* Giuùp hs
- Nhận rõ yêu cầu của phương pháp thuyết minh.
- Rèn kĩ năng xây dựng kiểu văn bản thuyết minh.
- Giáo dục ý thức vận dụng phương pháp thuyết minh vào đời sống.
B.Chuaồn bũ:
1.GV: - Dự kiến khả năng tích hợp : Phần Văn qua vb thuyết minh đã học; Phần Tiếng Việt qua bài “ Câu ghép”; Phần tập làm văn qua bài “Tìm hiểu chung về vb thuyết minh”
- Bảng phụ
2. HS: Đọc tìm hiểu, soạn bài C.Tiến trình lên lớp:
1, Ổn định tổ chức:
2, Kiểm tra bài cũ:
- Nêu vai trị và đặc điểm chung của văn bản thuyết minh?
3, Bài mới :
Hoạt động 1: Giới thiệu bài
Như chúng ta đã biết , muốn làm 1 vb thuyết minh đòi hỏi mỗi người phải có tri thức (kiến thức). Vậy muốn có một tri thức (kiến thức) về một đối tượng nào đó để thuyết minh thì chúng ta phải làm ntn? Tiết học hôm nay, sẽ trả lời cho câu hỏi đó.
Hoạt động của giáo viên, học sinh Nội dung
Hoạt động 2: Tìm hiểu các phương pháp thuyết minh.
1. Quan sát, học tập, tích luỹ tri thức để làm bài văn thuyết minh:
- Gọi hs đọc các vb thuyết minh: Cây dừa Bình Định, Tại sao 1á cây có màu xanh lục, Huế, Khởi nghĩa Nông Văn Vân, Con giun đất)
(?) Cho biết các vb ấy đã sử dụng các tri thức gì ? - Các tri thức về: Sự vật ( cây dừa), khoa học (lá cây, con giun đất), lịch sử (khởi nghĩa Nông Văn Vân, Văn hoá (Huế)
(?) Làm thế nào để có tri thức ấy ?
- Là phải biết quan sát, học tập, tích luỹ kiến thức.
(?) Quan sát, tra cứu, phân tích nghĩa là thế nào?
- Quan sát: là nhìn sự vật có những đặc trưng gì, có mấy bộ phận ….
- Tra cứu: tìm hiểu đối tượng trong sách báo, tài liệu, từ điển …
- Tham quan: tìm hiểu đối tượng bằng cách trực tiếp ghi nhớ thông qua giác quan, các ấn tượng (?) Phân tích: chính là thao tác chia đối tượng theo cấu tạo của nó (có mấy bộ phận? là những bộ phận nào? bộ phận nào chính? bộ phận nào phụ … (?) Vai trò quan sát, học tập, tích luỹ ở đây ntn?
I. Tìm hiểu các phương pháp thuyết minh.
1. Quan sát, học tập, tích luỹ tri thức để làm bài văn thuyết minh:
- Muốn có tri thức để làm tốt bài văn thuyết minh, người viết phải biết quan sát, tìm hiểu sự vật, hiện tượng cần thuyết minh, nhất là phải nắm bắt được bản chất, đặc trưng của chúng, để tránh sa vào trình bày các biểu hieọn khoõng tieõu bieồu, khoõng quan trọng.
(quan trọng)
(?) Bằng tưởng tượng, suy luận có thể có tri thức để làm bài văn thuyết minh không? (không)
(?) Vậy muốn có tri thức để làm tốt bài văn thuyết minh, đòi hỏi người viết phải làm gì?
(ghi nhớ 1 sgk)
Hoạt động 3:
2, Phương pháp thuyết minh.
- Gọi hs đọc vd a phần 2 sgk
(?) Các câu định nghĩa, giải thích thường đứng ở vị trí ntn trong bài văn thuyết minh?
- Phần lớn là có vị trí ở đầu bài, đầu đoạn, giữ vai trò giới thiệu.
(?) Trong các câu trên ta thường gặp từ gì? Sau từ ấy, người ta thường cung cấp 1 kiến thức ntn?
- Bắt gặp từ “ là”, sau từ “ là” người ta cung cấp 1 phán đoán.
(?) Phương pháp nêu định nghĩa, giải thích có yêu cầu gì và diễn đạt ntn?
- Quy sự vật được định nghĩa vào loại của nó và chỉ ra đặc điểm, công dụng riêng.
(?) Hãy định nghĩa: “sách là gì?”
- Sách là phương tiện giữ gìn và truyền bá kiến thức.
* Gọi hs đọc vd b
(?) Trong bài cây dừa Bình Định tác giả đã cho ta thấy được công dụng của cây dừa. Vậy tác giả dùng phương pháp nào để cho ta biết được điều đó?
- Phương pháp liệt kê
(?) Phương pháp liệt kê có tác dụng như thế nào đối với việc trình bày tính chất của sự việc?
- Tạo ra sự phong phú trong nội dung thuyết minh, làm tăng thuyết phục đối với người đọc, người nghe.
* Gọi hs đọc vd c
(?) Người viết dùng phương pháp nào để làm rõ vấn đề cần trình bày.
- phương pháp nêu vd ? Tác dụng của phương pháp này.
- Làm cho văn bản giàu sức thuyết phục.
(?) Em hiểu gì về phương pháp nêu vd?
2, Phương pháp thuyết minh.
a. Phương pháp nêu định nghĩa, giải thích:
- quy sự vật được định nghĩa vào loại của nó và chỉ ra đặc điểm, công dụng rieâng.
b, Phương pháp liệt kê:
- Kể ra lần lượt các đặc điểm, tính chất của sự vệt theo một trật tự nào đó.
* Gọi hs đọc vd d
(?) Đoạn văn đó cung cấp những số liệu nào?
- Không khí chiếm 20%, thán khí chiếm 3%; 500 con người và động vật… mỗi hét ta có… 900 kg…
(?) Nếu không có số liệu thì không thể làm sáng tỏ vai trò của cỏ trong thành phố.
- Mơ hồ, không có cơ sở tin cậy.
(?) Em hiểu gì về phương pháp dùng số liệu (con soá):
* Gọi hs đọc vd e
(?) Cho biết tác dụng của phương pháp so sánh?
- Làm nổi bật bản chất của vấn đề cần được thuyeát minh.
* Gọi hs đọc vd g
(?) Hãy cho biết bài Huế đã trình bày các đặc điểm của thành phố Huế theo những mặt nào?
- Là sự kết hợp hài hoà của núi, sông, biển.
- Huế có những công trình kiến trúc nổi tiếng.
- Huế có những sản phẩm đặc biệt, nổi tiếng với những món ăn.
- Huế còn là thành phố đấu tranh kiên cường.
(?) Dùng phương thức thuyết minh này có tác dụng gì.
- Giúp cho người đọc hiểu dần từng mặt của đối tượng một cách có hệ thống, cơ sở để hiểu đối tượng một cách đầy đủ, toàn diện.
(?) Khi nào thì dùng phương pháp phân tích, phân loại ?
(?) Vậy muốn bài văn thuyết minh có sức thuyết phục, dễ hiểu, sáng rõ người ta sử dụng những phương pháp thuyết minh nào?
(Ghi nhớ sgk)
Hoạt động 4: Luyện tập
c, Phương pháp nêu vd :
- Trong văn thuyết minh, ví dụ được xem như là bằng chứng. Ví dụ phải cụ thể, chính xác, khách quan và có sức thuyeỏt phuùc.
d, Phương pháp dùng số liệu (con soá): làm cơ sở cho độ tin cậy
e, Phương pháp so sánh: làm nổi bật bản chất của vấn đề cần được thuyết minh.
g, Phương pháp phân tích, phân loại:
- Đối vơùi sự vật đa dạng, nhiều cá thể thì nên phân loại. Một đối tượng có nhiều mặt thì phân ra từng mặt mà trình bày lần lượt.
* Ghi nhớ : sgk II. Luyện tập:
Bài tập 1 :
-Bài viết thể hiện kiến thức của một bác sĩ :
+ Khoa học: Tác hại của khói thuốc lá đối với sức khoẻ và cơ chế di truyền giống nòi của con người.
+ Kiến thức về xh: tâm lí lệch lạc của 1 người coi hút thuốc lá là lịch sự.
Bài tập 2: các phương pháp thuyết minh trong bài: so sánh đối chiếu, phân tích từng tác hại, nêu số liệu
Bài tập 3 :
- Kiến thức: về lịch sử, về cuộc kháng chiến chống mĩ cứu nước; về quân sự; về cuộc sống của nữ thanh niên xung phong thời chông mĩ cứu nước.
- Phương pháp thuyết minh : dùng số liệu và các sự kiện.
4: Cũng cố
- Các phương pháp thuyết minh.
5: Dặn dò:
- Học thuộc ghi nhớ
- Hoàn thành bài tập còn lại. Soạn bài mới “Đề văn thuyết minh và cách làm bài văn thuyeát minh”
Tuần:12 Ngày soạn : 10/11/2008
Tiết: 48 Ngày dạy:10/11-15/11/2008
TRẢ BÀI KIỂM TRA VĂN – TẬP LÀM VĂN SỐ 2 A. Mục tiêu cần đạt :
*Giuùp hs
- Nhận thức được kết quả cụ thể bài viết của bản thân, những ưu, nhược điểm về các mặt:
ghi nhớ, hệ thống hoá kiến thức từ các vb đã học.
- Nhận ra lỗi về liên kết vb khi viết bài văn tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm.
- Ơn tập kiểu văn bản tự sự kết hợp với miêu tả biểu cảm.
B. Chuaồn bũ :
1. GV: Dự kiến khả năng tích hợp: Với phần văn, phần Tiếng việt về các khả năng nhận diện từ, phân tích từ trong các câu, các đoạn, trích từ các vb đã học để tìm hiệu quả nghệ thuật của nói.
- Đáp án
2. HS: Lập dàn ý, Xem lại nội dung một số bài đã học được kiểm tra.
C.Tiến trình lên lớp : 1, Ổn định tổ chức:
2, Kiểm tra bài cũ:
HS nhắc lại đề bài TLV 3, Bài mới: