CHƯƠNG II CHƯƠNG II MỘT Ý TƯỞNG CỦA FOUCHÉ
1. Vendémiare: tháng thứ nhất lịch Công hòa
175
~ Chúng tôi đã nghĩ đến điều đó, viên đại úy nói tiếp, để tính số với gã. Nếu chúng tôi bắt giữ được gã chỉ trong hai giờ thôi, chúng tôi sẽ cho ít viên đạn vào đầu gã. Còn nếu gã Coblentz! bat gặp chúng tôi, gã cũng sẽ làm như chúng tôi, và giết chết chúng tôi;
như vậy, hai bên đối xử như nhau...
-6! chàng lưu vong nói, chúng ta chẳng sợ gì cả! Lính của anh sẽ không di dén Pélerine được, họ đã quá mệt, và nếu anh đồng ý, họ có thể nghỉ chân gần đây. Mẹ tôi xuống Vivetière, và đây là đường đi đến đó, chỉ cách vài tầm súng. [ai bà chắc muốn nghỉ, họ ắt phải mệt lắm vì đi một mạch từ Alencon đến đây. Rồi quay mặt về phía tình nhân, với vẻ lịch thiệp miễn cưỡng, chàng nói tiếp: - vì tiểu thư đã có lòng hào hiệp làm cho cuộc hành trình được vui thú và an toàn, cú lẽ tiểu thự sẽ hạ cố dựng bữa tối ở nhà mẹ tụi. ơ Cuối cùng, đại úy ạ, chàng nói thêm với Merle, thời buổi này không đến
nổi quá ư khổ sở để không cồn một thùng rượu tần ở Vivetère để khui ra khao binh lính của đại úy. Chàng Trai chic khong lay hết tất cả đâu; ít ra. mẹ tôi cũng tỉn như vậy...
~ Me của ngài?.. nàng De Verneuil ngất lời chàng với giọng châm biếm. không đáp lại lời mời lạ lùng mà người ta nói với nàng.
— Vậy ra tối nay cô thấy tuổi tôi không còn đáng tin nữa, thưa cô, bà Du Qua trả lời. Tôi có nỗi bất hạnh là đã lấy chồng khi còn quá trẻ, nên sinh con khi mới mười lăm tuổi...
— Xin bà đừng có lầm, thưa bà; có lẽ là ở tuổi ba mươi chứ?
Bà Du Gua tái người đi khi nghe lời châm chọc đó, bà những muốn có thể báo thù thế mà miễn cưỡng phải mỉm cười, vì bà muốn, với bất cứ giá nào, dù có bị châm chọc cay chua đến đâu, thăm dò được tình cảm làm xáo động lòng cô gái trẻ; vì vậy bà giả vờ như không hiểu cô.
1, Tiếng Đức Kobíeuz: thành phố Đức năm 1792 là nơi tập hợp những người lưu vong Pháp.
176
— Chưa bao giờ bọn Chouan lại có người chỉ huy hung dữ như người chỉ huy đó, nếu chúng ta tia vào những lời đồn về người đó, bà nói với Francine và với nàng.
~ Ô! hung dif thi toi khong tin, nàng De Vermeuil trả lời; nhưng người ấy biết nói dối và đối với tôi hình như rất nhẹ đạ: thủ lĩnh một phe phái không thể là đồ chơi của một người nào.
— Thế cô có biết người đó? chàng lưu vong hỏi một cách lạnh lùng.
~— Không, nàng vừa trả lời vừa đưa mắt nhìn chằng với vẻ khinh miệt, tôi những tưởng đã biết anh ta.
— Ô! thưa cô, chắc chấn đó là một người xo rrá, viên đại úy vừa nói vừa lắc đầu, và bằng đáng điệu đây ý vị diễn tả ý nghĩa đặc biệt của danh từ đó thời bấy giờ; ý nghĩa này đã mất đi từ dụ - Những thế tộc đó đôi khi cũng sinh ra những con cháu cường tráng.
Anh chàng đó trở về từ một nước mà ở đó, theo người ta nói nhà quý tộc sống thiếu thốn, và, như cô biết, họ giống như những quả sơn trà, chúng chín trong rơm rạ. Nếu anh ta khôn ngoan, anh ta có thể làm chúng ta phải chạy dua lâu đấy. Anh ta đã khéo sử dụng những đại đội cơ động để chống lại các đại đội địa phương của chúng ta và vô hiệu hóa những nô lực của chính phủ. Nếu người ta đốt một làng Bảo hoàng, thì anh ta cho đốt hai làng Cộng hòa. Lực lượng của anh ta phát triển trên một diện rộng bao la, và như vậy buộc chúng ta phải sử đụng số lượng quản đội thật lớn trong lúc chúng ta chẳng có nhiều! A! anh ta khá thành thạo công việc.
ác
~ Anh ta hủy diệt tổ quốc mình, Gérard nói lớn, cát lời viên
đại úy.
— Nhung, chang quy phái nói. nếu cái chết của anh ta giải thoát được xứ sở, thì hãy bắn anh ta cho nhanh.
Rồi chàng nhìn thăm dò tâm tình nàng De Verneuil, và giữa hai người đã diễn ra một màn kịch cảm mà ngôn ngữ không thể diễn tả hết kịch tính và sự tỉnh tế thoáng qua. Sự nguy hiểm thật là thú vị.
Khi quan hệ đến cái chết, tội nhân xấu xa nhất bao giờ cũng gây cho người ta một chút thương hại. Thế nhưng, mặc dù tiểu thư De 177
Verneuil lúc này biết chác chắn rằng người tình nhân rẻ rúng nàng là người chỉ huy nguy hiểm đó, nàng chưa muốn khẳng định điều đó bàng hình phạt chàng phải chịu: nàng lại cần thỏa mãn một niềm hiếu kỳ khác hẳn. Như vậy, nàng ưng nghi ngờ hay tin tưởng theo sự đam mê của mình, và bát đầu dia ban với hiểm họa. Bang cái nhìn đây vẻ nhạo báng âm hiểm và với vẻ đắc thắng, năng chỉ những người lính cho viên chỉ huy trẻ; bằng cách cho chàng thấy hình ảnh của tai họa đang đe dọa chàng, nàng thấy thích thú khi làm cho chàng điều đứng cảm thấy rằng đời chàng phụ thuộc vào một tiếng nói, và cập môi của nàng như đã muốn tấp máy để thốt ra tiếng đó.
Giống như một người rợ châu Mỹ, nàng thẩm vấn các thớ thịt trên mặt kẻ thù bị trói vào cột, và đu đưa chiếc chùy với vẻ duyên dáng, thưởng thức một sự trả thù rất ngây thơ, và trị tội như một người phụ nữ đang còn yêu.
— Nếu như tôi có một người con trai như con bà, thưa bà, nàng nói với người đàn bà xa lạ rõ ràng là đang kinh hoảng, tôi sẽ để tang cho con tôi ngày nào mà tôi giao phố nó cho những mối nguy hiểm.
Nàng không nhận được một câu trả lời nào. Nàng quay mat nhiều lần về phía những người sĩ quan và đột nhiên quay về phía bà Du Gua. khong bat gap được một dấu hiệu bí mật nào có thể gidp nàng xác định mối quan hệ thân thiết giữa bà ta và Chàng Trai mà nàng ngờ vực, và nàng không muốn tin. Một người phì nữ thích do dự biết mấy trong một trận sống mái, khi họ nắm trong tay quyền quyết định. Viên tướng trẻ mỉm cười với vẻ bình tĩnh nhất, và chống đờ không run sợ sự tra tấn mà nàng De Verneuil bát chàng phải chịu đựng; thái độ và nét mặt của chàng là của một con người thờ ơ với những mối nguy hiểm tự mình chuốc lấy và đôi khí chàng như thể nói với nàng: "= Đây là dịp để báo thù cho tính tự cao bị xúc phạm của cô, cô hãy nám lấy nó! Tôi sẽ tuyệt vọng nếu thôi không xem thường cô nữa”. Nàng De Verneuil bát đầu quan sát người chỉ huy từ trên cao vị trí của mình với một sự ngạo nghẻ và một vẻ đường hoàng bể ngoài, vì, trong thâm tâm, nàng ca tụng lòng can đảm và sự bình tĩnh của chàng. Mừng vì phát hiện tình nhân của mình mang một tước vị lâu đời, mà những đặc quyền làm vui lòng tất cả những người phụ nữ, nàng cám thấy thích thú được gặp chàng trong hoàn
178
cảnh, là người bảo vệ cho một mục đích được nâng cao phẩm giá bang tai hoa, chàng chiến đấu với tất cả năng lực của một tâm hồn mạnh mẽ chống lại một nên cộng hòa đã bao lần chiến thắng; và nàng thích thú nhìn thấy chàng, khi đang lâm họa, bày tỏ lòng dũng cảm rất có uy quyền dối với trái tím người đàn bà; nàng thử thách chàng nhiều lần, có lẽ vì tuân theo bản năng phụ nữ muốn đùa bỡn con mồi của mình như mèo vờn chuột.
~ Theo điều luật nào mà các anh kết án tử hình những người Chouan? nàng hỏi Merle,
— Thì luật 14 fructidor! vừa mới ban hành đặt ngoài vòng pháp luật những tỉnh nổi loạn và thiết lập tại đó những hội đồng quân sự, người Cộng hòa trả lời.
— Tại sao bay giờ tôi có vinh dự được ngài để mắt tới? nàng nói với người chỉ huy trẻ đang châm chú nhìn nàng.
~ Vì một cảm giác mà một người đàn ông lịch sự không thể bày tỏ với bất cứ một người đàn bà nào, hầu tước De Montauran nghiêng, người về phía nàng, trả lời khẽ. Cần phải sống trong thời đại này, chàng nói to, mới nhìn thấy những cô gái làm nhiệm vụ đao phủ, và còn độc ác hơn cả đao phủ bằng cách. đùa bỡn với lưỡi rìu...
Nang nhin cham chap Montauran; réi, han hoan vì bị người đàn ông này sỉ nhục vào lúc mà nàng nắm sinh mạng người đó trong tay, nàng vừa nói thẩm với chàng vừa cười một cách ranh mãnh nhẹ nhàng: — Ngài có một cái đầu quá tệ, những người đao phủ sẽ không ưa, nên tôi giữ lại.
Vị hầu tước kinh ngạc ngắm nhìn một lúc người con gái khó hiểu đó mà tình yêu chiến thắng mọi thứ, kể cá những lời sỉ nhục cay độc nhất, và trả thù bằng sự tha thứ cho một điều lăng mạ mà những người phụ nữ không tha thứ bao giờ. Cập mắt chàng trở nên bớt khác nghiệt, bớt lạnh lùng, và trên nét mát chàng còn thoáng thấy vẻ buồn. Lòng đam mê của chàng còn mạnh hơn là chàng đã tưởng. Nàng De Verneuil, hài lòng về bằng chứng nhỏ nhoi về sự
1. Fructidor: thang (2 lich Cong hoa.
179
hòa giải đang kiếm tìm, nhìn người chỉ huy một cách âu yếm, nở một nụ cười giống như một nụ hôn đối với chàng; rồi nàng ngả người về phía sau xe, và không muốn để mất cái tương lai của tấn kịch hạnh phúc ấy nữa, cho rằng đã kết thúc nó bằng nụ cười ấy.
Nàng đẹp quá! Nàng biết chiến tháng những trắc trở trong tình yêu đến nhường nào! Nàng đã quá quen thuộc với việc đùa bỡn với tất cả và phó mặc cho may rủi! Nàng quá yêu thích điểu bất ngờ và những gióng tố của cuộc đời.
Chẳng bao lâu, theo lệnh của hầu tước, chiếc xe ngựa rời khỏi con đường cái và rễ về phía Vivetière, đi theo một con đường lõm, hai bên bờ cao trồng táo làm cho lối di giống một con hào hơn là đường đi. Những hành khách để cho quân Xanh theo đằng sau mình tiến dần dân vào khu nhà có vườn với những mái xám thoắt hiện thoát ẩn giữa cây cối bên đường: nơi một vài người lính còn dừng lại để rút giầy ra khỏi đất sét đẻo quánh trên đường.
— Giống dường lên thiên đường quá chừng, Bàn-chân-khỏe kêu lên,
Nhờ người xà ích chỉ cho, tiểu thư De Vemeuil nhanh chóng nhìn thấy biệt trang Vivetière. Ngôi nhà ấy nằm ở phần sau một mom đất, chung quanh có hai hồ sâu giáp nhau ở một lối nhỏ đi vào nhà.
Manh dat của bán đảo ấy, nơi có nhà ở và vườn cây, được bao bọc ở dang sau, cách biệt trang một quãng, bằng một con mương rộng nhận nước dư của hỏ nhờ có rãnh ăn thông. Và như vậy, hình thành thật sự một hòn đảo hầu như bất khả xâm phạm, nơi trú ẩn quý giá cho một người chỉ huy chỉ có thể bị đánh úp bằng phản trắc. Khi nghe thấy tiếng rít của bản lẻ cửa bằng sắt đã rỉ và khi đi dưới vòm hình cung nhọn của một cái cổng bị tàn phá trong chiến tranh trước, nàng De
Verneuil đưa đâu lên phía trước để ngó. Những sắc màu ảm đạm của quang cảnh đang diễn ra trước mắt nàng hầu như xua đi những ý nghĩ vẻ tình yêu và sự điệu bộ làm đuyên đang ru nàng. Xe đi vào trong một cái sân rộng gần như vuông, được quây kín bằng những bờ đốc của bai cái hồ. Mặt nước hồ có những vệt rộng màu xanh và những bờ hoang dại chẳng có cây cảnh nào khác ngoài những cây ưa nước trụi lá, thân còi cọc, ngọn to va tro trụi, vươn lên trên nhitng cay say
180
và bụi gai, trông giống như những tượng người bé nhỏ và kỳ quái.
Những bờ cây xấu xí ấy hình như cử động và cất tiếng nói khi ếch nhái nhây ra ngoài và kéu i op, và khi chim cuốc, bị tiếng xe đánh thức, bay ra và bơi lận trên mặt hồ. Chung quanh sân mọc đầy cỏ cao và khô héo, những cây kim tước và những cây nhỏ, thấp hay những cây tầm gửi, làm cho người ta loại trừ mọi ý nghĩ về trật tự và trắng lệ. Hình như biệt trang đã bỏ trống lâu ngày. Những mái nhà như bị trẩu xuống dưới sức nặng của cây cỏ mọc trên đó. Những bức tường, mặc dù được xây bằng đá phiến nham rất bẻn, có rất sẵn trong đất.
đã có nhiều chỗ nứt nẻ bám đây dây thường xuân. Hai tòa nhà nối vuông góc vào một cái tháp cao nhìn ra hồ, hình thành toàn bộ biệt trang: cửa lớn và cửa chớp treo lủng lắng và mục nát, bao Jon rỉ, cửa số hư hỏng, mọi thứ có vẻ đang chờ đợi để rơi xuống trước ngọn gió đầu tiên của một trận bão. Gió bấc rít lên khi thổi qua các phế tích, và ánh trăng mờ ảo phủ lên ngôi nhà đổ nát ấy, làm cho nó mang tính chất và đáng hình một bóng ma đồ sộ. Có được thấy những màu sắc của những mảnh đá hoa cương xám và xanh lam, kết hợp với những.
mảnh đá phiến nham đen và hung hung, mới nhận thấy c;
đúng đường nào khi ta nhìn vào cái vườn nhà trống trải và Những phiến đá xây đã hở kế, những cửa số không kính, c:
16 chau mai, những mái nhà có chỗ thông ánh sáng, tất cả làm cho sườn nhà đồ toàn hoàn giống như một bộ xương người; và những con chim mồi vừa bay lượn vừa kêu lại làm tăng vẻ ma quái cho cái hình ảnh lờ mờ đó. Một vài cây bách mọc cao phía sau nhà du dưa chòm lá đen sẫm trên những mái nhà, và một vài cây thủy từng, được xén để trang trí các góc mái nhà, hình thành những tràng hoa lá ủ rũ viền xung quanh trông giống như những bức trướng treo trên một chiếc xe tang. Cuối cùng, hình thù các cửa, những đề trang trí thô kệch, kiến trúc không đồng bộ, tất cá nói lên đặc điểm của một trong số cá trang viên phong kiến mà xứ Bretagne lấy làm hãnh diện, có thể là có lý, vì chúng hình thành, trên xứ sở này của người Gaẽls, một thứ lịch sử kiến trúc của những thời u ám trước khi nền quân chủ được thiết lập. Tiểu thư De Verneuil, khỉ nghe nói đanh từ biệt trang đã tưởng tượng ngay những hình thức kiến trúc thích hợp, sửng sốt trước cảnh buồn thảm này, nàng nhẹ nhàng nhảy ra khỏi xe và ngắm quang cảnh đó một mình với nỗi hãi hùng, nghĩ đến đối sách cần thực hiện.
181
Erancine nghe bà Du Gua thở phào một cái có vẻ vui mừng, khi đã thoát khỏi quản Xanh. t giác cô thốt lên một tiếng kêu khi cánh cổng được đóng lại, và cỏ thấy mình đang ở trong loại pháo đài tự nhiên này. Montauran đã lao nhanh vẻ phía tiểu thư De Verneuil, đoán được những ý nghĩ của nàng.
— Biệt trang này, chàng nói với vẻ mặt hơi buồn, đã bị chiến tranh tàn phá, cũng như những dự định mà tôi xây dựng về hạnh phúc của chúng ta đã bị cô phá hoại.
— Và thế nào? nàng hỏi, rất đổi ngạc nhiên.
— Có đúng cô là một phụ nữ dẹp, QUÝ PHÁI. và xảo (r/2 chàng
nói với giọng châm biếm, nhắc lại những lời mà nàng đã nói với chàng một cách rất dom dang trong lúc trò chuyện trên đường.
— Thể ai đã nói điều trái lại với ngài?
~ Những người bạn thân đắng tin cậy, quan tâm đến sự an toàn của tôi và tìm cách làm thất bại những mưu phản.
— Những mưu phản! nàng nói với vẻ chế nhạo, Alencon và 1inlot đã ở quá xa đây rồi sao? Ngài thiếu trí nhớ, đó là một khuyết điểm nguy hiểm đối với người cảm đầu đảng phái!
— Nhưng khi mà những người bạn, nàng nói thêm một cách rất ngạo nghẻ, dang chế ngự trái tìm ngài mạnh mẽ đến thế, ngài hãy giữ lấy các bạn ngài. Không gì có thể so sánh được niềm vui tình bạn. Tam biệt, cả tôi. cả những người lính Cộng hòa, không một ai sẽ bước vào đây,
Nàng liên lao về phía cổng với mối cảm kích của lòng tự hào bị xúc phạm và của niểm khinh thị, nhưng trong đáng đi nàng biểu thị một sự cao quý lần thất vọng làm cho vị hầu tước thay đổi mọi ý nghĩ, chàng quý phái này cảm thấy quá đau khổ nếu phải từ bỏ những khát khao của mình thành thử chàng không tránh khỏi nhẹ da khinh suất. Chính chàng cũng đã yêu. Cặp tình nhân đó, như vậy, không muốn bất hòa với nhau lâu.
~ Cô hãy nói thêm một lời, là tôi tin cô, chàng nói với giọng
khẩn khoản.
182