1.
VÝ dô: sgk – 27, 28 2.NhËn xÐt:
- Đoạn 1: Dế choắt gầy, ốm, đáng thửụng.
- Đoạn 2: Cảnh đẹp thơ mộng và hùng vĩ của sông nước Cà Mau.
- Đoạn 3: Ngày hội mùa xuân thật vui và náo nức.
=> Quan sát kĩ, có sự tưởng tượng phong phú, biết so sánh, nhận xét.
sự vật.)
- Đoạn 1: gầy gò, lêu nghêu, bè bè, nặng nề, ngẩn ngẩn, ngơ ngơ.
- Đoạn 2: Giăng chi chít như mạng nhện, trời xanh, nước xanh, rừng xanh mênh mông, ầm ầm như thác.
- Đoạn 3: Chim ríu rít, cây gạo – tháp đèn khổng lồ, ngàn hoa lửa, ngàn búp nõn …
? Hãy tìm những câu văn có sự liên tưởng và so sánh trong mỗi đoạn? sự tưởng tượng và so sánh ấy có gì độc đáo?
(tác giả gợi được cho người đọc những khám phá bất ngờ, thú vị, sự vật được miêu tả có hồn và sống động hơn.)
? So sánh hai đoạn văn của nhà văn Đoàn Giỏi trong phần 3.
(Đoạn văn trở nên chung chung, mất sức biểu cảm.)
=> Vậy muốn viết tốt văn miêu tả tức miêu tả người viết cần hội tụ những yếu tố nào?
- HS đọc ghi nhớ SGK/28.
? Thế nào là quan sát, tưởng tựơng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả ?
* Hoạt động 2:
- GV hướng dẫn HS luyện tập.
- Baứi 1: Hs đọc yêu cầu và suy nghĩ làm bài.
-> Làm nổi bật đặc điểm tiêu biểu của sự vật.
- Đoạn văn của Đoàn Giỏi: lược bỏ động từ, tính từ, những so sánh liên tưởng, tưởng tượng.
-> Đoạn văn chung chung mất sức biểu cảm.
* Ghi nhớ: SGK/ 28.
B. Luyện tập:
* Bài 1: - Hình ảnh đặc sắc, tiêu biểu: Mặt hồ … sáng long lanh, cầu Thê Húc màu son …, Đền ngọc sơn, gốc đa già rễ lá xum xuê, Tháp rùa xây trên gò đất giữa hồ.
- Điền từ thích hợp: 1. Gương bầu dục, 2. Cong cong, 3. lấp lánh, 4. Cổ kính, 5. xanh um.
- Baứi 2: Hs đọc yêu cầu bài tập: ở
đoạn văn trên Tô Hoài tập trung miêu tả một chú Dế Mèn có thân hình đẹp, cờng tráng nhng tính tình rất ơng bớng, kiêu căng. Những hình ảnh tiêu biểu và đặc sắc làm nổi bật điều đó?
Bài 3, 4 thảo luận.
* Bài 2: - Hình ảnh tiêu biểu đặc sắc: rung rinh một màu nâu bóng mỡ, đầu to nổi từng tảng, răng đen nhánh nhai ngoăm ngoạp, trịnh trọng khoan thai vuốt râu và lấy làm hãnh diện lắm, râu dài rất hùng tráng.
* Bài 3: GV hướng cho HS ghi chép các đặc điểm sau: hướng nhà, nền, mái, tường, cửa, trang trí.
* Bài 4: GV hướng để HS suy nghĩ, so sánh.
* Bài 5: GV cho HS làm ra giấy và thu bài chấm.
4.Củng cố bài giảng: ( 4’ )
- Gv hệ thống lại NDKT cần đạt.
5. H ớng dẫn học sinh học bài và làm bài ở nhà: ( 1’ ) - Học thuộc bài phần ghi nhớ.
- Xem kĩ các bài tập đã làm ở lớp.
- Chuẩn bị bài “Bức tranh của em gái tôi”.
V. Rút kinh nghiệm sau giờ giảng:
...
...
...
...
...
Bức tranh của em gáI tôi
( Tạ duy anh ) I.Mục tiêu cần đạt:
1. Về kiến thức:
- Kiến thức chung:
- Thấy được tình cảm trong sáng và lòng nhân hậu của người em gái tài năng đã giúp cho người anh nhận ra phần hạn chế ở chính mình và vượt lên lòng tự ái.
- Kiến thức trọng tâm: Nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật của nhà văn.
2. Về kĩ năng:
- HS nắm được nghệ thuật kể chuyện và miêu tả tâm lý nhân vật trong tác phẩm để vận dụng miêu tả con người ở tiết học sau.
3. T t ởng:
- Thông qua bài học hình thành cho HS thái độ, cách ứng xử đúng đắn, biết thắng được sự ghen tị trước thành công hay tài năng của người khác.
II. Ph ơng Pháp: Phân tích, giảng bình.
III. Đồ dùng dạy học: Giáo án, sgk, sgv.
IV. Tiến trình bài dạy:
1. ổn định tổ chức: ( 1’ ) 2. Kiểm tra bài cũ: ( 4’ )
? Qua đoạn trích Sông nớc Cà Mau, em cảm nhận đợc gì về vùng đất này?
? Qua văn bản này, em học tập đợc tác giả điều gì khi viết văn miêu tả?
3. Bài mới:
- Phần khởi động: ẹaừ bao giụứ em hoỏi haọn, aờn naờn veà thaựi ủoọ cử xửỷ cuỷa mỡnh vụựi ngửụứi thaõn trong gia đình chưa? Đã bao giờ em cảm thấy mình rất tồi tệ, xấu xa, không xứng đáng với anh, chị, em mình chưa? Nhưng có những ân hận, hối lỗi làm cho tâm hồn ta trong trẻo hơn, lắng dịu hơn.
Truyện ngắn “Bức tranh của em gái tôi” viết về anh em Kiều Phương đã rất thành công trong việc thể hiện chủ đề tế nhị đó.
- PhÇn NDKT:
Hoạt động của thầy và trò Trình tự và NDKT cần khắc sâu
* Hoạt động 1.
- GV cho HS đọc chú thích SGK.
? Em hãy nêu vài nét về tác giả, tác phaồm?
Tạ Duy Anh là hội viên hội nhà văn VN; hiện công tác tại nhà xuất bản Hội Nhà văn. Ông đã từng nhận giải thởng tuyện ngắn nông thôn do báo Văn nghệ, báo Nông nghiệp và Đài tiếng nói VN tổ chức; giải thởng truyện ngắn của tạp chí Văn nghệ quân đội...
Hoạt động 2.
- Yêu cầu đọc: Phân biệt rõ giữa lời kể, các đối thoại diễn biến tâm lí của nhân vËt ngêi anh.
- GV hướng dẫn HS đọc -> GV đọc mẫu đoạn -> HS đọc -> HS nhận xét -> GV kết luận.
- GV gọi HS tóm tắt lại truyện.
? Theo em nhân vật chính trong truyện là ai?Vì sao em lại cho đó là nhân vật chính?
- Gv cho hs thảo luận nhóm
- Đại diện các nhóm trình bày - Gv cho
A.Giới thiệu tác giả - tác phẩm:
1) Tác giả: Sgk-33
2) Tác phẩm:
- “Bức tranh của em gái tôi” đoạt giảI nhì trong cuộc thi viết “Tơng lai vẫy gọi” của báo Thiếu niên tiền phong.
B.Đọc – hiểu văn bản:
1.Đọc:
2.T×m hiÓu chó thÝch:
các nhóm khác nhận xét - Gvkl lại các ý cơ bản.
Cả hai nhân vật đều là nhân vật chính vì cả hai nhân vật đều hiển diện trong truyện. Nhưng nếu xét về vai trò của từng nhân vật đối với việc thể hiện chủ đề của tác phẩm thì có thể nhân vật người anh có vị trí quan trọng hơn. Rõ ràng truyện không nhằm về việc khẳng định ca ngợi những nét phẩm chất tốt đẹp của người em gái mà chủ yếu muốn hướng người đọc tới sự thức tỉnh của nhân vật người anh qua việc trình bày những diễn biến tâm trạng của nhân vật này trong suốt truyện. Như vậy nhân vật người anh được coi là trung tâm. Việc xác định nhân vật chính và nhân vật trung tâm cũng là để nhận thức đúng nội dung, chủ đề của tác phẩm.
? Chủ đề của văn bản ?
( Ko chia bèè côc, ph©n tÝch nh©n vËt )
* Phân tích diễn biến, tâm trạng, thái độ của người anh:
? Trong cuộc sống hàng ngày người anh đối xử với Kiều Phương như thế nào? Vì sao người anh luôn theo dõi những việc làm của em?
? Khi chú Tiến Lê phát hiện ra tài năng hội hoạ của em gái tâm trạng của người anh ra sao?
3.Chủ đề:
- Là bài học giáo dục cách đối xử giữa ngời này với ngời khác trong xã hội cũng nh trong gia đình.
4.Bè côc:
5.Ph©n tÝch:
a) Tâm trạng nhân vật người anh.
+ Trong cuộc sống thường ngày với em gái
- Gọi em gái là Mèo…
- Bí mật theo dõi những việc làm của em .
->Tò mò.
+ Khi tài năng hội họa của em gái được phát hiện.
- Cả nhà vui mừng.
- Người anh: buồn, khó chịu, gắt gỏng, không thể thân với em.
-> Cảm thấy bị bỏ quên (tự ti) mặc cảm.
(cả nhà vui mừng, người anh thì rất buoàn)
? Vì sao người anh có tâm trạng buồn như vậy?
(vì tự ti, mặc cảm và cảm thấy như bị bỏ rơi nên người anh đã rơi vào trạng thái như ta đối xử với em: khó chịu, gắt gỏng, không thể thân với em.)
? Mặc dù vậy nhưng vì tò mò người anh cũng muốn xem tài năng đích thực của em gái mình thế nào nên anh đã làm gì? Sau khi lén xem tranh của em người anh có tâm trạng ra sao? (thầm nghĩ phục tài năng của em)
? Người em gái vui mừng hạnh phúc khi tranh của mình đoạt giải và em muốn anh mình cùng đi nhận giải.
Người anh có vui không?
(buồn, miễn cưỡng trước thành công cuûa em)
? Tâm trạng người anh biến đổi liên tục khi đến dự buổi lễ trao giải và đặc biệt khi đứng trước bức tranh đoạt giải thưởng của em gái. Đó là những thái độ, trạng thái như thế nào? Vì sao có sự thay đổi đó?
(Thoạt đầu là ngạc nhiên, ngỡ ngàng -> hãnh diện -> xấu hổ)
+ Ngạc nhiên: vì bức tranh bất ngờ với cậu.
+ Hãnh diện: vì thấy mình được hiện ra trong những nét vẽ đẹp của em gái.
+ Xấu hổ: vì nhận ra yếu kém của mình, thấy mình không xứng đáng.)
? Em hiểu thế nào về đoạn kết của
- Lén xem tranh của em -> thầm cảm phuùc.
- Miễn cưỡng trước thành công của em.
+ Khi đứng trước tranh đoạt giải thưởng của em.
- Ngạc nhiên -> hãnh diện -> xấu hổ.
=> Biết ăn năn, hối hận và sưả chữa.
truyện (tôi không trả lời mẹ … lòng nhân hậu của em con đấy) ? Qua đó em có cảm nghĩ gì về nhân vật người anh?
(Nhờ bức tranh được vẽ bằng “tâm hồn và lòng nhân hậu” của cô em gái đã giúp người anh nhìn thấy chính mình, nhận ra những tính xấu của mình và đã biết ăn năn, hối hận, sửa chữa)
( HÕt tiÕt 1 )
* Củng cố: Gv hệ thống lại Nd bài học.
* Dặn dò: Chuẩn bị bài học sau.
- Gv hớng dẫn học sinh quan sát hình minh họa.
? Em có nhận xét gì về cô em gái Kiều Phơng qua bức tranh này ?
? Tác giả đã quan sát và miêu tả cô em gái qua những phương diện nào?
- Gv gợi ý cho hs chỉ ra được các chi tiét sau:
Tác giả đã tập trung miêu tả ngoại hình( Tập trung tả nét mặt) cử chỉ và hành động( Sự tò mò và hiếu động, việc tự chế màu vẽ và say mê vẽ tranh) thái độ quan hệ với người anh.
? Theo em nhân vật kiều phương được tác giả thể hiện qua những nét tính cách và phẩm chất nào?
- Hstl-gvkl:
2. Cô em gái Kiều Phương:
- Hồn nhiên, hiếu động.
- Tài năng hội hoạ
- Tình cảm trong sáng và lòng nhân hậu
Tâm hồn trong sáng và lòng nhân hậu đã giúp người anh tự nhận ra những hạn chế của bản thân.
Kiều Phương là nhân vật hồn nhiên, hiếu động, có tài năng hội hoạ, tình cảm trong sáng và lòng nhân hậu. mặc dù có tài năng và được đánh giá cao, được mọi người quan tâm nhưng Kiều Phương vẫn không hề mất đi sự hồn nhiên trong sáng của tuổi thơ và nhất là vẫn dành cho anh trai những tình cảm thật tốt đẹp, thể hiện ở bức tranh
"anh trai tôi". Người anh soi vào bức tranh ấy cũng tức là soi vào tâm hồn trong sáng và nhân hậu của em gái
? Kiều Phương là một cô gái như thế nào? Điều gì khiến em mến nhất ở nhân vật này?
? Em có cảm nghĩ gì sau khi học xong câu truyện ? Em tự rút ra bản thân em bài học gì?
? Cuối truyện ngời anh muốn nói với mẹ: " Không phải con đâu. đấy là tâm hồn và lòng nhân hậu của em con đấy."
Câu nói ấy gợi cho em suy nghĩ gì về nh©n vËt ngêi anh?
- Hs thảo luận.
? Tại sao bức tranh chứ không phải nhân vật nào khác lại có sức mạnh cảm hoá ngời anh đến thế?
- GV bình: Bức tranh là nghệ thuật.
Sức mạnh của nghệ thuật là tìm kiếm cái Đẹp, làm cho con ngời, nâng con ngời lên bậc thang cao nhất của cái
Đẹp, đó là chân - thiện - mĩ.
? Em có thích ngời anh nh thế không?
? Trong truyện này, nhân vật ngời em gái hiện lên với những nét đáng yêu,
đáng quý nào về ính tình và tài năng?
? Theo em tài năng hay tấm lòng của cô em gái đã cảm hoá đợc ngời anh?
? Tại sao tác giả lại để ngời em vẽ bức tranh ngời anh "hoàn thiện " đến thế?
( Tấm lòng trong sáng dành cho ngời thân và nghệ thuật
- Bức tranh là tình cảm tốt đẹp của em dành cho anh. Em muốn anh mình thật tốt đẹp.)
GV bình: Cái gốc của nghệ thuật là ở
tấm lòng tốt đẹp của con ngời dành cho con ngời. Sứ mẹnh của nghệ thuật là hoàn thiện vẻ đẹp của con ngời. đây là một ý tởng nghệ thuật sâu sắc mà tác giả gửi gắm vào tác phẩm này.
Hoạt động 3.
? Học xong truyện, em tự rút ra cho bản thân những bài học gì?
? Về nghệ thuật XD nhân vật, em học
đợc điều gì?
Hoạt động 4.
? Tả nhân vật ngời anh theo tởng tợng của em?
? Viết đoạn văn thật lại tâm trạng của ngời anhtrong truyện khi đứng trớc bức tranh đợc giải nhất của em gái?
C.Tổng kết:
* Ghi nhí: ( sgk-35 ) D.Luyện tập:
4.Củng cố bài giảng: ( 4’ )
- Gv hệ thống lại NDKT cần đạt.
- Em nhận thấy người anh là một người như thế nào ?
- Người anh có phải là một người đáng giận không ? Vì sao ? 5. H ớng dẫn học sinh học bài và làm bài ở nhà: ( 1’ )
- Học thuộc bài, tập kể lại truyện.
- Chuẩn bị bài “Luyện nói về quan sát, tưởng tượng, so sánh, nhận xét trong văn miêu tả. Tập miêu tả về nhân vật người anh và cô em gái Kiều Phương.
- Chuẩn bị: “So sánh”.
V. Rút kinh nghiệm sau giờ giảng:
...
...
...
...
……… ..
Luyện nói về quan sát, tởng tợng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả
I.Mục tiêu cần đạt:
1. Về kiến thức:
- Kiến thức chung:
- Biết cách trình bày và diễn đạt một vấn đề bằng miệng trước tập thể lớp (thực chất là rèn luyện kĩ năng nói)
- Kiến thức trọng tâm: Rèn kĩ năng nói trớc đám đông.
2. Về kĩ năng: Rốn kĩ năng núi trước lớp.
3. T t ởng:
- Từ những nội dung luyện nói, nắm chắc hơn kiến thức đã học về quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả.
II. Ph ơng Pháp: Thực hành, đàm thoại.
III. Đồ dùng dạy học: Giáo án, sgk, sgv.
IV. Tiến trình bài dạy:
1. ổn định tổ chức: ( 1’ ) 2. Kiểm tra bài cũ: ( 4’ )
? Thế nào là quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả?
3. Bài mới:
- Phần khởi động:
Bài học trước các em đã nắm được các yếu tố quan sát, tưởng tượng, so sánh nhận xét quan trọng như thế nào đối với văn miêu tả. Bài học này các em sẽ tập vận dụng các thao tác đó trong văn miêu tả.
- PhÇn NDKT:
Hoạt động của thầy và trò Trình tự và NDKT cần khắc sâu Hoạt động 1.
- Nêu yêu cầu của tiết luyện nói:
- Tác phong: đàng hoàng, chững chạc, tự tin
- Cách nói: rõ ràng, mạch lạc, không ấp úng.
- Nội dung: đảm bảo theo yêu cầu của đề.
Hoạt động 2.
- Hớng dẫn HS làm bài tập - Lập dàn ý câu hỏi
a. Theo em Kiều Phơng là ngời nh thế nào? từ các chi tiết về nhân vật này hãy miêu tả Kiều Phơng theo tởng tợng của em?
b. Hình ảnh ngời anh nh thế nào?
hình ảnh ngời anh trong bức tranh với hình ảnh ngời anh thực của Kiều Phơng có khác không?
- HS trao đổi dàn ý trong 5 phút - Tự sửa dàn ý của mình
- Mỗi nhóm chọn 1 đại biểu nói tr- íc líp, líp nhËn xÐt