ông tác xã hội (CTXH) được xem như là một nghề mang tính chuyên nghiệp ở nhiều quốc gia từ gần thế kỷ nay. CTXH tồn tại và hoạt động khi xuất hiện những vấn đề cần giải quyết như tình trạng nghèo đói, bất bình đẳng giới, và giúp đỡ những thành phần dễ bị tổn thương như trẻ mồ côi, người tàn tật, trẻ đường phố, trẻ bị lạm dụng… Để thực hành công tác xã hội cần sử dụng một số lý thuyết dưới đây....
Trang 1MỘT SỐ LÝ THUYẾT SỬ DỤNG TRONG CÔNG TÁC XÃ
HỘI CÁ NHÂN
1 Thuyết thân chủ trọng tâm
- Điểm cốt lõi trong thuyết thân chủ trọng tâm là việc nhấn mạnh vào sức mạnh của “cái tôi” tự khẳng định chính mình, trong mọi hoàn cảnh
- Nhân viên xã hội tập trung khuyến khích thân chủ tự hiện thực hoá những tiềm năng của bản thân, tạo điều kiện dễ dàng cho sự phát triển tâm lý lành mạnh ở thân chủ
- Nhiệm vụ của nhân viên xã hội là tạo ra một môi trường thuận lợi, giúp thân chủ bỏ những rào cản tâm lý đang làm hạn chế tính sáng tạo, tự chủ và sức mạnh của thân chủ
- Ở đây cần phải sử dụng kỹ thuật lắng nghe tích cực Nhân viên xã hội phải lắng nghe bằng tất cả các giác quan, nghe bằng sự cảm nhận của xúc cảm, nghe bằng tim Lắng nghe tích cực thể hiện ở việc nghe và nhận hết được cảm xúc của đối tác, không suy luận, đánh giá, không áp đặt suy nghĩ chủ quan của bản thân nhân viên xã hội
- Thuyết thân chủ trọng tâm sẽ đem lại những tác động tích cực đến thân chủ:
+ Kinh nghiệm và hiểu được những phương diện của chính mình mà trước đây họ chưa khám phá ra, hoặc biết nhưng chưa phát huy được
+ Thấy mình trở nên quan trọng hơn, thấy được giá trị của bản thân, từ đó thấy tự chủ và tự tin vào bản thân mình
+ Cảm thấy mạnh mẽ và nhiều khả năng hành động hữu hiệu hơn Từ đó
họ có thể đương đầu với những vấn đề của đời sống một cách thích đáng và
dễ chịu hơn
+ Hiểu người khác và biết chấp nhận người khác hơn
2 Thuyết hành vi
- Quan điểm hành vi bắt nguồn từ cơ sở của tâm lý cho rằng con người có phản ứng do một sự thay đổi của môi trường Hành vi của chúng ta không phải là tự có mà do chúng ta học
Trang 2- Ứng dụng của thuyết hành vi là hướng đến việc giúp các cá nhân thay
đổi thông qua việc học tập những hành vi mới tích cực
- Cách giải quyết vấn đề theo mô hình này tập trung vào tiến trình lập kế hoạch thay đổi hành vi thông qua việc tạo ra môi trường cho cá nhân tăng cường hành vi tốt và hạn chế hành vi chưa tốt
3 Thuyết hệ thống
- Thuyết hệ thống cung cấp cho nhân viên xã hội một phương tiện để tổ chức tư duy vấn đề, đặc biệt là khi vấn đề có sự tương quan phức tạp giữa các thông tin và khi khối lượng thông tin lớn Trong công tác xã hội cá nhân xem xét bản thân mỗi con người là một hệ thống, hệ thống này nằm trong hệ thống lớn hơn là hệ thống gia đình, và hệ thống gia đình lại là một phần tử trong hệ thống một cộng đồng nhất định chứa gia đình đó
- Thuyết hệ thống được ứng dụng trong công tác xã hội như một phương tiện để tổ chức những tư tưởng, ý nghĩ về các vấn đề, sự kiện phức tạp
- Thuyết hệ thống sẽ là một công cụ hỗ trợ thông tin đắc lực nếu vấn đề của thân chủ gặp phải có đặc điểm: khối lượng thông tin lớn và giữa thông tin tồn tại các tương quan phức tạp
4 Thuyết động năng tâm lý
- Phương pháp tiếp cận theo tâm lý học động năng là cách tiếp cận nhằm nâng cao chức năng xã hội của cá nhân thông qua việc giúp đỡ các cá nhân hiểu về những suy nghĩ và tình cảm xung đột xảy ra bên trong họ Phương pháp này đặt sự quan tâm nhiều tới những gì đang diễn ra bên trong cá nhân đó
- Nhân viên xã hội tiếp cận theo phương pháp này giúp cho cá nhân thay đổi, bắt đầu từ việc cảm nhận được những xung đột bên trong ảnh hưởng đến suy nghĩ, cảm xúc, hành vi dẫn đến có thay đổi
- Bên cạnh đó, mô hình cũng xem xét đến môi trường đáp ứng đầy đủ các nhu cầu của cá nhân Cá nhân tham gia tích cực vào mối quan hệ tương tác qua lại giữa họ và môi trường Con người cần thích nghi với môi trường của
họ, song họ cũng cần biến đổi môi trường để đáp ứng nhu cầu của mình