- Hiểu được tinh thần yêu nước là 1 truyền thống quí báu của dân tộc ta . Nắm được nghệ thuật nghị luận chặt chẽ , sáng tạo có tính chuẩn mực của bài văn .
- Nhớ được câu chốt của bài và những câu có hình ảnh so sánh trong bài văn II, Chuaồn bũ
- GV : Dự kiến khả năng tích hợp : Phần Tiếng việt qua vb Câu đặc biệt , với phần Tập Lám Văn qua bài Bố cục bài văn nghị luận
- Bức tranh BH đọc Báo cáo chính trị tại Đại hội lần thứ IIĐảng lao động VN tại Việt Bắc , tháng 2-1951
III, Tiến trình lên lớp 1, ỔN định tổ chức
2, Kiểm tra bài cũ : Đọc thuộc lòng 9 câu tục ngữ về con người và xh , giải thích nghĩa đen , nghĩa bóng 1 câu mà em cho là lí thú nhất
- Giữa 2 câu ( không thầy đố mày làm nên và học thầy không tày học bạn có mối quan hệ ntn với nhau
3, Bài mới Vì sao một đất nước ; đất không rộng , người không đông như đất nước ta mà luôn luôn chiến thắng tất cả bọn xâm lược , dù chúng mạnh đến đâu , và từ đâu tới ? Làm thế nào để cuộc kháng chiến chống thực dân pháp tiến tới thắng lợi ? Đó là vấn đề thiết thực và quan trọng nhất mà Đại hội Đảng lần thứ II bàn tới . Vấn đề đó là gì ? được thể hiện như thế nào ? Chúng ta cùng tìm hiểu qua bài học hôm này .
Gv đọc sau đó hướng dẫn cho hs đọc
( Giọng mạch lạc , rõ ràng , dứt khoát nhưng vẫn thể hiện tình cảm ) GV nhật xét cách đọc của hs
Giải thích từ khó
(?) Vb Tinh thần yêu nước nói về vấn đề gì ? Câu nào giữ vai trò câu chốt ?
-Lòng yêu nước ( Dân ta có 1 lòng nồng nàn yêu nước) (?) Nội dung vb Tinh thần yêu nước chia làm mấy phần ? Nêu nội dung từng phần?
+ từ đều đến lũ cướp nước – nhận định chung về lòng yêu nước
+ tiếp theo đến yêu nước – chứng minh những biểu hiện của lòng yêu nước
+ đoạn còn lại :Nhiệm vụ của chúng ta
(?) Từ dấu hiệu trên hãy xác định phương thức biểu đạt chính trong vb này?( Nghị luận)
(?) Câu mở đầu vb: Dân ta có 1 lòng nồng nàn yêu nước . Em hiểu tình cảm ntn gọi là nồng nàn yêu nước?, ( Tình yêu nước đến độ , mãnh liệt , sôi nổichân thành)
(?) Lòng yêu nước nồng nàn của dân ta được tác giả nhấn mạnh trên lĩnh vực nào ? tại sao ở lĩnh vực đó , lòng yêu nước của dân ta lại bộc lộ mạnh mẽ to lớn nhaát ? (HSTLN)
-Đấu tranh chống ngoại xâm vì đặc điểm của dân tộc ta luôn có giặc ngoại xâm và chống ngoại xâm nên cần đến lòng yêu nước
(?) Nổi bật trong đoạn mở đầu là hình ảnh nào ? Ngôn từ nào được tác giả nhấn mạnh khi tạo hình ảnh này ? Tác dụng của hình ảnh và ngôn từ này ?
- Nó kết thành …cướp nước – từ nó được lặp lại nhiều lần , gợi tả mạnh lòng yêu nước
(?) Đặt trong bố cục bài nghị luận này , đoạn mở đầu có vai trò ý nghĩa gì?
- Tạo luận điểm chính cho bài văn , bày tỏ nx chung (?) Em đọc được cảm xúc nào của tác giả khi viết đoạn
I, Tỡm hieồu chung 1, Tác giả :
2, Tác phẩm : sgk
II, Đọc – tìm hiểu vb
1, Đọc , Tìm hiểu chú thích
2, Boỏ cuùc : 3 phaàn 3, Phaân tích
a, Nhận định chung về lòng yêu nước
- Dân ta có 1 nước tình yêu nước đến độ , mãnh liệt , sôi nổichân thành)
- Nó kết thành 1 làn sóng vô cuứng
- mạnh mẽ , to lớn , nó lướt qua mọi sự nguy hiểm khó khăn , nó nhấn chìm tất cả lũ bán
văn mở đầu này ? tự hào về lòng yêu nước
(?) Để làm rõ lòng yêu nước của nhân dân ta , tác giải đã dựa vào những chứng cớ cụ thế nào ? Hãy chỉ ra đoạn văn tương ứng ?( HSTLN)
- Lòng yêu nước trong quá khứ , ngày ngày nay (?) Lòng yêu nước trong quá khứ được xác nhận bằng chứng cớ lịch sử nào ? Vì sao tác giả lại khẳng định : Chúng ta có quyến tự hào vì những trang lịch sử vẻ vang đó?
- Thời đại Bà Trưng , Bà triệu …vì đây là thời đại gắn liền với các chiến công hiển hách
(?) Để chứng minh lòng yêu nước của đồng bào ta ngày nay , tác giả đã viết bằng những câu văn nào
(?) Qua 2 dẫn chứng đó tác giả đã kết luận chung như thế nào ? ( Tất cả đồng bào ta đều có cùng một lòng yêu nước)
(?) Trong mỗi câu văn đó được sắp xếp ntn? Theo mô hình gì ? Cấu trúc dẫn chứng ấy có quan hệ với nhau ntn? Tính thuyết phục của các chứng cớ này là gì ? (HSTLN)
- Liệt kê dẫn chứng , mô hình liên kết : từ ….đến - Làm sáng tỏ chủ đề đoạn văn : lòng yêu nước của đồng bào ta
(?) Tác giả ví tinh thần yêu nước như các thứ của quí Nhận xét tác dụng của cách so sánh này ?
- đề cao tinh thần yêu nước của nhân dân ta , làm cho ngươì đọc người nghe dễ hiểu về giá trị của lòng yêu nước
(?) Em hiểu thế nào về lòng yêu nước trưng bày và lòng yêu nước giấu kín trong đoạn văn này?
+ Lòng yêu nước có thể thấy được và lòng yêunước không nhìn thấy được
(?) Trong kkhi bàn về bổ phận của chúng ta , tác giả đã bộc lộ quan điểm yêu nước như thế nào ?
- Phải ra sức giải thích ….kháng chiến
(?) Cách nghị luận của tác giả ở đoạn cuối vb có gì đặc sắc ? Tác dụng của cách nghị luận này?
- đưa hình ảnh để diễn đạt lí lẽ ( lòng yêu nước …trong hòm..)
(?)Theo em, nghệ nghị luận ở bài này có gì đặc sắc ? - Bố cục chặt chẽ , lập luận mạch lạc sáng sủa .Lí lẽ
nước và cướp nước
Gợi tả sức mạnh và khí thế mạnh mẽ của lòng yêu nước
b, Những biểu hiện của lòng yêu nước
+ Lòng yêu nước trong quá khứ l/s:
Thời đại Bà Trưng , Bà Triệu , Trần Hưng Đạo …
+ Lòng yêu nước ngày nay của đồng bào ta:
- Từ các cụ gìa tác bạc…yêu nước ghét giặc
- Từ những chiến sĩ …những con đẻ của mình
- Từ những nam nữ công nhân … cho chính phuû
Trong thời đại nào đồng bào ta ai cũng có lòng yêu nước nồng nàn
c, Nhieọm vuù cuỷa chuựng ta - Ra sức giải thích , tuyên
truyền , tổ chức lãnh đạo làm cho tinh thần yêu nước ….công việc kháng chiến
Cần phải thể hiện lòng yêu nước bằng những việc làm cụ theồ
III, Ghi nhớ Sgk/27 IV, Luyện tập
Bài 2 viết 1 đoan văn 4-5 câu theo mô hình “ Từ …đến”
Hôm nay, khu phố tôi làm tổng vệ
thống nhất với dẫn chứng , dẫn chứng phong phú , lí lẽ diễn đạt dưới dạng hình ảnh so sánh . Giọng văn tha thiết giàu cảm xúc
(?) Là người yêu nước em nhận thước thêm được điều yêu nước nào từ vb Tinh thần yêu nước của nhân dân ta cuûa BH? ( HSTLN)
- Lòng yêu nước là giá trị tinh thần cao quí - Dân ta ai cũng có lòng yêu nước
- Cần phải thể hiện lòng yêu nước của mình bằng việc làm cụ thể
Hs đọc ghi nhớ
(?) Bài tập 2 yêu cầu chúng ta phả làm gì?
sinh để góp phần làm sạch đẹp thành phố . Đúng 7 giờ sáng ông tổ trưởng đánh 1 hồi kẻng dài. Mọi người cùng hăng hái ra đường . Từ các cụ già râu tóc bạc phơ đến các bạn thiếu nhi còn nhỏ tuổi ; từ các vịcông chức này ngày vaón baõùn bũu coõng vieọc cuỷa cụ quan đến các bà chỉ quẩn quanh việc nội trợ ở trong nhà ; Từ những chủ nhận của nhiều tiệm lớn đến những người chỉ có gánh hàng rong ; từ những nhà ba, bốn lầu đến những nhà chỉ lụp xụp một mái tôn thấp , nhỏ tất cả cùng tích cực quét dọn , thông cống rãnh , thu gom rác đem đổ nơi qui định làm cho bộ mặt của khu phố trở nên sáng sủa và sạch đẹp hẳn lên
4, Củng cố : Vì sao nói đây là 1vb nghị luận chính trị – xh , thể chứng minh rất mẫu mực ? 5, Dặn dũ : Học thuụùc ghi nhớ và yờu cầu bài tập 1
- Soạn bài mới: “Câu đặc biệt”
Ngày soạn:15/1/05 Tieát 82
I, Mục tiêu cần đạt Giuùp hs
- Nắm được khái niệm câu đặc biệt - Hiểu được tác dụng của câu đặc biệt
- Biết cách sửi dụng câu đặc biệt trong những tình huống nói hoặc viết cụ thể II, Chuaồn bũ
- GV dự kiến khả năng tích hợp : Phần văn qua vb Tinh thần yêu nước của nhân dân ta , với phần Tập làm văn ở bài Tim hiểu đề và bố cục của bài văn nghị luận
- HS : học bài , soạn bài III, Tiến trình lên lớp
1, ỔN định tổ chức 2, Kiểm tra bài cũ :
- Thế nào là Rút gọn câu ? Rút gọn như vậy có tác dụng gì ? cho vd minh hoạ - Khi rút gọn câu cần chú ý điều gì ?
3, Bài mới (gv giới thiệu ) HS đọc vd trong phần sgk
(?) Trong câu in đậm có cấu tạo ntn? Trong các câu sau
a, - Đó là 1 câu bình thường ,có đủ CN và VN
b,- Đó là câu rút gọn , lược bỏ CN lẫn VN c, Đó là câu không thể có CN và VN Hãy thảo luận với các bạn và lựa chọn câu trả lời đúng nhất
(?) Hãy gọi tên câu vừa phân tích và giải thích ?
- Câu đặc biệt vì không thể có CN và VN (?) Vậy câu đặc biệt là gì ? ( Ghi nhớ sgk) (?) Xác định các câu đặc biệt trong 4 vd và nêu tác dụng của từng câu đặc biệt ? ( HSTLN)
-vd 1 : một đêm mùa xuân ; tác dụng xác định thời gian, nơi trốn
- VD2 : Tiếng reo . Tiếng vỗ tay. ; Tác dụng liệt kê , thông báo vầ sự tồn tại của sự vật hiện tượng
- VD3: Trời ơi ! Tác dụng bộc lộ cảm xuùc
- VD 4 : tác dụng gọi đáp
(?) Câu đặc biệt thường dùng để làm gì ?(ghi nhớ sgk)
(?) Em hãy nêu yêu cầu của bài tập 1,2 ? ( HSTLN )
I, Bài học
1, Thế nào là câu đặc biệt ?
là loại câu không có cấu tạo theo mô hình chủ ngữ – vị ngữ
2, Tác dụng của câu đặc biệt
- Nêu lên thời gian nơi chốn diễn ra sự việc được nói đến trong đoạn
- Liệt kê thông báo về sự tốn tại của sự vật hiện tượng ;
- Bộc lộ cảm xúc - Gọi đáp II, Ghi nhớ Sgk/28,29 III, Luyện tập
Bài tập 1,2 Những câu đặc biệt và câu rút gọn
a, có khi được trưng bày trong tủ kính , trong bình pha lê , rõ ràng dễ thấy
Nhưng cũng có khi cất giấu kín đáo trong Gương , trong hòm
Nghĩa là phải ra sức ….kháng chiến
Câu rút gọn
* tác dụng : làm câu gọn hơn , tránh lặp từ b, ba giây …Bốn giấy …Năm giây …Lâu quá
Câu đặc biệt
* Tác dụng : thông báo thời gian c, Một hồi tàu –câu đặc biệt * Tác dụng : tường thuật
(?) Nêu yêu cầu của bài tập 3
d, Lá ơi – câu đặc biệt * Tác dụng : gọi đáp
- Hãy kể chuyện đời bạn cho tôi nghe ủi!
- Bình thường lắm , chẳng có gí đáng kể đâu – câu rút gọn
* Tác dụng : làm câu gọn hơn , tránh lặp từ Bài tập 3:
Đêm.àng xóm em thật hoàn toàn yên tĩnh . Mọi gia đình thường tập trung tại căn nhà của mình , dưới ánh đèn rực sáng và trong bầu không khí thân mật , ấm cúng . Ngoìa đường rất ít người đi lại . Thỉnh thoảng mới thấy 1 chiếc xe hai bánh rồ máy chạy . Gâu ! Gâu ! đầu làng vang lên vài tiếng chó sủa . Mới chín giờ tối mà tưởng đã khuya rối . Gío . Những bụi cây trong vườn như đang rì rầm điều gì bí mật
4, Củng cố Thế nào là câu đặc biệt ? nêu tác dụng của câu đặc biệt 5, Dặn dò :Học thuộc ghi nhớ
- Soạn bài tiếp theo “ Bố cục và phương pháp lập luận trong bài văn nghị luận”
Ngày soạn: 16/1/05 Tieát 83
I, Mục tiêu cần đạt Giuùp hs
- Biết cách lập bố cục và lập luận trong bài nghị luận
- Nắm được mối quan hệ giữa bố cục và phương pháp lập luận của bài văn nghị luận II, Chuaồn bũ
- GV dự kiến khả năng tích hợp : Phần văn qua bài Tinh thần yêu nước của nhân dận ta , với Tiếng việt qua bài Câu đặc biệt
- HS : học bài , soạn bài III, Tién trình lên lớp 1, ỔN định tổ chức 2, Kiểm tra bài cũ :
- Nêu nội dung, tính chất của đề văn nghị luận ? - Yêu cầu của việc tìm hiểu 1 đề văn nghị luận là gì ? - Lập ý cho bài nghị luận chúng ta phải làm ntn?
3, Bài mới :
Tiết trước cô cùng các em đã đi tìm hiểu về nội dung , tính chất, tìm hiểu đề , tìm ý cho bài văn nghị luận . Vậy bài văn nghị luận cú bố cụcù và lập luận như thế nào ? Tiết học này, chỳng ta đi tỡm hieồu tieỏp
Hs đọc lại bài tinh thần yêu nước của nhân dân ta (?) Bài văn gồm mấy phần ? Mỗi phần có mấy đoạn ? Mỗi đoạn có những luận điểm nào ?
gồm 3 đoạn : phần 1 : 1 đoạn ; phần 2 : 2 đoạn ; phần 3 :1 đoạn
- Luận điểm đoạn 1 :dân ta có 1 lòng nồng nàn yêu nước
- Luận điểm đoạn 2 : lịch sử ta có nhiều cuộc kháng chiến vĩ đại …; Đồng bào ta ngày nay cũng rất xứng đáng …
- Luận điểm đoạn 3 :bổnồ phận của chỳng ta
(?) Dựa vào sơ đồ sgk , hãy cho biết phương pháp lập luận được sử dụng ntn?
- Hàng 1 lập luận theo quan hệ gì ? hàng hai lập luận theo quan hệ gì ?hàng 3 lập luận theo quan hệ gì ? hàng ngang 4 lập luận theo quan hệ nào ?)
- Hàng ngang 1 : quan hệ nhận quả - Hàng ngang 2 : quan hệ nhận quả
- Hành ngang 3 : qaun hệ tổng – phân – hợp - Hàng dọc 1 : suy luận tương đồng theo thời
gian
- Hàng ngang 4: suy luận tương đồng
- Hàng dọc 2: suy luận tương đồng theo thời gian
- Hàng dọc 3 : quan hệ nhận quả
(?) Qua đây em thấy mối quan hệ giữa bố cục và lập luận ntn?
- Tạo thành 1 mạng lưới liên kết trong văn nghị luận , trong phương pháp lập luận là chất keo gắn bó các phần cỏc ý của bố cục ù
(?) Một bài văn nghị luận có mấy phần ? Nêu nội dung từng phần ? SGk)
(?) Nêu yêu cầu của phần luyện tập ?
I, Bài học
1, Mối quan hệ giữa bố cục và lập luận
- Có thể nói mối quan hệ giữa bố cục và lập luận đã tạo thành 1mạng lưới liên kết trong văn bản ngị luận , trong đó phương pháp lập luận là chất keo dính gắn bó các phần , các ý của bố cục
2, Bố cục của bài văn nghị luận 3 phaàn :
- Mở bài : Nêu vấn đề có ý nghĩa đối với đời sống xh
- Thân bài : Trình bày nội dung chủ yếu của bài
- Kết bài : Nêu kết luận nhằm khẳng định tư tưởng , thái độ quan điểm của bài
II, Ghi nhớ Sgk / 31
Gọi hs đọc yêu cầu phần luyện tập ( HSTLN)
III, Luyên tập
+Bài nêu lên tư tưởng : Mỗi người phải biết học tập những điều cơ bản nhật thì mới có thể trở thành người tài gỏi , thành đạt lớn
+ Luận điểm :
- học cơ bản mới trở thành tài
- ở đời có nhiều người đi học , như ít ai biết học cho thành tài
- Nếu không cố công luyện tập thì sẽ vẽ không đúng được
- Chỉ có thầy giỏi mới đào tạo được thầy giỏi
+ Boỏ cuùc : ù 3 phaàn
- Mở bài : Ở đời có nhiều người đi học , nhưng ít ai biết học thành tài
- Thân bài : Từ danh hoạ….mọi thứ - Kết bài : đoạn còn lại
4, Củng cố : Mối quan hệ giữa bố cục và lập luận ntn?
- Bố cục 1 bài văn nghị luận có mấy phần ? nêu nội dung từng phần ? 5, Dặn dò : Học ghi nhớ
- soạn bài tiếp theo”luyện tập về phương pháp lập luận trong văn nghị luận”
Ngày soạn: 16/1/05 Tieát 84
I, Mục tiêu cần đạt Giuùp hs
- Qua luyện tập mà hiểu sâu thêm về khái niệm lập luận - Rèn kĩ năng lập luận điểm , luận cứ và lập luận
II, Chuaồn bũ
- GV dự kiến khả năng tích hợp : Phần văn qua bài Tinh thần yêu nước của nhân dận ta , với Tiếng việt qua bài Câu đặc biệt
- HS : học bài , soạn bài III, Tiến trình lên lớp 1,ổn định tổ chức
2, Kiểm tra bài cũ :
- Bố cục bài văn nghị luận gồm mấy phần ? Nêu nội dung từng phần ? - Mối quan hệ giữa bố cục và lập luận như thế nào ?
3, Bài mới : Trong văn nghị luận có yêu cầu phải dùng lập luận để dẫn dắt người nghe người đọc đến một kết luận ,như vậy chúng ta có rất nhiều phương pháp lập luận khác nhau như suy luận nhân quả , suy luận tương đồng … Vậy lập luận trong văn nghị luận có khác với lập luận trong văn nghị luận không ? Qua tiềt học này sẽ làm sáng tỏ vấn đề đó .
HS đọc 3vd trong sgk
(?) Em hãy xác định luận cứ và kết luân trong các vd trên ?
- Luận cứ bên phải,kết luận bên trái dấu phẩy (?) Em hãy nhận xét về mối quan hệ giữa luận cứ và kết luận ? (quan hệ nhân – quả )
(?) Nhận xét về luận cứ và kết luận ?
Có thể thay đổi vị trí giữa luận cứ và kết luận Hs yêu cầu bài 2
(?) Bổ sung luận cứ cho các kết luận sau ? a, …vì nơi đây từng gắn bó với em từ tuổi ấu thơ b, …vì seõ chaúng ai tin mình
c, Đau đầu quá … d, ở nhà
e, những ngày nghỉ Hs đọc yêu cầu bài tập 3
(?) Viết tiếp kết luận cho những luận cứ sau nhằm thể hiện quan điểm tư tưởng của người nói?
-a, …đến thư viện đọc sách đi b, … đầu óc cứ rối mù lên c, …ai cũng khó chịu d, …phải gương mẫu chứ
e, … chẳng ngó ngàng gì đến việc học tập
(?) Em có nhận xét gì về lập luận trong đời sống hàng ngày ?
Hs đọc vd mục 1,phần II,
(?) Hãy so sánh với 1 số kết luận ở mục I,2 để nhận ra đặc điểm của luận điểm trong văn nghị luận ? Nêu tác dụng của luận điểm trong văn nghị luận? (HSTLN)
- Giống nhau : đều là kết luận
- Khác nhau : ở mục I,2 là lời nói giao tiếp hàng ngày thường mang tính cá nhân có ý nghĩa
I, Bài học
1, Lập luận trong đời sống
- Trong đời sống , hình thức biểu hiện mối quan hệ giữa luận cứ và lập luận thường nằm trong ột cấu trúc câu nhất ủũnh
- Mỗi luận cứ có thể đưa tới một hoặc nhiều luận điểm ( kết luận ) và ngược lại
2, Lập luận trong văn nghị luận
-Lập luận trong văn nghị luận thường được diễn đạt dưới hình thức một tập hợp câu - Lập luận trong văn nghị luận đòi hỏi có tính lí luận , chặt chẽ và tường minh
II, Luyện tập
Bài 2 : lập luận cho luận điểm “ sách là người bạn lớn”
- lí do nêu luận điểm :vì con người không chỉ có đời sống v/c mà còn có đời sống tinh thần . sách chính là món ăn quí giá cần cho đời sống tinh thaàn
+ Nội dung của luận điểm :