Có thể cho rằng nếu chúng ta đã tìm được đúng và đủ những luận điểm cần thiết để làm bài, đã sắp xếp thành một bố cục hợp lí và đã biết cách trình bày luận điểm, thì với các em, làm một [r]
Trang 1Tuần: 26 Ngày soạn: 24/02/2017 Tiết PPCT: 101 Ngày dạy: 27/02/2017
Văn bản: BÀN LUẬN VỀ PHÉP HỌC (Luận học pháp)
La Sơn Phu Tử Nguyễn Thiếp
-A MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Bổ sung kiến thức về văn nghị luận trung đại
- Hiểu được hoàn cảnh sử dụng và đặc điểm của thể tấu trong văn học trung đại
- Nắm được nội dung và hình thức của Bàn luận về phép học
B TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG, THÁI ĐỘ
1 Kiến thức:
- Những hiểu biết bước đầu về thể tấu
- Quan điểm tư tưởng tiến bộ của tác giả về mục đích, phương pháp học và mối quan hệ của việc học với sự phát triển của đất nước
- Đặc điểm hình thức lập luận của văn bản
2 Kỹ năng:
- Đọc – hiểu một văn bản được viết theo thể tấu
- Nhận biết, phân tích cách trình bày luận điểm trong đoạn văn diễn dịch và quy nạp, cách sắp xếp và trình bày luận điểm trong văn bản
3 Thái độ: Có tư tưởng, cái nhìn đúng đắn về việc học hành.
C PHƯƠNG PHÁP: Vấn đáp, nêu vấn đề, giải thích, thảo luận, bình giảng…
D TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1 Ổn định lớp (1’): Kiểm diện HS
- Lớp 8A1 - Vắng: (P;……… ….……; KP;……….)
- Lớp 8A2 - Vắng: (P;………… ……….; KP;…… … ………….………)
- Lớp 8A3 - Vắng: (P;……… …….; KP;……….………)
- Lớp 8A4 - Vắng: (P;……… ….; KP;……….………)
2 Kiểm tra bài cũ (4’): - Phân biệt sự giống nhau và khác nhau cơ bản giữa hịch và cáo ?
- Em hiểu như thế nào về tư tưởng nhân nghĩa của Nguyễn Trãi ?
3 Bài mới (40’):
* Vào bài (2’): Quang Trung là một nhà chính trị, nhà văn hoá có tầm nhìn xa trông rộng Ông
biết trọng dụng nhân tài, chấn hưng văn hoá, giáo dục để xây dựng đất nước được vững mạnh, lâu bền Quang Trung đã nhiều lần viết thư vời Nguyễn Thiếp vào Phú Xuân để đại dụng Trước sự chân thành và thẳng thắn của Quang Trung, Nguyễn Thiếp nhận lời vào Phú Xuân (Huế) giúp nhà vua xây dựng, phát triển văn hoá, giáo dục Tháng 8/1791 Nguyễn Thiếp dâng lên bản tấu “Luận học pháp”
HOẠT ĐỘNG 1: GIỚI THIỆU CHUNG (5’)
Hs: Đọc chú thích Sgk Em hãy nêu vài nét về tác giả?
Hs: Trả lời
Gv: Xuất xứ? Vb này thuộc thể loại gì ? Hãy nêu những
hiểu biết của em về thể loại đó ?
Hs: Thể Tấu là lời thần dân tâu lên vua chúa để trình bày
sư việc, ý kiến, đề nghị
I GIỚI THIỆU CHUNG 1.Tác giả: Nguyễn Thiếp
(1723-1804)
- Quê ở Hà Tĩnh là người học sâu, hiểu rộng, từng giúp Quang Trung xây dựng phát triển văn hóa giáo dục
2.Tác phẩm:
- Xuất xứ: Trích phần đầu bài tấu
“Luận học pháp” mà Nguyễn Thiếp gửi Quang Trung năm 1791
Trang 2HOẠT ĐỘNG 2: ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN (30’)
* Đọc-Tìm hiểu từ khó (7’)
Gv hướng dẫn hs đọc với giọng điệu chân tình, bày tỏ thiệt
hơn, vừa tự tin, vừa khiêm tốn.Gv đọc mẫu, hs đọc
Hs giải nghĩa chú thích trong sgk
* Tìm hiểu văn bản (20’)
GV: Bố cục của văn bản và phương thức biểu đạt?
Gv: Vb này được trình bày bằng mấy luận cứ ? Nêu nội
dung từ luận cứ ?
* Hs đọc đoạn đầu
Gv: Câu nào quát mục đích chân chính của việc học ?
Gv: Qua câu văn biền ngẫu ấy tác giả muốn bày tỏ suy
nghĩ gì về việc học ?
Hs: Mục đích chân chính của việc học là để làm người
Gv: Em hiểu đaọ học này ntn?
Hs: Đạo học ngày trước lấy mục đích hình thành đạo đức,
nhân cách Là đạo tam cương; đạo ngũ thường
Gv: Quan niệm về mục đích đạo học như thế có điểm nào
tích cực cần được phát huy? Điểm nào cần được bổ sung?
HS thảo luận nhóm - 3 phút và trình bày:
Gv: Tác giả phê phán những biểu hiện lệch lạc, sai trái
trong việc học, đó là những sai lệch nào ?
Hs: Người ta đua nhau lối học hình thức hòng cầu danh
lợi, không còn biết đến tam cương, ngũ thường
Gv: Vậy em hiểu thế nào là lối học chuộng hình thức, cầu
danh lợi ?
Hs: Lối học chuộng hình thức: Học thuộc lòng câu chữ mà
không hiểu nội dung, chỉ có cái danh mà không có thực
chất Lối học cầu danh lợi: học để có danh tiếng, được
trọng vọng, được nhàn nhã, được nhiều lợi lộc
Gv: Tác hại của lối học ấy là gì ?
Hs: Chúa tầm thường, thần nịnh hót Nước mất, nhà tan
Gv: Thái độ nào của tác giả từ đoạn văn nói về mục đích
của việc học ?
Hs: Xem thường lối học hình thức Cọi trọng lối học lấy
mục đích thành người tốt đẹp
* Hs đọc đoạn tiếp theo
Gv: Khi bàn về cách học tg đã đề xuất những ý kiến nào ?
Hs: Mở trường dạy học ở phủ huyện, mở trường tư Phép
học lấy Chu Tử làm chuẩn.Theo điều học mà làm
Gv: Ở đây kế sách mới cho việc học là gì ?
Hs: Mở rộng trường, mở rộng thành phần người học, noi
dung học từ thấp đến cao, hình thức học rộng nhưng gọn,
học đi đôi với hành
Gv: Trong các số các phép học đó, em tâm đắc nhất phép
học nào ? Vì sao? ( HS bộc lộ)
- Tấu: Là loại văn thư bề tôi, thần dân gửi lên vua chuá để trình bày sự việc, ý kiến, đề nghị
II ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN:
1 Đọc-Tìm hiểu từ khó:
2 Tìm hiểu văn bản:
a.Bố cục: 3 phần
- Từ đầu điều tệ hại ấy: Bàn về mục đích của việc học
- Tiếp theo xin chớ bỏ qua: Bàn về cách học
- Còn lại: Tác dụng của phép học
b Phương thức biểu đạt: Nghị
luận
c Phân tích:
c1 Bàn về mục đích việc học:
- Ngọc không mài, không thành
đồ vật; người không học, không biết rõ đạo
-> Mục đích chân chính của việc học là học để làm người
- Phê phán: Lối học hình thức, lối học cầu danh lợi
-> Chúa tầm thường, thần nịnh hót Nước mất, nhà tan
=> Coi trọng lối học lấy mục
đích thành người tốt đẹp cho đất nước vững bền
c2 Bàn về cách học:
- Mở trường dạy học ở phủ huyện, mở trường tư, con cháu các nhà tiện đâu học nấy
- Phép học lấy Chu Tử làm chuẩn
- Học từ thấp đến cao
- Theo điều học mà làm
=> Học như thế sẽ tạo được
nhiều người tài, giữ vững đạo
Trang 3Gv: Trong khi đề xuất ý kiến với vua về việc học của nước
nhà, tác giả đã dùng những từ ngữ cầu khiến như: cúi xin,
xin chớ bỏ qua Những từ ngữ đó cho em hiểu gỉ về thái độ
của tác giả với việc học, với vua ?
Hs: Tâm huyết với sự học Tin ở điều mình tấu trình là
đúng đắn, tin ở sự chấp thuận của vua, giữ đạo vua tôi
*Hs đọc đoạn cuối
Gv: Theo tác giả, đạo học thành sẽ có tác dụng ntn?
Hs: Tạo được nhiều người tốt.Từ đó, triều đình ngay ngắn
mà thiên hạ thịnh trị
Gv: Theo em, tại sao đạo học thành có thể khiến thiên hạ
thịnh trị ?
Hs: Đạo học thành sẽ tạo ra nhiều người biết trọng lẽ phải,
không còn thói cầu danh lợi hoặc nịnh thần; khiến việc cai
trị quốc gia sẽ dễ dàng, nước nhà sẽ vững vàng, bình ổn
Gv: Đằng sau các lí lẽ bàn về tác dụng của phép học,
người viết đã thể hiện một thái độ ntn?
Hs: Đề cao tác dung của việc học chân chính Tin tưởng ở
đạo học chân chính kì vọng về tương lai đất nước
Gv: Học qua vb này, em thu nhận được những điều sâu xa
nào về đạo học của ông cha ta ngày trước ?
* Tổng kết (3’)
Hs tóm lượt lại nghệ thuật, nội dung từ đó rút ra ý nghĩa
văn bản?
Hs: ghi nhớ sgk
HOẠT ĐỘNG 3: HƯỚNG DẪN TỰ HỌC (3’)
La Sơn phu tử Nguyễn Thiếp sinh năm Quý Mão (1723)
đời Bảo Thái thứ tư tại xã Nguyệt Ao, tổng Lai Thạch,
huyện La Sơn, xứ Nghệ An (nay là xã Kim Lộc, huyện
Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh).Năm Bính Tý (1756) ông được bổ
làm Huấn đạo Anh Đô, rồi làm Tri huyện Thanh Chương Rồi
từ quan về ở trên núi Thiên Nhẫn, đọc sách làm thơ, ra Bắc,
vàoNamngao du sơn thủy Tiếng tăm cụ nổi khắp các cõi
đức, tránh được lối học hình thức
c3.Tác dụng của phép học:
- Tạo được nhiều người tốt
- Triều đình ngay ngắn mà thiên
hạ thịnh trị
- Từ cầu khiến: xin, cúi mong:
Nguyễn Thiếp rất tâm huyết, kì vọng vào sự nghiệp giáo dục
3 Tổng kết: *Ghi nhớ sgk/78
(Sơ đồ lập luận theo yêu cầu SGK)
a Nghệ thuật:
- Lập luận: Đối lập hai quan niệm về sự học
- Luận điểm rõ ràng, chặt chẽ, lời văn khúc chiết
b Nội dung:
* Ý nghĩa văn bản: Bằng lập
luận chặt chẽ và sáng rõ, Nguyễn Thiếp đã nêu lên quan niệm tiến
bộ của ông về sự học
III HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
* Bài cũ: Tìm hiểu thêm về con
người, cuộc đời của Nguyễn Thiếp, liên hệ mục đích, phương pháp học tập của bản thân
- Nhớ 10 yếu tố Hán Việt được
sử dụng
* Bài mới: Chuẩn bị: “Thuế
máu”
Sơ đồ lập luận của đoạn văn
E RÚT KINH NGHIỆM
Tuần: 26 Ngày soạn: 24/02/2017
Mục đích chân chính của việc học
Phê phán những lệch lạc, sai trái
Khẳng định quan điểm phương pháp đúng đắn Tác dụng của việc học
chân chính
Trang 4Tiết PPCT: 102 Ngày dạy: 27/02/2017
Tập làm văn: LUYỆN TẬP XÂY DỰNG VÀ TRÌNH BÀY LUẬN ĐIỂM HƯỚNG DẪN VIẾT BÀI TẬP LÀM VĂN SỐ 6
A MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Hiểu biết rõ hơn về cách xây dựng và trình bày luận điểm
B TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG, THÁI ĐỘ
1 Kiến thức: Cách xây dựng và trình bày luận điểm theo phương pháp diễn dịch, quy nạp
Vận dụng và trình bày trong 1 bài văn nghị luận
2 Kỹ năng: Nhận biết sâu hơn về luận điểm Tìm các luận cứ, trình bày luận điểm thuần thục
hơn
3 Thái độ: Thành thục các kĩ năng về xây dựng đoạn văn nghị luận.
C PHƯƠNG PHÁP:
- Phát vấn, đàm thoại, thảo luận, giải thích…
D TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1 Ổn định lớp (1’): Kiểm diện HS
- Lớp 8A1 - Vắng: (P;……… ….……; KP;……….)
- Lớp 8A2 - Vắng: (P;………… ……….; KP;…… … ………….………)
- Lớp 8A3 - Vắng: (P;……… …….; KP;……….………)
- Lớp 8A4 - Vắng: (P;……… ….; KP;……….………)
2 Kiểm tra bài cũ (2’): Có mấy cách viết đoạn văn trình bày luận điểm?
3 Bài mới (42’):
* Vào bài (2’): Trình bày luận điểm trong văn nghị luận có vai trò vô cùng quan trọng Có thể
cho rằng nếu chúng ta đã tìm được đúng và đủ những luận điểm cần thiết để làm bài, đã sắp xếp thành một bố cục hợp lí và đã biết cách trình bày luận điểm, thì với các em, làm một bài văn nghị luận sẽ không còn là công việc quá khó khăn Bởi thế luyện tập xây dựng và trình bày luận điểm phải được coi là khâu có ý nghĩa quyết định
HOẠT ĐỘNG 1: TÌM HIỂU CHUNG (5’)
- Luận điểm? Vai trò của luận điểm trong bài
văn nghị luận?
- Hệ thống luận điểm? Cách sắp xếp các luận
điểm trong bài văn nghị luận?
HOẠT ĐỘNG 2: LUYỆN TẬP (32’)
Hs đọc yêu cầu của đề bài
Gv: Bài cần làm sáng tỏ vấn đề gì ?
Hs: Cần phải học tập chăm chỉ
Gv: Em có nên sử dụng hệ thống luận điểm
được nêu ra ở mục II, 1 không ? Vì sao ?
HSTLN – 4 phút và trình bày: 5 luận điểm
trong sgk, tuy tương đối phong phú nhưng lại
chưa đảm bảo các yêu cầu chính xác, phù
hợp, đầy đủ, mạch lạc chẳng hạn: Luận điểm
a còn có nội dung chưa phù hợp với vấn đề
trong bài vì nói đến lao động tốt Vậy cần
phải loại bỏ nội dung luận điểm đó
Thiếu những luận điểm cần thiết khiến mạch
I TÌM HIỂU CHUNG
* Cũng cố kiến thức
- Luận điểm là tư tưởng, quan điểm của người viết và vai trò của luận điểm trong bài văn nghị luận
- Hệ thống luận điểm và cách sắp xếp các luận điểm trong bài văn nghị luận
II LUYỆN TẬP
* Đề bài: Hãy viết một bài báo tường để
khuyên một số bạn trong lớp cần phải học tập chăm chỉ hơn
1 Xây dựng hệ thống luận điểm
* 5 luận điểm tương đối phong phú, nhưng lại chưa phù hợp, đầy đủ, mạch lạc
* Sắp xếp lại luận điểm:
a, Đất nước đang rất cần những người tài giỏi
để đưa tổ quốc tiến lên “đài vinh quang”, sánh kịp với các bè bạn năm châu
b, Quanh ta đang có nhiều tấm gương phấn
Trang 5văn có chỗ đứt đoạn và vấn đề không được
hoàn toàn sáng rõ càng thêm những luận
điểm như: đất nước rất cần những người tài
giỏi hoặc: phải chăm học mới học giỏi, mới
thành tài
- Sắp xếp luận điểm còn chưa hợp lí (vị trí
của luận điểm b làm cho bài thiếu mạch lạc,
luận điểm d không nên đứng trước luận điểm
e )
Gv: Vậy để hệ thống luận điểm đó mạch lạc,
hợp lí thì ta phải sắp xếp lại ntn?
* Trình bày luận điểm
Hs đọc luận điểm e trong sgk
Gv: Trong các câu trên câu nào dùng để giới
thiệu luận điểm e? (1,3)
Hs đọc mục b
Gv: Các luận cứ trên sắp xếp hợp lí chưa?
(hợp lí)
Gv: Có thể kết thúc luận điểm trên bằng câu
nghi vấn được không?
Hs: Đặt câu nghi vấn
Gv: Đoạn văn viết theo kiểu diễn dịch hay
quy nạp? (quy nạp)
Gv: Hãy phát biểu luận điểm mà em vừa
chuẩn bị trước lớp; sau đó, lắng nghe sự góp ý
của các bạn và của cô áo để rút ra kinh
nghiệm bổ ích cho bản thân ?
Hs: Trình bày Gv: Đánh giá
HƯỚNG DẪN TỰ HỌC (3’)
GV hướng dẫn học sinh chuẩn bị làm bài viết
số 6
đấu học giỏi, để đáp ứng được yêu cầu của đất nước
c, Muốn học giỏi, muốn tành tài thì trước hết phải học chăm
d, Một số bạn ở lớp ta còn ham chơi, chưa chăm học, làm cho thấy cô giáo và các bậc cha mẹ rất lo buồn
e, Nếu bây giờ càng chơi bời, khôngchịu học thì sau này càng khó gặp niềm vui trong cuộc sống
g, Vậy các bạn nên chịu khó học hành chăm chỉ, để trở nên người có ích cho cuộc sống
2.Trình bày luận điểm
a- Giới thiệu luận điểm
Chọn cách thứ nhất và thứ ba vì có giọng điệu gần gũi, thân thiết:
Nhưng các bạn có nên cứ chểnh mảng trong học tập như thế hay không? Xin hãy nhớ rằng, bây giờ càng ham vui chơi, không chịu học hành thì sau này càng khó có được niềm vui trong cuộc sống
b- Sắp xếp luận cứ
- Luận cứ được sắp xếp là phù hợp: Phản ánh được các bước hợp lí của quá trình làm rõ luận điểm: bước trước dẫn tới bước sau, bước sau kế tiếp bước trước, để tới bước cuối cùng thị luận điểm được làm rõ hoàn toàn
c- Viết kết đoạn
Ví dụ: Đến lúc ấy, nhiều bạn trong chúng ta hối hận thì đã muộn
d- Kiểu đoạn văn
Đoạn văn được viết theo đoạn diễn dịch
Có thể đổi sang đoạn quy nạp nhưng cần phải sửa lại những câu văn sao cho mối liên kết trong đoạn, trong bài không bị mất đi
3- Luyện tập viết đoạn văn cụ thể.
- Trình bày đoạn văn đã chuẩn bị
III HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
* Hướng dẫn chuẩn bị viết bài tập làm văn
số 6.
- Làm bài tập: Theo trình tự luyện tập ở trên lớp, hãy tập viết ở nhà một đoạn văn để trình bày luận điểm dựa vào văn bản “ Bàn luận về phép học”
- Trình bày luận điểm: Tìm các luận cứ, sắp xếp thành dàn ý theo trình tự khoa học, hợp lí;
trình bày lập luận theo phương pháp quy nạp
hoặc diễn dịch
E RÚT KINH NGHIỆM
Trang 6