103
vui chơi, bây giờ thỏa thích tổ chức các cuộc liên hoan, hội hè.
Những hành vi đầu tiên của chế độ Tổng tài không làm bớt đi một niềm hy vọng nào và không làm cho quyền Tự đo phải kinh hãi. Đệ nhất Tổng tài ra bản tuyên bố với người dân miễn Tây. Những lời diễn thuyết hùng hồn mà Bonaparte sáng tác để nói với công chúng đã có những hiệu lực thần kỳ vào thời điểm của lòng ái quốc và những điều kỳ lạ. Tiếng nói của ông vang đậy trên hoàn cầu như tiếng nói của một vị tiên trí, vì chưa có một bản tuyên bố nào của ông bị chiến thắng cải chính,
"Hỡi dân chúng,
“Một cuộc chiến tranh vô đạo đã bùng lên một lần nữa ở các
“tỉnh miền Tây.
“Những kẻ gây ra những cuộc bạo loạn ấy là những tên phản
"quốc bán mình cho người Anh hoặc những tên ăn cướp chỉ tìm
"kiếm trong các cuộc nội chiến thức an và cơ may thoát tội.
“Đối với những người như vậy chính phủ không cần phải nương
“tay. cũng không cần nói đến đạo lý.
“Nhưng có những công dân yêu quý của Tổ quốc đã bị chúng
“đùng thủ đoạn để mê hoặc; chính đối với những công dân này
"chúng ta cần đem đến cho họ ánh sáng và chân lý.
“Có những đạo luật bất công đã được ban hành và thực hiện; có
“những hành động vũ đoán đã làm xáo động nền an ninh của công
“dan va sự tự do tư tưởng; khắp nơi người ta ghi tên bừa bãi những.
"người chạy trốn ra nước ngoài làm liên lụy đến nhiều công dân;
"cuối cùng những nguyên lý lớn về trật tự xã hội đã bị vi phạm.
“Các vị Tổng tài tuyên bố răng tự do tín ngưỡng được bảo dam
“bởi Hiến pháp, luật ngày II prairial năm III sẽ được thực hiện, cho
“phép công dân sử dụng các nhà thờ, miếu mạo để hành lễ tôn giáo.
“Chinh pha sé tha thứ: những người hối lỗi sẽ nhận được sự
"khoan dung hoàn toàn và tuyệt đối, nhưng chính phủ sẽ trị tội bất
"'cứ người nào, san bản tuyên bế này, còn đám chống lại quyền tối
"'cao của quốc gia”.
104
~ Này! nghe có đầy tình phụ mẫu không? Hulot nói sau khi được nghe bản tuyên bố. Ấy thế mà các anh sẽ thấy không có một tên cướp Bảo hoàng nào thay đổi ý kiến đâu.
Người chỉ huy có lý. Bản tuyên ngôn kia chỉ có tác dụng làm cho mỗi người càng quyết tâm theo phe phái của mình. Một vài ngày sau, Hulot và các bạn đồng nghiệp nhận được chỉ viện. Tân Bộ trưởng Chiến tranh thông báo cho họ biết tướng Brune được cử đi nhận nhiệm vụ chỉ huy quân đội ở miền Tây nước Pháp. Hulot, người được đánh giá là có kinh nghiệm chiến đấu, tạm thời chỉ huy quân đội ở các vùng Orne và Mayenne. Các mặt hoạt động của chính phủ trở nên sôi động chưa từng thấy. Một thông cáo của bộ Chiến tranh và bộ Công an được công bố, trao quyền cho các chỉ huy quân sự được áp dụng những biện pháp cứng rắn để dập tắt cuộc nổi dậy tán căn nguyên. Nhưng những người Chouan và những người dân Vendée đã lợi dụng trạng thái trì trệ của nền Cộng hòa để khởi loạn ở các vùng nông thôn và chiếm lĩnh hoàn toàn các vùng này. Vì vậy nên có bản tuyên bố mới của Đệ nhất Tống tài. Lần này Vị tướng nói cùng quân đội:
“Hỡi các quân nhân,
“Ở miền Tay chỉ còn lại bọn ãn cướp, bọn đã trốn ra nước ngoài
“và bọn làm thuê cho nước Anh.
“Quân đội gồm hơn sáu mươi nghìn dũng sĩ, tôi hy vọng rằng
“không bao lâu nữa những tên cầm đầu bọn phản loạn sẽ bị tiêu điệt.
“Vinh quang chỉ có thể giành được bằng công sức; nếu cứ đóng bản
“doanh trong các thành phố lớn mà đạt được vinh quang, thì ai mà
“chẳng có vinh quang?...
*“Hỡi các quân nhân, đù các người ở chức vụ gì trong quân đội,
“quốc gia sẽ ghi cong các người. Để xứng đáng với lòng trí ân của
*Tổ quốc, phải vượt lên những gian khổ do thời tiết. băng, tuyết,
“cái lạnh tê cóng của ban đêm; phải đánh bất ngờ quân địch vào
“lúc sáng tỉnh mơ và tiêu diệt sạch những tên khốn kiếp đó, nỗi
“nhục của nước Pháp.
“Hãy mở những trận đánh ngắn và đánh thắng; không thương
“xót bọn ăn cướp, nhưng phải giữ kỷ luật nghiêm.
105
“Các đội cận vệ quốc gia, các người hãy tiếp sức cho những đơn
“vị ở hỏa tuyến.
"Nếu các người phát hiện trong hàng ngũ của mình có những
“kẻ đồng bọn với quan ăn cướp, hãy bắt giữ chúng ngay. Phải làm
“thế nào cho chúng không có chỗ dựa để chống lại người lính di tìm
“bất chúng; và nếu có những đứa phản bội dám bao che và bảo vệ
“chúng, hãy tiêu diệt cả bọn cùng một lúc!”
— Thật là ông bạn tốt! Hulot thốt lên; cũng giống như trong quân đoàn Italia ông gióng chuông và làm lễ mi-xa. Nói như thế mới là nói chứ? -
— Vâng, nhưng ống ấy chỉ nói một mình và nhân danh cá nhân thôi, Gérard nói, anh bất đầu lo ngại về hậu quả của vụ đáo chính ngày Mười tám tháng Sương mù.
— E! diéu do chẳng quan trọng gì, vì ông ta là mot quân nhân, Merle kêu lên.
Cách đó vài bước có nhiều người lính tụ tập trước bản tuyên bố dán lên tường. Nhưng chẳng có ai trong số họ biết đọc; họ đứng nhìn, người này có vẻ vô tư, người khác có vẻ tò mò, trong lúc hai, ba người tìm trong số khách qua đường một ai đó có bộ dang nhà thông thái.
~ Ka, Chìa-khóa-mở-tim, hãy xem tờ giấy lộn kia là cái gì vậy, Bàn-chân-khỏe nói, vẻ chế giéu.
— Để đoán thôi, Chìa-khóa-mở-tim trả lời.
Nghe vậy mọi người đều nhìn vào hai người bạn đang sẩn sàng đồng vai của mình.
— Này cậu nhìn xem, Chìa-khóa-mở-tim nói tiếp, vừa nói vừa chỉ vào đầu bản tuyên bố trên có vẽ nguệch ngoạc một chiếc com- pa thay thế từ vài ngày nay cái biểu tượng thước thang bằng của năm 1793, Hình đó có nghĩa là những người lính như chúng ta phải vững bước tiến lên! Họ vẽ chiếc com-pa luôn mở, đó là một biển tượng!.