A. Giới thiệu tác giả, tác phẩm
I. Thế nào là văn miêu tả?
1) Giải quyết các tình huống:
* Tình huoáng 1:
- Miêu tả đặc điểm chính của căn nhà.
- Điểm khác biệt với ngôi nhà bên cạnh.
* Tình huống 2: Nêu nét nổi bật phân biệt cái áo định mua.
* Tình huống 3: Miêu tả nét cường tráng của thể hình và việc làm -> miêu tả để phân biệt sự vật, con người.
2) Văn bản: “Bài học đường đời đầu tieân”.
- Dế Mèn: cường tráng, to khoẻ, mạnh meõ.
- Deá choaét: oám yeáu.
bóng mỡ … -> khoẻ mạnh, cường tráng.
- Dế choắt: Người gầy gò, dài lêu nghêu, cánh ngắn hở cả lưng, sườn, càng bè bè, mắt ngẩn ngẩn, ngơ ngơ ->
oám yeáu).
? Làm cách nào các em nhận diện và phân biệt được hai chú dế này?
(Qua cách miêu tả các đặc điểm hình dáng của hai nhân vật)
? Các em có hình dung được dáng vẻ của hai chú dế này không?
? Nhờ đâu mà em dễ dàng hình dung được hai nhân vật này? (tài quan sát của tác giả Tô Hoài)
? Theo em văn miêu tả là gì? Nhờ yếu tố nào mà em dễ dàng nhận diện được người, sự việc, sự vật, phong cảnh …?
-> HS đọc ghi nhớ.
* Hoạt động 2.
- GV hướng dẫn HS luyện tập. (HS thảo luận)
- Chia 3 nhóm tìm hiểu 3 đoạn, các nhóm trình bày kết quả thảo luận ->
GV nhận xét nội dung HS trả lời ->
GV kết luận.
? Nếu phải viết một đoạn văn miêu tả
cảnh mùa đông đến thì em sẽ nêu lên những đặc điểm nổi bật nào?
-> Miêu tả qua các đặc điểm tính chất để phân biệt hai nhân vật.
* Ghi nhớ: SGK.
B. Luyện tập:
Bài 1.
- Đoạn 1: Tái hiện hình ảnh chú Dế Mèn cường tráng, to khoẻ, mạnh mẽ.
- Đoạn 2: Hình ảnh Lượm, một chú bé liên lạc nhanh nhẹn, vui vẻ, hồn nhiên.
* Chi tieát: loaét choaét, xinh xinh, chaân thoăn thoắt, đầu nghênh nghênh, mũ ca lô đội lệch …
- Đoạn 3: Tái hiện vùng ao hồ đầm nước.
* Chi tiết: nước dâng trắng mênh mông, nước đầy, nước mới, cua cá tấp nập, nhiều loài chim kiếm mồi, tranh mồi cãi nhau om sòm.
Bài 2.
- Gv gợi ý, hs viết bài.
- Gv nhËn xÐt.
4.Củng cố bài giảng: ( 4’ )
- Gv hệ thống lại NDKT cần đạt.
? Thế nào là văn miêu tả ?
- GV gọi một HS đọc lại ghi nhớ (SGK)
5. H ớng dẫn học sinh học bài và làm bài ở nhà: ( 1’ ) - Học thuộc bài.
- Làm bài tập số 3.
- Chuẩn bị: “Sông nước Cà Mau”.
V. Rút kinh nghiệm sau giờ giảng:
...
...
...
...
……… ...
Sông nớc Cà Mau
( Đoàn Giỏi )
I.Mục tiêu cần đạt:
1. Về kiến thức:
- Kiến thức chung:
- HS cảm nhận đợc sự phong phú, độc đáo của cảnh thiên nhiên sông nớc cà mău. Đồng thời thấy
đợc tình cảm gắn bó của tác giả với vùng đất này.
- Kiến thức trọng tâm: Nắm đợc nghệ thuật miêu tả cảnh sông nớc của tác giả.
2. Về kĩ năng: Rèn kỹ năng đọc diễn cảm, cảm thụ bài văn tả cảnh đặc sắc.
3. T
t ởng:Giáo dục tình yêu quê hơng đất nớc II. Ph ơng Pháp: Phân tích, giảng bình.
III. Đồ dùng dạy học: Giáo án, sgk, sgv.
IV. Tiến trình bài dạy:
1. ổn định tổ chức: ( 1’ ) 2. Kiểm tra bài cũ: ( 4’ )
? Thế nào là văn miêu tả ? 3. Bài mới:
- Phần khởi động: “ẹaỏt rửứng phửụng Nam” laứ moọt trong nhửừng taực phaồm xuaỏt saộc nhaỏt cuỷa vaờn học thiếu nhi nước ta. Chưa một lần nhìn thấy Cà Mau, ghé đất Cà Mau nhưng mong rằng, bài học hôm nay sẽ giúp các em phần nào biết về “Sông nước Cà Mau”.
- PhÇn NDKT:
Hoạt động của thầy và trò Trình tự và NDKT cần khắc sâu
* Hoạt động 1.
- GV hướng dẫn HS đọc văn bản và tìm hiểu tác giả, tác phẩm.
? Em biết gì về nhà văn Đoàn Giỏi và tác phẩm “Đất rừng phương nam” của ông? (HS học SGK/20, 21)
A.Giới thiệu tác giả - tác phẩm:
1.Tác giả:
- Tác giả ( 1925 - 1989) quê ở tỉnh Tiền Giang, viết văn từ thời kháng chiến chống Pháp. Ông thờng viết về thiên nhiên và cuộc sèng con ngêi Nam Bé.
2.Tác phẩm:
- Tác phẩm Đất rừng phơng Nam (1957) là
- Gv đọc mẫu- gọi hs đọc – nhận xÐt.
? Bài văn miêu tả cảnh gì? theo trình tự như thế nào?
(Miêu tả cảnh quan vùng sông nước Cà Mau. Cách miêu tả từ ấn tượng chung, cái nhìn khái quát đến cảnh cụ thể dòng sông Năm Căn và dừng lại ở cảnh hoạt động của con người ở chợ Naêm Caên)
? Từ trình tự miêu tả đó, em hãy chia bố cục của văn bản?
- (Văn bản chia làm 3 đoạn:
+ Đoạn 1: từ đầu … màu xanh đơn điệu:
Aán tượng chung ban đầu về thiên nhiên vùng Cà Mau.
+ Đoạn 2: tiếp đó … khói sóng ban mai”: kênh rạch vùng Cà Mau, đặc biệt là con sông Năm Căn.
+ Đoạn 3: còn lại: Cảnh chợ Năm Căn đông vui, nhộn nhịp)
? Em có hình dung ra sự thuận lợi đối với vị trí quan sát của tác giả không?
? Từ vị trí trên thuyền, người kể chuyện dễ dàng miêu tả những gì mình thaỏy khi thuyeàn ủi qua.
=> Vậy cảnh đó như thế nào? có đẹp khoõng? chuựng ta cuứng ủi tỡm hieồu vaờn bản (theo bố cục mà các em xác định)
truyện dài nổi tiếng nhất của Đoàn Giỏi - Bài văn Sông nớc Cà Mau trích chơng 18 truyện này.
B.Đọc – hiểu văn bản:
1.Đọc:
2.T×m hiÓu chó thÝch:
3.Đại ý:
Tả cảnh sông nớc Cà Mau với vẻ đẹp hùng vĩ, đầy sức sống và cuộc sống tấp nập trù phú của mảnh đất tận cùng phía Nam Tổ Quèc.
4.Bè côc:
5.Ph©n tÝch:
a) Ấn tượng chung về vùng sông nước Cà Mau.
- Sông ngòi, kênh rạch bủa giăng chi chít như mạng nhện.
- Trời, nước lặng lẽ màu xanh đơn điệu.
-> Tả, kể, liệt kê, điệp từ.
-> Không gian rộng lớn mênh mông.
Aán tượng chung về vùng sông nước Cà Mau.
Đoạn1
? Hình ảnh sông nước Cà Mau hiện lên trước mặt tác giả như thế nào? Tác giả đã dùng nghệ thuật gì để nói về sông nước Cà Mau. Những chi tiết, hình ảnh đó cho thấy khung cảnh ở đây như thế nào?
(sông ngòi, kênh rạch bủa răng chi chít như mạng nhện, trời nước chỉ lặng lẽ màu xanh đơn điệu. Cách miêu tả xen lẫn kể, dùng điệp từ, liệt kê làm nổi lên một không gian rộng lớn, mênh moâng)
• Chuyển tiếp: tác giả đã miêu tả khung cảnh thiên nhiên qua sự cảm nhận của cả thị giác và thính giác. Đó là mầu xanh và tiếng rì rào bất tận của cây, của sóng gió. Vậy đó mới là cảnh chung còn đi tiếp cận gần hơn tác giả cho chúng ta thấy hình ảnh những kênh rạch, sông ngòi Cà Mau như thế nào chĩng ta sẽ tìm hiểu trong giờ học sau.
• HÕt tiÕt 1.
Sông ngòi, kênh rạch Cà Mau:
? Nhận xét về cách gọi tên của sông ngòi, kênh rạch ở đây? Qua cách gọi tên và giải thích của tác giả ta có cảm nhận như thế nào về con người ở đây?
(cách gọi tên không cầu kì, mĩ lệ mà tự nhiên hoang dã như bản tính thật thà, chất phác của những con người ở đây)
b) Kênh rạch, sông nước Cà Mau.
- Cách gọi tên tự nhiên, hoang dã.
- Hình ảnh sông Năm Căn và rừng đước.
- Nước ầm ầm đổ ra biển ngày đêm như thác.
- Cá nước bơi hàng đàn đen trũi nhô lên hụp xuống như người ếch bơi giữa đầu sóng trẵng.
- Rừng đước dựng lên cao ngất như hàng dẫy tường thành vô tận
? Tác giả đi sâu miêu tả những hình ảnh gì cụ thể hơn cả? miêu tả như thế nào?
(Hình ảnh con sông Năm Căn và rừng đước được miêu tả rất cụ thể qua các chi tiết như: sông rộng hơn ngàn thước, nước ầm ầm đổ ra biển ngày đêm như thác, cá nước bơi hàng đàn đen trũi nhô lên, hụp xuống như người ếch bơi giữa đầu sóng trẵng. Rừng đước dựng lên cao ngất như hàng dẫy tường thành vô tận.)
? Qua những hình ảnh chi tiết đó cho chúng ta thấy kênh rạch, sông ngòi ở đây như thế nào? (rộng lớn, hùng vĩ)
* Chuyển tiếp: Đó chỉ mới là sự hoạt động, vẻ đẹp của thiên nhiên, còn vẻ đẹp của con người nơi đất mũi ra sao ta cùng tìm hiểu cảnh sinh hoạt của họ ở chợ Năm Căn.
Cảnh chợ Năm Căn:
- Hs quan sát hình minh họa sgk.
? Cảnh họp chợ ở đây có gì đặc biệt?
Có khác với cảnh họp chợ ở quê em không? Những chi tiết miêu tả nào thể hiện sự trù phú, độc đáo của chợ Năm Caên?
(Chợ họp trên sông, hàng hóa phong phú với những đống gỗ cao như núi,
c) Cảnh chợ Năm Căn:
- Những đống gỗ cao như núi.
- Những bến phà nhộn nhịp dọc dài theo soâng.
- Chợ họp ngay trên sông và sự đa dạng về tiếng nói, trang phục của người bán. ->
miêu tả -> Tấp nập, trù phú, độc đáo.