Sgk
- Những thác nỗi tiếng ở nước ta : Thác bờ ( trên sông Đà);
thác bản Giốc (Cao Bằng ), thác cam li ( Đà Lạt) - Chương trỡnh lớp 6 chỳng ta đóù học vượt thỏc ( trớch truyện quê nội của Võ Quảng)
* Gv gọi hs đọc chú thích (?) Em hãy nêu vài nét về tác giả? ( sgk)
* Gv đọc mẫu rồi hướng hs đọc ( giọng đọc nhẹ nhàng và diễn cảm ) bản phiên âm và dịch thơ
(?) Hãy cho biết â bài thơ này viết theo thể thơ gì ? vì sao em biết ?( Thất ngôn tứ tuyệt)
(?) Văn ê bản này được tạo = phương thức nào? ( miêu tả và biểu cảm)
(?) Cái được miêu tả ở đây là gì? Điều gì được biểu cảm?
( Thác núi Lư . Cảm xúc của tác giả về thác này )
(?) Như vậy có mấy nội dung được phả ánh trong văn bản này ? đó là nội dung nào ?
+ Có 2 nd :- Nội dung cảnh thác núi Lư và nd tình cảm của tác giả trước cảnh thác này
(?) Theo em nội dung nào có thể vẽ tranh , còn nd nào khó vẽ tranh chỉ cảm thấy = hồn
(?) Em hãy nhận xét bức tranh trong sgk ?
+ Minh hoạ được cảnh thác nước , chưa minh hoạ được tình cảm của con người trước thác này
(?) Em hãy giải thích từ “ Vọng” ở đề bài và từ “ dao” ở câu thứ 3 . từ đó em hãy xác định điểm nhìn của tác giả đối với toàn cảnh ? ( Cảnh vật được nhìn từ xa)
(?) Điểm nhìn đó có lợi như thế nào trong việc phát hiện những đặc điểm của thác nước ? ( Phát hiện được vẽ đẹp của toàn cảnh )
(?) Vậy khung cảnh làm nền cho cho sự xuất hiện của thác núi Lư được miêu tả trong lời thơ nào( ở cả bản phiên âm dòch nghóa , dòch thô) ?
+ Nhật chiếu hương Lô sinh tử yên
(?) Vì sao dân gian gọi ngọn núi cao của dãy lư sơn là Hương Lô? (Núi cao có mây mù che phủ , trông xa như chiếc lò hồng nên gọi là Hương Lô)
* Trong thơ LB , Hương Lô được khám phá ở sự tác động qua lại của các hiện tượng vũ trụ , điều đó được thực hiện
= các các chi tiết miêu tả hoạt động tương tác của mặt trời và núi
(?) Đó là chi tiết ngôn ngữ nào ?
II, Đọc – tìm hiểu văn bản
1, Đọc – tìm hiểu chú thích
2, Boỏ cuùc : 2 phaàn 3, Phaân tích
a, Cảnh thác núi Lư
+ Nhật chiếu Hương Lô sinh tử yên
- Cảnh nền của bức tranh dưới ánh mặt trới , ngọn núi như chiếc bình hửụng khoồng loà ủang nghi ngút toả những làn khói tía vào vũ trụ
Cảnh tượng hùng vĩ , rực rỡ , lộng lẫy , huyền ảo
- động từ chiếu , động từ sinh
(?) Cái là Lí Bạch đã đem tới c ho vẽ đẹp của Hương Lô là ở điểm nào? Qua ddó cho ta thấy được cảnh tượng ở đây ra sao? ( HSTL nhóm)
- Núi Hương Lô được mặt trời chiếu sáng , làm nảy sinh màu khói tía . Đó là 1 cảnh tượng hùng vĩ , rực rỡ lộng lẫy , huyền ảo như thần thoại
*Trên nền cảnh núi rực rỡ hùng vĩ đó , một thác nước hiện ra khác nào một dòng sông treo trước mặt
(?) Lời thơ nào ( ở bản phiên âm , dịch nghĩa và dịch thơ) tạo hình ảnh này ?(Dao khan bộc bố quải tiền xuyên ) (?) Vẽ đẹp của thác được miêu tả ntn?
-đã vẻ được ấn tượng ban đầu của nhà thơ , thác nước vốn tuôn trào đổ xuống ầm ầm xuống núi đã trỏ thành 1 dãi lụa trắng rủ xuống yên ắng và bất động được treo lên giữa khoảng vách núi và dòng sông
(?) Em hãy phân tích sự thành công của tác giả trong việc dùng từ quái từ đó chỉ ra phần hạn chế của bê dịch nghĩa? ( HSTLN)
+ Quái ( treo) đã biến cái động thành cái tĩnh , biểu hiện 1 cách hết sức sát hợp cảm nhận = nhìn từ dòng thác = đỉnh nuiúi khói tía mù mịt , chân núi dòng sông tuôn chảy , khoảng giữa là thác nước treo cao như dãi lụa
+ ở bản dịch thơ thì bị lược bỏ từ treo nên ấn tượng do hình ảnh dòng thác gợi ra trở nên mời nhạt và ảo giác về giải ngân hà ở câu cuối trở nên thiếu cơ sở ( vì dải lụa gợi nên dãy ngân hà hợp lí hơn dòng thác )
(?) Trong các bản ( phiên âm , dịch nghĩa , dịch thơ) lời nào diễn tả sức mãnh liệt của thác núi Lư ?
- Phi lực trực há tam thiên xích
(?) Chữ nào trong lời thơ này được viết với sự táo bạo của trí tưởng ?(Phi , lưu( bay , chảy ); trực há( thẳng xuống ) (?) Vậy tác dụng của các chi tiết ngôn ngữ này là gì?
- thể hiện tốc độ và sức lực của dòng chảy đang dổi xuống (?) Nước bay thẳng xuống ba nghìn thước là 1 cảnh tượng ntn? ( cảnh tượng mãnh liệt kì ảo của thiên nhiên)
(?) Cảnh tượng mãnh liệt và kì ảo kích thích trí tưởng tượng của nhà thơ để ông viết tiếp lời thơ hết sức ấn tượng đó là lời thơ nào ? (Nghị thi ngân hà lạc cửu thiên )
(?) Lời thơ này gợi tiếp cảnh tượng ntn? ( HSTLN)
-Con thác treo đứng trước mặt khác nào như con sông ngân
+ Dao khan bộc bố quải tieàn xuyeân
- Như dải lụa trắng treo trên vách núi và dòng sông
Vẽ đẹp tráng lệ
+ Phi lưu trực há tam thieân xích
- Tốc đô mãnh liệt , ghê gớm của dòng thác
Vẽ đẹp hùng vĩ kì ảo của thiên nhieân
hà từ trên trời rơi xuống
(?) Cảnh thác nước được miêu tả = cánh nói ntn?
- So sánh , nói phóng đại
(?) Chữ dùng táo bạo nhất trong câu thơ này là từ nào? – Nghi ( ngỡ) ; lạc( rơi xuống )
(?) Em hãy phân tích sự thành công của tác giả khi dùng 2 từ đó ? ( HSTLN)
+Nghi ( ngỡ là) biết là sự thật không phải là như vậy mà cứ tin là thật vì vẻ đẹp huyền ảo của thác nước
+ Lạc( rơi xuống ) dùng rất đúng vì dòng ngân hà vốn nằm theo chiều ngang vắt qua bầu trới , còn dòng thác lại để theo chiều đứng khác gì bị rơi trên cao xuống
(?) Theo em để tạo được cảnh trí thiên nhiên sinh động như thế tác giả cần có năng lực miêu tả nào?
- Tài quan sát , trí tưởng tượng tốt
(?) Tìm trong vb(cả 3 phần ) các ngôn từ chỉ sự có mặt của nhà thơ nơi thác núi Lư?
+ Vọng ( ngắm) ; dao khan( xa nhìn , xa trông) ; nghi( ngờ , tưởng)
(?) Các từ đó nó mang ý nghĩa gì ? ( nghĩa thưởng ngoạn) (?) Nếu là hoạt động thưởng ngoạn thì đó là 1 sự thưởng ngoạn ntn?( say mê khám phá những vẽ đẹp tráng lệ của thieân nhieân )
(?) Người ta chỉ thưởng ngoạn khi yêu quí thiên nhiên . Nhưng ở đây là 1 niềm yêu quí đến mức nào? ( đắm say mãnh liệt )
(?) Đối tượng ngắm , trông , tưởng của nhà thơ là những hiện tượng thiên nhiên ntn? ( Cao rộng , mãnh liệt , hùng vĩ , phi thường)
(?) Từ đó em hiểu gì về vẻ đẹp tâm hồn và tính cách của nhà thơ LB?
(?) Em đọc được những nd nổi bật nào được phản ánh trong vb Xa ngắm thác núi Lư? ( Cảnh thiên nhiên tráng lệ , tình người say đắm trước thiên nhiên)
(?) Cái cách tả cảnh , tả tình của nhà thơ có gì đặc sắc để chúng ta học tập khi làm văn miêu tả và biểu cảm ? (HSTLN)
- Tả cảnh = trí tưởng tượng mãnh liệt táo bạo , tạo ra các hình ảnh thơ phi thường ; Thông qua tả cảnh để tả tình
- Tình khi tả cảnh là cái tình đắm say
Từ văn bản này em , em hiểu gì về mối quan hệ giữa cảnh
+ Nghi thị ngân hà lạc cửu thiên
- Dãi ngân hà rơi
Vẽ đẹp huyền ảo
b, Tình cảm của nhà thơ trước thác núi Lư -Say mê khám phá những vẽ đẹp tráng lệ cuûa thieân nhieân
tâm hồn nhạy cảm thiết tha , với những vẽ đẹp thiên nhiên , tính cánh mãnh liệt hào phóng
III, Toồng keỏt Sgk/112
và tình trong thơ cổ ?( Tình gắn bó với cảnh . Trong cảnh có tình , trong tình có cảnh)
4, Củng cố : Qua cảnh vật được miêu tả ta có thể thấy những nét gì trong tâm hồn và tính cách nhà thơ
5, Dặn dò :Học thuộc phần phiên âm và dịch thơ ;Học lại tiểu sử của tác giả LB Xem trước bài tiếp theo
Ngày soạn: 26/11/04 Tieát 30
I, Mục tiêu cần đạt Giuùp hs
- Tình bạn đậm đà , hồn nhiên của Nguyễn Khuyến - Tiếp tục tìm hiểu về thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật II, Chuaồn bũ
- Dự kiến khả năng tích hợp : Phần văn qu bài “ Qua đèo Ngang” , Tiếng việt qua bài Điệp từ ở lớp 7
- Veõ tranh
III, Tiến trình lên lớp 1, ỔN định tổ chức
2, Kiểm tra bài cũ : Đọc thuộc lòng diễn cảm bài thơ Qua Đèo Ngang ?Trả lời câu hỏi Về thể tài Qua Đèo Ngang là bài thơ
+ Tả cảnh thiên nhiên
+ Tả tình cảm nhớ nhà , thương nước + Tả cảnh ngụ tình
Giải thích lí do lựa chọn
Tại sao cụm từ ta với ta chỉ có 1 người ? Có thể thay từ ta cuối cùng = từ khác được không ? vì sao
3, Bài mới
Sống ở đời ai mà không có bạn bè thân thích . Có bạn sẽ có cuộc sống ý nghĩa và tốt đẹp biết bao nhiêu nhất là khi người bạn ấy lại là người ý hợp tâm đầu với mình . Điều đó ta sẽ thấy qua bài thơ “ Bạn đến chơi nhà” của Nguyễn Khuyến . Ở đây đơn thuần là sự hoà hợp giữa 2 tâm hồn con người , không vấn đục một chút vật chất .
• GV đọc mẫu sau đó gọi hs đọc lại I Giới thiệu tác giả – tác
GV hướng dẫn hs tìm hiễu tác giả tác phẩm
(?) Em hãy nêu vài nét về tác giả Nguyễn Khuyến ? ( chú thích sgk)
(?) Bài thơ này thuộc thể thơ gì ? làm sao em biết
(Thể thơ thất ngôn bát cú đường luật , căn cứ vào số câu 8 , số chữ 7 , các chữ cuối của câu 1,2,4,6,8 hợp vần với nhau ) (?) Bài thơ “ Bạn đến chơi nhà” nói về chuyện gì?
Nói về cuộc đến chơi của người bạn Nguyễn Khuyến không đủ các thứ để tiếp đãi bạn theo ý muốn , nhưng đắng sau sự việc đơn giản đó là 1 t/c đẹp , 1 tấm lòng , 1 quan niệm về tình bạn (?) Theo em bài này được xây dựng theo bố cục ntn? Em có thể cho biết nd của từng phần ?
-Câu 1 : giới thiệu sự việc ( bạn đến chơ nhà)
-Từ câu 2 đến câu 7 : Trình bày hoàn cảnh của mình -Câu 8 bộc lộ tình bạn đậm đà , chân thật tự nhiên dân dã (ách mở đầu bài thơ thất ngôn bát cú đường luật của Nguyễn Khuyến có gì thú vị qua giọng điệu và nhịp thơ
+ Câu thơ không chỉ là 1 thông bào bạn đến chơi nhà mà còn là 1 tiếng reo vui , đầy hồ hởi , phấn khởi khi đã bao lâu mới được gặp bạn tới thăm
+ Giọng điệu tự nhiên
(?) Qua lời chào , em biết được địều gì về quan hệ của Nguyễn Khuyến với bạn mình ? ( Họ gặp nhau có thường xuyên không , xưng hô có gì đáng chú ý , họ gặp nhau ở đâu ?)
- Họ ít gặp nhau
- Gọi là bác – Xưng hô thân mật
- Bác đến thăm nhà chứ không phải ở dinh thự , phải quí nhau lắm mới đến tận nhà thăm hỏi như vậy
• GV cho hs đọc từ câu 2 đến câu 7
(?) Theo cách giới thiệu ở câu 1 thì Nguyễn Khuyến phải tiếp đãi ra sao khi bạn đến chơi nhà?( đàng hoàng , chu đáo , ân cần) (?) Thế nhưng ở đây Nguyễn Khuyến lại tiếp đãi bạn ra sao ? Hoàn cảnh của Nguyễn Khuyến khi bạn đến chới nhà ntn?
+ Một hoàn cảnh hoàn toàn không có gì , trẻ không có nhà để sai , không gần chợ để mua sắm thứ này thứ khác , không chài được vì ao quá sâu , không bắt được gà vì vườn quá rộng rào thưa , không có cải vì cải chửa ra cây , không có cà vì cà mới có nụ , không có bầu vì bầu chưa rụng rốn , không có mướp vì mướp đương bông . Kể cả miếng trầu tiếp khách cũng không có (?) Vậy tại sao lời chào Nguyễn Khuyến lại nhắc ngay đến chợ xa , điều đó` cho ta hiểu gì về tình cảm Nguyễn Khuyến đối với
phaồm Sgk/104
II, Đọc , Tìm hiểu văn bản 1, Đọc , Tìm hiểu chú thích
2, Boỏ cuùc : 3 phaàn 3, Phaân tích
a, Giới thiệu sự việc Đã bấy lâu nay bác tới nhà
Theồ hieọn taõm trang hồ hởi phấn khởi khi bạn tới thăèm,
b, Hoàn cảnh khi bạn đến chơi nhà
Trẻ …đi vắng , chợ ..xa Ao sâu , nước cả khôn chài cá
Vườn rộng rào thưa khó đuổi gà
…..Trầu khng có
Nói quá, ngôn ngữ giản dị , hoàn toàn không có gì để tiếp đãi bạn
bạn ?
+ Nói đến chợ vì ông muốn đón tiếp bạn thật đàng hoàng . Thời ấy chỉ có chợ mới có thứ ngon và sang . Ngay khi chào bạn là nói chuyện ăn uống liền , điều đó thể hiện sự chân thành , chỉ có với bạn thân mới nói chuyện ăn , 1 chuyện rất đời thường như vậy
(?) Nguyễn Khuyến trình bày hoản cảnh của mình như vậy theo em có phải ông định kể khó than nghèo với bạn không ?( HSTL)
- Nhà thơ không có ý định than nghèo
Thứ nhất: các thứ đều có nhưng không lấy được , chưa dùng được chứ không phải không có
-Thứ 2 : Không có trầu là chìa khoá cho thấy sự “ không may kia” chỉ là nói cho vui
(?) Vật ở đây Nguyễn Khuyến đã dùng cách nói gì ? Mục đích của cách nói ấy ?(Nói quá luâ để rồi nêu thực tế có thiếu , có không được như ý thì bạn cũng thông cảm . Đó là cách thể hiện sự quí mến bạn hiền )
• Gv cho hs đọc câu cuối
(?) Từ những câu trình bày về hoàn cảnh của mình đến câu cuối
“ Bạn đến chơi đây ta với ta” Nguyễn Khuyến muốn nói điều gì về tình bạn ? Ta với ta ở đây là ai ?
- Là Nguyễn Khuyến với bạn
Tình bạn cao hơn vật chất . Dù vật chất thiếu thốn hoặc không đầy đủ thì bạn bè vẫn quí mến nhau
(?) Vậy có phải Nguyễn Khuyến chỉ coi trọng tinh thần mà coi thường vật chất , coi vật chất là tầm thường không có ý nghĩa chaêng ? ( HSTL)
(?) Em hãy so sánh cụm từ “ Ta với ta” trong bài thơ này với cụm từ “ ta với ta” trong bài Qua Đèo Ngang để thấy rõ tư thế , tâm hồn của Nguyễn Khuyến khi bạn đến chơi nhà ?
+ Đại từ ta trong tiếng việt vừa chỉ số ít vừa chỉ số nhiều . Ta với ta trong bài Qua Đèo Ngang của bà HTQ dùng với nghĩa số ít . Trong bài thơ này , dùng với cả số ít và cả số nhiều ta là 2 người , như ng ta là 1 thể thống nhất . Điều đó cho thấy việc chơi suông không vật chất , vừa nói được sự gắn bó chan chứa của 2 người
(?) Vậy tình cảm của Nguyễn Khuyến trong bài thơ “ Bạn đến chơi nhà” là gì?
+ Một tình bạn đậm đà , dân dã , bất chấp mọi điều kiện (?) Em có nhận xét gì về ngôn ngữ của bài thơ
- Ngôn ngữ gắn với cuộc sống thôn quê , giản dị trong sáng
c,Tình bạn bộc lộ
Bác đến chơi đây ta với ta
Tình bạn đậm đà , hồn nhiên , dân dã , chân thành , trung thực
III, Toồng keỏt Ghi nhớ sgk/10 IV, Luyện tập Bài 1:
So sánh ngôn ngữ của bài “ Bạn đến chơi nhà” với ngôn ngữ của đoạn dịch “ Chinh phụ ngâm khúc” đã học Một bên là ngôn ngữ đời thường , một bên là ngôn ngữ bác học , nhưng đều đạt đến độ tinh tế hấp dẫn
4, Củng cố : Cho hs đọc bài đọc thêm - Nêu nội dung của bài thơ
5, Dặn dò : Học thuộc bài thơ và ghi nhớ chuẩn bị làm bài tập làm văn số 2
Ngày soạn : 21/10/04 Tieát 31,32
I, Mục tiêu cần đạt Giuùp hs
- Vận dụng được những kiến thức và kĩ năng về văn biểu cảm , đánh giá đã học và luyện tập
II, Chuaồn bũ
- Gv : ra đề kiểm tra
- Hs : chuẩn bị giấy , học bài II, Tiến trình lên lớp
1, ỔN định tổ chức
2, Kiểm tra bài cũ : kiểm tra việc chuẩn bị của hs 3, Bài mới
A, Đề bài : Loài cây em yêu ( không viết về loại cây sấu ) B, Định hướng :
1, Thể loại : Văn biểu cảm
2, Nội dung : biểu cảm về loại cây em yêu C, Dàn ý
Mở Bài ( 2 đ)
nêu loài cây và lí do em yêu
Thân Bài : ( 6 đ)
- Miêu tả những nét nỗi bật của cây
- Nêu những đặc điểm , phẩm chất , tính chất của cây
- Ích lợi của cây trong cuộc sống con người , trong cuộc sống của em - Mối quan hệ hoặc kỉ niệm của em với loại cây ấy
Kết Bài : (2 đ)
Tình yêu của em với loài cây đó
4, Cuûng coá :
Thu bài , nhận xét giờ làm bài 5, Dặn dò :
- Về nhà xem lại các bước làm 1 bài văn biểu cảm - Xem trước bài “ Chữa lỗi dùng từ”
Ngày soạn Tieát 34