Giao an hoc ki 1

Hoạt động 4: GV: treo bảng tuần hoàn HS: trả lời các câu hỏi: - Trình bày sự biến thiên tuần hoàn của cấu hình e lớp ngoài cùng của nguyên tử, hóa trị cao nhất với Oxi, hóa trị trong hợp[r]

Trang 1

CHƯƠNG 2: BẢNG TUẦN HOÀN CÁC NGUYÊN TỐ HÓA HỌC

- Kỹ năng: Vận dụng kiến thức để xác định vị trí của 1 số nguyên tố

- Thái độ: Kích thích sự hứng thú với bộ môn, phát huy khả năng tư duy của

học sinh

II Trọng tâm:

- Nguyên tắc sắp xếp các nguyên tố hóa học trong bảng tuần hoàn.

III Chuẩn bị:

1 Giáo viên: Bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học

2 Học sinh: SGK, chuẩn bị trước bài ở nhà

IV Phương pháp: Nêu vấn đề, vấn đáp, hoạt động nhóm

V Tiến trình bài dạy:

GV: Sơ lược về sự phát minh ra bảng tuần

hoàn và giới thiệu sơ lược về Đ.I

Mendeleep

Hoạt động 2:

GV: Cho HS quan sát bảng hệ thống tuần

hoàn lớn trên bảng và bảng tuần hoàn nhỏ

(SGK)

GV: Yêu cầu HS hãy cho biết điện tích hạt

nhân nguyên tử của các nguyên tố trong

bảng tuần hoàn thay đổi như thế nào?

GV: HS viết cấu hình electron vài nguyên

tử của các nguyên tố liên tiếp trong cùng

một hàng và hãy cho biết các nguyên tố

trong cùng một hàng có đặc điểm gì giống

nhau ?

GV: HS viết cấu hình electron vài nguyên

tử của các nguyên tố trong cùng một cột và

hãy cho biết các nguyên tố trong cùng một

HS: Quan sát bảng tuần hoàn và đọc

SGK

I Nguyên tắc sắp xếp các nguyên tố trong bảng tuần hoàn:

HS: Quan sát bảng hệ thống tuần hoàn.

HS: Tăng dần từ trên xuống.

HS: Có cùng số lớp electron trong

nguyên tử

HS: Có cùng số electron lớp ngoài

cùng

Trang 2

cột có đặc điểm gì giống nhau ?

GV: Giải thích electron hóa trị là những

electron có khã năng tham gia liên kết,

thường nằm ở lớp ngoài cùng và có thể nằm

cả phân lớp sát ngoài cùng chưa bảo hòa

GV: Từ những đặc điểm trên HS hãy suy

luận cho biết nguyên tắc sắp xếp các nguyên

tố trong bảng tuần hoàn là như thế nào?

GV: Cho học sinh quan sát hình vẽ một ô

nguyên tố bất kì trong bảng tuần hoàn Sau

đó giới thiệu cho HS biết các thông tin được

ghi trong ô nguyên tố như: số hiệu nguyên

tử, kí hiệu hóa học, tên nguyên tố, nguyên

tử khối, độ âm điện, cấu hình electron và số

oxi hóa

GV: Chọn vài nguyên tố, HS nhìn vào bảng

tuần hoàn hãy cho biết các thông tin của

nguyên tố đó là như thế nào?

GV: Nhấn mạnh để HS biết là số thứ tự của

ô đúng bằng số hiệu nguyên tử của nguyên

tố đó HS hãy suy luân quan hệ giữa số thứ

tự của ô với số hiệu của nguyên tử?

GV: Cho HS quan sát bảng tuần hoàn và chỉ

vào vị trí của từng chu kì Yêu cầu HS rút ra

nhận xét

GV: Yêu cầu HS nghiên cứu từng chu kì

Nguyên tắc sắp xếp các nguyên tố trong bảng tuần hoàn

- Các nguyên tố được sắp xếp theochiều tăng dần của điện tích hạt nhân nguyên tử

- Các nguyên tố có cùng số lớp electron trong nguyên tử được sắp xếp thành một hàng

- Các nguyên tố có số electron hóatrị trong nguyên tử như nhau được xếp thành một cột

II Cấu tạo của bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học

1 Ô nguyên tố:

- Số thứ tự nguyên tố = số đơn vị điện

tích hạt nhân (Z) = số proton = số electron trong nguyên tử

2 Chu kì:

- Chu kì là dãy các nguyên tố của chúng có cùng số lớp electron, được xếp theo chiều điện tích hạt nhân tăng dần

- Số thứ tự của chu kì bằng số lớp electron trong nguyên tử

Trang 3

GV: Chu kì 1 có bao nhiêu nguyên tố? Mở

đầu là nguyên tố nào ? Kết thúc là nguyên

tố nào? Các nguyên tố trong chu kì 1 có bao

nhiêu lớp electron? Mỗi lớp có bao nhiêu

electron?

GV: Hỏi tương tự với chu kì 2

GV: Bổ sung chu kì 7 là chu kì chưa đầy

đủ, tên gọi của các nguyên tố chu kì 7 được

đặc theo từ 104 trở lên thứ tự các số:

0 (Nil), 1 (un), 2 (bi), 3 (tri) 4 (quad), 5

(pen), 6 (hex), 7 (sept), 8 (oct) 9 (enn) và

thêm đi - um

VD 104 (un – nil – quadium) kí hiệu Unq

GV: Bổ sng các chu kì 1, 2, 3 là chu kì nhỏ,

các chu kì 4, 5, 6, 7 là chu kì lơn

GV: Giới thiệu về họ Lantan và họ Actini

- Chu kì 3 có 8 nguyên tố từ Na(Z=11)

- Chu kì 7 là chu kì chưa đầy đủ bắt

đầu từ nguyên tố Fr (z= 87) và là chu

kì chưa kết thúc

4 Củng cố

- Nguyên tắc sắp xếp các nguyên tố trong bảng tuần hoàn

- Các đặc điểm về ô lượng tử và chu kì,

- Bài tập về nhà:1, 2, 3, 4 SGK và các bài tập liên quan trong SBT

……… ………

Trang 4

Tiết 15 – Bài 7:

BẢNG TUẦN HOÀN CÁC NGUYÊN TỐ HÓA HỌC (T2)

I Mục tiêu:

- Kiến thức: HS nắm được Cấu tạo của bảng tuần hoàn, nhóm nguyên tố.

Phân loại các nguyên tố

GV: Hãy cho biết nguyên tắc sắp xếp các

nguyên tố trong bảng hệ thống tuần hoàn ?

GV: Ô nguyên tố cho biết những thông tin

gì?

GV: Chu kì trong bảng tuần hoàn là gì ?

GV: Nhận xét, cho điểm.

GV: Cho HS quan sát bảng tuần hoàn cỡ lớn

và cho biết vị trí của từng nhóm HS cho biết

electron ngoài cùng của từng nhóm gần

giống nhau.?

GV: HS hãy định nghĩa về nhóm nguyên tố ?

GV: Bổ sung Bảng tuần hoàn chia thành 8

a Nhóm A:

Trang 5

GV: Để xác định số thứ tự của nhóm ta cần

dựa vào đặc điểm gì?

GV: Chỉ vào vị trí từng nhóm A trong bảng

tuần hoàn, yêu cầu HS cho biết cấu hình

electron hóa trị tổng quát của các nhóm A?

GV: HS hãy định nghĩa về nhóm A.?

GV: HS hãy cho biết cách xác định số thứ tự

của nhóm ?

GV: Dựa vào số electron hóa trị có thể dự

đoán tính chất nguyên tố ?

GV: Dựa vào bảng tuần hoàn, HS hãy cho

biết cấu hình tổng quát của các nguyên tố d

nhóm B?

GV: HS hãy nhận xét họ Lantan và Họ

Actini là các nguyên tố nhóm B, electron lớp

ngoài cùng có cấu hình tổng quát như thê

nào?

GV: HS hãy định nghĩa về các nguyên tố

nhóm B?

GV: Bổ sung các nguyên tố nhóm B có cấu

hình “bão hòa gấp và nữa bão hòa”

HS: Cấu hình electron hóa trị hay số

- Nguyên tắc sắp xếp các nguyên tố trong bảng tuần hoàn

- Yêu cầu HS nắm vững cách xác định các nguyên tố nhóm A và nhóm B Từ đósuy ra vị trí trong bảng tuần hoàn

- Bài tập về nhà: 5, 6, 7, 8 ,9 SGK

……… ………

Trang 6

+ Sự biến đổi tuần hoàn cấu hình electron của các nguyên tố hóa học.

+ Số electron lớp ngoài cùng quyết định tính chất hóa học của các nguyên

tố thuộc nhóm A

+ Mối quan hệ giữa cấu hình electron nguyên tử của các nguyên tố với vị trí của chúng trong bảng tuần hoàn

học sinh

- Cấu hình e của nguyên tử các nguyên tố nhóm A

1 Ổn định lớp: Kiểm tra sĩ số, đồng phục

2 Kiểm tra bài cũ: Dựa vào BTH, tìm vị trí (ô nguyên tố, chu kì, nhóm) của một

số nguyên tố sau: Bo, Nhôm, Oxi, Lưu huỳnh, Liti, Natri, Kali, Neon, Agon

3 Nội dung:

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung

GV: Dựa vào cấu hình electron lớp ngoài

cùng của nguyên tử các nguyên tố nhóm

A, hãy nhận xét cấu hình electron nguyên

tử của các nguyên tố lần lượt qua các chu

kì?

GV: Bổ sung: Cấu hình electron lớp

ngoài cùng quy định tính chất của các

nguyên tố hóa học Sự biến đổi tuần hoàn

cấu hình electron lớp ngoài cùng là

nguyên nhân dẫn đến sự biến đổi tính chất

các nguyên tố

I Sự biến đổi cấu hình electron nguyên

tử của các nguyên tố.

- Cấu hình electron ngoài cùng của các

nguyên tố trong cùng một nhóm được lặp

đi lặp lại biến đổi tuần hoàn

- Sự biến đổi tuần hoàn cấu hình electron lớp ngoài cùng của nguyên tử các nguyên

tố khi điện tích hạt nhân tăng dần, chính là nguyên nhân của sự biến đổi tuần hoàn tínhchất của các nguyên tố

Trang 7

GV: HS hãy cho biết số electron lớp

ngoài cùng có quan hệ như thế nào với số

thứ tự của nhóm A?

GV: HS hãy viết cấu hình electron ngoài

A thuộc chu kì n ?

GV: HS hãy chỉ ra số electron hóa trị ?

GV: HS cho biết electron hóa trị của các

nguyên tố nhóm IA và IIA thuộc phân lớp

nào ?

GV: HS cho biết electron hóa trị của các

nguyên tố nhóm IIIA và VIIIA thuộc

phân lớp nào ?

GV: Giới thiệu về nhóm VIIIA và cho HS

quan sát bảng tuần, yêu cầu HS nhận xét

về số electron ngoài cùng ?

GV: HS hãy viết cấu hình electron lớp

ngoài cùng ở dạng tổng quát của nhóm

VIIIA ?

GV: Cấu hình lớp vỏ electron ngoài cùng

ns2np6 rất bền vững HS nhận xét về khã

năng tham gia phản ứng hóa học

GV: Các khí hiếm còn được gọi là những

khí trơ Ở nhiệt độ thường các khí hiếm

tồn tại ở trạng thái khí và phân tử chỉ có

một nguyên tử

GV: Cho HS quan sát bảng tuần hoàn và

giới thiệu các nguyên tố nhóm IA

GV: HS nhận xét cấu hình electron ngoài

A ?

GV: Bổ sung vì nguyên tử chỉ có một

electron ngoài cùng nên trong các phản

II Cấu hình electron nguyên tử của các nguyên tố nhóm A:

1 Cấu hình electron lớp ngoài cùng của các nguyên tố nhóm A

- Trong cung một nhóm A nguyên tử của

các nguyên tố có cùng số electron ở lớp ngoài cùng (số electron hóa trị)

Số thứ tự của nhóm A = số electron lớpngoài cùng = số electron hóa trị

- Nhóm nguyên tố s: IA, IIA

- Nhóm nguyên tố p: IIIA, IVA, VA, VIA,

VIIA, VIIIA

2.Một số nhóm A tiêu biểu:

a Nhóm VIIIA (Nhóm khí hiếm)

- Có 8 electron lớp ngoài cùng.

- Cấu hình electron lớp ngoài cùng ns 2 np 6

- Không tham gia phản ứng hóa học.

- Cấu hình 8 electron ngoài cùng (ns2np6) rất bền vững

b Nhóm IA là nhóm kim loại kiềm:

- Cấu hình electron lớp ngoài cùng ns 1

Trang 8

ứng có khuynh hướng nhường một

electron để đạt cấu hình bền vững của khí

hiếm

GV: Hướng dẫn HS thực hiện một số

phản ứng

GV: Cho HS quan sát bảng tuần hoàn và

giới thiệu các nguyên tố nhóm VIIA

GV: HS hãy viết cấu hình electron lớp

ngoài cùng ở dạng tổng quát của nhóm

VIIA?

GV: HS nhận xét cấu hình electron ngoài

cùng của nhóm VIIA ?

GV: HS nhận xét các nguyên tử halogen

có khuynh hướng thu thêm một electron

để đạt cấu hình bền vững của khí hiếm

Halogen có hóa trị 1

GV: Bổ sung ở dạng đơn chất phân tử

halogen gồm hai nguyên tử: F2, Cl2, Br2,

I2 Đó là những phi kim điển hình (At là

nguyên tố phóng xạ)

GV: Hướng dẫn HS viết các phản ứng thể

hiện tính chất cơ bản của nhóm halogen

- Có khuynh hướng mất 1 electron để đạt

cấu hình khí hiếm

4Na + O2 → 2Na2O2Na + 2H2O → NaOH + H2

2Na + Cl2 → 2NaCl

c Nhóm VIIA (Nhóm halogen)

- Cấu hình electron lớp ngoài cùng ns 2 np 5

- Có khuynh hướng nhận thêm 1 electron

để đạt cấu hình khí hiếm

- Phân tử gồm hai nguyên tử: F2,Cl2, Br2, I2

Phản ứng với kim loại tạo muối:

2Al + 3Cl2 → 2AlCl3

2K + Br2 → KBrPhản ứng với hiđro:

Cl2 + H2 → 2HCl

4 Củng cố

- Sự biến đổi tuần hoàn của các nguyên tố hóa học

- Đặc điểm của electron lớp ngoài cùng

- Electron lớp ngoài cùng có ý nghĩa gì?

- Bài tập về nhà: 7/41 SGK

……… ………

Trang 9

+ Thế nào là tính kim loại, tính phi kim của các nguyên tố hóa học.

+ Sự biến đổi tuần hoàn tính kim loại, tính phi kim

+ Khái niệm độ âm điện và sự biến đổi tuần hoàn độ âm điện

- Kỹ năng: Vận dụng kiến thức để xác định tính chất của 1 số nguyên tố

2 Kiểm tra bài cũ: 1 Sự biến đổi cấu hình electron của các nguyên tố nhóm A?

2 Nhóm VIIIA có đặc điểm gì? Viết cấu hình electron ngoài

GV: Tính kim loại và tính phi kim có

liên quan như thế nào đối với lớp

electron ngoài cùng?

I Tính kim loại, tính phi kim:

- Kim loại là những nguyên tố dễ mất electron để trở thành ion dương

- Phi kim là những nguyên tố dễ nhận electron để trở thành ion âm

- Kim loại càng mạnh khi khả năng mất electron càng lớn.

- Phi kim càng mạnh khi khả năng nhận electron càng lớn.

1 Sự biến đổi tính chất trong một chu

Trang 10

GV: Cho HS quan sát bảng tuần hoàn,

cho HS thảo luận về tính kim loại, tính

phi kim trong chu kì theo chiều tăng dần

của điện tích hạt nhân

GV: giải thích vì sao tính kim loại giảm,

tính phi kim tăng

HS: Theo chiều tăng dần của điện tích

hạt nhân thì điện tích hạt nhân tăng dần,

số lớp electron không đổi, lực hút giữa

hạt nhân và electron lớp ngoài cùng

tăng, làm cho bán kính nguyên tử giảm

khả năng mất electron giảm, khả năng

GV: HS hãy giải thích vì sao tính kim

loại tăng dần, tính phi kim giảm dần

trong nhóm A?

HS: Theo chiều tăng dần của điện tích

hạt nhân trong nhóm A, số lớp electron

tăng dần, làm cho bán kính nguyên tử

tăng, lực hút giữa hạt nhân và electron

lớp ngoài cùng giảm, khả năng mất

electron tăng, khả năng nhận electron

giảm

GV: HS có kết luận gì về sự biến đổi

tính kim loại và tính phi kim trong nhóm

GV: Độ âm điện có ảnh hưởng gì đến

tính kim loại, tính phi kim ?

HS: Độ âm điện của một nguyên tử

3 Độ âm điện:

- Trong chu kì theo chiều tăng dần của

điện tích hạt nhân giá trị độ âm điện tăng dần

- Trong nhóm A theo chiều tăng dần của

diện tích hạt nhân, giá trị độ âm điện giảm dần

Trang 11

càng lớn thì tính phi kim của nó càng

mạnh và ngược lại

GV: Cho HS quan sát bảng tuần hoàn

và nhận xét sự biến đổi độ âm điện

trong chu kì ?

GV: HS nhận xét sự biến đổi giá trị độ

âm điện trong nhóm A ?

GV: HS có nhận xét gì về mối quan hệ

giữa tính kim loại, tính phi kim va giá trị

độ âm điện ?

- Sự biến đổi giá trị độ âm điện và tính kim

loại, tính phi kim phù hợp với nhau

- Độ âm điện của một nguyên tố càng lớn

thì tính phi kim càng mạnh, tính kim loại càng giảm và ngược lại

+ Sự biến đổi tính chất oxit và hiđroxit của các nguyên tố nhóm A

+ Hiểu được định luật tuần hoàn

- Kỹ năng: Vận dụng kiến thức để xác định tính chất của 1 số nguyên tố

học sinh

- Định luật tuần hoàn

Trang 12

2 Kiểm tra bài cũ: 1 Tính kim loại, tính phi kim là gì? Sự biến đổi tính kim loại,

phi kim trong 1 chu kỳ và trong 1 nhóm A?

2 Độ âm điện là gì? Sự biến đổi độ âm điện trong 1 chu kỳ,

GV: Nhìn bảng biến đổi hóa trị của các

nguyên tố chu kì 3 trong oxit cao nhất và

trong hợp chất khí vói hiđro, HS hãy rút

ra quy luật biến đổi trong chu kì theo

chiều tăng dần của điện tích hạt nhân?

HS: Trong chu kì 3 đi từ đi từ trái sang

phải, hóa trị cao nhất của các nguyên tố

đối với oxi tăng từ 1 đến 7 còn hóa trị

trong hợp chất khí đối với hiđro giảm từ

4 đến 1

GV: Cho HS quan sát bảng 8 SGK

HS: Quan sát

GV: Nhìn vào bảng 8 về sự biến đổi tính

chất oxit – bazơ của hợp chất oxit và

hiđroxit của các nguyên tố nhóm A thuộc

GV:Trên cơ sở khảo sát sự biến đổi tuần

hoàn của cấu hình electron nguyên tử,

tính kim loại và tính phi kim, bán kính

nguyên tử, độ âm điện, oxit và hiđroxit

của các nguyên tố, HS có nhận xét gì?

II Hóa trị của các nguyên tố

- Trong chu kì hóa trị cao nhất của các nguyên tố đối với oxi tăng dần và hiđro giảm dần

III Oxit và hiđroxit của các nguyên tố nhóm A

- Tính bazơ của các oxit và hiđroxit tươngđối giảm dần đồng thời tính axit của nó mạnh dần

Na2O + H2O → 2NaOH

Cl2O7 + H2O → 2HClO4

IV Định luật tuần hoàn

- Tính chất của các nguyên tố và đơn chấtcũng như thành phần và tính chất của các hợp chất tạo nên từ các nguyên tố đó biếnđổi tuần hoàn theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân nguyên tử

Định dạng
Số trang	21
Dung lượng	41,38 KB