CHƯƠNG II CHƯƠNG II MỘT Ý TƯỞNG CỦA FOUCHÉ
1. Một dựng cụ nhỏ dùng để nghiền thuốc lá thành bột để hút
150
đồng hành đã lên xe. Cô gái xứ Bretagne rùng mình khi thấy cô chủ của mình ngồi ở trong cùng, bên cạnh người đàn bà vừa ra lệnh giết nàng. Kẻ khả nghi ngồi trước mặt Marie, và sau khi Francine ngồi xuống cỗ xe ngưa nặng nề bắt đầu lăn bánh, đi nước kiệu gấp.
Mặt trời đã xua tan những đám mây xám mùa thu, ánh nắng đem đến không khí hội hè và tuổi trẻ làm sinh động vẻ u buồn của đồng nội. Có nhiều cặp tình nhân coi những thay đổi bất ngờ của bầu trời là những điểm báo trước. Francine hết sức ngạc nhiên về sự yên lặng giữa những người hành khách, lúc ban đầu. Tiểu thư De Verneuil trở lại vẻ lạnh nhạt, mắt nhìn xuống, đầu hơi nghiêng. và bàn tay đút dưới chiếc áo khoác đang choàng lên người nàng. Nếu nàng có ngước mắt, là để nhìn những phong cảnh đang quay lượn và lướt qua. Tin chắc rằng người ta đang ngắm mình. nàng không muốn được chiêm ngưỡng: nhưng vẻ vô tư bên ngoài của nàng bộc lộ sự làm duyên nhiều hơn là ngây thơ. Sự trong trắng làm rung động lòng người đem lại bao hài hòa cho những diễn cảm khác nhau của những tâm hồn yếu đuối; nhưng nó hầu như không thể đem sự duyên dáng đến cho một con người mà những cảm giác mạnh mẽ dành cho giông tố tình yêu. Chàng lạ mặt cảm thấy thích thú do bước đầu một chuyện tình đem lại, còn chưa tìm cách lý giải cho mình sự thiếu hài hòa giữa tính đỏng đảnh làm duyên và trạng thái phấn khích của cô gái lạ lùng đó. Sự làm bộ ngày thơ ấy phải chăng chẳng cho phép chàng ngắm nghía thỏa thuê một gương mặt lúc này đang đẹp lên do bình tĩnh cũng như vừa mới đẹp lên vì xao xuyến.
Chúng ta ít khi buộc tội căn nguyên những niềm vui của chúng ta.
Một người đẹp ngồi trên xe thật khó lòng tránh được cái nhìn của các bạn đồng hành đang dán mắt lên nàng như để tìm thêm một cách giải khuây khỏi sự đơn điệu của hành trình. Vì người sĩ quan trẻ rất sung sướng được thỏa mãn lòng say mê đắm duối mới nảy sinh của mình, mà cô gái xa lạ không tránh nổi cập mắt của chàng cũng không phật ý vẻ cái nhin dai dang; chang thích thú nghiên cứu những đường nét thanh tao và rạng rỡ trên khuôn mặt ấy.
Đối với chàng đây như là một bức họa. Khi thì ánh sáng làm nổi bật màu hồng trong suốt của lỗ mũi, và vòng cung kép nối mũi với mỏi trên; khi thì mot tia nắng nhạt chiếu rõ những sắc thái của nước da,
131
màu xà cừ ở đưới mắt và quanh miệng, phot héng trên má, hơi duc phía thái đương và trên cổ. Chàng ngắm nhìn những mảng sáng và tối tương phản do mái tóc buông xuống những cuộn đen huyền bao quanh khuôn mặt, tạo nên một vẻ duyên dáng nhất thời; vì ở người phụ nữ cái gì cũng thoáng qua! sắc đẹp của họ ngày hôm nay thường không phải là đẹp của họ ngày hôm qua, có lẽ như vậy lại hay cho họ! Hãy còn ở độ tuổi mà người đàn ông có thể vui thú với những cái không dâu chúng là tất cả tình yêu, chàng lính thủy giả danh chờ dợi một cách sung sướng những cử động liên tiếp của mí mắt và nhịp thở mê hồn lên xuống trên bộ ngực. Đôi khi, theo dòng suy tư, chàng rình một sự hòa hợp giữa ánh mát và làn môi khẽ uốn cong một cách khó nhận thấy. Mỗi cử chỉ bộc lộ cho chàng một tam hon, mỗi động tác một phương diện mới của cô gái đó. Nếu những nét luôn biến động có xao xuyến do ý nghĩ nào đó, nếu sắc mat đột nhiên ửng hồng, nếu có nụ cười làm lan tỏa sức sống trên đó, chàng thưởng thức muôn vàn khoái cảm khi cố tìm đoán những điều thầm kín ở người đàn bà bí ẩn đó. Tất cả mọi thứ đều là cạm bay đối với tâm hồn, cạm bẫy đối với các giác quan. Cuối cùng sự yên làng không cản trở sự cảm thông của hai trái tìm, mà trở thành mối liên lạc chung của các tư tưởng. Những cái nhìn của nàng bắt gập nhiều lần những cái nhìn của chàng trai la mat lam cho Marie de Verneuil hiểu rằng sự yên lặng đó sẽ làm hại nàng; nàng liên hỏi bà Du Gua về vài việc không đâu để mở đầu cuộc trò chuyện, nhưng không tránh khỏi việc đưa người con trai vào câu chuyện.
~ Thưa bà, nàng nói, làm thế nào mà bà có thể quyết định cho ông con trai của bà vào hải quân? Điều đó không làm cho bà phải lo lắng triển miên hay sao?
— Thưa cô, số phận của phụ nữ, tôi muốn nói của các bà mẹ, là luôn luôn run sợ cho những thứ quý báu nhất của mình.
~ Ông ấy trông giống bà quá.
~ Cô thấy vậy sao? thưa cô.
Sự hợp pháp hóa ngây thơ tuổi tác mà bà Du Gua tự gán cho mình khiến chàng thanh niên mim cười và gây thêm nỗi bực tức cho 152
người giả mạo làm mẹ. Sự thù ghét của người đàn bà ấy tăng len mdi lần người con trai của bà nhìn Marie với con mắt đám đuổi. Sự im lăng, lời nói, tất cả đều lam day lên trong bà ta một cơn điện giận kinh khủng được ngụy trang dưới những kiểu cách thân tinh nhat.
— Thưa cô. chàng trai lạ mặt liên nói, cô nhầm rồi. Những người lính thủy không phải gặp nhiều nguy hiểm hơn là quân nhân ở các bình chủng khác. Phụ nữ không nên ghét hải quân: chẳng phải là chúng tôi, so với bộ đội lục quân, có điều kiện vô cùng thuận lợi để giữ lòng chung thủy đối với những người yêu của mình?
~Ồi! do bắt buộc, nàng De Verneuil vừa trả lời vừa cười.
— Thì vẫn là lòng chung thủy, bà Du Gua đối đáp, giọng gần như ủ rũ.
Câu chuyện trở nên sôi nổi, nói về những đề tài mà chỉ có ba người hành khách quan tâm, vì trong những trường hợp như vậy, những người trí xảo làm cho những điều tắm thường có những ý nghĩa mới; nhưng câu chuyện bể ngoài có vẻ tầm phào, qua đó những người không quen biết thích thú gạn hỏi lần nhau, lại giấu bên trong những ham muốn, những đam mé và những hy vọng làm xáo động lòng họ. Sự tế nhị và tỉnh ranh của Marie, người luôn luôn thủ thế, làm cho bà Du Gua thay rang chỉ có vu khống và phản bội mới giúp bà ta thắng được một đối thủ đáng gờm như vậy, vẻ tài trí cũng như về sắc đẹp. Hành khách đã đuổi kịp đoàn tùy tùng, và chiếc xe di cham lại. Chàng thủy thủ nhìn thấy một cái dốc dài phải leo và dé nghị nàng De Verncuil xuống di dạo. Sự thanh tao, sự lễ phép thân tình của chàng trai hình như đã làm cho nàng tiểu thư Paris đồng ý, và điều này khiến chàng phăn khởi.
~ Đồ đỏm dáng! bà khách vừa nói vừa bước xuống xe.
Marie và chàng lạ mật cùng đi bộ nhưng di cách nhau. Chàng thủy thủ, lòng đã đẩy những ham muốn mãnh liệt, quyết xua tan sự dé dat cla nang đối với mình. điều mà chàng chẳng mắc lừa. Chàng tưởng có thể đạt được điều đó bằng cách nói bỏng dùa với cô gái lạ mặt nhờ vào tính nhã nhận của người Pháp, nhờ vào cái tỉnh thần khi khinh suất, khi nghiêm nghị, luôn luôn hào hiệp, thường hay châm 183
biếm, nét đặc biệt của những nhân vật nồi tiếng thuộc giới quý phái lưu vong. Nhưng cô tiểu thư Paris hay cười đó trêu đùa người Cộng hòa trẻ tuổi một cách rất tỉnh ranh. biết cách chè trách hết sức khinh thị những ý định của chàng là phù phiếm, tỏ ra ái mộ hơn đối với những ý nghĩ mạnh mẽ và sự phấn khích bộc lộ trong lời nói ngoài ý muốn của chàng. thành thử chàng đoán được để dàng bí quyết để được ưa. Vậy là câu chuyện đổi chiều. Từ lúc này Chàng Trai lạ mat thực hiện những hy vọng mà gương mật biểu cảm của chằng khơi nẻn. Từng lúc. chàng lại cảm thấy khó khăn khi muốn đánh giá nàng tiên cá mà chàng mỗi lúc một thêm say đám, và buộc phải ngừng phán xét một cô gái thích đùa cợt đánh lạc hướng mọi phán xét. Sau khí dã bị mẻ hoặc vì chiếm ngưỡng sắc đẹp, chàng lại bị cuốn hút theo cái tâm hồn xa lạ ấy bởi một lòng hiếu kỳ được Marie thích thú khơi thêm. Câu chuyện dần dần mang tính thân mật rất xa lạ với cái giọng lạnh nhạt mà nàng De Verneuil cố tạo ra nhưng không đạt được. Mặc dù bà Du Gua đi theo cặp tình nhân, ho da dan dan di nhanh hơn mà không biết, và đã cách xa bà ta khoảng một trăm bước.
Hai con người để thương này dâm lên cát mịn trên đường, tiếng chân bước nhẹ nhàng quyện vào mhau làm họ có niềm vui của trẻ thơ; họ sung sướng được tám mình trong cùng một tia sáng hình như là ánh nang mat trời mùa xuân và được cùng thở những làn hương mùa thu chứa bao mùi cây cỏ mục, như thể đó là chất nuôi đưỡng mà không khí đem đến cho nỗi sầu của mối tình đang chớm nở. Mặc dù cả hai người như thấy cuộc gắn bó tạm thời của họ chỉ là một chuyện tình cờ thông thường. bầu trời, cảnh vật và thời tiết truyền vào tình cảm họ một mầu sắc trang nghiêm, khiến tình cảm ấy mang vẻ ngoài của đam mẽ. Họ bát đầu tán tụng ngày đẹp; rồi họ nói về cuộc gặp gỡ lạ lùng của hai người, về việc sắp chấm dứt một mối quan hệ thật êm dịu và để đàng bộc bạch ý nghĩ khi đi cùng đường với những người thoát gập thoát mất. Nói đến đây, chàng thanh niên lợi dụng sự cho phép ngầm được tâm sự đôi điều ngọt ngào, thử đánh bạo thổ lộ nỗi lòng với tư cách con người từng trải trong những hoàn cảnh tương tự.
~ Thưa cô, chàng nói, cô có thấy rằng tinh cảm rất ít đi theo con đường chung trong thời đại khủng bố mà chúng ta dang sống?
Chung quanh chúng ta, chẳng phải là mọi cái déu xảy đến bất ngờ 154
một cách khó hiểu. Hôm nay chúng ta yêu, chúng ta ghét dựa vào một ánh mắt. Người ta kết hợp cho cả đời hoặc người ta xa nhau nhanh chóng với tốc độ di vào cối chết. Người ta hối hả trong mọi chuyện, như là Quốc gia trong cơn hồn loạn. Đứng giữa những tai họa, người ta càng xiết chật nhau một cách mạnh mẽ hơn là trong cuộc sống bình thường. Gần đây thôi, như mọi người đã biết, ở Paris, cũng như ở chiến trường, một cái bắt tay có thể nói lên tất cả.
— Người ta cảm thấy sự cần thiết phải sống gấp và nhiều, nàng trả lời, vì lúc này người ta có ít thời giờ để sống. Và sau khi nhìn người bạn trẻ của mình bằng một ánh mắt như muốn chỉ ra sự kết thúc cuộc hành trình ngắn ngúi của họ, nàng nói thẻm một cách ranh mãnh: ~ Anh hiểu biết nhiều chuyện đời quá, đối với một thanh niên mới ra trường?
~ Thế cô nghĩ về tôi như thế nào? chàng hỏi sau một lát yên lặng. Cô cho tôi biết ý kiến của mình, đừng ngại ngùng gì.
~ Chắc như vậy là anh muốn có quyền nói với tôi về tôi?... nàng vừa cười vừa đáp lại.
— Cô không trả lời, chàng nói sau khi ngừng một chút. Cô hãy coi chừng, yên lặng nhiều khi lại là một sự trả lời.
— Thế tôi không đoán được tất cả những 8ì anh muốn nói với tôi hay sao? Ôi! lạy Chúa, anh đã nói quá nhiều đó.
— Ô! nếu chúng ta cảm thông nhau, chàng vừa nói vừa cười, tôi nhận được nhiều hơn là mình đám mong đợi.
Nàng bắt đầu mỉm cười một cách quá đuyền dáng đến mức hình như nàng chấp nhận cuộc đấu táo nhã mà mọi người đàn ông đều ưa dùng để đe dọa một người phụ nữ. Bây giờ họ tự thuyết phục, vừa nghiêm túc vừa bông đùa, rằng họ đối với nhau không bao giờ có thể khác hơn là mối quan hệ của họ với nhau như lúc nay. Chang thanh niên cứ việc thả mình vào một nỗi đam mê không có ngày mai, và Marie có thể cười cợt về chuyện đó. Rồi khi họ đã dựng lên như vậy một hàng rào tường tượng giữa họ, cả hai người hình như tất vội vã tận hưởng sự tự do nguy hiểm mà họ vừa mới ước định.
Marie bong vấp phải một hòn đá và hụt bước.
155
— Cô hãy khoác tay tôi, chàng lạ mặt nói.
~ Tất nhiên rồi, anh chàng! Nếu tôi từ chối chắc anh sẽ lấy làm hãnh diện lắm. Như vậy phải chăng tôi có vẻ sợ anh?
— AI thưa cô, chàng vừa trả lời vừa ép chật cánh tay nàng để nàng cảm thấy tim chàng đập, cô làm cho tôi được hãnh diện vì ân hue do.
— Này. tính dé dai của tôi sẽ làm cho anh hết ảo tưởng.
— Có phải cô đã muốn tránh cho tôi những cảm xúc nguy hiểm mà cô gáy nên không?
— Hay thoi di. nàng nói. xin anh đừng lôi cuốn tôi vào những ý nghĩ nhỏ nhẹn chốn khuê phòng. vào những trò đố chữ nơi khe giường. Tôi không thích một người có tính cách như anh lại có tư tưởng mà những người ngu dại có thể có. Anh thấy không? ... chúng ta dang ở dưới một bầu trời đẹp, giữa đồng quê: trước mặt chúng ta, trên đầu chúng ta. mọi cái đều lớn lao. Anh muốn nói rằng tôi đẹp, có phải không? nhưng mắt anh đã nói lên điều đó, và hơn nữa, tôi biết: nhưng tôi không phải là một người đàn bà mà những lời khen có thể làm đẹp lòng. Chắc anh định nói với tôi. tình cờ, về những cam tình của anh? nàng nói một cách hoa mỹ chua cay. Chắc anh tưởng ràng tôi sẽ giản đơn tin vào những thiện cảm đột nhiên khá mạnh để chế ngự cá một cuộc đời bằng ký ức về một buổi sớm mai.
— Không phải về một buổi sớm mai, chàng đáp lại, mà về một mỹ nhân đã tỏ ra hào hiệp.
— Anh quên mất. nàng vừa cười nói lại, những điều hấp dẫn hơn nhiều, một người đàn bà xa lạ, và ở người đó mọi cái hình như kỳ quái, họ tên, phẩm chất, hoàn cảnh, sự tự do tư tưởng và cung cách.
~— Cô chẳng xa lạ gì đối với tôi, chàng thốt lên, tôi đã đoán ra sẽ không muốn nói thêm gì về những điều hoàn hảo của cô, có chang chỉ muốn thêm một ít ong tin vào tình yêu mà cô gợi nên trước tiên.
cô,
— Chào! cậu bé mười bảy tuổi tội nghiệp của tôi, đã nói đến tinh yêu rồi sao? nàng vừa nói vừa mỉm cười. À! thôi được, nàng nói 156
tiếp. Đó là một điều bí mật trong đối thoại giữa hai người, như nói chuyện tắm phào trong một cuộc thăm viếng, ta cứ giữ thế nhé? Anh sẽ không thấy nơi tôi sự khiêm nhường giả dối cũng như sự nhỏ nhen. Tôi có thể nghe từ ngữ đó mà không phải thẹn thò, nó đã được nói với tôi bao lần mà chẳng có âm điệu con tim đến nội với tôi nó hầu như thành vô nghĩa. Nó đã được lặp di lặp lại với tôi trên san khấu, trong sách vở, ở chốn giao tế, khắp mọi nơi: nhưng tôi chưa báo giờ gặp được cái gì giống như tình cảm cao quý dó.
— Thế cô đã đi tìm nó chưa?
- Có.
Tiếng “có” được nói lén một cách lợ là biết bao, đến nỗi chang thanh niên tỏ vẻ ngạc nhiên và nhìn chăm chăm Marie như thể đột nhiên chàng thay đổi ý kiến về tính cách và hoàn cảnh đích thực của nàng.
— Thưa cô, chàng nói với một niềm xúc động khó che đậy. cỏ là thiếu nữ hay đàn bà, là thiên thần hay yêu quái?
— Tôi vừa là người nọ, vừa là người kía, nàng vừa nói vừa cười, Chẳng phải bao giờ cũng có một cái gì đó ma quái và thiên thần ở một cô gái chưa từng yêu, hiện không yêu, và có thể sẽ chẳng bao giờ yêu?
— Và cô ẽ thấy như vậy là hạnh phúc hay sao”... chàng nói với giọng điệu và kiểu cách tự đo, như thể chàng đã bớt phần quý trọng người đã giải thoát cho chàng.
— Ô! hạnh phúc, không đâu, nàng nói tiếp. Nếu tôi nghĩ đến chuyện mình đơn độc, bị chế ngự bởi những ước lệ xã hội khiến mình bát buộc phải trở nên giả đối, thì tôi ganh tị với những lợi thế của đàn ông, Nhưng, nếu tôi nghĩ đến tất cả những phương kế mà tạo hóa đã cho chúng tôi để bao vây các anh, các anh ấy, để thất buộc các anh trong những tấm lưới vô hình đầy quyền năng mà không một người nào trong các anh có thể cưỡng lại. thì khi đó vai trò của tôi trên thế gian này mm cười với tôi; rồi, bổng nhiên vai trò đó có vẻ hèn mọn đối với tôi, và tôi cảm thấy sẽ khinh miệt một người đàn ông, nếu người đó bị phỉnh lừa bởi những quyến rũ tầm
157