(?) hãy giới thiệu đôi nét về tác giả HTP? ( sgk)
*Gv đọc vb rồi hướng dẫn hs đọc ( đọc giọng nhẹ , tình cảm ).Giải thích từ khó ( phần chú thích )
(?) Em hiểu thế nào là từ ngẫu ? Tại sao lại ngẫu nhiên viết ? vậy ý nghĩa nhan đề của bài thơ có gì đáng chú ý ?
+ Ngẫu thư : vì tác giả vốn không chủ định làm thơ ngay khi mới đặt chân đến quên nhà
(?) Vậy em hãy nêu hoàn cảnh ra đới của bài thơ?
+ Bài thơ ghi lại sự việt và tâm trạng của tác giả vào lúc đặt chân về làng sau bao nhiêu làm việc xa quê
(?) Theo em bài thơ này được viết để kể về làng hay nhân chuyện về làng mà bày tỏ tình quê hương ?( Nhân chuyện về làng mà bày tỏ tình quê hương)
(?) Nếu thế phương thức biểu đạt của vb này là gì ?( phương thức biểu cảm thông qua tự sự )
(?) ở đây , tác giả đã từ 2 việc mà cảm thấy tình quê hương : -Tửứ cuoục ủoẫi chớnh mỡnh ;Tửứ bún trẹ trong laứng
(?) Hãy nhận định 2 nd đó trên vb?( Hai câu đầu : Khi đi trẻ . lúc về già ; Hai câu cuối : trẻ con nhìn lạ không chào)
(?) Bức tranh trong sách giáo khoa minh hoạ cho nd nào ? ( minh hoạ sự việc về làng)
(?) Có gì đặc biệt trong lần về này của tác giả ?
+ Về quê năm 86 tuổi , sau 50 năm làm việc xa quê . Lần về quê cuối cùng trong đới
(?) Vào lúc về quê tác giả đã nghĩ gì về cuộc đời mình và thông qua câu thơ nào ?
Thieỏu tieồu … maỏn mao toài
(?) Qua 2 câu thơ này tác giả suy nghĩ gì về cuộc đời mình ? - Nghĩ về tuổi trẻ của mình trong quá khứ
- Nghĩ về tuổi già của mình trong hiện tại - Nghĩ về tình quê không thay đổi
(?) Nhận xét về nghệ thuật trong câu thơ thứ nhất ? phép đối
*Đặc điểm ở phép đối áTrong thơ thất ngôn : 4 chữ trước đối với 3 chữ sau -Thơ ngũ ngôn : 2 chữ trước đối với 3 chữ sau (?) Vậy ở câu đầu các vế đối ntn?
Thiếu tiểu li gia> < lão đại hồi – đối vế Thiều tiểu > < lão đại – đối danh từ Li> < hồi - đối động từ
(?) Phép đối này có tác dụng gì ?( nêu bật ý nghĩ trở về của tác gỉa tạo nhịp điệu cân đối cho lời thơ )
(?) Cách đối đó nhằm mục đích gì? ( HSTLN) ( làm nổi bật sự
2, Tác phẩm Sgk
II Đọc -tìm hiểu văn bản 1, Đọc -tìm hiểu chú thích
2, Boỏ cuùc : 2 phaàn 3, Phaân tích
+ Hai câu thơ đầu
Thiếu tiểu li gia , lão đại hồi Hương âm vô cải , mấn mao toài
- phép đối
- Quãng đời xa quê làm quan đã thay đổi về vóc dáng , tuổi tác , nhửng tỡnh yeõu queõ hương vẫn bền chặt
thay đổi về vóc dáng , về tuổi tác
(?) Trong lới thơ thứ 2 , tác giả nhắc đến giọng quê của mình : Giọng quê không đổi mang ý nghĩa gì ?( giọng nói vẫn mang bản sắc quê , chất quê và hồn quê không thay đổi )
(?) Trong câu 2 tác giả tiếp tục sử dụng phép đối em hãy chỉ ra phép đối đó trong câu thơ?
Hương âm > < mấn mạo ;Vô cải> < tồi
(?) Vậy hãy nêu ý nghĩa của phép đối này ?( Tuổi tác đã thay đổi nhưng tình yêu quê hương không hề thay đổi )
(?) Tuổi già tóc rụng , về quê mà vẫn giọng quê . Đó là
chuyện buồn vui trong cuộc đời của tác giả . Nhưng cũng từ đó , tình yêu quê hương được bộc lộ . Đó là tình cảm ntn?
( HSTLN)đó là tình yêu gia đình quê hương đậm đà .Là tình cảm quê hương , bền chặt trong cuộc đời tác giả cũng như cuộc đời của mỗi con người
(?) Hình ảnh đầu tiên tác giả bắt gặp là gì ?
(?) Vì sao tác giả có thể thân thiện ngay với những đứa trẻ khoângquen bieát mình? ( HSTLN)
+ Vì bọn trẻ là người làng , là hình ảnh tương lai của làng trong vẻ chân thật hồn nhiên tươi áng nhất , là người yêu quê tất tác giả sẽ yêu lũ trẻ làng
(?) Với tác giả ấn tượng rõ nhất về bọn trẻ là gì ? lời thơ nào ghi lại ấn tượng đó ?( Tiếng cười và giọng nói của trẽ em : Tiểu vấn “ Khách từ đâu đến)
(?) Tại sao tác giả đó lại là ấn tượng rõ nhất ?(Vì nó gợi nên bản sắc quen thuộc tốt đẹp của quê hương . Có thể gợi nhớ thời niên thiếu của tác giả với những kỉ niệm đẹp )
(?) Hình dung xem cảm xúc của tác giả lúc đặt chân về quê nhứ thế nào? ( HSTLN)(Có niềm vui ,Có cả nỗi buồn vì xa quê quá lâu , thành ra xa lạ với quê hương trong con mắt của trẻ làng vì thế trẻ chào như khác lạ )
(?) Hai câu thơ đầu với 2 câu thơ cuối có mối quan hệ ntn?
(?) Bài thơ ngẫu nhiên mà viết nhưng lại có sức gợi bao điều sâu xa thầm thía về tình quê của con người . Từ đó vẻ đẹp nào trong tâm hồn con người được bộc lộ ? ( Vẻ đẹp tâm hồn thuỷ chung với quê hương
(?) Hai bài thơ “ Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê” và “ Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh” khác nhau về tác giả nhưng có điểm chung về nd tình cảm . Hãy nhận xét về điểm chung này?(Cả 2 bài thơ đều diễn tả tình cảm quê hương thắm thiết của con người)
+ Hai caâu thô cuoái
Nhi đồng tương kiến , bất tương thức
Tiếu vấn : khách tòng hà xứ lai?
- giọng điệu bi hài , húứm hổnh
- Sự ngỡ ngàng xót xa khi bị coi là khách lạ
III, Toồng keỏt : Ghi nhớ sgk
4, Củng cố : đọc lại 2 bản dịch thơ
5, Dặn dò: - Học thuộc bản phiên âm và bản dịch thơ - Học phần ghi nhớ , tác giả tác phẩm
- Soạn bài : từ đồng nghĩa
Ngày soạn Tieát 39
I, Mục tiêu cần đạt Giuùp hs
- Củng cố và nâng cao kiến thức về từ trái nghĩa
- Thấy được tác dụng và việc sử dụng các cặp từ trái nghĩa II, Chuaồn bũ
- Dự kiến khả năng tích hợp : Phần văn với vb” Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh và Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê
- Bảng phụ , mẫu câu III, Tiến trình lên lớp 1, ỔN định tổ chức 2, Kiểm tra bài cũ :
- Đọc thuộc lòng bài thơ” Hồi hương ngẫu thư” và giới thiệu về tác giả HTC - Nêu nội dung của bài thơ
3, Bài mới
Trong cuộc sống khi giao tiếp đôi khi chúng ta vô tình sử dụng 1 loại từ mà không ngờ tới vì nó quá quen thuộc lại tiện dụng . Các em có biết đó là loại từ gì không ? Đó là từ trái nghĩa . Vậy thế nào là từ trái nghĩa? Cách sử dụng nó ntn? Chúng ta sẽ cùng tìm hiểu qua tiết học hoâm nay
(?) Em hãy tìm các cặp từ trái nghĩa trong 2 bài thơ : Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh và ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê
Bài đầu : Cử – đê( ngẫng – cúi)_ Bài thứ 2 : Thiếu lão ( trẻ – già), ( tiểu – đại )- đi – trở lại
(?) Những từ này thuộc từ loại gì?
(?) Em hãy tìm từ trái nghĩa trong trường hợp rau già , cau già ?
Rau già >< rau non, Cau già> < cau non
(?) Từ các cặp từ trái nghĩa già trên em hày tìm từ trái nghĩa khác với từ gìa?
( Gìa – trẻ , già – non)
(?) Qua phân tích đó em hãy cho biết từ trái nghĩa là gì ? ( Ghi nhớ sgk) Cho hs nhắc lại từ trái nghĩa (?) Em hãy lấy 1 vài cặp từ trái nghóa ?
(?) Trong hai bài thơ dịch trên , việc sử dụng từ trái nghĩa có tác dụng gì?(Tạo là cặp tiểu đối )
(?) Tìm 1 số thành ngữ có sử dụng từ trái nghĩa và nêu tác dụng của việc dùng từ trái nghĩa đó ?
- Lá lành đùm lá rách
- 1 miếng khi đói = 1 gói khi no - Ba chìm bảy nổi
- Đầu xuôi đuôi lọt
Tác dụng tạo cho lời nói sinh động (?) Sử dụng từ trái nghĩa trong khi nói và viết có tác dụng gì? ( ghi nhớ sgk) (?) Em hãy nêu yêu cầu của bài tập 1,2 ? ( hs ln)
(?) Các cặp từ trong bài tẫp 1,2 thuộc từ loại gì ?
* Cho hs chia 2 nhóm lên tìm các cặp từ trái nghĩa tính từ trước , động từ sau trong vòng 3 phút
(?)Bài tập 3 yêu cầu chúng ta phải
I, Bài học
1, từ trái nghĩa sgk
2, Tác dụng
- Sử dụng cặp từ đúng chổ thì sẽ nêu được ý cần nhấn mạnh
- Lời nói thêm sinh động giàu hình ảnh II, Ghi nhớ
Sgk/141 Chuù yù :
- Từ trái nghiã sử dụng rất nhiều trong thành ngữ , tục ngữ , thơ
III, Luyện tập Bài tập 1
Tìm từ trái nghĩa trong ca dao tục ngữ - Lành rách
- Giàu nghèo - Ngắn dài - Đêm ngày - Sáng tối
Bài tập 2 Tìm từ trái nghĩa
-Cá tươi – cá ươn ; Hoa tươi- hoa héo - Aên yếu – ăn khoẻ; Học lực yếu – học lực
khá( giỏi); Chữ xấu – chữ đẹp ; Đất – xấu – đất tốt Bài tập 3 : điền các từ trái nghĩa vào thành ngữ
- Chân cứng đá mềm
- Có đi có lại mới toại lòng nhau - Gần nhà xa ngõ
làm gì? - Mắt nhắm mắt mở - Chạy sấp chạy ngữa - Vô thưởng vô phạt - Bên trọng bên khinh - Buổi đực buổi cái
- Bước thấp bước cao , chân ướt chân rá 4, Củng cố :Học sinh nhắc lại ghi nhớ và lấy vd
5, Dặn dò : Học phần ghi nhớ .Làm bài tập 4
- Sưu tầm những thành ngữ , tục ngữ hoặc đối ngữ có sử dụng cặp từ trái nghĩa - Xem trước bài , soạn bài chuẩn bị nói 1 trong 4 đề bài cho trong tiết luyện nói
Ngày soạn : 14/11/04 Tieát 40
I Mục tiêu cần đạt Giuùp hs
- Rèn luyện khả năng nói theo đề biểu cảm - Rèn luyện kĩ năng tìm ý , lập dàn ý
II, Chuaồn bũ
- Dự kiến khả năng tích hợp : Phần văn qua bài “ Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh và Hồi hửụng ngaóu thử”
- Một số chủ đề III, Tiến trình lên lớp 1, ỔN định tổ chức
2, Kiểm tra bài cũ :-Thế nào là từ trái nghĩa ? cho vd - Cách sử dụng từ trái nghĩa
3, Bài mới
Nói là hình thức giao tiếp tự nhiên của con người . Ngoài việc rèn luyện cho hs năng lực viết , gv còn phải rèn luyện cho hs năng lực nói vì đó là phương tiện giao tiếp hiểu hiệu nhất , đạt kết quả cao nhất . Khi nắm vững được kĩ năng nói và nói được theo chủ đề thì hs đã có 1 công cụ sắc bén giúp mình thành công trong cuộc sống . Tiết học hôm nay, sẽ giúp các em đi vào tiết luyện nói theo chủ đề biểu cảm
A, Tìm hiểu bài
Hoạt động 1 : HS trình bày dàn bài theo các đề tự chọn
-Đề 1 : Cảm nghĩ về thầy cô giáo , những người lái đò đưa thế hệ trẻ cập bến tương lai - Đề 2 : Cảm nghĩ về những tấm gương học giỏi vượt khó
- Đề 3 : nổi hối hận vì 1 lần chót dại - Đề 4 : niềm vui tuổi thơ
Hoạt động 2: HS chia nhóm , tổ phát biểu theo dàn bài - Tổ 1 : đề 1
- Tổ 2 đề 2 - Tổ 3 đề 3 - Tổ 4 đề 4
Hoạt động 3 : Gv nhận xét tổng kết B, Dàn bài tham khảo
ĐỀ 1 : Cảm nghĩ về thầy cô giáo , những ngườu lái đò đưa thế hệ trẻ cập bến tương lai
MB: Cảm nghĩ về thầy cô giáo , những người lái đò đưa thế hệ trẻ cập bến tương lai Thầy cô nào? Lớp mấy ? trường nào ?
TB: Em đã từng có tình cảm và kỉ niệm gì đối với thầy cô - Vì sao emyêu mến ? ( Ngoại hình – tính cách )
- Hình ảnh thầy cô giáo và đàn em nhỏ
- Giọng nói ấm áp , trìu mến thân thương khi thầy cô giảng bài
- Lúc thầy cô theo dõi lớp học ( trong giờ kiểm tra , chất lượng học tập , tropng tiết sinh hoạt chủ nhiệm )
- Hình ảnh thầy cô vui mừng khi hs đạt được những thành tích cao , làm được việc tốt - Thầy cô thất vọng khi hs vi phạm
- Lúc thầy cô chia sẻ an ủi với hs khi các em gặp chuyện đau buồn
Do đó hình ảnh thầy cô giáo đã để lại trong em nhiều kỉ niệm tốt đẹp mà em không bao giờ quên được
KB: Tình cảm chung về thầy cô giáo . Đó cũng chính là những người lái đò đưa thế hệ trẻ cập bến tương lai
- Cảm xúc về thầy cô mà mình yêu mến nhất Đề 3: Nỗi hối hận vì 1 lần trót dại
MB: Giới thiệu sự hối hận vì 1 lần trót dại
- Đó là sự việc gì? Xảy ra ở đâu ? trong trường hợp nào ?
TB: Sự việc đó đã tác động gì đến mọi người sung quanh - Gây nguy hiểm ntn? Để lại ảnh hưởng xấu ra sao
- Tâm trạng của em buồn , khổ , hối hận trước sự việc đó - Tự nhủ với lòng mình không tái phạm nữa
- Thực hiện việc tốt để chuộc lại lỗi lầm đã gây
KB: Rút ra bài học cho bản thân
- Cảm xúc khi vi phạm , khi thực hiện việc tốt
4, Củng cố : Gv rút kinh nghiệm cho hs về nd – cách thức kể – tác phong trước tập thể 5, Dặn dò:
- Về nhà tập nói theo đề bài đã cho
- Soạn bài mới “ Bài ca nhà tranh khi gió thu phá”