- Đây là thăm dò quan trọng nhất, nhanh, rẻ, an toàn, chính xác, có khả năng chẩn đoán trước khi có biểu hiện lâm sàng là chảy máu.
- Điều kiện: bàng quang đủ nước tiểu.
- Xác định được chính xác vị trí bánh rau, đo khoảng cách từ mép bánh rau đến lỗ trong cổ tử cung.
106
Biên soạn: Nguyễn Việt Hà – Nguyễn Thị Ngọc Mai Tổng hợp: Nguyễn Việt Đức + Khoảng cách từ bờ mép bánh rau đến lỗ trong cổ tử cung trên 20mm thì thai có khả
năng đẻ đường dưới được, nếu dưới 20mm thì khó có khả năng đẻ đường dưới.
+ Mép bánh rau lan tới lỗ trong cổ tử cung: khi chuyển dạ thường trở thành rau tiền đạo bán trung tâm, nên chủ động mổ lấy thai.
+ Mép bánh rau lan qua lỗ trong cổ tử cung: rau tiền đạo trung tâm, nên chủ động mổ lấy thai.
- Theo dõi sự di chuyển vị trí của bánh rau trong 3 tháng cuối thai kì.
- Đánh giá tình trạng thai, hoạt động tim thai,…
b) Các phương pháp chẩn đoán khác, hiện nay không dùng nữa:
- X quang tia mềm
- X quang có bơm thuốc cản quang vào bàng quang - Chụp phóng xạ
c) Công thức máu: biểu hiện thiếu máu tùy mức độ.
5. Xử trí
a) Chăm sóc, điều dưỡng
- Khuyên bệnh nhân nhập viện điều trị cầm máu.
- Nghỉ ngơi tại giường, hạn chế đi lại tối đa khi đã hết chảy máu. Không nên xếp bệnh nhân nằm ghép, nằm chung với người nhà.
- Không quan hệ tình dục, không vê đầu vú, không xoa bụng.
- Chế độ ăn uống:
+ Dinh dưỡng tốt để đảm bảo cân nặng của đứa trẻ.
+ Chống táo bón: ăn nhiều rau, chất xơ.
b) Thuốc
- Giảm co tử cung
+ Papaverin: liều dùng 0,04 – 0,4g/ngày. Ngày đầu thường tiêm bắp hoặc tiêm tĩnh mạch, những ngày sau uống. Liều nên rải đều trong ngày. Có thể dùng spasfon, spasmaverin
+ Salbutamol: trong cơn co tử cung, truyền salbutamol <20àg/ph để khống chế cơn co tử cung. Sau đó uống salbutamol rải rác trong ngày.
- Kháng sinh β-lactam: chống nhiễm khuẩn đường sinh dục dưới có khả năng tạo ra prostaglandin
- Corticoid: giúp trưởng thành phổi, dùng cho thai 28 – 34 tuần giúp tránh bệnh màng trong cho trẻ sinh non
+ Dexamethason 6mg/lần x 4 lần, mỗi lần cách nhau 12h hoặc
107
+ Betamethason 12mg x 2 lần cách nhau 24h.
- Nhuận tràng chống táo bón: magie sulfat uống.
- Viên sắt và các vitamin, truyền máu nếu mất máu nhiều.
c) Theo dõi
- Số lần chảy máu, số lượng máu mất.
- Toàn trạng của mẹ.
- Siêu âm đánh giá tình trạng thai và rau.
d) Sản khoa
- Khi điều trị chảy máu của rau tiền đạo có kết quả: có thể giữ thai đến đủ tháng.
+ Nên giữ bệnh nhân ở trong viện vì có thể chảy máu lại rất nguy hiểm cho tính mạng bệnh nhân.
+ Theo dõi sát tình trạng thai, sự phát triển của thai và bánh rau.
+ Khi thai 38 tuần trở lên, nên xác định chẩn đoán loại rau tiền đạo để có biện pháp xử trí tiếp theo:
o Rau tiền đạo trung tâm hoặc bán trung tâm: chủ động mổ lấy thai trước khi chuyển dạ.
o Rau tiền đạo bám thấp, bám bên, bám mép mà tử mép bánh rau đến lỗ trong cổ tử cung >20mm có thể chờ chuyển dạ đẻ tự nhiên.
- Khi điều trị chảy máu của rau tiền đạo không có kết quả:
+ Cần chủ động mổ lấy thai để cứu mẹ là chính, không kể tuổi thai.
Câu 47. Rau tiền đạo khi chuyển dạ: triệu chứng, chẩn đoán và hướng xử trí.
Trả lời
Rau tiền đạo là bánh rau bám ở đoạn dưới và cổ tử cung, nó chặn phía trước cản trở đường ra của thai nhi khi chuyển dạ đẻ.
Hậu quả của rau tiền đạo
- Chảy máu trong 3 tháng cuối của thời kì thai nghén, trong chuyển dạ và sau đẻ.
- Gây khó khăn cho sự bình chỉnh của ngôi thai, gây đẻ non.
Nếu rau tiền đạo được phát hiện sớm và xử trí tốt, có thể hạn chế được tỉ lệ tử vong và mắc bệnh cho mẹ và con.