- Nắm được khái niệm trạng ngữ trong câu - Oân lại các loại trọng ngữ đã học ở tiểu học II, Chuaồn bũ
- Dự kiến khả năng tích hợp : Phần văn qua vb Sự giàu đẹp của Tiếng Việt , phần TLV qua vb Tìm hiểu chung về văn nghị luận chứng minh
- Bảng phụ II, Tiến trình lên lớp 1, ỔN định tổ chức 2, Kiểm tra bài cũ :
- Thế nào là câu đặc biệt ? Cho vd - Nêu tác dụng của câu đặc biệt ? 3, Bài mới
Trong khi nói và viết chúng ta sử dụng trạng ngữ rất nhiều . Trạng ngữ có những đặc điểm gì ? Tiết học hôm nay sẽ trả lời cho câu hỏi đó .
Gọi hs đọc vd sgk
(?) Xác định trạng ngữ trong vd trên ? - Dưới bóng tre về địa điểm - đó từ lõu đơiứ về thời gian -.đời đời , kiếp kiếp thời gian - Từ nghì xưa về thời gian
(?) Về ý nghĩa , trạng ngữ có vai trò gì ?
- Bổ sung ý nghĩa cho nòng cốt câu , giúp cho ý nghĩa cuỷa caõu cuù theồ hụn
(?) Về hình thức , trạng ngữ đứng vị trí nào trong câu và thường được nhận biết bằng dấu hiệu nào ?
-Trạng ngữ có thể đứng đều , cuối câu , giữa câu và thường được nhận biết bằng một quãng ngắt hơi khi nói , dấu phẩy khi viết
* GV chốt : về bản chất thêm trạng ngữ cho câu tức là ta đã thực hiện một trong những cách mở rộng câu ( HS đọc ghi nhớ sgk)
Bài tập nhanh : Trong 2 cặp câu sau , câu nào có trạng ngữ , câu nào không có trạng ngữ ? Tại sao ? Cặp 1 : a, Tôi đọc báo hôm nay
-b, Hôm nay , tôi đọc báo Cặp 2 : a, Thầy giáo giảng bài hai giờ
- b, Hai giờ ,thầy giáo giảng bài
+ Câu b của 2 cặp câu có trạng ngữ được thêm vào để cụ thể hoá ý nghĩa của câu
+ Câu a không có trạng ngữ vì hôm nay là định ngữ cho danh từ báo ; Hai giờ là bổ ngữ cho động từ giảng
* Chú ý : khi viết để phân biệt vị trí cuối câu với các thành phần phụ khác , ta cần đặt dấu phẩy giữa nòng cốt câu với trạng ngữ
vd : Tôi đọc báo hôm nay / Tôi đọc báo, hôm nay ( định ngữ ) ( trạng ngữ)
I, Bài học
1. Đặc điểm của trạng ngữ + Về mặt ý nghĩa : trạng ngữ thêm vào để xác định thời gian , nơi chốn , nguyên nhân , mục đích , phương tiện , cách thức diễn ra sự việc nêu trong câu
+ Về hình thức :
- Trạng ngữ có thể đứng đầu câu , cuối câu hay giữa câu
+ Muốn nhận diện trạng ngữ : giữa trạng ngữ với chủ ngữ và vị ngữ thường có một quãng nghỉ khi nói hoặc 1 dấu phẩy khi vieát
2, Ghi nhớ : sgk /39
II, Luyện tập
Bài tập 1 : Tìm trạng ngữ
- Câu b là câu có cụm từ mùa xuân làm trạng ngữ
- Câu a cụm từ mùa xuân làm vị ngữ
- Câu c cụm từ mùa xuân làm phụ ngữ trong cụm động từ
- Câu d câu đặc biệt
Bài tập 2,3 : Tìm trạng ngữ và phân loại trạng ngữ
– a, ……, như báo trước mùa xuân về của một thứ quà thanh nhã và tinh khiết
Trạng ngữ cách thức
(?) Em hãy nêu yêu cầu của bài tập 1 ?( HSTLN)
(?) Bài tập 2,3 yêu cầu chúng ta điều gì ? ( HSTLN)
….., Khi đi qua những cánh đồng xanh , mà hạt thóc nếp đầu tiên làm trĩu thân lúa còn tươi
trạng ngữ thời gian Trong cái võ kia
Trạng ngữ chỉ địa điểm Dưới ánh nắng ,
Trạng ngữ chỉ nơi chốn
b, ……, với khả năng thích ứng với hoàn cảnh lịch sử như chúng ta vừa nói trên ủaõy
trạng ngữ chỉ cách thức 4, Cuûng coá :
- Trạng ngữ có những đặc điểm nào ? Cho vd 5, Dặn dò :
- Học thuộc ghi nhớ - Làm bài tập 3b
- Soạn bài tiếp theo “Tìm hiểu chung về phép lập luận chứng minh”
Ngày soạn : 29/1/05 Tieát 87,88
I, Mục tiêu cần đạt Giuùp hs
- Nắm được mục đích , tích chất và các yếu tố của phép lập luận chứng minh - Nhận diện và phân tích một đề , một vb nghị luận chứng minh
II, Chuaồn bũ
- GV dự kiến khả năng tích hợp : Phần văn qua vb Sự giàu đẹp của Tiếng Việt, phần Tiếng việt qua vb Thêm trạng ngữ cho câu
- Hs : Học bài , soạn bài III, Tiến trình lên lớp 1, ỔN định tổ chức
2, Kiểm tra bài cũ : Hãy so sánh sự giống nhau và khác nhau lập luận trong đời sống và lập luận trong văn nghị luận ?
3, Bài mới :Từ đầu học kì II đến nay , chúng ta đã tìm hiểu về thể loại văn nghị luận , đã tìm hiểu phương pháp lập luận trong bài văn nghị luận rồi . Vậy phương pháp lập luận chứng minh nó như thế nào thì tiết học này cô cùng các em đi tìm hiểu .
(?) Trong đời sống , Khi nào người ta cần chứng minh ?
- Khi bị nghi ngờ , hoài nghị hoặc để làm sáng tỏ một vấn đề nào đó ,…
(?) Khi cần chứng minh cho ai đó tinn rằng lời nói của em là thất , em phải làm như tế nào ?
- Phải đưa ra các bằng chứng xác thực (?) Từ đó em hãy rút ra nhận xét thế nào là văn chứng minh ?
- Chứng minh là đưa ra bằng chứng để chứng tỏ sự đúng đắn của 1 vấn đề (?) Trong văn nghị luận , khi người ta chỉ được sử dụng lời văn ( không được sử dụng nhân chứng , vật chứng ) thì muốn chứng minh vấn đề đó đúng sự hật chúg ta phải làm như thế nào ? (Sử dụng lí lẽ và dẫn chứng )
* Tình huống : Nam có một việc gấp , mượn xe máy của bạn về thăm mẹ ốm ở quê . Vì quá lo , quá vội , bạn đã phóng xe quá nhanh và bị chú công an giữ xe lại , kiểm tra giấy tờ . Nam lại quên tất cả ở trường . Vậy bạn phải trình bày với nhà chức trách như thế nào ? ( HSTLN) + Nam phải chứng tỏ được đây là xe của bạn , có đủ giấy tờ đăng kí , chứng nhận mua bảo hiểm , có bằng lái xe , chứng minh thư bản thân . Tiếp theo bạn phải trình bày để chú công an hiểu , thông cảm ; Lo không kịp về thăm mẹ . Như vậy là nam đã chứng minh một vấn đề , làm rõ sự thật ; bạn đã đi xe máy quá nhanh trên đường
HS đọc đc bài văn nghị luận “ đừng sợ vấp ngã”
(?) Luận điểm cơ bản của bài văn này là gì ?
I, Bài học
1, Mục đích và phương pháp chứng minh
a, Mục đích : chứng tỏ một điều gì đó là sự thật
b, Chứng minh: là đưa ra những chứng cớ xác thực
Phép lập luận chứng minh là dùng lí lẽ bằng chứng chân thực , đã được thừa nhận để chứng tỏ luận điểm mới ( cần được chứng minh ) là đáng tin cậy 2, Ghi nhớ
sgk/42
II, Luyện tập
* Luận điểm : Không sợ sai lầm Những câu mang luận điểm :
- Bạn ơi nếu bạn muốn sống một đời mà không phạm chút sai lầm nào , làm gì được nấy , thì đó hoặc là bạn ảo tưởng , hoặc là bạn hèn nhát trước cuộc đời - những người sáng suốt dám làm , không sợ sai lầm , mới là người làm chủ số phận cuûa mình
* Luận cứ :
- nếu muốn sống không phạm chút sai lầm nào thì chỉ là ảo tưởng hoặc hèn nhát trước
Hóy tỡm những cõu văn mang luõn ọđiểm đú ? - Luận điểm : Đừng sợ vấp ngã
+ Những câu văn mang luận điểm đó: Vậy xin bạn chớ lo …hết mình
(?) Để khuyên người ta”đừng sợ vấp ngã”, bài văn đã lập luận như thế nào ? Các sự thất được dẫn ra có đáng tin cậy không ? Qua đó em hiểu phép lập luận chứng minh là gì ?
- Nêu các câu hỏi về các lần vấp ngã của bạn và khẳng định đừng sợ sự vấp ngã . Sau đó đưa ra 1 loạt dẫn chứng về những sự vấp ngã mà 1 số ngườ đã trải qua nhưng sau đó họ đã vươn tới những thành công về các mặt kinh doanh ,khoa học , văn học , nghệ thuật
- Kết luận : vấp ngã không đáng sợ mà thiếu cố gắng vươn lên trong cuộc sống mới là điều đáng sợ hơn cả
- Các sự thật dẫn ra đều đáng tin cậy vì chúng được rút ra rừ tiểu sử những người đã thành công ,đã nổi tiếng
Phép lập luận chứng minh là dùng lí lẽ kết hợp vói những bằng chứng chân thực , xác đáng để chứng tỏ một luận điểm mà mình nêu ra là đáng tin cậy
cuộc đời
- Nếu sợ thất bại , sợ sai lầm thì không bao giờ có thể làm được việc gì . Sai lầm đem đến bài học cho đời
- Nếu sợ sai lầm thì chẳng dám làm gì - Chẳng ai thích sai lầm , nhưng khi đã phạm sai lầm thì phải biết rút kinh nghiệm để tiến lên ‘
Những luận cứ ấy rất đúng với thực tế cuộc sống nên có sực thuyết phục cao
* Cách lập luận này khác với bài “ Đừng sợ vấp ngã
- Phần mở đâù nêu vấn đề khác;câu này thể hiện ý khẳng định : đã sống là phải sai laàm
- Phần thân bài :
+ở bài “Đừng sợ vấp ngã’ tác giả nêu lên 1 loạt dẫn chứng thực tế rút ra từ tiểu sử những người đã thành công , đã nổi danh để làm chứng cớ
+ ở bài này chủ yếu dùng lí lẽ để phân tích , lí giải nhằm chứng minh vấn đề ; sợ sai lầm là trốn tránh thực tế . Sai lầm cũng có 2 mặt
4, Củng cố ; Mục đích của phương pháp chứng minh là gì ? - Thế nào là phép lập luận chứng minh ?
5, Dặn dò : Học thuộc ghi nhớ sgk. Soạn bài tiếp theo “thêm trạng ngữ cho câu”