Tiểu luận môn nhập môn công tác xã hội

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài 2. Mục đích, nhiệm vụ can thiệp 3. Đối tượng can thiệp 4. Phạm vi can thiệp 5. Phương pháp can thiệp NỘI DUNG CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN 1. Cơ sở lý luận 1.2. Lý thuyết công tác xã hội CHƯƠNG 2: TIẾN TRÌNH CÔNG TÁC XÃ HỘI CÁ NHÂN MÔ TẢ THÂN CHỦ 2.1. Tiếp cận thân chủ 2.2. Thu thập thông tin về thân chủ 2.3. Đánh giá và xác định vấn đề 2.4. Lập kế hoạch giải quyết vấn đề 2.5. Thực hiện kế hoạch 2.6. Lượng giá 2.7. Chuyển giao kết thúc KẾT LUẬN

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 2

1 Tính cấp thiết của đề tài 2

2 Mục đích, nhiệm vụ can thip 2

3 Đối tượng can thiệp 3

4 Phạm vi can thiệp 3

5 Phương pháp can thiệp 3

NỘI DUNG 5

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN 5

1 Cơ sở lý luận 5

1.2 Lý thuyết công tác xã hội 6

CHƯƠNG 2: TIẾN TRÌNH CÔNG TÁC XÃ HỘI CÁ NHÂN 10

MÔ TẢ THÂN CHỦ 10

2.1 Tiếp cận thân chủ 10

2.2 Thu thập thông tin về thân chủ 11

2.3 Đánh giá và xác định vấn đề 14

2.4 Lập kế hoạch giải quyết vấn đề 21

2.5 Thực hiện kế hoạch 26

2.6 Lượng giá 30

2.7 Chuyển giao/ kết thúc 31

KẾT LUẬN 31

CÔNG TÁC XÃ HỘI CÁ NHÂN VỚI TRẺ EM

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Như chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói “Vì lợi ích mười năm thì phải trồngcây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người” Trẻ em là thế hệ tương lai của đấtnước Trẻ em cần được quan tâm, chăm sóc, nuôi dưỡng, dạy dỗ thì dân tộc mớihùng mạnh, tự cường, tự chủ, tự lập và “sánh vai với các cường quốc năm châu”.Chính vì vậy, trẻ em luôn là mối quan tâm của xã hội

Một đứa trẻ phát triển toàn diện là khi được đáp ứng đầy đủ các nhu cầu vềvật chất và tinh thần Tuy nhiên có nhiều trẻ em sinh ra không được may mắn,thiếu thốn về vật chất, bươn chải từ nhỏ Và bên cạnh đó có những em thiếu vắngtình yêu thương, sự quan tâm từ gia đình Những trẻ em này cần được quan tâm và

hỗ trợ nhiều nhất

Ngày nay xã hội phát triển, Đảng và Nhà nước ngày càng quan tâm đến trẻ

em với nhiều chính sách, dự án đề ra nhằm bảo vệ, chăm sóc và hỗ trợ trẻ em pháttriển toàn diện Trong đó phải kể đến dự án phát triển công tác xã hội, hỗ trợ thânchủ giải quyết vấn đề, hòa nhập cuộc sống

Chính vì những lý do trên tôi lựa chọn đề tài “Công tác xã hội cá nhân vớitrẻ em” cho bài tiểu luận môn Nhập môn công tác xã hội Tiểu luận nhằm tìm hiểucác cơ sở lý luận về công tác xã hội và ứng dụng thực tế và tiến trình công tác xãhội can thiệp với cá nhân

2 Mục đích, nhiệm vụ can thiệp

Mục đích can thiệp:

Tiểu luận sử dụng phương pháp công tác xã hội cá nhân nhằm hỗ trợ thânchủ thay đổi nhận thức, hành vi, hòa nhập với môi trường Đồng thời hỗ trợ thân

chủ nâng cao năng lực giải quyết vấn đề, tăng cường và phục hồi các chức năng xãhội, hòa nhập cộng đồng.

Nhiệm vụ can thiệp:

Tiểu luận tập trung vào những nhiệm vụ sau:

Tìm hiểu hệ thống lý luận về công tác xã hội cá nhân với trẻ em

Tìm hiểu và làm rõ đặc điểm tâm lý, nhu cầu và mong muốn của trẻ em.Ứng dụng phương pháp công tác xã hội cá nhân xây dựng tiến trình công tác

xã hội cá nhân vào ca can thiệp

3 Đối tượng can thiệp

Đối tượng can thiệp: Công tác xã hội cá nhân với trẻ em

Khách thể can thiệp: Em L.T.L , nữ, sinh ngày 9/5/2007, sống tại xã Lang

Thíp, huyện Văn Yên, tỉnh Yên Bái Bố mẹ ly hôn, hiện L đang sống cùng mẹ và

em trai

4 Phạm vi can thiệp

Thời gian: Từ 27/11/2021 – 27/12/2021

Không gian: Tại nhà L xã Lang Thíp, huyện Văn Yên, tỉnh Yên Bái.

5 Phương pháp can thiệp

 Phương pháp can thiệp

Công tác xã hội cá nhân là phương pháp công tác xã hội trong đó nhân viêncông tác xã hội sử dụng các kiến thức, kỹ năng được đào tạo vào quá trình trợ giúpthân chủ phát hiện vấn đề, phát huy tiềm năng bản thân, kết nối các nguồn lực tựgiải quyết vấn đề, phục hồi các chức năng và hòa nhập xã hội

Tiến trình công tác xã hội cá nhân gồm 7 bước như sau:

Bước 1: Tiếp cận thân chủ

Bước 2: Thu thập thông tin về thân chủ

Bước 3: Đánh giá và xác định vấn đề

Bước 4: Lập kế hoạch giải quyết vấn đề

 Các kỹ năng công tác xã hội sử dụng trong tiến trình can thiệp.

- Kỹ năng lắng nghe

Lắng nghe là một trong những kỹ năng quan trọng của nhân viên công tác xãhội trong tiến trình trợ giúp thân chủ Để có được kỹ năng lắng nghe nhân viêncông tác xã hội cần phải biết quan sát hành vi của thân chủ một cách tinh tế, khôngchỉ nghe bằng tai mà còn phải nghe bằng mắt, nghe bằng cả con tim

- Kỹ năng quan sát

Kỹ năng quan sát là kỹ năng sử dụng xuyên suốt trong quá trình can thiệptrợ giúp đối tượng Trong tiểu luận này, kỹ năng này được vận dụng để quan sátthái độ, hành vi, môi trường, mối quan hệ với người xung quanh, sự thay đổi củathân chủ Kỹ năng quan sát có thể thu thập được những thông tin khách quan, giúpnhân viên công tác xã hội hiểu đối tượng cũng như hoàn cảnh của họ từ đó hỗ trợthân chủ tự giải quyết vấn đề

- Kỹ năng giao tiếp

Một trong những bước quan trọng trong tiến trình công tác xã hội là tiếp cậnthân chủ, vì vậy kỹ năng giao tiếp đóng vai trò vô cùng quan trọng Có kỹ nănggiao tiếp tốt giúp thiết lập mối quan hệ lâu dài, gần gũi, tin tưởng để thân chủ chia

sẻ thông tin và vấn đề của bản thân Để có kỹ năng này, nhân viên công tác xã hộicần không ngừng học hỏi, tích lũy kinh nghiệm, có khả năng thiết lập mối quan hệ,biết lắng nghe, quan sát,…

- Kỹ năng tham vấn

Kỹ năng tham vấn là quá trình nhân viên công tác xã hội sử dụng kiến thức,

kỹ năng chuyên môn để giải quyết vấn đề Trong can thiệp, nhân viên công tác xãhội sử dụng kỹ năng tham vấn để tham vấn tâm lý cho thân chủ Để có được kỹnăng này thì nhân viên công tác xã hội cần phải biết phối hợp giữa các kỹ năngquan sát, lắng nghe, thấu hiểu, đặt câu hỏi,

Theo Hiệp hội quốc gia nhân viên công tác xã hội Mỹ (NASW-1970):

“Công tác xã hội là một chuyên ngành để giúp đỡ cá nhân, nhóm, hoặc cộng đồngtăng cường hay khôi phục việc thực hiện các chức năng xã hội của họ và tạo nhữngđiều kiện thích hợp nhằm đạt được các mục tiêu đó.”

Theo Liên đoàn Chuyên nghiệp Xã hội Quốc tế (IFSW) tại Hội nghị Quốc tếMontreal, Canada, vào tháng 7/2000: CTXH chuyên nghiệp thúc đẩy sự thay đổi

xã hội, tiến trình giải quyết vấn đề trong mối quan hệ con người, sự tăng quyềnlực và giải phóng cho con người, nhằm giúp cho cuộc sống của họ ngày càngthoải mái và dễ chịu Vận dụng các lý thuyết về hành vi con người và các hệthống xã hội CTXH can thiệp ở những điểm tương tác giữa con người và môitrường của họ

Như vậy, công tác xã hội là một nghề, một hoạt động chuyên nghiệp nhằmtrợ giúp các cá nhân, nhóm, cộng đồng nâng cao năng lực đáp ứng nhu cầu vàtăng cường chức năng xã hội, đồng thời thúc đẩy môi trường xã hội về chínhsách, nguồn lực và dịch vụ nhằm giúp cá nhân, nhóm, cộng đồng giải quyết vàphòng ngừa các vấn đề xã hội góp phần đảm bảo an sinh xã hội

1.1.2 Công tác xã hội cá nhân

Công tác xã hội cá nhân là phương pháp công tác xã hội nhằm trợ giúp cánhân nâng cao năng lực đáp ứng nhu cầu và tăng cường chức năng xã hội đồngthời thúc đẩy môi trường xã hội về chính sách, nguồn lực và dịch vụ nhằm giúp

cá nhân và phòng ngừa các vấn đề xã hội góp phần đảm bảo an sinh xã hội

1.1.3 Trẻ em

Theo Điều 1, Công Ước về Quyền Trẻ Em của Liên Hợp Quốc công bố năm

1989 xác định: “Trong phạm vi công ước này trẻ em có nghĩa là người dưới 18tuổi, trừ trường hợp luật pháp áp dụng đối với trẻ em đó có quy định tuổi thànhniên sớm hơn”Công tác xã hội cá nhân với trẻ em

Theo Luật trẻ em Việt Nam 102/2016/QH13 thì “Trẻ em là người dưới 16tuổi”

Trong tiểu luận này, “Trẻ em là công dân Việt Nam dưới 16 tuổi.”

1.1.4 Công tác xã hội cá nhân với trẻ em

Công tác xã hội cá nhân với trẻ em là phương pháp công tác xã hội nhằm trợgiúp trẻ em nâng cao năng lực đáp ứng nhu cầu và tăng cường chức năng xã hộiđồng thời thúc đẩy môi trường xã hội về chính sách, nguồn lực và dịch vụ nhằmgiúp trẻ em giải quyết vấn đề và phòng ngừa các vấn đề xã hội góp phần đảm bảo

an sinh xã hội Quá trình trợ giúp trẻ em là quá trình chuyên nghiệp, khoa học,trong đó nhân viên công tác xã hội vận dụn kiến thức và kỹ năng hỗ trợ trẻ em tựgiải quyết vấn đề của bản thân

1.2 Lý thuyết công tác xã hội

1.2.1 Lý thuyết thân chủ trọng tâm

Vấn đề cốt lõi của thuyết thân chủ trọng tâm là nhấn mạnh “cái tôi” cá nhân

“Cái tôi” cá nhân có sức mạnh to lớn giúp cá nhân vượt qua vấn đề, tự khẳng địnhmình trọng mọi hoàn cảnh Áp dụng lý thuyết, nhân viên công tác xã hội tập trungkhuyến khích thân chủ tự thực hiện hóa những tiềm năng của bản thân, tạo ra mộtmôi trường thuận lợi, giúp thân chủ bỏ những rào cản tâm lý đang làm hạn chế tínhsáng tạo, tự chủ và sức mạnh của thân chủ

+ Kinh nghiệm và hiểu được những phương diện của chính mình mà trướcđây họ chưa khám phá ra, hoặc biết nhưng chưa phát huy được

+ Thấy mình trở nên quan trọng hơn, thấy được giá trị của bản thân, từ đóthấy tự chủ và tự tin vào bản thân mình.

+ Cảm thấy mạnh mẽ và nhiều khả năng hành động hữu hiệu hơn Từ đó họ

có thể đương đầu với những vấn đề của đời sống một cách thích đáng và dễ chịuhơn

+ Hiểu người khác và biết chấp nhận người khác hơn

1.2.2 Lý thuyết hệ thống (lý thuyết sinh thái)

Theo từ điển Tiếng Việt:

“Hệ thống là tập hợp nhiều yếu tố đối với cùng loại hoặc cùng chức năng cóquan hệ hoặc liên hệ với nhau chặt chẽ làm thành một thể thống nhất.” [12]

Một hệ thống có thể gồm nhiều tiểu hệ thống, đồng thời là một bộ phận của

hệ thống lớn hơn

Tiểu hệ thống là hệ thống thứ cấp hoặc hệ thống hỗ trợ Các tiểu hệ thốngđược phân biệt với nhau bởi các ranh giới-là một bộ phận của hệ thống lớn (vàmỗi cá nhân được coi như là một hệ thống)

Thuyết hệ thống cung cấp cho nhân viên xã hội một phương tiện để tổ chức

tư duy vấn đề, đặc biệt là khi vấn đề có sự tương quan phức tạp giữa các thông tin

và khi khối lượng thông tin lớn Trong CTXH cá nhân xem xét bản thân mỗi conngười là một hệ thống, hệ thống này nằm trong hệ thống lớn hơn là hệ thống giađình, và hệ thống gia đình lại là một phần tử trong hệ thống một cộng đồng nhấtđịnh chứa gia đình đó

1.2.3 Lý thuyết nhu cầu Abraham Maslow

Theo Abraham Maslow con người cần được đáp ứng những nhu cầu nhấtđịnh để phát triển toàn diện về cả thể chất lẫn tinh thần Lý thuyết của ông giúpchúng ta hiểu biết các nhu cầu được sắp xếp theo thứ bậc từ thấp đến cao, chúngđược sắp xếp theo tính đòi hỏi và thứ tự phát sinh như sau:

Nhu cầu sinh lý: Đây là nhu cầu cơ bản để duy trì cuộc sống của con người.

Ở tầng dưới cùng của tháp con người cần được đáp ứng đầy đủ về ăn, uống, sưởi

ấm, nhà ở và thỏa mãn về tình dục Nếu thiếu những nhu cầu cơ bản này thì conngười sẽ không thể duy trì cuộc sống mà tiến tới tiếp cận những nhu cầu khác

Nhu cầu an toàn có nghĩa là con người cần được sống trong môi trườngkhông có nguy hiểm, thuận lợi cho sự phát triển liên tục Nhu cầu an toàn được đápứng, con người sẽ sống và làm việc trong môi trường an toàn, tiếp tục tiếp cận vàđáp ứng những nhu cầu ở bậc cao hơn

Nhu cầu xã hội: Do con người là một thành viên của xã hội nên họ nằmtrong xã hội và được người khác thừa nhận Nhu cầu xã hội bao gồm các vấn đềsau: Được xã hội thừa nhận, được xã hội tin tưởng, gần gũi, tán thưởng, ủng hộ,tình yêu, tình bạn, tình thân ái,… Lòng thương, tình bạn, tình yêu, tình thân ái lànội dung lý tưởng mà nhu cầu về quan hệ và được thừa nhận luôn theo đuổi

Nhu cầu được tự khẳng định (Nhu cầu phát huy bản ngã)

Nhu cầu được tôn trọng Nhu cầu xã hội Nhu cầu an toàn Nhu cầu sinh lý

Nhu cầu được tôn trọng: Con người có lòng tự trọng và được người khác tôntrọng Nhu cầu được người khác tôn trọng gồm khả năng giành được uy tín,được thừa nhận, được tiếp nhận, có địa vị, có danh dự,…

Nhu cầu được tự khẳng định: Đây là nhu cầu cao nhất trong tháp nhu cầucủa Maslow Theo ông nhu cầu này bao gồm nhu cầu về nhận thức (học hỏi,hiểu biết, nghiên cứu, ), nhu cầu về thẩm mỹ (chân- thiện- mỹ, cái bi, cái hài,

…), nhu cầu được cống hiến thể hiện cái tôi bản thân

Vận dụng lý thuyết nhu cầu của Maslow, nhân viên công tác xã hội hiểuđược những nhu cầu nào trong hệ thống mà thân chủ chưa đáp ứng để giúp đỡthân chủ thỏa mãn và phát triển toàn diện Nhân viên công tác xã hội làm việc,trợ giúp thân chủ xác định được vấn đề, kết nối nguồn lực, phát huy tiềm năng,lên kế hoạch tự giải quyết vấn đề của bản thân

2 Cơ sở thực tiễn

Luật trẻ em 2016 quy định về quyền, bổn phận của trẻ em; nguyên tắc, biệnpháp bảo đảm thực hiện quyền trẻ em; trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cơ sởgiáo dục, gia đình, cá nhân trong việc thực hiện quyền và bổn phận của trẻ em

Đường dây Tư vấn và hỗ trợ trẻ em 18001567

Hiện nay đảng và Nhà nước có nhiều chính sách quan tâm đến phát triển trẻ

em trên mọi phương diện nhằm xây dựng chất lượng thế hệ tương lai của đất nước

CHƯƠNG 2: TIẾN TRÌNH CÔNG TÁC XÃ HỘI CÁ NHÂN

MÔ TẢ THÂN CHỦ

Em L.T.L sinh ngày 9/5/2007 sinh sông tại xã Lang Thíp, huyện Văn Yên,tỉnh Yên Bái Nhà có 4 người: Bố, mẹ, L và em trai Bố L.V.D sinh năm 1982, làmnghề lái xe Mẹ T.T.N sinh năm 1987 làm nghề nông Em trai sinh năm 2010 Bố Llàm nghề lái xe thường xuyên đi làm xa nhà nên hay xảy ra mâu thuẫn với mẹ Saunhiều bất đồng quan điểm và mâu thuẫn, năm 2019 bố mẹ L ly thân Tới năm 2020

bố và mẹ ly hôn, L sống cùng mẹ, em trai và ông bà nội L là cô gái ngoan ngoãn,biết làm việc nhà phụ giúp bố mẹ, chăm chỉ học hành được thầy cô bạn mến Xongsau khi bố mẹ ly dị thì tính tình của L có nhiều thay đổi L trở nên trầm tính, ít nói,giảm tương tác với mọi người xung quanh, sao nhãng việc học hành, đam mê gameonline Mẹ và ông bà bận công việc nên cũng chưa quan tâm tới L Bố đi bướcnữa, bận công việc với khoảng cách xa nên ít quan tâm, hỏi thăm tới L Qua nhữngthông tin ban đầu về đối tượng, nhân viên công tác xã hội nhận định cần hỗ trợ giảiquyết vấn đề của thân chủ

2.1 Tiếp cận thân chủ

2.1.1 Cách thức tiếp cận

Thông qua: Gặp mặt gián tiếp qua mạng xã hội

Ngày, tháng, năm: Thứ 7, ngày 27 tháng 7 năm 2021

Thời gian: 9h

Địa điểm: Thông qua mạng xã hội facebook

Nhân viên công tác xã hội:

2.1.2 Thông tin đối tượng

Tuổi: 14 tuổi Ngày tháng năm sinh: 9/5/2007

Ước lượng tuổi: 15 tuổi Giới tính: Nữ Dân tộc: Tày

Quê quán: xã Lang Thíp, Văn Yên, Yên Bái

Trình độ học vấn: 9/12

Đặc điểm đối tượng:

- Đặc điểm thể chất: Cao khoảng 1m55, cân nặng khoảng 48kg, da ngăm, tócngắn ngang vai

Nhu cầu hỗ trợ khẩn cấp của đối tượng (nếu có): Không

2.1.3 Ghi chép nhiệm vụ

Em L là đối tượng cần can thiệp

Thông qua tiếp cận ban đầu với đối tượng cần có thời gian làm quen để tạomối quan hệ tin tưởng để thân chủ chia sẻ thông tin và vấn đề của bản thân

Nhân viên công tác xã hội cần có kiến thức, kỹ năng chuyên môn phù hợp đểgiúp thân chủ giải quyết vấn đề của bản thân

2.2 Thu thập thông tin về thân chủ

2.2.1 Liên hệ trao đổi thông tin với đối tượng và những người liên quan.

Lần 1: 11h00, Thứ 7 ngày 27 tháng 11 năm 2021 gặp trực tiếp tại nhà L xãLang Thíp, Văn Yên, Yên Bái

Lần 2: 11h, Thứ 2 ngày 29 tháng 11 năm 2021 qua mạng xã hội Facebook

Em trai thân chủ: 12h, Thứ 7 ngày 27 tháng 11 năm 2021 gặp trực tiếp tại

nhà L xã Lang Thíp, Văn Yên, Yên Bái

Bố L: 14h, Thứ 2 ngày 29 tháng 11 năm 2021 qua mạng xã hội Facebook Hàng xóm: 14h, Thứ 7 ngày 27 tháng 11 năm 2021 gặp trực tiếp.

Cô giáo: 20h, Thứ 2 ngày 29 tháng 11 năm 2021 qua mạng xã hội

Facebook

2.2.2 Hồ sơ thông tin về thân chủ

STT Đối tượng Thông tin đối tượng

1 Bố L - L là đứa trẻ ngoan ngoãn, nhanh nhẹn, học giỏi

- Biết chăm sóc em và các cháu, hay nhường nhịn các em,

lễ phép người lớn

2 Mẹ L - Chăm chỉ, biết làm việc nhà

- Yêu thương chăm em và các cháu

- Học hành chăm chỉ, dạo này lơ đãng hay chơ game

- Hay đi chơi

3 Em trai L - Yêu thương em, hay chăm và chơi game với em

- Đưa em đi học, nhường nhịn em

L

- Chăm ngoan học giỏi

- Hơi bướng

- Hay chơi với các cháu bé

- Biết làm việc nhà giúp đỡ mẹ và ông bà

5 Hàng xóm - Nhanh nhẹn, chăm chỉ

- Lễ phép với người lớn

6 Cô giáo - Học khá, ngoan ngoãn, lễ phép

- Đôi khi hay mất tập trung

- Tham gia hoạt động ngoại khóa theo tâm trạng

7 Bạn bè - Nhiệt tình

- Chăm học

- Hòa đồng, không chơi thân với nhóm nào

2.2.4 Thông tin về những trải nghiệm đối tượng đã sử dụng để giải quyết vấn

đề khó khăn trước đây

Chưa từng hỗ trợ thân chủ giải quyết vấn đề trong quá khứ

2.2.5 Thông tin bối cảnh môi trường, những nguồn lực gia đình, cộng đồng 2.2.5.1 Điều kiện sống

L sống cùng mẹ và em trai trong một căn nhà cấp 4 rộng khoảng 75m2 tại xãLang Thíp, huyện Văn Yên, tỉnh Yên Bái Căn nhà có 2 phòng ngủ, 1 phòngkhách, đầy đủ ti vi, tủ lạnh, loa đài, bàn ghế Giường L có cửa sổ, có 1 bàn học đểsách vở trông lộn xộn

2.2.5.2 Mối tương tác giữa các thành viên trong gia đình

Mẹ L thương L, nuổi 2 chị em L ăn học, chăm sóc, dạy dỗ Tuy nhiên là trụcột chính nên thường xuyên đi làm vắng nhà ít quan tâm đến L

Em trai L hay ở nhà xong ham chơi, ít tương tác, quan tâm, chia sẻ với chịnhưng hay chơi game với L

Ông bà gần gũi, yêu thương L nhưng cũng bận làm việc nên không chia sẻquan tâm được

- Lễ phép, không nói tục chửibậy, không gây sự đánhnhau với các bạn

- Tự tin vì cha mẹ ly hôn

- Tâm lý lứa tuổi dậy thì dễ chịutác động từ môi trường

- Mối quan hệ gia đình xa cách

Bố - Có sức khỏe tốt

- Yêu thương con

- Không có thời gian quan tâm

- Thường xuyên đi làm vắng nhà

- Không có thời gian tâm sự, quantâm L

Em trai - Sống cùng chị - Còn nhỏ ham chơi chưa biết

Thầy cô - Nhiệt tình chỉ bảo

- Hỏi thăm động viên

- Chỉ có thời gian trên lớp

- Bận công việc và cuộc sống giađình