Phan Bội Châu (1867 – 1940), quê tỉnh Ngheọ An.
2, Tác phẩm:
- Trớch “Nguùc trung thử”
Năm 1914 khi Phan Bội Châu bị bọn quân Phiệt tỉnh Quảng Đông (Trung Quốc) baét giam.
3, Đọc – giải nghĩa từ
- Đề (1,2) - Thực (3,4) - Luận (5,6) - Keát (7.8)
(?)VB được viết theo thể loại nào?
- Thể thơ: thất ngôn bát cú Đường luật
Bài thơ có 8 câu, mỗi câu 7 chữ
? Em hiểu gì về hai chữ “cảm tác” ở nhan đề bài thơ?
- cảm tác: cảm xúc được viết ra thành sáng tác.
Cho nên nhan đề “Vào nhà ngục Quảng Đông cảm tác” được hiểu là cảm xúc được viết khi bị bắt giam ở nhà ngục Quảng Đông.
Hoạt động3: Phân tích - Gọi hs đọc 2 câu thơ đầu
(?) Các từ hào kiệt và phong lưu cho ta hình dung về một con người như thế nào?
- Người có tài, có chí như bậc anh hùng, ngang tàng, bất khuất; phong thái ung dung, đàng hoàng, sang trọng, lại vừa hào hoa tài tử. Cách nói chí của người xưa.
(?) Câu thơ này tác giả sử dụng nghệ thuật gì? Và tác dụng của nghệ thuật đó?
(?) Lời thơ “Chạy mỏi chân thì hãy ở tù” thể hiện tinh thần, ý chí như thế nào của Phan Bội Châu?
- Người yêu nước quan niệm con đường cứu nước của mình là đường dài với nhiều chông gai, đòi hỏi nhiều quyết tâm, không được ngừng nghỉ. Do những khó khăn khách quan, nhà tù chẳng qua chỉ là nơi tạm nghỉ, giống như trạm nghỉ của kẻ chạy mỏi chân.
- Aùn chém đã kề cổ, vậy mà người tù cách mạng còn hóm hỉnh cho rằng: tù ngục mà cứ như người chủ động tìm đến để nghỉ chân.
Con người đã biến cái bị động thành chủ động, không bao giờ để hoàn cảnh đè bẹp mình.
(?)Giọng thơ có gì đặc biệt ?
- Đây chính là những giọng điệu quen thuộc cuỷa thụ khaồu khớ phoồ bieỏn trong thụ ca daõn tộc ta. Chúng ta được đọc khẩu khí ấy trong
4, Boỏ cuùc : 4 phaàn
5, Thể thơ: thất ngôn bát cú Đường luật.
II. Phaân tích
1, Hai câu đầu (Đề)
Vẫn là hào kiệt , vẫn phong lưu
- Điệp từ “vẫn”
Phong thái ung dung, khí phách hiên ngang, bản lĩnh phi thường.
- Chạy mỏi chân thì hãy ở từ.
Lời thơ thể hiện quan niệm sống và đấu tranh của người tù yêu nước. Sự bình tĩnh, tự chủ cả trong những lúc gian nan nhất.
bài Đập đá ở Côn Lôn và sau này HCM kế tục sự nghiệp anh hùng của cụ Phan:
Aên cơm nhà nước ở nhà công Binh lính theo sau để hộ tùng.
Non nước dạo chơi tuỳ sở thích Làm trai như thế cũng hào hùng.
- Gọi hs đọc tiếp hai câu thực
? Chuyển sang phần thực, giọng thơ thay đổi ra sao?
(?) Nhận xét về nghệ thuật của 2 câu thơ này? và nêu tác dụng của nghệ thuật đó?
- Từng cặp từ ngữ đối xứng với nhau: “đã khách” đối với “Lại người”, “không nhà trong bốn biển” đối với “có tội giữa năm châu”. cho ta thấy được cuộc đời chìm nổi của người tù.
(?) Em hiểu ý của 2 câu trên như thế nào? PBC tự nói về cuộc đời chìm nổi, bôn ba chiến đấu của mình, một cuộc đời sóng gió và đầy bất trắc.
*GV nói thêm : Từ năm 1905 cho đến khi bị bắt là gần mười năm. Muời năm lưu lạc, khi ở Nhật Bản, khi ở TQ, khi Thái Lan, muời năm không một mai ấm gia đình, cực khổ về vật chất, cay đắng về tinh thần. Thêm vào đó còn bị săn đuổi của kẻ thù, dù ở đâu ông cũng là đối tượng truy bắt của thực dân pháp, nhất là khi đội trên đầu một bản án tử hình.
(?) Đây có phải là lời than thở của một người tù bất đắc chí hay không ? Vì sao?
- Một người có thể coi thường hiểm nguy đến thế, một người ngay từ lúc dấn thân vào con đường hoạt động cách mạng đã tự nguyện gắn cuộc đời mình với sự tồn vong của đất nước như PBC. Con người ấy đâu có cần than cho số phận của mình.
(?) Qua hai caõu thụ giuựp chung ta hieồu theõm điều gì về người tù cách mạng ?
- Ta cảm nhận đầy đủ hơn tầm vóc lớn lao phi thường của người tù yêu nước và nổi đau trong tâm hồn bậc anh hùng.
- Giọng thơ khẩu khí, thường gặp trong văn thô truyeàn thoáng.
2, Hai câu 3, 4 (Thực)
- Giọng thơ: Suy ngẫm, trầm ngâm.
- Sử dụng phép đối.
diễn tả một nổi đau cố nén.
- PBC tự nói về cuộc đời chìm nổi, bôn ba chiến đấu của mình, một cuộc đời sóng gió và đầy bất trắc.
- Nói về cuộc đời mình, tác giả không phải để than thân, vì đằng sau bi kịch cá nhân là
- Gọi hs đọc 2 câu luận
(?) Ý chính của hai câu thơ này là gì ?
- Bủa tay …kinh tế – Con người này vẫn ôm ấp hoài bão trị nước cứu người.
- Mở miệng .. cuộc oán thù – tiếng cười có sức mạnh chiến thăng mọi âm mưu, thủ đoạn thâm độc của kẻ thù.
(?) Gịong điệu và thủ pháp nghệ thuật của câu thơ có gì thay đổi ?
* Gv nói thêm: Lối nói khoa trương được dùng nhiều ở bút pháp lãng mạn, đặc biệt là lãng mạn kiểu anh hùng ca, khiến con người dường như không còn con người thật, con người nhỏ bé, bình thường trong vũ trụ nữa, mà từ tầm vóc đến năng lực tự nhiên và khẩu khí đều trở nên hết sức to lớn, đến mức thần thánh. Như chàng thanh niên Phan Văn San khi đang còn nuôi chí lớn đợi thời cơ trong nước:
Phùng xuân hội, may ra, ừ cũng dễ Nắm địa cầu vừa một tí con con Đạp toang hai cánh càn khôn
Đem xuân vẽ lại trong non nước nhà.
- Gọi hs đọc 2 câu kết
? Nêu những biện pháp nghệ thuật của 2 câu thô 7, 8 ?
- GV: Điệp từ, ngắt nhịp làm cho ý thơ thêm mạnh mẽ, dứt khoát, khẳng định con người còn sống là còn đeo đuổi sự nghiệp chính nghĩa mà không sợ bất kì một thử thách nào.
(?) Hai câu cuối là kết tinh tư tưởng của toàn bài thơ . Em cảm nhận được điều gì từ hai caâu thô aáy?
- Cảm hứng lãng mạn hào hùng: niềm tin vào chính nghĩa, vượt lên thực tại khắc nghieọt cuỷa nguùc tuứ.
Hoạt động4: Tổng kết
? Nêu giá trị nội dung và nghệ thuật của bài thô ?
- Gọi HS đọc ghi nhớ ở SGK trang 148.
nỗi đau chung của cả dân tộc.
Tầm vóc lớn lao phi thường của người tù yêu nước và nổi đau trong tâm hồn bậc anh huứng.
3, Hai câu 5, 6 (Luận):
- Phép đối, Cách nói khoa trương gây ấn tượng mạnh Gợi tả hoài bão trị nước cứu đời, khí phách hiên ngang , không khuất phục trước khó khăn tù ngục của người yêu nước.
4, Hai caâu 7, 8 (Keát):
- Điệp từ “còn” làm ý thơ trở nên dứt khoát, dõng dạc. Kết thúc bài thơ như một lời tâm niệm và rất đỗi kiên trung.
Hoạt động5: GV hướng dẫn HS luyện tập.
- Khẳng định tư thế hiên ngang, coi thường cái chết niềm tin vào tương lai và sự nghieọp chớnh nghúa cuỷa mỡnh.