- Cảm nhận được hồn thơ thắm thiết tình quê của Trần Nhân Tông - Tiếp tục hiểu thể thơ thất ngôn từ tuyệt
II, Chuaồn bũ
- Dự kiến khả năng tích hợp : Phần Tiếng qua bài “ Từ Hán Việt”, phần Tập làm văn ở bài
“ Đặc điểm của văn biểu cảm”
III, Tiến trình lên lớp 1, ổn định tổ chức 2, Kiểm tra bài cũ :
3, Bài mới : Trong cuộc sống , ai cũng biết rằng vua là người có địa vị tối cao trong xh . Do đó mọi người thường nghĩ vua phải có moột cuộc sống xa hoa , tách rời dân chúng và ít có những tình cảm đằm thắm nồng nàn với thôn quê dân dã . Theế nhưng tất cả những suy nghĩ trên đều không đúng với vị vua đã từng được sử sách ca ngợi là ông vua yêu nước , anh hùng nỗi tiếng khoan hoà , nhân ái đó chính là vua Trần Nhân Tông . Chính con người như thế đã làm vẻ vang thời đại nhà trền trong l/s nước nhà . Đẻ hiểu rõ hơn về tâm hồn , tính cách của vua Trần Nhân Tông , chúng ta cùng nhau đi tìm hiểu qua bài “ Thiên trường vãn vọng”.
HS đọc chú thích
(?) Em cho biết vài nét về tác giả tác phẩm ? Gv đọc bài thơ sau đó gọi hs đọc lại
(?) Bài thơ thuộc thể thơ gì ? căn cứ vào đâu em biết ? - Thất ngôn từ tuyệt Đường luật , số câu 4 , số chữ 7 (?) Bài thơ được sáng tác trong hoàn cảnh nào ? ( Trong dòp vua veà thaêm queâ)
(?) Theo em cảnh vật tả vào thời điểm nào trong ngày ? ( luực chieồu veà saộp toỏi)
(?) Cảnh tượng chung ở phủ thiên trường lúc đó ra sao ? ( Xóm trước thôn sau đã bắt đầu chìm vào bóng tối) (?) Tại sao cảnh vật dường như có dường như không ?
- Bởi cảnh cảnh vật bị màu sương , làn khói bao phủ nên lúc mờ lúc tỏ
Cho hs đọc 2 câu cuối
(?) Trong bức tranh quê tác giả đã gợi tả ở đây hình ảnh nào để lại trong em nhiều nhất ? (HSTLN)
I, Giới thiệu tác giả , tác phẩm sgk
I, Đọc , Tìm hiểu vb 1, Đọc – tìm hiểu chú thích 2, Boỏc cuùc :
3, Phaân tích
+ Hai câu đầu
Thôn hậu , thôn tiền đạm tự yeân
Bán vô bán hữu tịch dương bieân
Cảnh vật thôn , xóm lúc chiều về , sắp tối mờ mờ ảo
- Trẻ chăn trâu thổi sáo dẫn trâu về
- Cò trắng từng đôi sà xuống giữa cánh đồng đã vắng người
(?) Em có nhận xét gì về cách miêu tả trong bài thơ?
- Hình ảnh cụ thể , tiêu biểu có sức gợi tả (?) Từ đó cho biết cái gọi là miêu tả trong thơ có gì khác miêu tả trong văn xuôi?
- Trong thơ thường là rất ít chi tiết và chi tiết thiên về gợi tả
- Trong văn xuôi thường có nhiều chi tiết về nhiều chi tiết phải miêu tả tỉ mỉ , cụ thể
(?) Qua những chi tiết hình ảnh được miêu tả trong bài thơ , cảnh quê vào buổi chiều đứng ở thiên trường trông ra nhìn chung ntn?
- Một làng quê thanh bình và trầm lặng , trầm lặng mà không quạnh hiu và ở đây hé lên sự sống của con người trong sự hoà hợp với thiên nhiên
(?) Em hiểu gì về tâm hồn của tác giả trước cảnh tượng đó ? (Tác giả là vị vua dù là địa vị tối cao nhưng tâm hồn vẫn gắn bó máu thịt với quê hương thôn dã của mình )
(?) Từ sự gắn bó sâu nặng với làng quê của Trần Nhân Tông , em hiểu gì về thời đại nhà Trần trong lịch sử nước ta ?
- Một tâm hồn đạp như thế , chứng tỏ thời đại đó dân tộc ta sống rất tốt , đúng như sử sách đã từng ca ngợi
ảo
+ Hai caâu cuoái
Mục đồng địch lí ngưu qui tận Bạch lộ song song phi hạ điền Cảnh đậm đà sắc quê , hồn quê thể hiện sự hài hoà giữa tâm hồn con người với cảnh vật thiên nhiên .
III, Ghi nhớ : sgk
4, Củng cố : Sau khi học song bài thơ này em hiểu gì về vu Trần Nhân Tộng ? - Em có thể nói gì về thời đại nhà Trần trong l/s nước nhà
5, Dặn dò : Học thuộc phần ghi nhớ - Học thuộc bài thơ
- Soạn bài “ Sau phút chia ly”
Ngày soạn : Tieát 22
( Tieáp theo) I Mục tiêu cần đạt
Giuùp hs
- Hiểu được các sắc thái ý nghĩa riêng biệt của từ HV
- Có ý thức sử dụng từ HV đúng ý nghĩa , đúng sắc thái , phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp , tráng lạm dụng từ HV
II, Chuaồn bũ
- Dự kiến khả năng tích hợp : Phần văn qua bài Thiên trường vãn vọng và côn sơn ca ; Phần tập làm văn qua bài Đặc điểm của văn biểu cảm
- Bảng phụ , mẫu câu III, Tiến trình lên lớp 1, ỔN định tổ chức 2, Kiểm tra bài cũ :
- Thế nào là yếu tố HV ? Yếu tố HV được dùng như thế nào ?
- Từ ghép HV chia làm mấy loại chính ? Nêu trật tự của các yếu tố trong từ ghép chính phụ HV ? - Đọc thuộc lòng bài “ Bài ca côn sơn” cho biết nd và nt của bài thơ
3, Bài mới :
Qua tiết học trước về từ HV , các em đã được cung cấp kiến thức về yếu tố HV , 2 loại từ ghép HV với trật tự các yếu tố trong từ ghép HV . Tuy nhiên , chỉ bấy nhiêu vẫn chưa đủ , các em còn cần biết từ HV mang sắc thái ý nghĩa và sử dụng nó như thế nào cho phù hợp . Tiết học hôm nay sẽ giúp các em hiểu những vấn đề trên .
Cho hs quan sát vd sgk
(?) Em hãy tìm ra những từ HV trong 3 vd trên ? ( phụ nữ , hoa lệ , từ trần , mai táng )
(?) Tìm những từ thuần việt tương ứng ?( đàn bà , đẹp đẽ .)
(?) Tại sao các câu văn trên không dùng từ thuần việt mà lại dùng từ HV ?
+ Vì từ HV và từ thuần việt khác nhau về sắc thái ý nghĩa . Do sự khác nhau về sắc thái ý nghĩa như vậy mà trong nhiều trường hợp không thể thay từ HV = từ thuần việt
(?) Em có nhận xét gì về sắc thái biểu cảm của 2 từ này có` gì khác nhau ?
+ Sử dụng từ Hv trên mang sắc thái trân trọng biểu thị thái độ tôn kính
(?) Vậy ngưồi ta sử dụng từ HV để làm gì ?( ghi nhớ sgk)
• GV cho hs qua sát vd
-Không nên tiểu tiện bừa bải, mất vệ sinh - Bác sĩ đang khám tử thi
(?) Tại sao các câu trên dùng các từ tiểu tiện , tử thi mà không dùng các từ thuần việt tương ứng ?
+ Vì các từ HV mang sắc thái tao nhã lịch sự , còn các từ thuần việt mang sắc thái thô tục , tạo cảm
I, Bài học
1, Sử dụng từ HV để tạo sắc thái biểu cảm
- Tạo sắc thái trang trọng , thể hiện thái độ tôn kính
- Tạo sắc thái tao nhã , trành gây cảm giác thô tục, ghê sợ
- Tạo sắc thái cổ , phù hợp với baàu khoõng khớ xh xửa
2, Không nên lạm dụng từ HV
- Lạm dụng từ HV làm cho lời ăn
giác ghê sợ
(?) Ngoài sắc thái trang trọng người ta còn dùng từ Hv để làm gì ? ( ghi nhớ 2 sgk)
• Cho hs đọc đoạn văn trang 82
(?) Các từ : kinh đô , yết kiến , trẫm , bệ hạ , thần tạo sắc thái gì trong hoàn cảnh giao tiếp nào ? + Đây là từ cổ dùng trong xh pk , các từ này tạo sắc thái cổ
(?) Với vd trên người ta dùng từ HV để làm gì ?
• Cho hs so sánh các cặp từ sau : 1, Ngoài sân , nhi đồng đang vui đùa Ngoài sân trẻ em đang vui đùa,
2, Kỳ thi này con đạt loại giỏi . Con đề nghị mẹ thưởng cho con một phần thưởng xứng đáng nhé
- Kỳ thi này con đạt loại giỏi mẹ thưởng cho con một phần thưởng xứng đáng nhé (?) Theo em mỗi cặp câu trên câu nào hay hơn ?vì sao?
+ Các câu hay hơn vì nó phù hợp với ngữ cảnh , do đó không nên lạm dụng từ HV khi có từ thuần việt thay theá
(?) Qua bài học hôm nay chúng ta cần nhớ những gì?
(?) Bài tập 1 yêu cầu chúng ta làm gì ? (?) Bài tập 2 thảo luận theo nhóm (?) Bài tập 3,4 yêu cầu chúng ta những gì ?
tiếng nói thiếu tự nhiên , thiếu trong sáng , không phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp
II, Ghi nhớ Sgk/ 82, 83 III, Luyện tập
Bài tập 1 : Chọn từ điền vào chổ trống - Meù , thaõn maóu
- Phu nhân , vợ
- Saép cheát , laâm chung - Giáo huấn , dạy bảo Bài tập 2
Sở dĩ người VN thích dùng từ HV đặt tên người , tên địa lí vì nó mang sắc thái trang trọng
Bài tập 3
Các từ : giảng hoà , cầu thân , hoà hiếu , nhan sắc tuyệt trần góp phần tạo thái cổ xửa
Bài tập 4
Thay từ bảo vệ = từ giữ gìn Thay từ mĩ lệ = từ đẹp
4, Củng cố : Nguời ta dùng từ hv để làm gì ?
Trong khi nói hoặc viết ta phải dùng từ HV như thế nào ? 5, Dặn dò : Học thuộc ghi nhớ sgk ; Làm bài tập còn lại - Xem trước bài “ Đặc điểm của văn biểu cảm”
Ngày soạn : Tieát 23
I, Mục tiêu cần đạt Giuùp hs
- Hiểu được đặc điểm cụ thể của bài văn biểu cảm
- Hiểu được đặc điểm phương thức biểu cảm là thường mượn cảnh vật , đồ vật , con người để bày tỏ t/c , khác với văn miêu tả là nhằm mục đích tái hiện đối tượng được miêu tả
II, Chuaồn bũ
- Dự kiến khả năng tích hợp : Phần văn qua 2 vb “ Thiên trường vãn vọng và Côn sơn ca”; Phần tiếng việt qua bài “ Từ Hán Việt”
- Một số vb khác có nội dung biểu cảm III, Tiến trình lên lớp
1, ỔN định tổ chức 2, Kiểm tra bài cũ :
- Thế nào là văn biểu cảm ? Văn biẻu cảm có tính chất như thế nào ?
- Người ta sử dụng từ HV để làm gì ? Nếu sử dụng lạm dụng từ HV sẽ làm cho lời ăn tiếng nói ntn?
3, Bài mới: Như các em đã biết , văn biểu cảm là loại văn cho phép ta bộc lộ những tư tưởng , t/c sâu sắc và kín đáo nhất của mình . Nó thuyết phụ người đọc ở chổ chân thật , tự nhiên nói lên những cảm xúc của mình mà không gò bó theo 1 khuôn khổ nhất định . Vậy văn biểu cảm có những đặc điểm gì ? Tiết học hôm nay, sẽ trả lới cho câu hỏi đó .
(?) Gọi hs nhắc lại thế nào là văn miêu tả ?( là loại văn giúp người đọc người nghe hình dung những đặc điểm tính chất nổi bật của sự vật , sự việc , con người phong cảnh làm cho cái đó như hiện lên trước mắt người đọc người nghe . Là loạivăn thể hiện tài năng quan sát , tưởng tượng liên tưởng cùa người viết người nói )
(?) Thế nào là văn biểu cảm ?( văn biểu cảm là văn không miêu tả hay kể thuần tuý , mà chủ yếu nhằm khêu gợi cảm xúc và đánh giá của người viết , người nói .
• Cho hs đọc đoạn văn
(?) Bài văn thể hiện những phẩm chất gì của cái gửụng ?
-Tính trung thực , ghét thói xu nịnh, dối trá (?) Theo em vieọc neõu leõn phaồm chaỏt aỏy nhaốm muùc đích gì ? ( biểu dương người trung thực , phê phán kẻ dối trá )
(?) Gạch dưới những câu văn biểu hiện tình cảm đó ?
- Là người bạn chân thật suốt đới - Khoâng bieát xu nònh ai
I, Bài học
1, Tìm hiểu đặc điểm của vb biểu cảm
* Đọc đoạn văn : TẤM GệễNG
-Biểu hiện tình cảm , thái độ , sự đánh giá của người viết
- Mượn gương để biểu dương người trung thực phê phán kẻ dối trá
• Boỏ cuùc 3 phaàn
-- Hình ảnh tấm gương có sức khêu gợi , tạo nên giá trị của bài văn 2, Đọc đoạn văn 2
- Đoạn văn thể hiệntình cảm cô đơn , cầu mong sự giúp đỡ và thông cảm - Tình cảm nhân vật được
thể hiện một cách trực tieáp
Tình cảm trong bài thể hiện rõ ràng ,
- Dù tan xương nát thịt vẫn cứ nguyêntấm lòng ngay thẳng
- Khiêm nhường,chịu đựng , ngay thẳng (?) Vậy các câu này có nói chung 1 vấn đề không ? đó là vấn đề nào ?
(?) Hình ảnh cái gương tác giả sử dụng với ý nghĩa gỡ ? aồn duù ?
(?) Tình cảm ở đây được biểu hiện trực tiếp hay gián tiếp ? vì sao ? ( Biểu hiện gián tiếp , mượn hình ảnh cái gương để nói đến con người trung thực )
(?) Bố cụ của vb gồm mấy phần ? Phần mở bài và kết bài có quan hệ với nhau không ? phần thân bài đã nêu lên ý nghĩa gì ? những ý đó liên quan đến chủ đề bài văn như thế nào ?
- Boỏ cuù 3 phaàn
- Thân bài nói về đức tính của tấm gương - Biểu dương tính trung thực
(?) Tình cảm và sự đánh giá của tg trong bài có rõ ràng , chân thực không ? điều đó có nghĩa ntn đối với giá trị của bài văn ?
- T/c và sự đánh giá chân thực của tác giả . Hình ảnh tấm gương cósức khêu gợi , tạo nên giá trị của bài văn
• Cho hs đọc đoạn văn 2
(?) Đoạn văn biểu hiện t/c gì ? ( T/c cô đơn , cầu mong sự giúp đỡ và thông cảm
(?) Tình cảm ở đây thể hiện trực tiếp hay gián tiếp ? (B iểu hiện trực tiếp )
(?) Em dựa vào dấu hiệu nào để đưa ra nhận xét của mình ? ( tiếng kêu , lời than câu hỏi biểu cảm ) (?) Qua phân tích ta thấy văn biểu cảm có những đặc điểm nào ? ( ghi nhớ sgk)
trong sáng , chân thực
II, Ghi nhớ Sgk/86 III, Luyện tập
- Nhằm mục đích bày tỏ nỗi buồn nhớ khi xa trường , xa bạn
- Tác giả không tả phượng như 1 loài hoa nở vào mùa hè , mà chỉ mượn hoa phượng để nói đến cuộc chia li
- Đó là vì XD đã biến hoa
phượng – một loài hoa nở rộ vào dịp kết thúc năm học – thành biểu tượngcủa sự chia li ngày hè đối với học trò
Mạch ý của đoạn văn Phượng nở ….. phượng Phượng nhớ :- người sắp xa …..
- một trưa hè - một ngày xưa ..
phượng :- khóc…
- mô….
- Nhớ
Hoa phượng đẹp với aikhi hs đã đi cả rối
Bài văn thể hiện gián tieáp
4, Củng cố : Em hãy nhắc lại các đặc điểm của văn biểu cảm 5, Dặn dò : Học thuộc ghi nhớ
- Xem trước bài “ Đề văn biểu cảm và cách làm văn biểu cảm”
Ngày soạn : 20/10/04 Tieát 24
I, Mục tiêu cần đạt Giuùp hs
- Nắm được kiểu đề văn biểu cảm
- Nắm được các bước làm bài văn biểu cảm II, Chuaồn bũ
- Dự kiến khả năng tích hợp : Phần văn với vb “ Côn sơn ca và Thiên trường vãn vọng”
- Một số đề văn biểu cảm III, Tiến trình lên lớp
1, ổn định tổ chức 2, Kiểm tra bài cũ :
- Em hãy nêu các đặc điểm của bài văn biểu cảm 3, Bài mới
Ở tiết trước các emđã tìm hiểu về đặc điểm của văn tự sự , tiết học hôm nay chúng ta sẽ đi tìm hiểu đề và cách làm 1 bài văn biểu cảm
• GV chép đề lên bảng, 1, Vườn cây quê hương 2, Cảm nghĩ về đêm trung thu 3, Cảm nghĩ về nụ cười của mẹ 4, Loài cây em yêu
(?) Em hãy xác định đối tượng biểu cảm và tình cảm cần biểu hiện trong đề văn là gì ?
1, Đối tượng : Vườn cây
Tình cảm biểu hiện : những suy nghĩ ,những t/c về vườn cây của quê hương mình , qua đó nói lên niềm tự hào của quê hương
2, Đối tượng : Thời tiết , khí hậu, ánh sáng của ủeõmtrung thu
Tình cảm : ấn tượng sâu sắc nhất về đêm trung thu : kỉ niệm cảnh sắc , sự vật ,con người 3, Đối tượng : nụ cười của mẹ
Tình cảm : từ nụ cười đó đã để lại cho em niềm xúc động
4, Đối tượng : cây tùng ….
Mục đích : bày tỏ những suy nghĩ ,tình cảm về cách sống , về tình bạn bè
I, Bài học
1, Đề bài của bài văn biểu cảm
Đề văn biểu cảm bao giờ cũng có đối tượng bịểu cảm và định hướng tình cảm cho bài làm
2, Các bước làm bài văn biểu cảm
(?) Qua phân tích em có nhận xét gì về đề văn biểu cảm ? ( ghi nhớ 1 sgk)
• Yêu cầu hs chú ý vào đề 3
(?) Khi có đề bài trong tay trước tiên chúng ta phải làm gì ?( Tìm hiểu đề và tìm ý )
(?) Đề yêu cầu phát biểu cảm nghĩ về cái gì ? - Đề yêu cầu phát biểu cảm xúc và suy nghĩ
về nụ cười của mẹ
(?) Em hình dung và hiểu như thế nào về đối tượng ấy ?(đó là nụ cười yêu thương , nụ cười khớch leọ )
(?) Có phải khi nào cũng thấy nụ cười đó không ? đó là lúc nào ? Mỗi khi vắng nụ cười của mẹ em thấy ntn? Làm sao để luôn được thấy nụ cười của meù ?(HSTL)
(?) Muốn tìm ý cho bài văn chúng ta phải làm như thế nào ? (ghi nhớ )
(?) Khi đã tìm hiểu đề và tìm ý xong bước tiếp theo chúng ta làm gì ? ( Lập dàn ý)
(?) Lập dàn ý thành mấy phần ? ( 3 phần )( HSTL) (?) Bước tiếp theo chúng ta làm gì ? ( Viết thành bài văn )
(?) Khi chúng ta viết bài xong thì làm công đoạn gì tiếp theo ? ( đọc lại bài )
(?) Vậy chúng ta đã lập xong dàn ý bây giờ các em viết cho cô phần mở bài?
• GV gọi hs đọc phần mở bài của mình (?) Qua phân tích các em hay nêu cho cô các bước làm bài văn biểu cảm( đọc ghi nhớ sgk/88)
(?) Em hãy nêu yêu cầu của phần luyện tập ? ( HSTLN)
Tìm hiểu đề : Phát biểu cảm xúc và suy nghĩ về nụ cười của mẹ
Tìm ý : Nụ cười của mẹ
- Nụ cười yêu thương , nụ cười khích lệ ; Nụ cười an ủi
Dàn ý
-MB: Nêu cảm xúc đối với nụ cười của meù
-TB: Nêu các biểu hiện sắc thái của nụ cười : + Nụ cười vui , thương yêu + Nụ cười khuyến khích
+ Nụ cười an ủi
+ Nhưng khi vắng nụ cười của mẹ - Kb: Lòng yêu thương và kính trọng meù
II, Ghi nhớ : Sgk/88 III, Luyện tập
+Bài văn thổ lộ t/c tha thiết đối với quê hửụng An Giang
- Đặt tên : An Giang quê tôi , kí ức một mieàn queâ
- Đề văn thích hợp : Cảm nghĩ về quê hửụng An Giang
Dàn ý
+ Mở bài : Giới thiệu tình yêu quê hương + Thân bài : Biểu hiện tình yêu mên quê hương : Tình yêu quê từ tuổi thơ
- Tình yêu quê hương trong chiến đấu và những tấm gương yêu nước
+ Kết bài : Tình yêu quê hương với nhận thức của người từng Trải , trưởng thành
Phương thức biểu cảm trực tiếp + Các câu :- Tuổi thơ tôi đã hằn xâu trong kí ức
4, Củng cố : Em có nhận xét gì về đề văn biểu cảm ; Nêu các bước làm bài văn biểu cảm - Muốn tìm ý cho bài văn biểu cảm chúng ta phải làm như thế nào ?
5, Dặn dò : Học thuộc ghi nhớ sgk ; Soạn bài tiếp theo “ Sau phút chia li”