Thực phẩm vô cùng cần thiết và quan trọng đối với con người. Sử dụng thực phẩm không đàm bảo vệ sinh rất dễ xảy ra ngộ độc thực phẩm. Vì vậy vệ sinh dinh dưỡng và an toàn vệ sinh thực phẩm giữ một vị trí rất quan trọng đối với sức khỏe con người, góp phần nâng cao sức lao động phòng chống bệnh tật đem lại hạnh phúc cho mọi nguời, mỗi gia đình và cộng đồng xã hội. Thực hiện nhiệm vụ của Bộ Giáo Dục và Đào tạo, ngành học mầm non đã đưa nội dung giáo dục dinh dưỡng sức khỏe và chương trình chăm sóc giáo dục trẻ ở trường mầm non. Việc đưa các nội dung giáo dục dinh dưỡng sức khỏe vào giảng dạy cho trẻ là một việc rất cần thiết, như vậy sẽ tạo ra sự liên thông về giáo dục dinh dưỡng liên tục từ tuổi mầm non đến tuổi học đường. Mặc khác ở lứa tuổi mầm non trẻ rất dễ nhạy cảm và mong chóng tiếp thu những điều được dạy bảo. Tiến hành giáo dục dinh dưỡng, vệ sinh an toàn thực phẩm cho trẻ mầm non góp phần quan trọng trong chiến lược cao người, tạo ra một lớp người mới có sự hiểu biết đầy đủ về vấn đề dinh dưỡng , sức khỏe, biết lựa chọn một cách thông minh và tự giác các cách ăn uống để đảm bảo cho sức khỏe của mình. Công tác này cũng cần được triển khai rộng tới các bậc phụ huynh và các ban ngành có liên quan, tuyên truyền cho họ các nội dung về giáo dục dinh dưỡng sức khỏe. Qua đó họ sẽ tự nguyện phối kết hợp cùng nhà rường trong việc chăm sóc và nuôi dạy trẻ.
Trang 1PHÒNG GDĐT THÀNH PHỐ THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG MẦM NON
ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN
Tên sáng kiến: Một số biện pháp đổi mới hình thức giáo dục dinh dưỡng và vệ sinh an toàn thực phẩm cho trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi thông qua hoạt động giáo dục
Tác giả:
Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị: Trường mầm non
TP Thái Nguyên, tháng 3 năm 2019
Trang 2CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
- ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN
Kính gửi: Hội đồng sáng kiến thành phố Thái Nguyên
Tôi tên là
Số
TT Họ và tên
Ngày tháng năm sinh
Nơi công tác
(hoặc nơithường trú)
Chức danh
Trình độ chuyên môn
Tỷ lệ (%) đóng góp vào việc tạo ra sáng kiến
(ghi rõ đối vớitừng đồng tácgiả, nếu có)
viên
Đại học
sư phạmmầm non
100%
I Đề nghị xét công nhận sáng kiến “ Một số biện pháp đổi mới hình thức
giáo dục dinh dưỡng và vệ sinh an toàn thực phẩm cho trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổithông qua hoạt động giáo dục”
II Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến:
III Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Lĩnh vực chuyên môn mầm non, lĩnh vực
phát triển nhận thức, thẩm mỹ cho trẻ mầm non, sáng kiến đưa ra một số biện phápgiáo dục dinh dưỡng và vệ sinh an toàn thực phẩm thông qua các hoạt động học,hoạt động chơi, hoạt động góc, hoạt động ngoại khóa hàng ngày của trẻ mầm non
IV Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử (ghi ngày nào sớm
hơn): Ngày 10/9/2018
V Mô tả bản chất sáng kiến
Trang 3NỘI DUNG SÁNG KIẾN I) ĐẶT VẤN ĐỀ
1) Lý do chọn đề tài
Thực phẩm vô cùng cần thiết và quan trọng đối với con người Sử dụng thựcphẩm không đàm bảo vệ sinh rất dễ xảy ra ngộ độc thực phẩm Vì vậy vệ sinh dinhdưỡng và an toàn vệ sinh thực phẩm giữ một vị trí rất quan trọng đối với sức khỏecon người, góp phần nâng cao sức lao động phòng chống bệnh tật đem lại hạnhphúc cho mọi nguời, mỗi gia đình và cộng đồng xã hội
Thực hiện nhiệm vụ của Bộ Giáo Dục và Đào tạo, ngành học mầm non đãđưa nội dung giáo dục dinh dưỡng sức khỏe và chương trình chăm sóc giáo dục trẻ
ở trường mầm non Việc đưa các nội dung giáo dục dinh dưỡng sức khỏe vàogiảng dạy cho trẻ là một việc rất cần thiết, như vậy sẽ tạo ra sự liên thông về giáodục dinh dưỡng liên tục từ tuổi mầm non đến tuổi học đường Mặc khác ở lứa tuổimầm non trẻ rất dễ nhạy cảm và mong chóng tiếp thu những điều được dạy bảo.Tiến hành giáo dục dinh dưỡng, vệ sinh an toàn thực phẩm cho trẻ mầm non gópphần quan trọng trong chiến lược cao người, tạo ra một lớp người mới có sự hiểubiết đầy đủ về vấn đề dinh dưỡng , sức khỏe, biết lựa chọn một cách thông minh và
tự giác các cách ăn uống để đảm bảo cho sức khỏe của mình Công tác này cũngcần được triển khai rộng tới các bậc phụ huynh và các ban ngành có liên quan,tuyên truyền cho họ các nội dung về giáo dục dinh dưỡng sức khỏe Qua đó họ sẽ
tự nguyện phối kết hợp cùng nhà rường trong việc chăm sóc và nuôi dạy trẻ
Các cơ sở giáo dục mầm non là nơi tập trung đông trẻ, bản thân trẻ còn yếu
ớt, sức đề kháng chưa cao, chưa chủ động ý thức được đầy đủ về dinh dưỡng và vệsinh an toàn thực phẩm Giáo dục dinh dưỡng và vệ sinh an toàn thực phẩm, đềphòng ngộ độc thực phẩm là một vấn đề có ý nghĩa thực tế và vô cùng quan trọngtrong trường mầm non
“Trẻ em hôm nay, thế giới ngày, mai” Muốn có được những chủ nhân tươnglai của đất nước khỏe mạnh, được chăm sóc nuôi dưỡng ngay từ khi còn nhỏ, đặcbiệt là trẻ em trong độ tuổi mầm non thì bữa ăn của trẻ tại trường mầm non phảiđược xây dựng theo khẩu phần thực đơn, các món ăn thường xuyên được thay đổi
Trang 4để trẻ ăn ngon miệng, tăng sự tiêu hóa, hấp thu giúp trẻ phát triển tốt giảm tỉ lệ trẻ
em bị suy dinh dưỡng
Từ những quan điểm trên và qua thực tế tìm hiểu thực trạng chất lượng giáodục dinh dưỡng và vệ sinh an toàn vệ sinh thực phẩm trường mầm non cho thấytrình độ chuyên môn nghiệp vụ của giáo viên dinh dưỡng còn nhiều hạn chế trongcông tác chế biến món ăn, chọn mua thực phẩm, thực hiện công tác vệ sinh trongkhi chế biến, việc bảo quản thực phẩm, vệ sinh dụng cụ, sử dụng ăn uống trongbếp ăn bán trú nhà trường
Bản thân tôi đang công tác tại Trường Mầm non , hàng năm nhà trườngđón nhận các cháu từ những gia đình khá, trung bình, nghèo, có khoảng 50% số trẻ
là gia đình trung nông Trình độ văn hóa không đồng đều, thời gian dành nhiều chocông việc, một phần vì kinh tế khó khăn nên chắn chắc sẽ ảnh hưởng ít nhiều đếnviệc chăm sóc, nuôi dạy, vệ sinh an toàn thực phẩm cho con Hiện tôi đang là giáoviên trực tiếp giảng dạy và chăm sóc các cháu từ 5 – 6 tuổi, lứa tuổi mà tất cả cáccháu đã nhận thức được những điều cơ bản về dinh dưỡng và vệ sinh an toàn thựcphẩm Lại là lứa tuổi đang dần hoàn thiện về tâm lý, nếu trẻ được nuôi dưỡng tốt
là tiền đề cho sự phát triển về sau của trẻ, tôi thiết nghĩ đây quả là một điều rất cần
thiết khi tôi chọn đề tài: “Một số biện pháp đổi mới hình thức giáo dục dinh dưỡng và vệ sinh an toàn thực phẩm cho trẻ mẫu giáo 5–6 tuổi thông qua các hoạt động ở trường”.
2) Mục đích nghiên cứu
Thông qua đề tài “Một số biện pháp đổi mới hình thức giáo dục dinh dưỡng và vệ sinh an toàn thực phẩm cho trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi thông qua các hoạt động ở trường” nhằm mục đích bảo đảm dinh dưỡng và vệ sinh an toàn thực
phẩm không xảy ra ngộ độc thực phẩm và các bệnh lây truyền qua thực phẩm Bảo
vệ và nâng cao sức khỏe thông qua việc “Giáo dục dinh dưỡng vệ sinh an toàn thựcphẩm” cho học sinh 5 – 6 tuổi tại trường
Trang 5Nhằm tìm ra giải pháp tốt nhất để làm tốt công tác giáo dục vệ sinh dinhdưỡng an toàn thực phẩm Hạn chế tuyệt đối tình trạng ngộ độc thực phẩm trongtrường mầm non.
Đề xuất một số hình thức giáo dục để góp phần nâng cao chất lượng giáodục vệ sinh dinh dưỡng an toàn thực phẩm ở trường mầm non bằng
3) Phạm vi, dịa điểm, thời gian nghiên cứu
- Địa điểm nghiên cứu: Trường mầm non
- Thời gian nghiên cứu: Năm học 2018 - 2019, bắt đầu từ tháng 9/2018
- Đối tượng nghiên cứu: Trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi (Cụ thể tại lớp A1, A2, A3trường mầm non …………
4) Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu cơ sở lý luận về giáo dục dinh dưỡng và vệ sinh an toàn thựcphẩm cho trẻ
- Nghiên cứu thực trạng (Thuận lợi và khó khăn) khi thực hiện hoạt độnggiáo dục dinh dưỡng và vệ sinh an toàn thực phẩm tại trường mầm non TíchLương;
- Đề xuất một số biện pháp đổi mới hình thức giáo dục dinh dưỡng và vệsinh an toàn thực phẩm cho trẻ
5) Phương pháp nghiên cứu
Để thực thi đề tài này tôi sử dụng các phương pháp sau:
.- Phương pháp nghiên cứu lý luận: Phân tích, tổng hợp, khái quát hóa, hệthống hóa tri thức từ các tài liệu các công trình có liên quan đến đề tài
- Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Phương pháp quan sát: Nhằm thu thập thông tin về đối tượng nghiên cứu.Dùng phương pháp này để quan sát các hoạt động của trẻ trong ngày
- Phương pháp thực hành, thực nghiệm sư phạm: Nhằm kiểm tra tính khả thi
và hiệu quả của các biện pháp đề ra
Trang 6- Phương pháp thống kê toán học: Nhằm tổng kết các kết quả thu được trongquá trình điều tra
II) GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1) Cơ sở lý luận
Ở lứa tuổi mầm non quá trình tăng trưởng của trẻ diễn ra rất nhanh chóng nhưng cơ thể của trẻ lại quá non nớt, trẻ dễ chịu ảnh hưởng của những tác độngbên ngoài, sức đề kháng của trẻ kém cho nên trẻ dễ mắc các loại bệnh nguy hiểmđến tính mạng Do vậy trẻ chỉ có thể phát triển thể lực tốt nếu như người lớn chú ýđến việc chăm sóc giữ gìn sức khỏe, bảo vệ hệ thần kinh khỏe mạnh cho trẻ Khiđứa trẻ khỏe mạnh, hồn nhiên sẽ có ảnh tốt đến phát triển chung của trẻ Giáodục sức khỏe càng có ý nghĩa hơn, là khâu then chốt trong công tác chăm sóc –giáo dục trẻ vì chính những năm tháng đầu tiên của sống, sức khỏe tốt sẽ là mộtđiều kiện tốt cho cuộc sống sau này của trẻ
Các cơ sở giáo dục mầm non có nhiệm vụ tạo điều kiện tốt nhất để trẻ phát triển hài hoà thể chất và tinh thần, phối kết hợp giữa gia đình và nhà trường,gia đình - xã hội để chăm sóc giáo dục trẻ từ 0-6 tuổi phát triển một cách toàn diện,đặt nền tảng đầu tiên cho sự hình thành những phẩm chất con người mới :
- Khoẻ mạnh, nhanh nhẹn cơ thể phát triển hoàn hảo cân đối
- Thông minh, năng động, trước hoàn cảnh thực tế của đất nước
- Biết yêu Tổ Quốc, giàu lòng yêu thương, biết quan tâm, giúp mọi người
- Có cá tính mạnh mẽ, có kỉ luật, có văn hóa
Vậy để có được những con người như vậy thì cần phải cung cấp một
lượng dinh dưỡng theo phương châm 6 chữ : Toàn diện – cân đối – đủ lượng.Toàn diện chính là đầy đủ, bằng mọi cách để cung cấp cho con người đầy đủ cácchất dinh dưỡng; phối hợp các loại thức ăn, hỗ trợ nhau về dinh dưỡng
Cân bằng tức là cân đối để các chất dinh dưỡng để các chất dinh dưỡng cần thiết cho cơ thể luôn trong trạng thái cân bằng dựa theo chất và lượngnhất định, dựa theo tỉ lệ nhất định, không thể thiếu cà cũng không thể thừa Nếukhông dễ dẫn đến thiếu dinh dưỡng hoặc thừa dinh dưỡng Đủ lượng là chỉ số
Trang 7lượng thích hợp, vừa có thể thỏa mãn nhu cầu sống lại vừa có thể đảm bảo yêu cầusinh trưởng phát triển
Dinh dưỡng là nền tảng vật chất cho sự sinh trưởng và phát triển của
con người Nếu trẻ thiếu dinh dưỡng sẽ khiến trẻ sinh trưởng phát triển chậm hoặctrì trệ Thừa dinh dưỡng sẽ dẫn tới hiện tượng béo phì hoặc gây ra bệnh tật khitrưởng thành
Dinh dưỡng có ảnh hưởng vô cùng quan trọng đối với sự sinh trưởng
phát triển ở trẻ nhỏ Dinh dưỡng không chỉ ảnh hưỡng trực tiếp tới sự phát triển cơthể và trí tuệ ở trẻ nhỏ mà còn ảnh hưởng tới sự phát triển sau này
Trong giai đoạn phát triển, trẻ ở độ tuổi khác nhau thì giai đoạn sinh trưởngphát triển của chúng cũng khác nhau nên tâm lí và sinh lí cũng không giống nhau
và có sự khác biệt về nhu cầu dinh dưỡng Do vậy, những người chăm sóc và giáodục trẻ mầm non cần tính tới đặc điểm dinh dưỡng ở mỗi giai đoạn của trẻ, phải cóphương pháp, sự quan tâm chăm sóc đặc biệt và cả sự lựa chọn đúng đắn Vì vậymỗi đứa trẻ phải được cung cấp đầy đủ năng Chương trình lồng ghép giáo dục dinhdưỡng vào giảng dạy cho trẻ mầm non giúp trẻ hiểu và nhận biết về lợi ích của giátrị dinh dưỡng đối với cơ thể con người Nên việc tiến hành giáo dục dinh dưỡng –
vệ sinh an toàn thực phẩm cho trẻ mầm non sẽ góp phần quan trọng trong chiếnlược đào tạo và phát triển con người, tạo ra một lớp người mới có sự hiểu biết đầy
đủ về vấn đề dinh dưỡng – vệ sinh an toàn thực phẩm, biết lựa chọn ăn uống đúngách để đảm bảo sức khỏe của mình
Qua đó, giáo dục dinh dưỡng giúp trẻ hiểu được giá trị dinh dưỡng
của các loại thức ăn đồng thời hướng dẫn trẻ cách sử dụng các chất đạm,đường, béo, vitamin, nước, muối khoáng để giúp tăng thêm dinh dưỡng, nănglượng cho cơ thể Giáo dục dinh dưỡng còn cung cấp cho trẻ biết những chất đó cótrong các thực phẩm khác nhau: Gạo, thịt, trứng, sữa, rau,… Giáo dục dinh dưỡng
và vệ sinh an toàn thực phẩm giúp trẻ biết ăn uống đúng cách, hợp vệ sinh và vănminh
Trang 8Là một giáo viên mầm non tôi thấy việc giáo dục dinh dưỡng và vệ sinh antoàn thực phẩm cho trẻ em là rất cần thiết Tuy nhiên, việc giáo dục thế nào chohiệu quả nhất lại phụ thuộc lớn vào các hình thức giáo dục trẻ.
2) Cơ sở thực tiễn
2.1) Tình hình chung về trường mầm non …………
Trường mầm non Tích Lương là có địa chỉ tại ……… thành phố
………… Trường nằm trong khu vực đông dân cư, diện tích rộng, đi lại thuận lợi
và có trình độ dân trí đa dạng; có phụ huynh trí thức, phụ huynh là công nhân, lànông dân và kinh doanh
Năm học 2018-2019, tôi được phân công dạy lớp mẫu giáo 5-6 tuổi A2 vớitổng số 30 trẻ Hiện nay, nhà trường đã có cơ sở vật chất khang trang và thiết bịđầy đủ cho hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ Nhà trường đã được công nhận đạttiêu chuẩn chất lượng giáo dục mức độ 3 và trường chuẩn Quốc gia mức độ 2 vàotháng 12 năm 2018
2.2) Những thuận lợi và khó khăn khi thực hiện hoạt động giáo dục dinh dưỡng và vệ sinh an toàn thực phẩm cho trẻ
* Thuận lợi:
Ngay từ đầu năm học Nhà trường đã xây dựng kế hoạch tuyên truyền giáodục dinh dưỡng và vệ sinh an toàn thực phẩm, kế hoạch phòng chống ngộ độc thựcphẩm Tháng 9/2018, Ban giám hiệu đã tổ chức buổi tập huấn đối với giáo viên vềchủ đề dinh dưỡng và an toàn thực phẩm Xây dựng các nội quy, quy định về bếp
ăn an toàn và kiểm tra nghiêm ngặt quy trình sơ chế, chế biến, chia thức ăn và cáchoạt động đảm bảo an toàn thực phẩm trong nhà trường
Các lớp, các giáo viên luôn được sự quan tâm của Ban giám hiệu trong côngtác chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ Đảm bảo các điều kiện về cơ sở vật chất để phục vụgiáo dục dinh dưỡng và an toàn thực phẩm cho trẻ
100% giáo viên có trình độ chuyên môn đạt chuẩn và trên chuẩn trở lên, cókiến thức về dinh dưỡng và an toàn thực phẩm Các giáo viên đều nhiệt tình, tâmhuyết với nghề, yêu trẻ như con
Trang 9Cha mẹ học sinh luôn quan tâm tới con, trao đổi, kết hợp với giáo viên vànhà trường trong việc chăm sóc và giáo dục trẻ.
Học sinh của nhà trường nề nếp, tích cực học hỏi và tham gia các hoạt động
Khá nhiều trẻ cuối năm học trước cân nặng và chiều cao đều đạt chuẩnnhưng sau thời gian nghỉ hè bị rơi vào ngưỡng thấp còi và suy dinh dưỡng Cụ thể,kết quả cân đo lần 1 năm học 2018-2019 có:
+ Tổng số trẻ suy dinh dưỡng:
3) Một số biện pháp đổi mới hình thức giáo dục dinh dưỡng và vệ sinh
an toàn thực phẩm cho trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi thông qua hoạt động giáo dục
3.1) Biện pháp 1: Hình thức trong tiết học
Như đã nói ở trên, hoạt động giáo dục dinh dưỡng và vệ sinh an toàn thựcphẩm phải lồng ghép vào các môn học khác như cho trẻ làm quen với toán, âmnhạc, cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học … nên trong các tiết học này giáoviên thực hiện lồng ghép giáo dục cho trẻ về các thực phẩm, các món ăn trong cácbữa ăn hàng ngày của chúng ta Cùng với đó, giới thiệu với trẻ về tên gọi, đặcđiểm, giá trị dinh dưỡng của từng loại thực phẩm … Nhưng không lấn áp mất nộidung chính của tiết học
Đối với mỗi thực phẩm, giáo viên giúp trẻ hiểu được cấu tạo của thực phẩm,
ví dụ như rau bắp cải có những bộ phận gì? Giới thiệu với trẻ các thành phần dinh
Trang 10dưỡng của thực phẩm đó là chất béo, chất đạm, chất đường bột và các loại vitamin,khoán chất Ví dụ như trong cá chất béo, chất đạm…
Ví dụ: Trong giờ tạo hình “nặn bánh trôi, bánh quẩy”, cô có thể đưa bánhmẫu đã làm sẵn và đặt hệ thống câu hỏi cho trẻ trả lời:
- Cô đang có gì trên tay?
- Bánh trôi, bánh quẩy được làm từ gì?
- Cách chế biến hai loại bánh này?
- Để đảm bảo vệ sinh khi làm chúng ta phải làm những gì?
- Trước khi ăn mình phải làm gì?
CHÈN ẢNH
3.2) Biện pháp 2: Hình thức ngoài giờ học
* Giáo dục trong các bữa ăn:
Đối với hình thức này, giáo viên cần vừa thực hiện các nhiệm vụ trong giờ
ăn đối với trẻ vừa giảng giải, đặt ra các hệ thống câu hỏi để giúp trẻ tiếp thu đượccác nội dung về dinh dưỡng và đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm
Trước khi cho trẻ ngồi vào bàn, giáo viên cần hỏi trẻ “Các con phải làm gìtrước khi ăn?” hướng cho trẻ trả lời “Phải rửa tay trước khi ăn” và yêu cầu trẻ đirửa tay bằng xà phòng rồi mới ngồi vào bàn
Khi tiến hành chia thức ăn cho trẻ, cô giới thiệu với trẻ các món ăn trong bữa
ăn ngày hôm đó Đồng thời, nói cho trẻ biết món ăn đó được làm từ gì và có giá trịdinh dưỡng như thế nào, để chế biến món ăn hợp vệ sinh, đảm bảo an toàn phảilàm như thế nào
Ví dụ: Vào giờ ăn trưa, có 04 món chính như sau:
Trang 11Với cơm tẻ: Cơm tẻ là thực phẩm chính trong đời sống của con người Cơm
tẻ được nấu từ gạo tẻ và trong cơm có chủ yếu là chất đường bột Trước khi nấucơm cần phải vo gạo sạch, rửa sạch nồi cho gạo và nước vào nồi ở mức nhất địnhrồi bắc lên bếp nấu Khi vo gạo cần phải sử dụng nước sạch, rửa sạch xoong hoặcnồi nấu Sau khi nấu chín sẽ chia ra bát Nhắc học sinh chú ý phải đợi cơm nguộimới ăn tránh bị bỏng
Món thịt gà rim: Thành phần chính của món này là thịt gà, có cho thêm gừnghoặc nghệ tăng hương vị món ăn Thịt gà có nhiều chất đạm và chất béo… Trướckhi rim thịt gà cần sơ chế gà thật sạch sẽ… Từ nguồn thực phẩm là gà có thể chếbiến thành nhiều món ăn khác Cô có thể hỏi trẻ và hỏi cách chế biến
Với các món ăn khác giới thiệu tương tự Lưu ý chung, khi giới thiệu với trẻ
về các món ăn và giá trị dinh dưỡng của món ăn cần giáo dục cho trẻ cách giữ vệsinh khi chế biến, nấu ăn, khi ăn
Trẻ rửa tay trước và sau khi ăn
