Phương châm: bảo vệ mẹ là chính, có chiếu cố tới con.
Theo nguyên tắc dựa vào tình trạng suy tim a) Thai phụ chưa suy tim
- Con rạ
+ Đình chỉ thai nghén ở bất kì tuổi thai nào.
+ Nếu phát hiện muộn, thai gần đủ tháng và tình trạng bệnh của mẹ cho phép, có thể giữ thai đến đủ tháng. Cần tìm biện pháp thích hợp để kết thúc thai nghén.
- Con so:
+ Thai phụ có thể giữ thai để đẻ nhưng cần theo dõi hàng tuần của bác sĩ chuyển khoa tim mạch và chuyên khoa sản để đề phòng biến cố tim – sản.
+ Thai phụ nên được chăm sóc tại bệnh viện trước khi đẻ 1 tháng.
b) Thai phụ đã suy tim
- Con rạ
+ Đình chỉ thai nghén ở bất kì tuổi thai nào bằng biện pháp an toàn và triệt để nhất.
+ Tùy mức độ suy tim, loại bệnh tim, tùy tuổi thai mà chọn phương pháp thích hợp:
nạo thai triệt sản, mổ cắt tử cung cả khối, mổ lấy thai rồi cắt tử cung bán phần.
+ Hoặc điều trị thêm một thời gian cho thai đủ tháng mới đình chỉ thai nghén.
- Con so
+ Cần cân nhắc kĩ của thầy thuốc sản khoa và tim mạch.
+ Thai phụ đang bị suy tim độ I, II
o Thai còn nhỏ (dưới 6 tháng) nên phá thai.
o Thai trên 6 tháng, tùy mức độ suy tim, loại bệnh tim, nguyện vọng của thai phụ, khả năng điều trị mà có thể giữ thai đến đủ tháng. Khi giữ thai cần đánh giá kết quả điều trị hàng ngày. Nếu không đáp ứng với đều trị nên đình chỉ thai nghén.
+ Thai phụ dang bị suy tim độ III, IV o Đình chỉ thai nghén ở bất kì tuổi thai nào.
o Cần chọn thời điểm và phương phá tốt nhất. Nên điều trị tích cực suy tim trong thời gian ngắn để tình trạng bệnh nhân tốt hơn, lúc đó cần chỉ định ngay.
c) Các phương pháp đình chỉ thai nghén trong tim – sản
- Lựa chọn phương pháp dựa trên: tình trạng bệnh nhân, tuổi thai, tình trạng của thai và của từng bệnh nhân cụ thể.
- Các phương pháp
+ Hút điều hòa kinh nguyệt, hút điều hòa kinh nguyệt và triệt sản + Nạo thai, nạo thai và triệt sản
+ Mổ cắt tử cung cả khối
+ Mổ lấy thai, mổ lấy thai sau đó cắt tử cung bán phần.
- Chú ý
+ Phòng ngừng tim đột ngột
o Khi chạm vào cổ tử cung để cặp hay nong dễ gây kích thích gây phản xạ ngừng tim đột ngột.
o Cần áp dụng tiền mê hoặc gây mê tốt trước thủ thuật.
+ Phòng huyết khối
190
o Tai biến huyết khối hay xảy ra ở những ngày sau khi làm thủ thuật.
o Liệu pháp Heparin
Trước khi làm thủ thuật hay phẫu thuật 2 ngày, tiêm dưới da heparin 5.000 – 10.000 đơn vị/ngày chia 2 lần cách nhau 12h. Sau đó nghỉ thuốc 1 ngày trước khi làm thủ thuật để tránh chảy máu do thuốc chưa chuyển hóa hết.
Sau khi làm thủ thuật 24h (qua giai đoạn chảy máu do thủ thuật), dùng 2 ngày heparin với liều như trên.
Theo dõi dấu hiệu chảy máu lâm sàng và APTT hàng ngày, nếu kéo dài phải ngừng ngay mũi heparin tiếp theo, trung hòa heparin bằng protamin sulfat 5% ống 5ml với liều 10mg/1.000 đơn vị heparin.
o Tiếp theo liệu pháp heparin nên dùng thêm liệu pháp warfarin
Dùng sintrom
Theo dõi tỷ lệ prothrombin và dấu hiệu chảy máu, nếu <25% hoặc lâm sàng có chảy máu phải ngừng thuốc, trung hòa sintrom bằng tiêm tĩnh mạch vitamin K.
+ Phòng ngừa nhiễm khuẩn: cần vô khuẩn tốt, dùng kháng sinh dự phòng, loại bỏ yếu tố nguy cơ.
+ Vấn đề hồi sức:
o Nếu chảy máu nhiều phải hồi sức.
o Phải chú ý lượng dịch truyền và lượng nước tiểu ra vì dễ gây quá tải lưu lượng tim làm suy tim nặng hơn hoặc phù phổi cấp.
d) Nguyên tắc xử trí trong chuyển dạ
- Khi đang chuyển dạ: cần trợ tim, an thần, thở oxy đầy đủ.
- Khi cổ tử cung mở trên 4cm: nên bấm ối để rút ngắn thời gian chuyển dạ - Giai đoạn sổ thai: nên đẻ bằng forceps
- Chống rối loạn huyết động: chèn bao cát lên bụng bệnh nhân đồng thời hạ từ từ hai chân xuống thấp để máu trở về tim từ từ.
- Thời kì sổ rau:
+ Tôn trọng sinh lí sổ rau thường.
+ Không để sót rau, kiểm tra bánh rau kĩ + Hạn chế kiểm soát tử cung
- Thời kì hậu sản
+ Nên dùng kháng sinh dự phòng nhiễm khuẩn.
+ Khống chế tỷ lệ prothrombin <60%.
+ Chỉ nên cho con bú trong 3 tháng đầu nếu mẹ không suy tim.
+ Nếu suy tim gan to không nên nuôi con bằng sữa mẹ, kể cả bế con.
+ Theo dõi đánh giá các tai biến tim sản, nếu bất thường phải ngừng cho con bú.