Trong đời sống con người hoạt động tạo hình là một hoạt động nghệ thuật, góp phần đem đến cái đẹp làm phong phú cho đời sống con người. Hoạt động tạo hình còn là phương tiện quan trọng trong giáo dục trẻ. Nó tác động to lớn trong việc hình thành và phát triển tính cách cho trẻ Mầm non. Tác dụng tích cực đến 5 mặt giáo dục: Đức, trí, thể, mỹ, lao động của trẻ ở tuổi Mầm non
Trang 1PHẦN THI THUYẾT TRÌNH NĂM HỌC 2021-2022
Giáo viên: Lớp: Mẫu giáo 3-4 tuổi C1
Kính thưa Ban Giám khảo, thưa toàn thể Hội thi, sau đây
tôi xin trình bày phần thi thuyết trình của mình về “Một số biện pháp phát triển thẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi thông qua hoạt động tạo hình” ở trường mầm non
xã
I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Hoạt động tạo hình là một trong các lĩnh vực hoạt động của xã hội Xã hội có văn minh, hiện đại có nhiều công trình xây dựng với những kiểu lối kiến trúc đẹp cùng với những phương tiện máy móc hiện đại như ngày nay là có phần đóng góp không nhỏ của hoạt động tạo hình
Trong đời sống con người hoạt động tạo hình là một hoạt động nghệ thuật, góp phần đem đến cái đẹp làm phong phú cho đời sống con người Hoạt động tạo hình còn là phương tiện quan trọng trong giáo dục trẻ Nó tác động to lớn trong việc hình thành và phát triển tính cách cho trẻ Mầm non Tác dụng tích cực đến 5 mặt giáo dục: Đức, trí, thể, mỹ, lao động của trẻ ở tuổi Mầm non Một nhà giáo dục Xô viết đã nói: “Phải giáo dục cho trẻ biết yêu cái đẹp từ tuổi bé nhất vì nó là cơ sở ban đầu cho việc hình thành nhân cách con người” Chức năng cơ bản của hoạt động tạo hình là phản ánh hiện thực bằng hình tượng, nhằm phát triển ở trẻ khả năng cảm thụ và cảm xúc thẩm mỹ, hình thành tính yêu cái đẹp trong thiên nhiên, với cuộc sống và nghệ thuật Trẻ biết yêu quý cái đẹp sẽ biết làm theo cái đẹp và cao hơn là biết sáng tạo ra cái đẹp Chính vì thế mà hoạt động tạo hình đã hình thành ở trẻ những kỹ năng, năng lực quan sát, phát triển trí nhớ, trí tưởng tượng, phát triển về khả năng tri giác về hình dạng, cấu trúc, mầu sắc của đồ vật bằng mắt một cách có mục đích Ở trường Mầm non, hoạt động tạo hình là hoạt động được quan tâm và được tổ chức các cuộc thi “ Bé khỏe, Bé khéo tay ” cho trẻ Đặc biệt đã thực hiện trong hoạt động học này trong chương trình bồi dưỡng chuyên môn nghiệp
vụ Vì thế trường Mầm non xã đã rất quan tâm, đầu tư
về cơ sở vật chất trang thiết bị tài liệu, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên, vận động phụ huynh giúp đỡ về cơ sở vật chất để thực hiện hoạt động học tạo hình Xong kết quả ở một số tiết chưa
Trang 2cao Trẻ thực hiện ở mức độ khá giỏi ít, thực hiện đạt yêu cầu còn nhiều Là một giáo viên trực tiếp giảng dạy trên lớp tôi chọn
đề tài này để nghiên cứu, mong muốn qua thực hiện tìm ra được những phương pháp, biện pháp hay, tích cực góp phần nâng cao chất lượng giáo dục trong trường Mầm non
Từ thực tế giảng dạy, năm học 2021-2022 tôi đã áp dụng
“Một số Biện pháp phát triển thẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi thông qua hoạt độông tạo hình” ở trường mầm
non xã
II THỰC TRẠNG VIỆC GIÁO DỤC PHÁT TRIỂN THẨM
MỸ CHO TRẺ 3-4 TUỔI THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG TẠO HÌNH Ở TRƯỜNG MẦM NON XÃ VÀ BIỆN PHÁP THỰC HIỆN
1 Thực trạng việc giáo dục phát triển thẩm mỹ cho trẻ 3-4 tuổi thông qua hoạt động tạo hình ở trường
mầm non xã ………….
1.1 Thuận lợi
Ở tuổi mẫu giáo bé trẻ thích tìm tòi, thích khám phá môi trường xung quanh Trẻ hay đặt các câu hỏi về những điều trẻ chưa biết nên đó là điều kiện thuận lợi để giáo viên nắm bắt kiến thức của trẻ, truyền đạt cho trẻ nhiều kiến thức mới
Giáo viên dạy lớp 3-4 tuổi có trình độ chuyên môn vững, yêu nghề mến trẻ, chịu khó học hỏi để nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ Tích cực học hỏi và trao đổi cùng đồng nghiệp về chuyên môn, nghiên cứu, sưu tầm các loại sách báo nên tích lũy được nhiều kinh nghiệm hay về chăm sóc giáo dục trẻ
Lớp học sạch đẹp, có môi trường an toàn để chăm sóc giáo dục trẻ, có đồ dùng cần thiết cho dạy và học
Ban Giám hiệu Nhà trường luôn chỉ đạo sát sao các nội dung giáo dục trẻ, đặc biệt là giáo dục phát triển thẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo bé thông qua hoạt động tạo hình Đầu tư vật chất, tài liệu về hoạt động tạo hình cho giáo viên Tổ chức một số hoạt động tập thể cho trẻ tham gia để phát huy tính chủ động
tự tin và sáng tạo của trẻ
Trang 3Phụ huynh sẵn sàng tham gia phối hợp với nhà trường và giáo viên để nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ
1.2 Khó khăn
Trẻ 3-4 là giai đoạn đầu của trẻ mẫu giáo nên ngôn ngữ của trẻ còn hạn chế, trẻ phát âm chưa rõ, chưa diễn tả được ý hiểu của mình đối với người khác Trẻ còn nhút nhát chưa tích cực hoạt động Đặc biệt là 3/4 số trẻ trong lớp chưa qua nhà trẻ nên kỹ năng cầm bút, tô vẽ, nặn, xé dán chưa có, nhận thức của trẻ không đồng đều nên việc truyền thụ kiến thức của giáo viên đến trẻ còn gặp rất nhiều khó khăn
Mặc dù trường đầu tư về cơ sở vật chất để phục vụ dạy và học Tuy nhiên đồ dùng phục vụ cho mon học tạo hình vẫn chưa đáp ứng đủ
Riêng đối với môn học tạo hình, đòi hỏi giáo viên phải có năng khiếu trong vẽ, nặn, xé dán,… nhưng không phải giáo viên nào cũng có năng khiếu đó Cho nên sản phẩm làm mẫu của giáo viên cho trẻ quan sát đôi khi chưa đảm bảo tính
thẩm mỹ Bên cạnh đó phụ huynh ở trường tôi nghề nghiệp chính chủ yếu là làm nông nghiệp nên một số phụ huynh chưa nhận thức được hết tầm quan trọng của môn học tạo hình của trẻ 3-4 tuổi Còn xem nhẹ việc học ở độ tuổi này Cho con nghỉ học còn tuỳ tiện, đi muộn về sớm
Quá trình tổ chức còn nặng về kết quả sản phẩm, nhiều khi
cô chưa thực sự chú ý rèn kỹ năng tạo hình cho trẻ hay khả năng tạo cảm hứng cho trẻ khi học tạo hình, chưa chú ý tận dụng môi trường xung quanh để tạo cảm xúc thẩm mỹ cho trẻ
Việc tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ từ trước tới nay vẫn theo khuôn mẫu cứng nhắc
1.3 Khảo sát đầu năm
Qua khảo sát trẻ vào đầu năm học 2021-2022 về các nội dung giáo dục phát triển thẩm mỹ thông qua hoạt động tạo hình của học sinh lớp mẫu giáo trẻ 3-4 tuổi C1 Trẻ có kết quả như sau:
Bảng khảo sát 1: Thực trạng phát triển thẩm mỹ cuả trẻ thông qua hoạt động tạo hình đầu năm học 2021-2022
St
t
trẻ
Số trẻ đạt
Tỷ lệ (%)
Trang 41 Trẻ biết vẽ các nét cơ bản để tạo
thành bức tranh đơn giản
2 Trẻ biết một số kỹ năng nặn cơ
bản để tạo thành các sản phẩm
đơn giản
3 Trẻ biết kỹ năng xé thành dải, xé
vụn và dán thành sản phẩm đơn
giản
4 Trẻ hứng thú tham gia hoạt động
và biết giữ gìn sản phẩm tạo hình
của mình
5 Trẻ biết nhận xét các sản phẩm
tạo hình của mình
Với bảng khảo sát trên ta thấy, kết quả khảo sát trẻ
ở các nội dung nhìn chung còn thấp (Đều dưới 30%) Tỉ lệ trẻ đạt ở các nội dung như biết biết kỹ năng xé thành dải, xé vụn
và dán thành sản phẩm đơn giản, biết nhận xét các sản phẩm tạo hình của mình còn thấp (Chỉ đạt 10%) Nhiều trẻ chưa biết một số kỹ năng nặn cơ bản và chưa tạo thành bức tranh đơn giản qua các nét vẽ cơ bản, trẻ còn rụt rè chưa tự tin khi thực hiện
Từ thực trạng trên, để phát triển thẩm mỹ cho trẻ 3-4 tuổi thông qua hoạt
động tạo hình tại lớp mình phụ trách tôi đã thực hiện một số giải pháp và đạt được những kết quả nhất định
2 Một số biện pháp phát triển thẩm mỹ cho trẻ 3-4 tuổi thông qua hoạt động tạo hình” ở trường mầm non
xã
Để đạt được hiệu quả cao trong việc chăm sóc giáo dục phát triển thẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi thông qua hoạt động tạo hình thì yếu tố liên quan đến giáo viên đóng vai trò rất quan trọng Giáo viên phải nắm vững chuyên môn, không ngừng học hỏi, tìm tòi để trao đổi kiến thức, năng động sáng tạo, phải thực sự yêu nghề, mến trẻ, luôn luôn gần gũi yêu thương và tôn trọng trẻ, tạo niềm tin đối với trẻ Trẻ mầm non tiếp nhận kiến thức thông qua “Học mà chơi, chơi mà học” Vì vậy, tôi đã thực hiện một số biện pháp sau:
Trang 52.1 Biện pháp 1: Trang trí tạo môi trường nghệ thuật để phát huy tính tích cực và khả năng sáng tạo của trẻ.
Trang trí tạo môi trường nghệ thuật để phát huy tính tích cực và khả năng sáng tạo của trẻ là việc tạo môi trường đẹp trong và ngoài lớp để gây ấn tượng cho trẻ đến lớp, tác động vào trẻ là toàn bộ sự bài trí, cách sắp xếp trang trí trong và ngoài lớp học của bé
Bé quan sát xung quanh xem lớp mình có khác nhà bé không? Có đẹp hơn nhà bé không?
Với từng yêu cầu của chủ đề, căn cứ vào diện tích, cấu trúc của lớp họcvà đặc điểm tâm lí của trẻ ở độ tuổi mẫu giáo bé mà tạo môi trường nghệ thuật xung quanh trẻ Lớp đẹp, bố cục hợp
lý, màu sắc bắt mắt sẽ kích thích giác quan của trẻ tạo hứng thú cho trẻ vào lớp, khiến tinh thần của trẻ phấn chấn, trẻ thích hoạt động và có ham muốn tạo ra các sản phẩm tạo hình đẹp giống của cô
Với môi trường trong lớp: Các mảng chính trong lớp như mảng chủ đề, các tiêu đề của các góc Để gây ấn tượng cho trẻ tôi thường vẽ, thiết kế các hình ảnh ngộ nghĩnh đáng yêu, có màu sắc đẹp, bố cục hợp lí và có tên thật gần gũi với trẻ
Để phát huy tối đa tác dụng của môi trường hoạt động sau khi chuyển chủ đề ta cần thay đổi nội dung chủ đề mới Tôi đã cùng trẻ thảo luận và đặt tên cho chủ đề mới và tên của góc chơi của mình Nội dung của các góc tôi giới thiệu cho trẻ về các sản phẩm bằng các ngôn ngữ nghệ thuật để tích luỹ cho trẻ
có vốn hiểu biết về nghệ thuật và say mê nghệ thuật Từ đó kích thích lòng ham muốn thích tham gia tạo sản phẩm nghệ thuật để có sản phẩm trang trí lớp học của mình
Ví dụ 1: Với chủ đề gia đình
- Ở góc sáng tạo:
Tôi giới thiệu đây là ngôi nhà nghệ thuật sáng tạo của chúng mình Chúng mình hãy cùng chọn một cái tên thật hay để đặt cho nó nhé Nào ai có ý kiến cô gợi ý các tên như sau: Hoạ
sĩ nhí, bé khéo tay, bé làm hoạ sĩ, hoạ sĩ tí hon…Cho trẻ thảo luận và lựa chọn nếu trẻ nào nghĩ được tên khác hay hơn cô có thể chọn làm tên góc hoạt động
Trang 6Bây giờ ngôi nhà này đã có tên rồi, cô giới thiệu với chúng mình đây là hình ảnh hai bạn gấu đang tập vẽ tranh, bạn thỏ đang nặn…tranh này do cô tự làm lấy chúng mình thấy có đẹp không? còn đây là tranh dán hình ngôi nhà của bạn Thảo, còn đây là con Gà, con Vịt, quả Cam…Bây giờ cô muốn mỗi bạn hãy làm thật nhiều những sản phẩm để trang trí cho ngôi nhà của chúng mình đẹp hơn nhé
Cô muốn trong lớp mình ai cũng có sản phẩm được trang trí lên từng ngôi nhà nhỏ của chúng mình để cô thay các tranh
vẽ của các bạn cũ, chúng mình có đồng ý không? Từ lời gợi mở như vậy đã kích thích trẻ tạo ra sản phẩm mới
Để gây hứng thú cho trẻ trong góc tạo hình thì tuỳ theo từng chủ đề mà tôi có thể chuẩn bị mảng cung cấp kiến thức, các nguyên vật liệu phù hợp và phong phú về chủng loại Giấy màu, tranh ảnh cũ, báo tạp chí, sáp màu, màu nước, đất nặn, lá cây, cỏ, hạt đỗ, … Nguyên vật liệu thì tôi luôn để ở trạng thái
mở giúp trẻ dễ lấy để sử dụng khi vào hoạt động Ngoài ra tôi còn chuẩn bị một bức tranh hay 1 sản phẩm tạo hình mà tôi đã cung cấp hoặc sắp cung cấp trên hoạt động chung để làm mảng cung cấp kiến thức cho trẻ thu hút sự chú ý của trẻ trong các giờ đón và trả trẻ, giờ hoạt động góc, kết hợp với lời gợi ý trẻ vào góc chơi Từ đó giúp trẻ được củng cố và làm quen kiến thức đó giúp trẻ tăng thêm vốn kiến thức, kỹ năng hơn trong giờ hoạt động chung
Ví dụ 2: Với chủ đề “bé ngoan” ở góc sáng tạo tôi đã cắt dán, và làm những bức tranh in đôi bàn chân,bàn tay bé,hay những con búp bê bằng giấy, bức tranh bày ở giá… để cung cấp kiến thức cho trẻ Khi trẻ vào góc chơi hoặc giờ đón trả trẻ tôi thu hút gợi ý trẻ quan sát những sản phẩm đó Đồng thời trò chuyện với trẻ:
- Đây là gì nhỉ? Cô đố con biết cô đã làm lẵng hoa này như thế nào?
- Đây là bức tranh gì? Tranh làm bằng gì?
Khi thực hiện các đề tài “ Nặn rau, củ, quả…( Món ăn bé thích)” trẻ đã có vốn kiến thức hiểu biết qua các sản phẩm thì trẻ sẽ tự tin hơn và thực hiện tốt hơn
Như vậy khi giáo viên tiến hành cho trẻ thực hiện theo nhiều hình thức khác nhau sẽ tạo cho trẻ cảm giác thoả mái,
Trang 7không gò bó, chán nản giúp trẻ sẽ tích cực hoạt động sâu hơn trong góc chơi từ đó đối tượng cô định cung cấp hoặc củng cố cho trẻ sẽ dần dần được hình thành trong tâm trí của trẻ Từ đó
sẽ giúp trẻ phát triển khả năng, kỹ năng về tạo hình Không những chỉ có góc tạo hình mới phát huy khả năng tạo hình của trẻ mà ở các góc chơi khác giáo viên cũng có thể rèn luyện kỹ năng về tạo hình cho trẻ Cụ thể:
Ví dụ 4: Góc Bé vui học toán Ở góc này là góc hoạt động
mà qua đó trẻ có thể củng cố lại kiến thức mà trẻ đã lĩnh hội qua các giờ hoạt động chung cũng như hoạt toán Mặt khác, ở góc chơi này trẻ có thể chơi các trò chơi nhằm phát triển trí tuệ Bởi vậy góc bé vui học toán chỉ thực sự có hiệu quả khi có đồ dùng, đồ chơi
Trong góc này luôn có nội dung cung cấp cho trẻ cung cấp
về toán và môi trường xung quanh thông qua các môn học đó giáo viên thiết kế lựa chọn các trò chơi, nội dung để củng cố cung cấp cho trẻ Từ đó có thể lồng ghép rèn luyện kỹ năng tạo hình cho trẻ
Với nội dung toán: “Tô màu theo yêu cầu của cô” thì giáo viên kết hợp rèn luyện cho trẻ kỹ năng cầm bút và kỹ năng tô màu Với nội dung môi trường xung quanh: Cô cho trẻ được cắt dán tranh ảnh, đồ dùng, con vật theo chủ đề tiến hành, cô kết hợp rèn luyện kỹ năng cầm kéo, cắt và phết hồ cho trẻ
Ví dụ 5: Góc Bé vui kể truyện: Là một góc yên tĩnh nhất, khi vào góc sách trẻ được xem các loại sách, tô vẽ, làm tranh chuyện, kể chuyện sáng tạo cùng cô kể về các đồ dùng có liên quan tới chủ đề đang thực hiện thì giáo viên cũng có thể nhẹ nhàng đưa kiến thức, kỹ năng hoạt động tạo hình rèn thêm cho
Trang 8trẻ Cô hướng dẫn trẻ tô tranh truyện, hướng dẫn cách tô màu cho bức tranh thêm đẹp
Như vậy ở trong mỗi góc chơi, nhóm chơi chỉ có một nhóm trẻ hoặc một cá nhân tham gia hoạt động sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên muốn rèn trẻ cá biệt, trẻ yếu kém hoặc củng cố kỹ năng cho trẻ Từ đó giúp trẻ phát triển hơn về khả năng tạo hình
Ngoài ra, tôi còn tận dụng không gian bên ngoài như hành lang của phòng học làm nơi trưng bày sản phẩm của trẻ Tôi bố trí mỗi trẻ có một ô để gài sản phẩm được nhận xét đánh giá của trẻ được trẻ tự tay cầm ra ô của mình cài vào ở đây trẻ được quan sát toàn bộ sản phẩm của mình và của bạn Trẻ có thể tự so sánh bài của ai đẹp hơn, nếu bài của bé chưa đẹp thì
bé phải cố lên lần sau phải làm cho đẹp hơn để bằng bạn hoặc làm đẹp hơn để có bài trang trí trong các góc Từ kết quả đó sẽ kích thích lòng ham muốn say mê học tạo hình của trẻ
Trang 9Để tạo môi trường tốt vào tạo hứng thú cho trẻ, cô có thể trang trí xen kẽ
trồng cây xanh, sắp xếp đồ dùng đồ chơi cho hợp lí để tạo môi trường thực sự phù hợp với tâm lý của trẻ để trẻ hứng thú tham gia hoạt động tạo hình
Như vậy, tạo môi trường hấp dẫn cho trẻ là một việc làm rất quan trọng góp
phần nâng cao chất lượng tạo hình cho trẻ Giúp trẻ luôn có hứng thú, say mê tham ra vào các hoạt động Thông qua đó không chỉ nâng cao chất lượng tiết học qua các chủ đề mà còn nâng cao hiệu quả giáo dục thẩm mỹ cho trẻ em
2.2 Biện pháp 2: Hình thành những kỹ năng tạo hình đầu tiên cho trẻ
Để thực hiện tốt các hoạt động tạo hình thì việc đầu tiên là trẻ phải có các kỹ năng như cầm bút, đưa nét, di màu… Theo như bảng khảo sát ở trên và tình hình thực tế cho thấy trẻ lớp mẫu giáo 3-4 tuổi kỹ năng cầm bút còn ngượng, nét vẽ, nét tô và cách sử dụng đường nét còn vụng về Đa số trẻ chưa vẽ được nét gấp khúc mà chỉ mới sử dụng nét thẳng, nét xiên để vẽ và
tô màu Chính vì vậy mà cô phải đưa ra các biện pháp rèn kỹ năng tạo hình cho trẻ Vì vậy tôi đã tiến hành dạy trẻ các kỹ năng tạo hình cơ bản sau:
Trang 10- Kỹ năng cầm bút: Đầu tiên, tôi hướng dẫn trẻ cách cầm bút, cầm bút bằng ba đầu ngón tay, ngón cái, ngón trỏ và ngón giữa, Sau đó, cho trẻ cầm bút di màu theo ý thích của trẻ, di màu các hình ảnh to rõ nét, ít chi tiết Khi trẻ đã cầm bút khá thành thạo tôi cho trẻ tập vẽ nét cơ bản như: vẽ nét xoay tròn
để tạo thành cuộn len, vẽ nét xiên để tạo thành mưa rơi (nét xiên, vẽ nét thẳng, vẽ nét ngang…) theo đúng trình tự từ trên xuống dưới, từ trái sang phải Đồng thời tôi hướng dẫn cho trẻ tập vẽ các bức tranh sáng tạo theo ý thích của trẻ, ở giai đoạn này chưa đòi hỏi trẻ phải tạo được bức tranh hoàn chỉnh mà chỉ yêu cầu trẻ tưởng tượng và đặt tên cho bức tranh của mình là được
Đây là thao tác tương đối khó khăn đối với trẻ 3 tuổi vì vậy khi dạy trẻ tôi tiến hành dạy trẻ các thao tác từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp, các hoạt động đó được liên tục thực hiện tạo thành kỹ năng Đối với trẻ đã từng đi học nhà trẻ việc dạy trẻ cầm bút dễ dàng hơn Tuy nhiên, với những trẻ chưa đi học
cô cần phải kiên trì hướng dẫn trẻ Việc hướng dẫn trẻ kỹ năng cầm bút sẽ bắt đầu bằng việc cầm bút màu sáp
- Cho trẻ làm quen với màu nước: Sau khi trẻ cầm bút chì
vẽ khá thành thạo, tôi thực hiện mức độ cao hơn là cho trẻ làm quen với màu nước Trẻ 3 tuổi việc sử dụng màu nước là rất khó Thực tế tôi thấy việc cho trẻ sử dụng màu nước giúp trẻ rất hứng thú Khi cho trẻ làm quen màu nước tôi tổ chức cụ thể như sau:
+ Chọn và sử dụng màu sắc của màu nước đẹp nổi bật Để gây hứng thú cho trẻ hoạt động tôi cho trẻ hoạt động ngoài trời không gian thoáng đãng mát mẻ, bước đầu cho trẻ chơi với màu, in bàn tay bàn chân, in đồ chơi, vẽ những hình thù đơn giản như ông mặt trời, bóng bay,…
