II, Đọc- Tìm hiểu vb
1, Đọc , tìm hiểu chú thích
2, Boỏ cuùc : 2 phaàn
3, Phaân tích
phận của người phụ nữ trong xh cũ
(?) Trong 2 nghĩa đó , nghĩa nào là quyết định giá trị của bài thơ ?
- Nghĩa sau là chính, nghĩa trước chỉ là phương tiện chuyển tải nghĩa sau . Có nghĩa sau , bài thơ mới có giá trị tư tưởng lớn
(?) Với nghĩa thứ nhất , bánh trôi nước đã được miêu tả như thế nào?
- Bánh có màu trắng của bột
- Bánh được nặn thành viên tròn , nếu nhào bột mà nhiều nước quá thì nhão , ít nước quá thì rắn Khi luộc trong nước đun sôi , bánh chín thì nổi lên , bánh chưa chín thì còn chìm xuống
(?) Với nghĩa thứ 2 , bánh trôi thể hiện phẩm chất , thân phận người phụ nữ ntn?(HSTL)
- Hình thức : xinh đẹp
- Phẩm chất : Trong trắng , dù gặp cảnh ngộ gì vẫn giữ được sự son sắc , thuỷ chung tình nghĩa - Thân phận : chìm nỗi bấp bênh giữa cuộc đời (?) Từ phân tích trên , em hãy cho biết cách dùng ngôn ngữ của HXH trong bài thơ cũng như sự cảm nhận của em về thân phận người phụ nữ VN ngày xưa ?( HSTL) - Thân phận chìm nỗi bấp bênh , bị lệ thuộc vào xh - Ngôn ngữ trong sáng giản dị , chủ yếu là thuần việt , khoâng hoa mó caàu kì
(?) Em hãy nêu yêu cầu của phần luyện tập ? HSTL
* Thân em vừa trắng lại vừa tròn Bảy nổi 3 chìm …..
- Thành ngữ thuần việt
Theồ hieọn hỡnh theồ xinh đẹp , trong trắng nhưng chìm nổi bấp bênh giữa cuộc đời
*Rắn nát …tay kẻ nặn …..vẫn giữ tấm lòng son
Phaồm chaỏt cao quớ , saộc son , thuyû chung tình nghóa III, Ghi nhớ
Sgk/95 IV, Luyện tập
- Những câu hát than thân + Thân em như trái bần trôi Gío dập sóng dồn biết tấp vào đâu + Thân em như hạt mưa sa
Hạt vào đài các hạt ra ruộng cày + Thân em như hạt mưa rào Hạt rơi xuống riếng hạt vào vườn hoa
+ Thaõn em nhử cuỷ aỏu gai
ruột trong thì trắng ruột ngoài thì trong
4, Củng cố : Trỡng bày tớnh đa nghĩa trong bài ù” bỏnh trụi nước”
5, Dặn dò: Học thuộc lòng bài thơ ; Học thuộc ghi nhớ - Xem trước bài “ Quan hệ từ”
Ngày soạn : 21/10/04 Tieát 27
I, Mục tiêu cần đạt Giuùp hs
- Nắm được thế nào là quan hệ từ
- Nâng cao kĩ năng sử dụng quan hệ từ khi đặt câu II, Chuaồn bũ
- Dự kiến khả năng tích hợp :Phần văn qua 2 vb “ Qua đèo ngang và Bánh trôi nước”
- Bảng phụ - Mậu câu
III, Tiến trinmh lên lớp 1, ỔN định tổ chức 2, Kiểm tra bài cũ :
- Đọc thuộc lòng bài thơ “ Bánh trôi nước” và giới thiệu qua về tác giả HXH
- Bài thơ có tính đa nghĩa . Vậy thế nào là tính đa nghĩa trong bài thơ “ Bánh trôi nước”
3, Bài mới
Ở bậc tiểu học các em đã được làm quen với quan hệ từ . Bài học hôm nay một lần nữa củng cố các em về dùng quan hệ từ ở trong câu
• Các em chú ý lên 2 vd VD 1: Đây là con gà của mẹ
VD2: HV thứ 18 có 1 gười con gái tên là Mị Nương người đẹp như hoa tính nết hiền dịu
(?) “ Của” trong vd 1 liên kết với thành phần nào trong cụm danh từ ?
- Của liên kết với định ngữ “ mẹ” với danh từ “ gà”
(?) “ Như “ liênkết với những thành phần nào trong cụm tính từ ?
- Như liên kết với bổ ngữ “ hoa” với tính từ “ đẹp”
(?) Từ của biểu thị ý gì ? “ Như “ biểu thị ý nghĩa gì?
- Của biểu thị ý sở hữu
- Nhử bieồu thũ yự nghúa gioỏng nhau ( quan heọ tửụng đồng) trong cách so sánh
I, Bài học
1, Thế nào là quen hệ từ - Dùng từ biểu thị các ý
nghĩa quan hệ như sỡ hữu , so sánh , nhân quả … giữa các bộ phận của câu hay giữa câu với câu trong đoạn vaên
(?) Nếu không có từ của câu thứ nhất có biến nghĩa không ? Nếu không có từ “ như” thì câu thứ 2 có rõ nghóa khoâng ?
- Nếu không có từ của thì câu văn biến nghĩa vì ( gà mẹ là gà mái có con)
- Nếu không có từ như thì câu văn khôngcòn rõ nghĩa so sánh nữa
(?) Từ những phân tích trên em thấy từ của như có thể gọi là gì ? chúng dùng để làm gì ?( ghi nhớ sgk)
• GV cho hs đọc cac vd sgk (?) Trong các trường hợp đó trường hợp nào bắt buộc phải dùng quan hệ từ , trường hợp nào
không ? trường hợp bắt buộc ghi dâu +, không bắt buộc -)
a(-) ;b(+) ; c( -) ; d (+) ;e(-) ;g(+) ; h(+) ; I(-)
(?) Em hãy tìm quan hệ từ thường dùng với cặp quan hệ từ , nếu , vì , tuy , hễ , sỡ dĩ?
- Neỏu … thỡ ; Vỡ …neõn ; Tuy … nhửng ; Heó …thỡ - Sỡ dĩ…là vì .
(?) Em hãy đặt câu với các cặp quan hệ từ đó ? - Nếu trời mưa thì đường lầy lội
- Vì chăm học và học giỏi nên Nam được khen - Tuy nhà xa nhưng bắc vẫn đi học đúng giờ ( - Hễ gió thổi mạnh thì diều bay cao
- Sở dĩ thi trượt là vì nó chủ quan
(?) Qua phân tích emcó nhận xét gì về cách dùng quan hệ từ ? ghi nhớ sgk
(?) Em hãy nêu yêu cầu của bài tập 1? ( HSTLN)
(?)Bài tập 2 yêu cầu chúng ta phải làm gì ? (?) Em hãy đọc yêu cầu của bài tập 3? HSTLN
2, Sử dụng quan hệ từ
- Có trường hợp bắt buộc dùng quan hệ từ . Đó là những trường hợp nếu không có quan hệ từ thì câu văn sẽ không rõ nghĩa - Cũng có trường hợp không
bắt buộc dùng quan hệ từ - Có 1 số quan hệ từ dùng
thành cặp
II, Ghi nhớ Sgk/97,98 III, Luyện tập Bài tập 1:
HS tự tìm
Bài tập 2 : Điền qht thích hợp - và , với , với , nếu , thì , và Bài tập 3 trong các câu , câu nào đng1 , câu nào sai
- a(-) ;b ( +) ; c (-) ; d (+) ; e(-) ; g (+) ; h (-) ; I (+) ;k(+) ; l(+)
Bài tập 5 : Phân biệt nghĩa - Nó gầy nhưng khoẻ ( tỏ ý khen ) - Nó khoẻ nhưng gầy ( tỏ ý chê) 4, Củng cố : Em hiểu thếnào là qht ? Qht được dùng ntn?
5, Dặn dò : Học thuộc ghi nhớ sgk ; Làm bài tập còn lại - Xem trước bài “ Luyện tập cách làm bài văn biểu cảm “
Ngày soạn:21/10/04 Tieát 28
I , Mục tiêu cần đạt Giuùp hs
- Luyện tập các thao tác làm bài văn biểu cảm : tìm hiểu đề và tìm ý , lập dàn ý , viết bài - Có thói quen động não , tưởng tượng , suy nghĩ , cảm xúc trước 1 đề văn biểu cảm II, Chuaồn bũ
- Dự kiến khả năng tịch hợp :Phần văn qua đoạn trích “ Chinh phụ ngâm khúc và Bánh trôi nước” ; phần tiếng việt ở bài Quan hệ tữ
- Một số đề văn để luyện tập III, Tiến trình lên lớp
1, ỔN định tổ chức 2, Kiểm tra bài cũ :
- Nêu các bước làm bài văn biểu cảm ?
- Muốn tìm ý cho bài văn biểu cảm phải làm ntn?
3, Bài mới :
Ở tiết trước các em đã đuợc tìm hiểu đặc điểm của văn biểu cảm , văn biểu cảm đánh giá chính là h/a bộc lộ t/c của mình , những suy nghĩ cần diễn đạt . Vậy muốn lới văn , bài văn gợi cảm sinh động , tiết học này các em sẽ luyện tập các làm văn biểu cảm
• GV cho hs chú ý lên đề bài (?) Đề bài yêu cầu em viết địều gì ?
- Viết về thài độ và tình cảm của một loại cây cụ thể (?) Trong đề trên từ ngữ nào là quantrọng nhật ?
- Loài cây, em ,yêu
+ Loài cây : đối tượng miêu tả là loại cây chứ không phải là loại vật hay là người
+ Em : người viết là chủ thể bày tỏ thái độ ,tình cảm + yêu: chỉ tập trung khai thác tình cảm tích cực là yêu để nói lên sự gắn bó và cần thiết của loại cây đó đối với đới sống của chủ thể
(?) Cho biết một số loại cây cụ thể mà em yêu thích ? Giải thích tại sao mà em yêu thích cây đó
I Luyện tập tìm hiểu đề , lập bàn bài
Đề bài : Loài cây em yêu + Đ ịnh hướng
- yêu cầu viết : loài cây em yeâu
- Cây em yêu : Cây phượng - Lí do : câyphượng tượng
- Tên gọi : tre , mít , phượng …
- Lí do : các phẩm chất của cây , sự gắn bó , ích lợi (?) Có 1 loài cây mà bất cứ ai đã từng cắp sách tới trường ( dù là hs nông thôn hay thành thị ) đều biết . Đó là cây gì ? ( cây phượng )
(?) Vì sao em thích cây phượng hơn cây khác ? ( tượng trưng cho sự hồn nhiên ,đáng yêu của tuổi học trò (?) Cây đem lại cho em những gì trong cuộc sống vật chaát , tinh thaàn?
Cho đời sống tinh thần thêm vui tươi , rộn ràng
• Với đề bài trên hãy lập dàn ý + Mở bài : Giới thiệu chung về cây phượng Nêu loài cây lí do mà em yêu thích
-Em yêu nhất là cây phượng ở sân trường em - Em yêu cây phượng hơn những cây khác vì cây phượng đã gắn bó bao kỉ niệm tuổi học trò thơ ngây , hồn nhiên đáng yêu
+ Thân bài
Các phẩm chất của cây
- Thân cây to, rễ lớn , ngằn ngèo uốn lượn trông như 1 con rắn đang trườn
- Tán phượng xoè rộng như 1 cái ô che mát cho cả góc saân
- Sau những trân mưa rào , sác phượng rãi khắp sân , nhưng rồi sau đó trồi con lại nhú ra , đâm trồi , nảy lộc – đẹp bền bỉ , dẻo dai , chịu đựng
Loài cây phượng trong cuộc sống của con người
- Gắn bó với đời 6ng1 con người , toả mát trên những con đường , ngôi trường tạo nên vẻ đẹp thơ mộng và hấp thụ không khí trong lành
Loài cây phượng trong cuộc sống của em - Chính màu đỏ của hoa phượng , âm thanh của tiếng ve làm cho đời sống tinh thần chúng em luôn vui tươi rộn ràng ; Cây phượng gợi nhớ đến tuổi học trò ,thầy , cô ,bạn bè
+ Kết bài : em rất yêu qíu cây phượng
Cây phượng chính là người bạn của tuổi học trò Cảm thấy xao xuyến bâng khuâng khi chia tay với cây phưộng thân yêu để bước vào kì nghĩ hè
trương cho sự hồn nhiên , đáng yêu của tuổi học trò
Lập dàn ý
+ Mở bài : nêu loài cây , lí do emyeâu thích
- Em thích nhất là cây phượng - Cây phượng đã gắn bó bao kỉ niệm ngây thơ , hồn nhiên , đáng yêu + Thân bài : Các phẩm chất của cây - Thân to rễ lớn , tán phượng xoè rộng tre mát
- Hoa màu dỏ
Đẹp , bền , dẻo dai , chịu đựng mưa nắng
- Loài cây phượng trog cuộc sống con người : Toả mát trên con dđường , ngôi trường tạo vẽ thơ mộng , thấp thụ không khí trong lành - Loại cây trong cuộc sống của em : Màu đỏ của phượng , âm thanh tiếng ve làm cho c/s chúng em luôn vui tươi rộn ràng
Do đó cây phượng là cây em yeâu
+ Kết bài : Tình yêu của em - Em rất yêu quí cây phượng - Xao xuyeán baâng khuaâng khi chia tay với phượng thân yêu để bước vào kỡ nghú heứ
II, Luyện tập viết bài Hs tự viết
4, Củng cố : Nhắc lại thế nào là văn biểu cảm ? đặc điểm của văn biểu cảm ?
5, Dặn dò : Xem phần luyện tập - Soạn bài “ Qua đèo ngang”
Ngày soạn : 25/10/04 Tuần 8 Bài 8
Tieát 29
( Huyeọn Thanh Quan)
I, Mục tiêu cần đạt Giuùp hs
- Hình dung đuợc cảnh tượng Đèo Ngang . tâm trạng cô đơn của bà HTQ lúc qua đèo Ngang
- Bước đầu hiểu thể thơ thất ngôn bát cú II, Chuaồn bũ :
- Dự kiến khả năng tích hợp : Phần Luyện tập quan hệ từ , với phần tập làm văn ở bài Văn biểu cảm
- Phóng to bức tranh Đèo Ngang III, Tiến trình lên lớp
1, ỔN định tổ chức 2, Kiểm tra bài cũ :
- Qua 2 bài sau phút chia li và Bánh trôi nước , chúng ta có thể khái quát ntn về số phận và phẩm chất của người phụ nữ VN trong thời phong kiến
+ Long ủong , chỡm noói
+ Ba chìm bảy nổi – Vẫn giữ lòng son + Xa cách – chờ đợi – chung thuỷ
+ Buồn bã , cô đơn ,thanh thân trách phận
- Đọc thuộc lòng bài bánh trôi nước ? N êu ý nghĩa bài thơ?
3, Bài mới :
Đèo ngang thuộc dãy núi Hành Sơn , phân cách địa giới 2 tĩnh Hà Tĩnh và Quãng Bình , là 1 địa danh nỗi tiếng của đất nước ta . Đã có nhiều thi nhân làm thơ Vịnh Đèo Ngang như : Cao Bá Quát có bài “ Đăng hoành sơn” ( lên núi những người biết và yêu thích nhất vẫn là bài “ Qua Đèo Ngang “ của bà HT hoành sơn) Nguyễn Khuyết có bài “ Qua Hoành Sơn” ( Qua núi hoành sơn). Nhưng được nhiều người biết và ưa thích nhất là bài “ Qua Đèo Ngang” của bà Huyện Thanh Quan
GV đọc bài thơ sau đó yêu cầu hs đọc lại ( đọc với giọng nhẹ nhàng , trầm buồn thể hiện được tâm trạng của nhà thơ
+ Cho hs tìm h iểu tác giả – tác phẩm = cách đc chú thích (?) Em hãy nêu vài nét về tác giả tác phẩm ?(sgk)
(?) Đọc bài thơ , em hãy cho biết số câu trong bài , số chữ trong câu và cách gieo vần ?(sgk)
(?) Tìm những câu đối trong bài thơ?
- Câu 3 đối với câu 1 - Câu 5 đối với câu 6
*GV giới thiệu về luật bằng trắc và cách niêm của bài thơ - Tiếng thứ 2 của câu 1 là thanh trắc thì bài thơ thuộc luật traéc
(?) Em hãy nêu nội dung chính cả bài thơ ?
- Tâm trạng cô đơn của bà HTQ lúa qua đèo trước cảnh tượng hoang sơ của đèo Ngang
(?) 2 câu đề cảnh tượng Đèo Ngang được hiện ra ntn?( hs đọc 2 câu đầu)
(?)Hai câu đầu cho biết điều gì ? - Chủ thể trữ tình : nhà thơ
- Hành động trữ tình : Bước tời – dùng chân - Không gian nghệ thuật : Đèo Ngang - Thời gian nghệ thuật: chiều tà
(?) Cảnh Đèo Ngang hiện lên trong ánh nắng buổi chiều như thế nào ? ( cỏ cây chen đá , lá chen hoa )
(?) Trong câu này tác giả sử dụng nghệ thuật gì ? ( điệp từ chen)
(?) Điệp từ như vậy có tác dụng gì ? Gợi sức sống của cỏ cây ở 1 nơi trật hẹp , cằn cỗi . Chen còn là chen lấn , gợi vẻ hoang dã , hiu hắt , tiêu điều
*Trong hoang vu nơi đây vẫn mang vẽ hài hoà của một chốn thiên đường không phải hoàn toàn xa cách với cuộc sống của con người
* GV cho hs đọc tiếp 2 câu sau
(?) Aán tượng nổi bật của cảnh vật trong 2 câu thơ trên là gì ? Vì sao lại có ?
- Cảnh vật Đèo Ngang ở dưới núi và bên sông , cùng vời thiên nhiên , đã xuất hiện con người và cuộc sống của con người . Vì đứng trên đỉnh đèo nhìn xuống cho nên mới viết là dưới núi
(?) Nhận xét cách diễn tả ấy về mặt nt và nêu suy nghĩ của em về cách diễn tả ấy ? (HSTL)
I, Tỡm hieồu chung 1, Tác giả
- Tên thật là Nguyễn thị Hinh - Quê : làng Nghi Tam nay thuộc quận tây hồ HN 2 , Tác phẩm
Bài thơ được viết theo thể thất ngôn bát cú
II,Đọc , Tìm hiểu vb 1, Đọc , tìm hiểu chú thích
2, Boỏ cuùc : 4 phaàn 3, Phaân tích
Hai câu đề : …..bóng xế tà
cỏ cây chen đá ,lá chen hoa
Điệp từ ,điệp âm , cảnh hoang vu , buoàn vaéng buổi chiều tà
Hai câu thực :
Lom khom dưới núi tiều vài chuù
Lác đác bên sông chợ mấy nhà
Phép đối đão ngữ , từ láy : giữa cảnh hoang vu heo hút thấp thoáng có sự sống của con người
4, Củng cố : Học qua bài thơ này em hiểu được tác giả có tâm trạng ntn?
- đọc bài thơ “ chiều hôm nhớ nhà”
5, Dặn dò : Học thuộc phần ghi nhớ ; Học thuộc bài thơ - Soạn bài “ Bạn đến chơi nhà”