* Mục tiêu: HS nắm được nội dung cơ bản của VB * Phương pháp: vấn đáp, bình giảng, gợi mở, hướng dẫn hoạt động nhóm * Hình thức tổ chức dạy học: toàn lớp, nhóm nhỏ, cá nhân * Thời gian: [r]
Trang 1Tiết 1
VĂN BẢN: TÔI ĐI HỌC
(Thanh Tịnh)
I MỤC TIÊU BÀI HỌC:
1 Kiến thức: Giúp học sinh:
- Cảm nhận được những tình cảm đẹp đẽ của người mẹ đối với con nhân ngày khai trường
- Thấy được ý nghĩa lớn lao của nhà trường đối với trẻ
- Hiểu và thấm thía được tình cảm thiêng liêng, sâu nặng của cha mẹ đối với con cái và con cái đối với cha mẹ
2 Kĩ năng: HS có kỹnăng phân tích tác phẩm tự sự
3 Thái độ : HS biết yêu thương, trân trọng những tình cảm của mẹ cũng như người thân
dành cho mình
II
CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
1 G V : soạn giáo án, tài liệu tham khảo
2 H S : Đọc văn bản, trả lời các câu hỏi trong SGK
III PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC : Kết hợp các phương pháp thuyết giảng, bình giảng, thảo
luận nhóm, đặt câu hỏi nêu vấn đề, câu hỏi gợi mở
IV.
TIẾN TRÌNH DẠY – HỌC :
1 Ổn định tổ chức lớp: Kiểm tra sĩ số.
2 Kiểm tra bài cũ:
- Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh.
- “Cổng trường mở ra” là văn bản nhật dụng Thế nào là văn bản nhật dụng?
- Kể tên những văn bản nhật dụng đã học ở lớp 6 Nội dung của văn bản này bàn tới vấn
đề gì?
Hoạt động 1: Hoạt động khởi động
* Giới thiệu bài:
Trong cuộc đời, mỗi người sẽ được dự nhiều lễ khai giảng Với mỗi lần khai tr-ường lại có những kỉ niệm riêng và thtr-ường thì lần khai trtr-ường đầu tiên để lại dấu ấn sâu đậm nhất trong mỗi chúng ta Ta thường bồi hồi khi nhớ lại tâm trạng, dáng điệu của mình hôm đó Song ít ai hiểu được tâm trạng của những làm cha làm mẹ, đặc biệt là người người mẹ trước ngày khai trường đầu tiên của con như thế nào Bài học hôm nay
sẽ giúp chúng ta hiểu được điều đó
Hướng dẫn học sinh tìm hiểu chung về tác giả, tác phẩm
* Mục tiêu: HS nắm được những nét cơ bản về tác giả, tác phẩm
* Phương pháp: trực quan, vấn đáp, thuyết trình
* Hình thức tổ chức dạy học: toàn lớp, cá nhân
* Thời gian:
Trang 2Hoạt động của thầy Hoạt động của
trò
Nội dung cần đạt
Hình thành và phát triển năng lực
? Dựa vào chú thích, nêu
hiểu biết của em về tác giả?
- GV nhận xét, bổ sung
? Nêu xuất xứ của văn
bản"Cổng trường mở ra"?
- Giọng nhỏ nhẹ, thiết tha,
chậm rãi
- Văn bản vừa đọc kể chuyện
gì? Chuyện nhà trường?
Chuyện đứa con đến trường?
Tâm tư người mẹ trước ngày
con vào lớp 1?
- GV đọc mẫu
- Gọi HS đọc văn bản
- Hỏi chú thích 1, 2, 7, 10
(Tích hợp giải nghĩa từ với
phần từ ghép)
? Em hãy chỉ ra bố cục của
VB?
- P.1: Từ đầu ->Thế giới mà
mẹ vừa bước vào: Nỗi lòng
yêu thương của mẹ
- P.2: Còn lại: Suy nghĩ của
mẹ về vai trò của xã hội và
nhà trường trong giáo dục trẻ
em
- HS nêu
- HS trả lời
- HS tóm tắt văn bản
- 2 -> 3 HS đọc
- HS trả lời
I ĐỌC - TÌM HIỂU CHUNG:
1 Tác giả - tác phẩm:
- Là một nhà báo trẻ
- Là bài kí của tác giả
Lý Lan trích từ báo
"Yêu trẻ số 166 Thành phố Hồ Chí Minh 1/9/2000
2 Đọc - chú thích:
* Đại ý: ghi lại tâm trạng cùng sự lo lắng chu đáo của người mẹ trong đêm không ngủ được trước ngày khai trường vào lớp 1 của con mình
* Kiểu văn bản: nhật dụng
* Phương thức biểu đạt: Biểu cảm
* Bố cục: 2 phần
- Năng lực cảm thụ thẩm mĩ
- Năng lực quan sát, đánh giá
- Năng lực giải quyết vấn đề
Hoạt động 2: Hoạt động hình thành kiến thức mới.
Hướng dẫn học sinh tìm hiểu chi tiết VB.
* Mục tiêu: HS nắm được nội dung cơ bản của VB
* Phương pháp: vấn đáp, bình giảng, gợi mở, hướng dẫn hoạt động nhóm
* Hình thức tổ chức dạy học: toàn lớp, nhóm nhỏ, cá nhân
Trang 3* Thời gian:
Hoạt động của thầy Hoạt động của
trò
Nội dung cần đạt
Hình thành và phát triển năng lực
- Văn bản viết về việc gì ?
Tìm những chi tiết cho thấy
tâm trạng của mẹ và con
trước ngày khai trường?
- Vì sao tâm trạng của mẹ và
con có sự khác nhau đó?
- Chi tiết nào chứng tỏ ngày
khai trường đầu tiên đã để lại
dấu ấn thật sâu đậm trong tâm
hồn người mẹ?
- Đó có phải là lý do chính
khiến mẹ không ngủ không?
* GV chốt: Đó là 1 lý do,
xong cảm xúc cơ bản khiến
mẹ không ngủ là tình cảm về
đứa con yêu dấu trước ngày
khai trường đầu tiên Mẹ
muốn con có ấn tượng sâu
đậm – như ngày xưa khi bà
ngoại đưa mẹ tới trường
- Như vậy, theo em người mẹ
trong bài ngoài việc lo lắng
- HS trả lời: VB viết về tâm trạng của người mẹ trong đêm không ngủ trước ngày khai trường của con
- HS phát hiện chi tiết
- HS nhận xét:
- HS phát hiện:
“Hằng năm dài
và hẹp.”
- HS trả lời
- HS: Người mẹ không những lo
II TÌM HIỂU VB:
1 Nỗi lòng của mẹ trước ngày khai trường của con:
- Con:
+ Giấc ngủ đến dễ dàng
+ Thanh thản, nhẹ nhàng, vô tư
- Mẹ:
+ Không ngủ được + Thao thức suy nghĩ triền miên
+ Không tập trung + Không biết làm việc gì cả
* Tâm trạng của mẹ và con có sự khác nhau
Trong mẹ đan xen tình cảm về đứa con yêu dấu và những kỉ niệm của mẹ thời thơ ấu
Con hồn nhiên ngây thơ sống trong vòng tay yêu thương của mẹ
- Năng lực giải quyết vấn đề
- Năng lực cảm thụ thẩm mĩ
- Năng lực cảm
Trang 4cho con về vật chất như bao
bà mẹ khác, còn mong muốn
mang đến cho con điều gì
nữa?
- Qua đó, em thấy mẹ là
người như thế nào?
- Em hãy đọc 1 câu ca dao,
câu thơ, câu danh ngôn nói về
tấm lòng của mẹ ?
- Có phải mẹ đang trực tiếp
nói với con không? Cách viết
này có tác dụng gì?
* GV chốt: Người mẹ
không trực tiếp nói với con
hay với ai cả - Người mẹ nhìn
con ngủ, như tâm sự với con,
nhưng thật ra đang nói với
chính mình, đang tự ôn lại kỉ
niệm riêng của mình
-> Cách viết này thường gặp
trong văn biểu cảm Nó có tác
dụng làm nổi bật được tâm
trạng, khắc họa được tâm tư
tình cảm, những điều sâu
thẳm khó nói bằng những lời
trực tiếp
- HS đọc đoạn từ ''Mẹ nghe
nói ở Nhật đi chệch cả hàng
vạn dặm sau này''
- Từ ngày khai trường đầu
tiên của con, người mẹ nghĩ
đến trách nhiệm của xã hội ở
nước Nhật đối với ngày khai
trường như thế nào?
- Em hãy nêu một số chi tiết
lắng cho con về vật chất mà còn mong muốn bồi dưỡng cho con có được một tâm hồn, tình cảm, cảm xúc tinh tế sâu sắc đối với trường học ngay
từ buổi đầu tiên đến trường
- HS nhận xét:
- HS tìm và đọc
- HS trao đổi nhóm và có thể trả lời:
- HS đọc
- HS trả lời: Câu văn nói về vai trò,
vị trí của nhà trường
- HS thảo luận nhóm
- HS:
+ Ngày khai trường là ngày lễ của toàn xã hội
+ Không có ưu tiên nào lớn hơn
ưu tiên cho GD
- HS tìm ý trả lời:
* Mẹ yêu thương con, quan tâm tới việc học của con
2 Vai trò và vị trí của nhà trường
thụ thẩm mĩ
- Năng lực giải quyết vấn đề
Trang 5miêu tả quang cảnh khai
trường ở nước Nhật
? Câu văn nào trong bài nói
lên tầm quan trọng của nhà
trường đối với thế hệ trẻ?
? Vì sao toàn xã hội lại quan
tâm đến nhà trường như vậy?
=>
- Câu nói của mẹ “Đi đi con
thế giới kì diệu sẽ mở ra.”
- Em hiểu thế giới kỳ diệu đó
là gì ?
* Thế giới kỳ diệu: là những
điều mới mẻ, rộng lớn về tri
thức văn hoá, cuộc sống, về
đạo lý làm người, về tình thầy
trò Bước qua cánh cổng
trường là bước từ thế giới bé
bỏng, dại khờ vào một thế
giới mới vững vàng, tự tin
hơn
+ Người lớn nghỉ việc để đưa trẻ đến trường
+ Đường phố được dọn quang đãng và trang trí tươi vui
+ Tất cả các quan chức nhà nước đều chia nhau
- HS tìm ý trả lời
''Ai cũng biết rằng mỗi sai lầm trong giáo dục
chệch cả hàng dặm sau này''
- HS trao đổi nhóm và đại diện đọc trước lớp:
Vì nhà trường giữ một vai trò rất quan trọng đối với cuộc đời của mỗi con người: cho ta tri thức, dạy ta biết đạo
lý làm người, bồi dưỡng tình cảm tốt đẹp cho mỗi chúng ta, chắp cánh cho chúng ta những ước mơ tươi sáng, đẹp đẽ
- Năng lực hợp tác
- Năng lực cảm thụ thẩm mĩ
Hoạt động 3 : Hoạt động ứng dụng
Hướng dẫn học sinh tổng kết và luyện tập
* Mục tiêu: HS nắm được ND và NT của VB
* Phương pháp: vấn đáp, thuyết trình
* Hình thức tổ chức dạy học: toàn lớp, cá nhân
* Thời gian:
Hoạt động của thầy Hoạt động của
trò
Nội dung cần đạt
Hình thành và phát triển năng lực
Trang 6- Nờu những giỏ trị nghờ thuật
trong văn bản?
Luyện tập
- GV nờu cõu hỏi cho học
sinh thảo luận
- GV gợi ý:
+ Đú là kỉ niệm gỡ? Vỡ sao
đỏng nhớ (gắn liền với ai)?
- HS tự chốt nội dung, nghệ thuật
- HS suy nghĩ làm bài
III TỔNG KẾT :
1 Nghệ thuật.
+ Từ ngữ nhẹ nhàng, kín đáo (giọng độc thoại) nh lời tâm sự
+ Miêu tả diễn biến tâm trạng đặc sắc
2 Nội dung.
+ Tình cảm yêu thơng sâu sắc của mẹ
+ Vai trò to lớn của nhà trờng đối với con ngời
Ghi nhớ: SGK/9
IV LUYỆN TẬP:
Bài 1:
- Hồi hộp nhất vỡ là lần đầu
- Dấu ấn sõu đậm vỡ kỉ niệm tuổi thơ
Bài 2:
- Năng lực tổng hợp vấn đề
- Năng lực liờn hệ thực tiễn
Hoạt động 4 : Hoạt động bổ sung
- Học bài, thuộc ghi nhớ
- Hoàn thiện bài tập
- Soạn văn bản “Mẹ tụi”
Trang 7
-**** -Tiết 2
VĂN BẢN: MẸ TễI ẫt-mụn-đụ đơ A-mi-xi
I MỤC TIấU BÀI HỌC:
1 Kiến thức: Giỳp học sinh:
Hiểu biết và thấm thớa tỡnh cảm thiờng liờng sõu nặng của cha mẹ đối với con cỏi và con cỏi đối với cha mẹ
2 Kĩ năng: Rốn kĩ năng đọc, củng cố kiến thức về ngụi kể, nhõn vật kể chuyện, VBND
3 Thỏi độ : Giỏo dục cỏc em những tỡnh cảm tốt đẹp đối với cha mẹ.
II
CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIấN VÀ HỌC SINH
1 G V : soạn giỏo ỏn, tài liệu tham khảo
- Sưu tầm một số bài hỏt hay cõu chuyện ca ngợi mẹ
2 H S : Chuẩn bị bài mới, soạn bài, tỡm hiểu trước những bài hỏt bài thơ viết về mẹ
III PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC : Kết hợp cỏc phương phỏp thuyết giảng, bỡnh giảng, thảo luận nhúm, đặt cõu hỏi nờu vấn đề, cõu hỏi gợi mở …
IV.
TIẾN TRèNH DẠY – HỌC :
1 Ổn định tổ chức lớp: Kiểm tra sĩ số.
2 Kiểm tra bài cũ: Bài học sõu sắc mà em rỳt ra được từ văn bản “Cổng trường mở
ra” là gỡ ?
Hoạt động 1: Hoạt động khởi động
* Giới thiệu bài: Trong cuộc đời mỗi chỳng ta, người mẹ cú một vị trớ và ý nghĩa hết sức lớn lao, thiờng liờng, cao cả Nhưng chẳng phải khi nào ta cũng ý thức được điều đú
và có ngời đã phạm sai lầm tởng đơn giản nhng lại khó có thể tha thứ VB “Mẹ tôi” sẽ cho chúng ta hiểu thêm về mẹ và biết phải c xử với mẹ nh thế nào cho phải đạo.
Hướng dẫn học sinh tỡm hiểu chung về văn bản
* Mục tiờu: HS nắm được những nột cơ bản về tỏc giả, tỏc phẩm
* Phương phỏp: trực quan, vấn đỏp, thuyết trỡnh
* Hỡnh thức tổ chức dạy học: toàn lớp, cỏ nhõn
* Thời gian:
Hoạt động của thầy Hoạt động
của trũ
Nội dung cần đạt
Hỡnh thành và phỏt triển năng lực
- Nờu những nột tiờu biểu về
tỏc giả, tỏc phẩm?
- HS trả lời
I ĐỌC - TèM HIỂU CHUNG:
1) Tỏc giả: ẫt-mụn-đụ
A-mi-xi (1846-1908)
Nhà văn I-ta-li-a - Năng lực
Trang 8- Em hãy nêu xuất xứ của tác
phẩm?
- GV hướng dẫn: giọng chậm,
nghiêm, tình cảm
- Văn bản được viết dưới dạng
gì? ( Nhật ký - bức thư)
- Nội dung của bức thư gồm
mấy ý?
+ P.1: Từ đầu ->xúc động vô
cùng: Lời tự bạch của đứa con
+P.2: Phần còn lại: Nội dung
đa chiều của bức thư (tình
cảm, thái độ của người cha khi
phê phán và gợi lại trong cậu
tình mẫu tử thiêng liêng)
- HS quan sát trả lời câu hỏi
- HS đọc
-HS giải nghĩa
- HS trả lời
2) Tác phẩm:
- Xuất xứ: Trích từ
truyện “Những tấm lòng cao cả” (truyện thiếu nhi 1886)
- Kiểu văn bản: nhật dụng
- Đọc, chú thích
- Kết cấu: 2 ý (hình ảnh người mẹ qua tâm trạng của bố và thái độ của bố đối với En-ri-cô)
quan sát, đánh giá
- Năng lực hợp tác
Hoạt động 2: Hoạt động hình thành kiến thức mới.
Hướng dẫn học sinh tìm hiểu chi tiết VB.
* Mục tiêu: HS nắm được nội dung cơ bản của VB
* Phương pháp: vấn đáp, bình giảng, gợi mở, hướng dẫn hoạt động nhóm
* Hình thức tổ chức dạy học: toàn lớp, nhóm nhỏ, cá nhân
* Thời gian:
Hoạt động của thầy Hoạt động
của trò
Nội dung cần đạt
Hình thành và phát triển năng lực
- Em hãy chỉ ra nguyên nhân
bố viết thư cho En-ri-cô?
- Nêu mục đích viết thư của
bố?
- HS trả lời
- HS phát hiện
II TÌM HIỂU CHI TIẾT VĂN BẢN:
1 Hoàn cảnh viết thư :
- Ng nhân bố viết thư:
Con vô lễ với mẹ
- Nêu mục đích viết thư của bố:
+ Bày tỏ thái độ, tình cảm của mình trước hành vi của con
+ Gợi lại trong con tình
- Năng lực giải quyết vấn đề
Trang 9- Em có n.x gì về cách dẫn dắt
câu chuyện?
- Cho hs đọc lại đoạn đầu bài
văn
- Bài văn là một bức thư Hãy
xác định bức thư của ai gởi
cho ai? Vì lí do gì?
- GV cho hs đọc đoạn 2, 3 và
4
? Em hãy tìm trong bài văn
những chi tiết thể hiện thái độ
của người bố đối với En-ri-cô?
- Qua những lời lẽ trong bài
văn, em thấy bố En-ri-cô có
thái độ như thế nào?
- Em có nhận xét gì về giọng
điệu của người bố? Giọng điệu
đó còn cho chúng ta cảm nhận
được tình cảm và thái độ nào
khác của người bố đối với
En-ri-cô và về người mẹ?
- Em nhận xét như thế nào về
người cha và cách giáo dục
con của ông?
- HS nhận xét
- Hs đọc đoạn đầu
- HS nêu được bức thư do bố viết gởi cho con khi thấy con lỡ thốt ra một lời vô lễ với mẹ trước mặt cô giáo
- HS tìm - liệt
kê - gv đưa bảng phụ sau khi hs trả lời
+ Sự hỗn láo
+ Bố không thể nén được
+ Không bao giờ con được thốt ra một lời hỗn láo với mẹ
+ Con phải xin lỗi mẹ
+ Bố rất yêu con nhưng thà không có con còn hơn là thấy con bội bạc với mẹ
- HS suy nghĩ trả lời
mẫu tử thiêng liêng
->Cách mở bài ngắn
gọn, súc tích, mở ra cho En-ri-cô và chúng ta một cách cảm nhận mới mang đậm chất nhân văn về nội dung của VB
2 Nội dung bức thư:
a Tình cảm, thái độ và lời nhắn nhủ của bố dành cho En-ri-cô:
- Ông hết sức buồn bã, đau đớn và tức giận vì Enricô có lời lẽ thiếu lễ
độ với mẹ
- Nêu được giọng điệu lúc nghiêm khắc, lúc nhỏ nhẹ thiết tha thể hiện thái độ nghiêm khắc nhưng chân tình, chỉ cho con thấy những sai lầm mà mình lỡ phải
- Đó là cách giáo dục nhẹ nhàng nhưng cương quyết Bố muốn cảnh tỉnh con, chỉ cho con thấy những thiệt thòi
- Năng lực giải quyết vấn đề
- Năng lực cảm thụ thẩm mĩ
Trang 10* GV: Lời cha minh chứng cho
thái độ kiên quyết đến quyết
liệt trước lỗi lầm của con Yêu
và ghét, còn và mất mà ông
nói với con trai như một lời
khẳng định cho tình cảm cũng
như niềm mong mỏi hi vọng
của ông nơi con mình Có lẽ
chỉ khi người ta mất đi 1 điều
gì đó người ta mới thấu hiểu giá
trị của nó Bố muốn con nhớ:
“Tình yêu thương kính trọng
cha mẹ là tình cảm thiêng
liêng hơn cả”
=> Lời của bố hay chính là
bức thông điệp dành cho mọi
người: Tình cảm cha mẹ - con
cái là một tình cảm thiêng
liêng
-> Cách GD con tế nhị, kín
đáo, sâu sắc, dứt khoát, xuất
phát từ tình thương yêu con
- Những chi tiết, hình ảnh nào
nói về mẹ Enricô?
- Từ những chi tiết, hình ảnh
đó, em thấy mẹ Enricô là
người như thế nào?
- Tình cảm của mẹ Enricô cho
em nhớ tới tình cảm của người
mẹ trong văn bản nào đã học?
- Điều gì khiến Enricô xúc
động vô cùng khi đọc thư bố?
- HS lắng nghe, hiểu
- HS suy nghĩ trả lời
- HS nhận xét
- Văn bản
“Cổng trường
mở ra”
- HS suy nghĩ trả lời
Bố muốn con nhớ:
“Tình yêu thương kính trọng cha mẹ là tình cảm thiêng liêng hơn cả”
-> Tế nhị, kín đáo, sâu sắc, dứt khoát
Yêu con
b Tình cảm của mẹ dành cho Enricô
- Mẹ thức suốt đêm
mất con
- Người mẹ cứu sống con
* Mẹ thương yêu con sâu nặng
- Bố gợi lại những kỉ niệm giữa mẹ và Enricô
- Những lời nói chân tình, sâu sắc xong thái
độ kiên quyết, nghiêm khắc
- Năng lực cảm thụ thẩm mĩ
- Năng lực cảm thụ thẩm mĩ