Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ MG 5 6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với văn học tại phan đình phùng TP thanh hóa

Những tác bài thơ, câu chuyện là món ăn tinh thần không thể thiếu củatrẻ, với nội dung giáo dục phong phú cùng những hình tượng nghệ thuật trongsáng luôn có sức lôi cuốn sự chú ý, đem lạ

SỞ GIÁO DỤC VÀ DDAOPF TẠO THANH HÓA

PHÒNG GD & ĐT THÀNH PHỐ THANH HÓA

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ĐỀ TÀI MỘT SỐ BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN NGÔN NGỮ CHO TRẺ 5 - 6 TUỔI THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG

LÀM QUEN VỚI VĂN HỌC(TẠI TRƯỜNG MẦM NON PHAN ĐÌNH PHÙNG - TP THANH HÓA)

Họ và tên: Trần Thị Tâm Chức vụ: Giáo viên

Đơn vị: Trường MN Phan Đình Phùng SKKN thuộc lĩnh vực: Chuyên môn

THANH HÓA NĂM 2021

MỤC LỤC

I PHẦM MỞ ĐẦU

1

1 Lý do chọn đề tài

1

2 Mục đích nghiên cứu

2

3 Đối tượng nghiên cứu

2

4 Phương pháp nghiên cứu

2

II NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

2

1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm

2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng SKKN

3

a Thuận lợi

3

b Khó khăn

4

c Kết quả của thực trạng

4

3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề

5

3.1 Các giải pháp

5

3.2 Các biện pháp

5

a Biện pháp 1

6

b Biện pháp 2

7

c Biện pháp 3

7

d Biện pháp 4

12

e Biện pháp 5

13

g Biện pháp 6

15

4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm

15

a Đối với trẻ

15

b Đối với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường

16

c Đối với phụ huynh

III KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ

17

1 Kết luận

17

2 Kiến nghị

18

I PHẦN MỞ ĐẦU

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Chủ tich Hồ Chí Minh lúc sinh thời đã nói: “ Non sông Việt nam có được

vẻ vang hay không, dân tộc Việt Nam có được sánh vai với các cường quốcnăm châu hay không chính là nhờ công học tập của các cháu” Chính vì vậyngay từ lứa tuổi mầm non, trẻ cần được chăm sóc và giáo dục một cách tốt nhấtthông qua các hoạt động ở trường mầm non

Phát triển ngôn ngữ là một trong những mục tiêu quan trọng nhất của giáodục mần non Ngôn ngữ là công cụ để trẻ giao tiếp, ngôn ngữ giữ vai trò quyếtđịnh sự phát triển tâm lí của trẻ Bên cạnh đó ngôn ngữ còn là phương tiện đểgiáo dục trẻ một cách toàn diện

Không có ngôn ngữ con người không thể giao tiếp được Ngôn ngữ trước hết

là một công cụ hữu hiệu để trẻ có thể bày tỏ những nguyện vọng của mình chomọi người hiểu Hơn nữa, ngôn ngữ còn là công cụ để trẻ phát triển tư duy vànhận thức

Tư duy và ngôn ngữ có mối quan hệ mật thiết với nhau, ngôn ngữ pháttriển làm cho tư duy phát triển, ngược lại tư duy phát triển càng đẩy nhanh sựphát triển của ngôn ngữ Ngoài ra ngôn ngữ còn là công cụ để trẻ học tập, vuichơi, đây chính là những hoạt động chủ đạo của trẻ ở trường mầm non

Ngôn ngữ được tích hợp trong tất cả các hoạt động từ tìm hiểu về thế giớixung quanh đến giáo dục âm nhạc, hình thành biểu tượng toán sơ đẳng, hoạtđộng tạo hình nhưng nổi bật hơn cả chính là cho trẻ làm quen với tác phẩmvăn học Khi tiếp xúc với văn học, trẻ học được ở đó biết bao từ ngữ mới màtrong cuộc sống đời thường trẻ ít hoặc chưa hề biết sử dụng như các từ tượnghình, tượng thanh, từ láy Từ đó góp phần mở rộng, làm giàu vốn từ cho trẻ Những tác bài thơ, câu chuyện là món ăn tinh thần không thể thiếu củatrẻ, với nội dung giáo dục phong phú cùng những hình tượng nghệ thuật trongsáng luôn có sức lôi cuốn sự chú ý, đem lại niềm vui thích cho trẻ, đó cũng lànhững bài học đầu tiên có tác dụng bồi dưỡng đời sống tinh thần cho trẻ, giúptrẻ mở rộng sự hiểu biết về thế giới xung quanh, trẻ cảm nhận được vẻ đẹpcủa từ ngữ nghệ thuật góp phần hình thành và phát triển ngôn ngữ mạch lạc

Từ đó khơi dậy ở trẻ tình cảm yêu mến, trân trọng và giữ gìn tiếng Việt

Những bài thơ, câu chuyện có câu từ, có nhịp điệu mở ra trước mắt trẻ sựbiểu cảm của ngôn ngữ, lối so sánh diễn đạt sinh động và giàu hình tượng Vìthế truyện, thơ được xem như là một trong những phương tiện giáo dục trẻ

phát triển về ngôn ngữ tốt nhất Tạo tiền đề để trẻ học tốt môn Tiếng việt ởtrường tiểu học.

Trẻ mẫu giáo từ 5 - 6 tuổi là lứa tuổi phát triển ngôn ngữ rất mạnh mẽ.Đây là cơ hội để tiến hành giáo dục ngôn ngữ kịp thời và đúng lúc nhất, nếu để

lỡ cơ hội, việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ sau này sẽ khó khăn và kém hiệuquả hơn

Hiện nay, việc trẻ em nói trống không, nói không đủ câu và chưa trọnnghĩa chiếm một số lượng không nhỏ, từ đó gây khó khăn đến việc tham giacác hoạt động của trẻ ở trường mầm non Vì vậy việc cho trẻ làm quen vớicác tác phẩm văn học giúp cho ngôn ngữ của trẻ phát triển, trẻ phát âm rõràng, mạch lạc, vốn từ phong phú Trẻ biết bày tỏ ý kiến, suy nghĩ, kể vềmột sự vật hay sự kiện nào đó bằng chính ngôn ngữ của mình

Là giáo viên mầm non, tôi luôn chú trọng đến việc phát triển ngôn ngữcho trẻ Song trong thực tế tại lớp tôi còn nhiều trẻ nói ngọng, nói lắp, nói câucụt, nói trống không và nói câu chưa đủ nghĩa Vì vậy tôi luôn băn khoăn trăntrở để tìm ra các giải pháp giúp trẻ phát triển ngôn ngữ, phát triển tiếng mẹ đẻcủa mình một cách hiệu quả nhất

Nhận thức được tầm quan trọng của việc phát triển ngôn ngữ cho trẻcũng như tầm quan trọng của môn văn học trong việc phát triển ngôn ngữ cho

trẻ nên năm học 2020 - 2021 tôi đã chọn và nghiên cứu đề tài “Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 5- 6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với văn học”

2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

- Mục đích nghiên cứu là tìm ra các các biện pháp phát triển ngôn ngữ

cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với văn học

3 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU:

Nghiên cứu trên 30 trẻ lớp mẫu giáo 5- 6 tuổi tại trường mầm non Phan

Đình Phùng

4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:

* Phương pháp nghiên cứu lý luận: Nghiên cứu các đề tài có liên quan

đến phát triển ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi

* Phương pháp quan sát: Quan sát trẻ hoạt động hàng ngày để tìm ra

những điểm yếu của trẻ trong cách phát âm, cách dùng từ, dùng câu để cóphương pháp giáo dục phù hợp

* Phương pháp đàm thoại: Trò chuyện với trẻ hàng ngày, trao đổi với trẻ

về những câu chuyện, bài thơ nhằm uốn nắn cách phát âm cho trẻ, giúp trẻ phát

âm chính xác, rõ ràng, mạch lạc, đủ câu và câu có ý nghĩa

* Phương pháp thực hành sư phạm: Thiết kế các hoạt động phát triển

ngôn ngữ cho trẻ

* Phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin: Ghi chép và

đánh giá mức độ phát triển ngôn ngữ của trẻ thông qua hoạt động hàng ngày

II NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:

1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:

Ngôn ngữ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự hình thành và pháttriển nhân cách con người, đặc biệt là trẻ mẫu giáo, ngôn ngữ là phương tiện

để giúp trẻ nhận thức được thế giới xung quanh

Phát triển ngôn ngữ cho trẻ là một trong những nhiệm vụ quan trọngnhất ở truởng mầm non Nhằm giúp trẻ hình thành và phát triển các năng lựcngôn ngữ như nghe, nói, tiền đọc và tiền viết Ngoài ra ngôn ngữ còn là công

cụ để trẻ giao tiếp, học tập, vui chơi và còn giúp trẻ phát triển khả năng tưduy, nhận thức, tình cảm

Ngôn ngữ giữ vai trò quyết định sự phát triển của tâm lý trẻ em Bêncạnh đó ngôn ngữ còn là phương tiện để giáo dục trẻ một cách toàn diện baogồm sự phát triển về đạo đức, tư duy nhận thức và các chuẩn mực hành vi vănhoá Đó là chiếc cầu nối giúp trẻ bước vào thế giới lung linh, huyền ảo, rực rỡsắc màu của xã hôi loài người, chuẩn bị hành trang, tâm thế để trẻ bước vàolớp một trường tiểu học

Việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo được thực hiện thông quanhiều hình thức khác nhau Làm quen với tác phẩm văn học là một hình thứcmang lại nhiều hiệu quả nhất trong việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ

Đối với trẻ 5 - 6 tuổi, trẻ đang trong giai đoạn hoàn thiện ngôn ngữ Quacác bài hát, bài thơ, đồng dao, ca dao và những câu chuyện cổ tích thật sựhấp dẫn và vô cùng hứng thú đối với trẻ Vì vậy cho trẻ tiếp xúc với văn học

là con đường phát triển ngôn ngữ cho trẻ tốt nhất, hiệu quả nhất Việc pháttriển ngôn ngữ cho trẻ là một trong những mục tiêu phát triển toàn diện chotrẻ mầm non

Thông qua các câu chuyện, bài thơ, giúp trẻ phát triển tư duy, óc tưởngtượng sáng tạo, biết yêu quý cái đẹp và hướng tới cái đẹp Khi trẻ kể chuyện,ngôn ngữ của trẻ phát triển, trẻ phát âm rõ ràng, mạch lạc, vốn từ phong phú

vào từng giai đoạn tuổi của trẻ Việc nắm vững những đặc điểm này sẽ giúpcho giáo viên có được những kiến thức và kĩ năng tổt nhẩt trong quá trình hỗtrợ trẻ phát triển ngôn ngữ, đặt ra những phương pháp phù hợp, linh hoạt để

đạt được những mục tiêu cho giai đoạn nền móng này.

Vì vậy tăng cường phát triển ngôn ngữ cho trẻ là vô cùng quan trọng,cần thiết và không thể thiếu được trong trường mầm non

2 THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ TRƯỚC KHI ÁP DỤNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:

a Thuận lợi:

Năm 2020 - 2021 tôi được phân công phụ trách lớp 5- 6 tuổi Trẻ lớptôi rất ham học hỏi Các con chăm ngoan, nhanh nhẹn thích khám phá điềuthú vị mới lạ Với 30 cháu trong độ tuổi đồng đều, các cháu ngoan ngoãn,mạnh dạn, hồn nhiên, đạt yêu cầu về phát triển thể chất và trí tuệ Đó là mộtthuận lợi lớn để tôi rèn luyện việc phát triển ngôn ngữ mạch lạc thông qua cáctác phẩm văn học cho trẻ

Tôi được ban giám hiệu nhà trường tạo mọi điều kiện giúp đỡ để xâydựng môi trường văn học phong phú và có nội dung đa dạng về hình thức,hài hoà về thẩm mỹ, phù hợp với khả năng nhận thức và đặc điểm tâm sinh

lý của trẻ

Bản thân luôn yêu nghề, mến trẻ, ham học hỏi, nâng cao trình độchuyên môn Tìm tòi và tự làm một số đồ dùng, đồ chơi phục vụ tiết dạy Trong những năm gần đây việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ được chútrọng và thường xuyên đưa vào các buổi sinh hoạt chuyên môn

Được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo, đặc biệt là sự quan tâm sát saocủa Phòng giáo dục và đào tạo thành phố cũng như lãnh đạo địa phương nên

cơ sở vật chất của nhà trường đã tương đối đầy đủ Nhà trường kết hợp vớihội cha mẹ học sinh đầu tư mua sắm trang thiết bị điện tử như: Ti vi, máytính,… để áp dụng vào giáo án điện tử trong giảng dạy

Ban giám hiệu nhà trường rất quan tâm, đầu tư về cơ sở vật chất, bổ sunglàm mới thêm nhiều đồ dùng, đồ chơi về bộ môn văn học, chỉ đạo và có kếhoạch thực hiện chương trình, bồi dưỡng giáo viên tốt, tạo điều kiện cho giáoviên được học các đợt chuyên đề, dự các giờ hội thảo trong trường và trườngbạn, từ đó giáo viên đúc rút kinh nghiệm cho bản thân

Bản thân tôi đã nhận thức được tầm quan trọng của ngôn ngữ đối với trẻnên tôi luôn tìm tòi, nghiên cứu để nâng cao chất lượng ngôn ngữ cho trẻ

b Khó khăn:

Bên cạnh những mặt thuận lợi, còn không ít những khó khăn:

- Khả năng nhận thức của trẻ không đồng đều, có những cháu nhút nhát, ítgiao tiếp, nói ngọng, nói lắp nhiều, còn lúng túng khi diễn đạt một vấn đề gì đó

- Khuôn viên nhà trường chật chội nên môi trường cho trẻ hoạt động cònhạn hẹp

- Phụ huynh nhận thức về giáo dục mầm non còn sai lệch Chưa chútrọng đến việc học của trẻ ở trường mầm non Xem trẻ đến trường chỉ có chơi

mà không có học

Chính vì những lý do trên mà kết quả đạt được chưa được như mong muốn

c Kết quả của thực trạng trên

Kết quả khảo sát đầu năm như sau:

số

Kết quả Đạt yêu cầu Chưa đạt yêu

Trẻ tự tin, linh hoạt

khi giao tiếp với mọi

người xung quanh

a Khảo sát về khả năng phát âm và diễn đạt ngôn ngữ của trẻ.

b Tạo môi trường văn học nhằm phát triển ngôn ngữ cho trẻ

c Phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua các tác phẩm văn học và các bài ca dao, đồng dao.

d Phát triển khả năng tiền đọc - viết cho trẻ.

e Phát triển ngôn ngữ cho trẻ ở mọi lúc mọi nơi

g Phối kết hợp cha mẹ trẻ trong việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ

3.2 Các biện pháp tổ chức thực hiện:

* Biện pháp 1: Khảo sát thực trạng về khả năng phát âm và diễn đạt ngôn ngữ của trẻ.

Khảo sát đầu năm về khả năng phát âm và diễn đạt ngôn ngữ của trẻ

là một việc làm vô cùng cần thiết, giúp giáo viên nắm được khả năng về ngônngữ của trẻ Mỗi một đứa trẻ khác nhau có sự khác nhau về ngôn ngữ

Vì vậy việc khảo sát đầu vào sẽ giúp cô giáo hiểu rõ hơn về khả năng phát

âm, diễn đạt ngôn ngữ của mỗi trẻ Từ đó giáo viên lựa chọn biện pháp giáodục phát triển ngôn ngữ phù hợp với từng trẻ

+ Tìm hiểu đặc điểm tâm sinh lí của trẻ.

Tôi tiến hành tìm hiểu đặc điểm tâm sinh lí của trẻ 5 - 6 tuổi để có biệnpháp bồi dưỡng giáo dục ngôn ngữ phù hợp

+ Đặc điểm phát âm:

Qua khảo sát, tôi thấy sự phất âm của trẻ tương đối tốt, ít ê a, ậm ừ Trẻ

vẫn còn phát âm sai với những âm thanh khó như: lựu - nịu, hươu - hiu, lá - ná,chiêm chiếp - chim chíp…

+ Đặc điểm vốn từ:

- Vốn từ của trẻ tăng nhanh Danh từ và động từ ở trẻ vẫn chiếm ưu thế.

Tính từ và các loại từ khác trẻ đã sử dụng nhiều hơn

- Trẻ đã sử dụng chính xác các từ chỉ biểu tượng về kích thước như: Cao

- thấp, dài - ngắn, rộng - hẹp, các từ chỉ tốc độ như: Nhanh - chậm, các từ chỉmàu sắc: Đỏ, vàng, trắng, đen

- Các từ khái niệm thời gian như: Hôm qua, hôm nay, ngày mai… trẻdùng còn chưa chính xác

- Các dạng câu đơn mở rộng còn nghèo nàn Dùng câu ghép thiếu cácquan hệ từ Ví dụ: Bạn Hải mắng bạn Quân, bạn Quân khóc (thiếu “ Tại vì” –

“Nên”) Con dỗ bạn mãi, bạn vẫn khóc (thiếu “Nhưng”)

+ Đặc điểm ngữ pháp: Trẻ ít sử dụng câu cụt hơn Tuy nhiên trong một số trường hợp trẻ sử dụng từ vẫn chưa thật chính xác Trẻ có khả năng kể lại

chuyện và kể chuyện có trình tự logic

Từ khảo sát thực tế trên, tôi đã có kế hoạch để phát triển ngôn ngữ mạchlạc cho trẻ

* Biện pháp 2: Tạo môi trường văn học để phát triển

ngôn ngữ cho trẻ:

Trẻ mầm non luôn yêu cái đẹp, vì vậy môi trường học tập xung quanh trẻ

là một yếu tố cực kỳ quan trọng kích thích đứa trẻ tư duy và sáng tạo, ta cầntạo cho trẻ một tâm lý thật thoải mái, coi lớp học như ngôi nhà thân yêu củamình và trong ngôi nhà đó trẻ được tham gia dọn dẹp, trang trí,sáng tạo theo ýmình Chính vì vậy tôi đã khuyến khích trẻ làm và sưu tầm một số đồ chơi,tranh ảnh để trang trí lớp học theo chủ đề

Ở góc văn học, tôi đã huy động trẻ sưu tầm những tranh ảnh về các bàithơ, câu chuyện theo từng chủ đề để tạo anbum, ngoài ra trẻ còn nhặt lá rụngcắt dán thành những bức tranh ngộ nghĩnh,đáng yêu và đặt tên thành các nhânvật trong chuyện

Ngay từ đầu năm học tôi đã đi sâu vào tạo môi trường bằng cách đưa hìnhảnh nhân vật của các câu chuyện nổi bật vào góc văn học và một số góc trong

và ngoài lớp học thể hiện trên các mảng tường

Vẽ và sưu tầm một số bộ truyện tranh ngoài chương trình để đưa vào giảngdạy, vận động phụ huynh đóng góp truyện tranh đưa vào góc văn học cho trẻhoạt động thường ngày

Những câu chuyện được thể hiện trên các mảng tường trong không gian to

đã giúp trẻ dễ tri giác, trẻ được thảo luận, bàn bạc về câu chuyện đó Từ đó trẻbiết vận dụng những kiến thức đó vào kể chuyện sáng tạo một cách dễ dàng Ngoài việc tạo những bức tranh trên mảng tường, những tập truyện tranhchữ to tôi còn đi sâu làm một số đồ dung trực quan cho trẻ hoạt động như: một

số con rối dẹt có bánh xe, có cử động tay chân và tận dụng những truyện tranh

cũ, những sản phẩm vẽ của trẻ, cắt dán bồi bìa cứng cho trẻ ghép tranh kểchuyện sáng tạo hoặc cắt dời các con vật cho trẻ tự chọn các con vật đó để kểchuyện sáng tạo theo ý tưởng của mình

Qua “Góc văn học” tôi tổ chức các hoạt động đọc thơ, kể chuyện, cho trẻtập đóng kịch để trẻ được nói những ngôn ngữ của các nhân vật trong truyện,

từ đó trẻ làm giàu vốn từ cho trẻ

Để gây được sự hứng thú của trẻ khi tham gia vào các hoạt động đó thìviệc tạo không gian mang đậm tính văn học là rất cần thiết, ngay từ đầu nămhọc tôi đã vận động phụ huynh đóng góp tranh thơ, truyện tranh ngoài chươngtrình để kể cho trẻ nghe vào các hoạt động chiều và cho trẻ chơi trong các giờhoạt động góc

Tôi luôn đầu tư suy nghĩ và làm ra các loại rối tay cho trẻ hoạt động Thực

tế tôi nhận thấy đồ dùng làm bằng rối tay hầu như ở các lớp không có cho trẻhoạt động, qua nghiên cứu tìm tòi tôi đã vận dụng làm từ các quả b óng, chổi

rơm, đĩa nhựa đồ chơi…để làm mặt con rối sau đó dùng vải hoặc len móc làmváy, thân tay để khi trẻ sử dụng không bị thô và cứng Các khuôn mặt có thểthay đổi tuỳ theo nội dung, nhân vật của câu chuyện trẻ kể.

Qua cách nghĩ và làm như vậy tôi đã tạo ra một góc văn học với đầy đủchủng loại về đồ dung trực quan đa dạng phong phú, đã giúp trẻ hứng thú thamgia vào hoạt động và nhiều ý tưởng hay khi trẻ kể chuyện sáng tạo

Bên cạnh đó trong giờ hoạt động ngoài trời tôi còn tận dụng những bứctranh tường ở trong trường bằng cách gợi mở cho trẻ cùng nhau kể chuyện vềnhững bức tranh đó hoặc có các con vật trong sân trường tôi cũng gợi mở chotrẻ thi nhau kể chuyện về các con vật đó…hình thức này đã giúp trẻ em cónhiều ý tưởng sáng tạo hay và có ý thức thi đua để đạt kết quả tốt

* Biện pháp 3: Phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua các tác phẩm văn học và ca dao, đồng dao

Qua làm quen tác phẩm văn học, vốn từ của trẻ được mở rộng, trẻ làm quen

với cách dùng từ, cách đặt câu, cách diễn đạt, lời nói có vần, có nhịp, có ngữđiệu…

+ Phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua các bài thơ:

Nhiệm vụ phát triển ngôn ngữ cho trẻ là vô cùng quan trọng Đó là mộttrong những phương pháp rèn luyện phát triển ngôn ngữ nói cho trẻ Khi đọcthuộc lòng thơ, trẻ sẽ làm cho ngôn ngữ của mình thêm sinh động, uyểnchuyển, biểu cảm, giúp trẻ thể hiện tình cảm của mình về nội dung bài thơ Nhận thấy rõ được tầm quan trọng của việc phát triển ngôn ngữ thông quaviệc dạy trẻ đọc thơ diễn cảm tôi luôn tìm tòi những phương pháp, biện pháptốt nhất để trẻ phát âm và diễn đạt được mạch lạc

Với lứa tuổi này tôi chọn các bài thơ có sắc thái khác nhau: Êm dịu, nhẹnhàng, vui vẻ hóm hỉnh nhằm giúp trẻ cảm nhận cái hay, cái đẹp trong ngônngữ tiếng việt và trong cuộc sống, giúp trẻ phát triển đời sống tình cảm

Để trẻ cảm thụ tốt ngôn ngữ của câu thơ, điều quan trọng nhất là phải đọcdiễn cảm, thể hiện nhịp điệu, âm điệu và sắc thái của bài thơ Tôi tập đọc diễncảm và thuộc bài thơ trước khi đọc cho trẻ nghe

Để trẻ cảm thụ tốt bài thơ, nên trò chuyện với trẻ về nội dung bài thơ, giảithích nghĩa của môt số từ, ý của các câu thơ, vẻ đẹp của các câu thơ mô tả, kếthợp với tranh minh họa hoặc làm các động tác minh họa Tôi đọc cho trẻ nghenhiều lần, đọc thơ theo cá nhân, theo nhóm, luyện tập cách đọc diễn cảm

Khi trẻ đọc thơ, cô hướng dẫn trẻ đọc đúng từ, thể hiện được nhịp điệu củabài thơ Khi dạy trẻ trả lời câu hỏi, dạy trẻ nói đủ câu theo gợi ý của cô

Dạy trẻ kể lại truyện là một nội dung của chương trình làm quen văn học

ở trường mầm non Đây là hoạt động cơ bản giúp trẻ rèn luyện, thực hành, trảinghiệm nghệ thuật, nó có ý nghĩa to lớn trong việc phát triển nhân cách, chuẩn

bị cho trẻ bước vào trường phổ thông trong mọi lĩnh vực, nhất là ngôn ngữ Trẻ tái hiện lại một cách mạch lạc, diễn cảm tác phẩm văn học mà trẻ đãđược nghe Tuy nhiên yêu cầu trẻ không học thuộc lòng câu chuyện mà trẻđược phép kể bằng sự hiểu biết của mình, nhưng phải đảm bảo nội dung cốttruyện Trẻ có thể sử dụng ngôn ngữ của tác phẩm kết hợp với ngôn ngữ củachính trẻ dựa trên sự cảm thụ của tác phẩm để kể Giáo viên khuyến khích trẻ

kể tự nhiên, sử dụng đúng ngữ điệu của nhân vật Nói đúng ngữ âm, ngữ điệu.

Trong quá trình dạy trẻ kể chuyện, yêu cầu trẻ kể chuyện bằng ngôn ngữ

diễn cảm, lên giọng, xuống giọng, ngừng nghỉ đúng chỗ, sử dụng đúng ngữ

âm, ngữ điệu của các nhân vật ở các đoạn đối thoại rồi hướng dẫn trẻ cách thểhiện ngữ âm, ngữ điệu của các nhân vật đó

Ví dụ: Thông qua câu chuyện “Tích chu” Lời của bà gọi Tích Chu: “Tíchchu ơi ! Lấy cho bà ngụm nước” Giáo viên giải thích cho trẻ biết: Bà già rồi,lại ốm nữa nên giọng bà khi gọi Tích Chu lấy nước phải trầm và chậm rãi, thểhiện sự già nua, mệt mỏi Sau đó, cô cho trẻ tập nói giọng của bà khi gọi TíchChu lấy nước

Ngoài việc sử dụng các hình ảnh sống động trên máy vi tính tôi còn tậndụng chức năng ghi âm của chiếc máy điện thoại để ghi lại giọng kể của trẻ khitrẻ kể chuyện Sau đó tôi dùng dây kết nối giữa điện thoại với loa thùng để bậtlại cho trẻ nghe Ngoài việc ghi âm giọng kể của trẻ bằng điện thoại tôi còn tậndụng chức năng quay phim để quay lại những vở kịch mà trẻ đã đóng Từ đótrẻ hào hứng tham gia được tập kể chuyện và đóng kịch hơn, trẻ biết trau chuốtlời nói của nhân vật và nhập vai tốt hơn Sau khi trẻ xem các vở kịch mà trẻđóng tôi cho trẻ nhận xét đánh giá giọng kể của các bạn trong lớp Uốn nắn câu

từ và sửa sai cho trẻ

+ Phát triển ngôn ngữ thông qua đóng kịch:

Đóng kịch là hoạt động giúp trẻ phát triển trí nhớ và giáo dục trẻ tinh thần tậpthể Qua hoạt động đóng kịch, trẻ truyền đạt lại nội dung câu chuyện làm sốngđộng lại tâm trạng, hành động, ngôn ngữ hội thoại của các nhân vật trong truyện,đồng thời thể hiện tình cảm và đánh giá các nhân vật trong truyện

( Ảnh: Các bé trường MN Phan Đình Phùng đóng kịch chuyện: Ba cô gái)

Khi đóng kịch, trẻ dễ dàng nắm được nội dung, ý nghĩa tác phẩm, nắmđược tính liên tục của câu chuyện, điều này góp phần đẩy mạnh phát triển tưduy, cảm thụ các tác phẩm văn học một cách sâu sắc ở trẻ Để đạt được điều đóthì trước khi cho trẻ đóng kịch, tôi cho trẻ ôn luyện lại nội dung câu chuyện,đàm thoại về các nhân vật trong truyện để từ đó trẻ biết thể hiện những sắc tháikhác nhau về ngữ điệu, tính cách, tâm trạng của các nhân vật trong truyện.Muốn trẻ nhớ được ngôn ngữ, lời thoại của các nhân vật trong truyện để đóngkịch thì trước hết cho trẻ nhớ lời thoại của nhân vật sau đó cho trẻ đóng vaitheo tổ hoặc nhóm

Ví dụ: Trong truyện “Chú dê đen”, tôi cho tổ 1 làm dê trắng, tổ 2 làm

dê den, tổ 3 làm chó sói để trẻ tự thể hiện hành động điệu bộ của nhân vật choquen, thành thạo Sau đó cho trẻ nhắc lại lời thoại của các nhân vật trongtruyện mà trẻ sẽ đóng Nhiệm vụ của cô giáo lúc này là người dẫn chuyện vàtrẻ diễn theo nội dung câu truyện Khi diễn xong tôi cho trẻ tự nhận xét vaichơi của mình, từ đó trẻ xác định được thái độ của nhân vật trong truyện làyêu hay ghét

Trò chơi đóng kịch thực sự giúp trẻ cảm nhận tác phẩm văn học và pháttriển ngôn ngữ một cách sâu sắc

Việc xác định giọng nói của các nhân vật trong truyện có vai trò quantrọng trong việc dạy trẻ tập đóng kịch, trẻ xác định được giọng của nhân vật