?
- GV cung cấp tư liệu cho HS tham khảo.
Nhìn biển nhà văn thốt lên "sao chiều nay nó xanh quá quắt đến như vậy?" Ông thầm hỏi mình xanh như lá chuối non, như lá chuối già? xanh như cốm vòng mùa thu?
Xanh như màu áo kim trọng? Xanh như vạt áo nước mắt của ông quan Tư mã nghe đàn tì bà trên con sóng Giang Châu? xanh như một trang sử cổ viết lên thân tre? Xanh cái màu xanh ngọc bích? Xanh như một niềm hy vọng trên cửa bể?...
? Qua đây em thấy Nguyễn Tuân là cây bút như thế nào?
sức mạnh và vẻ đẹp của con người trong cuộc vựơt thác
4. Nghệ thuật và nội dung của văn bản a. Nghệ thuật
- Miờu tả, so sỏnh, nhõn húa.
- Chọn điểm nhỡn thuận lợi cho quan sỏt - Sự liên tưởng, tưởng tượng phong phú - Có cảm xúc với đối tượng miêu tả b. Nội dung
- Cảnh thiên nhiên, sông nước, cây cối rộng lớn hùng vĩ
- Nổi bật vẻ hùng dũng của người lao động.
5. Bài tập:
a. Chỉ ra chi tiết miêu tả và so sánh trong văn bản" Vượt thác", tác dụng của việc miêu tả và so sánh đó?
b. Hãy tìm những hình ảnh so sánh và nhân hoá được t/g sử dụng khi tả dòng sông, rừng núi, con thuyền, cây cổ thụ và dượng Hương Thư?
II. Ôn tập văn bản Cô Tô
- Cô Tô là một quần đảo có 600 hòn đảo dư thuộc vịnh Bắc Bộ. Sau trận bão, bầu trời Cô Tô trong sáng, núi đảo xanh mượt, nước biển lam biếc đậm đà. Cát, bãi cát vàng ròn tinh khôi.
- Với tình yêu biển, say biển, Nguyễn Tuân đã khám phá ra bao vẻ đẹp nước biển Cô Tô.
Với óc tưởng tượng đầy mĩ cảm, ông đã tung ra hàng loạt ẩn dụ, so sánh nói về sắc nước, sắc biển.
- Qua đó, ta càng thấy rõ Nguyễn Tuân là nhà văn rất uyên bác, tài hoa, độc đáo, có một vốn sống và một kho từ ngữ giàu có, sáng tạo. Có bao nhiêu so sánh là bấy nhiêu phát hiện và yêu thương; yêu "sự sống giàu đẹp của quần