kỹ thuật hóa mô miễn dịch

Kỹ thuật hóa mô miễn dịchImmunohistochemistry: Hóa mô miễn dịch - Hóa: Hóa chất nhuộm - Mô: Các thành phần trong tế bào và ngoại tế bào - Miễn dịch: Kháng nguyên , kháng thể - Hóa mô miễ

Bài 1 : Kỹ thuật hóa mô miễn dịch

TS Dương Hồng Quân Trung tâm Xét nghiệm, Trường Đại học Y tế công cộng

Chuẩn đầu ra bài học

Sau khi học xong, sinh viên có khả năng :

1 Diễn giải tầm quan trọng và ý nghĩa của kỹ thuật hóa mô miễn dịch trong xét nghiệm mô bệnh học

2 Liệt kê các loại kỹ thuật nhuộm hóa mô miễn dịch cơ bản

3 Liệt kê các vấn đề cần lưu ý khi thực hiện kỹ thuật nhuộm hóa

mô miễn dịch và cách khắc phục

4 Thực hiện thao tác kỹ thuật nhuộm hóa mô miễn dịch

Quy trình xét nghiệm mô bệnh học

Cố định bệnh phẩm

Chuyển mô

Lấy mẫu

bệnh phẩm,

cắt lọc

Vùi bệnh phẩm

Phân tích/trả kết quả, lưu

trữ Cắt, dán

mảnh Nhuộm

Kỹ thuật hóa mô miễn dịch

Immunohistochemistry: Hóa mô miễn dịch

- Hóa: Hóa chất nhuộm

- Mô: Các thành phần trong tế bào và ngoại tế bào

- Miễn dịch: Kháng nguyên , kháng thể

- Hóa mô miễn dịch: Phương pháp nhuộm kháng

nguyên có trong mô bằng các hóa chất

Kỹ thuật hóa mô miễn dịch

Phương pháp hiện đại, rất hữu hiệu trong chẩn đoán phân biệt u ác-u lành

Được sử dụng rất hiệu quả để tiên lượng và định hướng điều trị bệnh ung thư

Kỹ thuật hóa mô miễn dịch

Kỹ thuật hóa mô miễn dịch trực tiếp

Kỹ thuật hóa mô miễn dịch gián tiếp

Ý nghĩa kỹ thuật hóa mô miễn dịch

Chẩn đoán ung thư

1 Xác định chính xác loại ung thư , nguồn gốc tế bào của những ung bướu kém biệt hóa, không biệt hóa bằng kháng thể đặc hiệu của dòng tế bào biểu mô, trung mô, lympho, sắc

tố, thần kinh, nội tiết

Ý nghĩa kỹ thuật hóa mô miễn dịch

Chẩn đoán ung thư

2 Xác định các loại ung thư biểu mô di căn không rõ nguồn gốc nguyên phát;

- Các loại ung thư trung mô (sarcoma);

- Giúp xác định các loại ung thư của tế bào hệ lympho ;

Ý nghĩa kỹ thuật hóa mô miễn dịch

Chẩn đoán ung thư

- Xác định các loại lympho không Hogdkin: loại tế bào B, tế bào T và các phân nhóm

- Xác định lympho Hogdkin,

- Xác định các dấu ấn sinh học trên tế bào ung bướu trong một số loại ung thư như ung thư tế bào mầm, ung thư tế bào gan tụy

Ý nghĩa kỹ thuật hóa mô miễn dịch

Chẩn đoán ung thư

3 Xác định các thụ thể nội tiết của tế bào ung bướu ER, PR trong ung thư vú và ung thư tuyến nội mạc tử cung;

- Xác định các biểu hiện quá mức của các gen sinh u trong tế bào bướu: Her2, EGFR, trong ung thư vú, ung thư dạ dày và ung thư phổi

Ý nghĩa kỹ thuật hóa mô miễn dịch

Chẩn đoán ung thư

- Xác định chỉ số tăng sinh của tế bào bướu như Ki67, giúp xác định mức độ ác tính của ung thư,

- Xác định bệnh nhiễm trùng, nhiễm virus : Hepatitis B, Herpesviruses, Adenoviruses, Epstein-Barr Virus, HIV ;

nhiễm vi khuẩn: Helicobacter Polori (HP);

Ý nghĩa kỹ thuật hóa mô miễn dịch

Chẩn đoán ung thư

- Xác định tổn thương dạng nhú của vú;

- Xác định u bướu tuyến nước bọt

Ý nghĩa kỹ thuật hóa mô miễn dịch

Chẩn đoán ung thư

4 Chẩn đoán phân biệt u lành hay ác tính , u là của cơ quan nào

Ý nghĩa kỹ thuật hóa mô miễn dịch

Chẩn đoán ung thư

- Do hình ảnh của tổn thương rất giống nhau, đôi khi rất khó

để khẳng định tổn thương của bệnh nhân là lành tính hay ác tính,

- Tổn thương là của cơ quan nào nếu tổn thương nằm ở vị trí

Ý nghĩa kỹ thuật hóa mô miễn dịch

Chẩn đoán ung thư

5 Giúp phân loại u lympho ác tính

Ý nghĩa kỹ thuật hóa mô miễn dịch

Chẩn đoán ung thư

6 Định hướng nguồn gốc của ung thư di căn

Ý nghĩa kỹ thuật hóa mô miễn dịch

Chẩn đoán ung thư

- Bệnh nhân nhập viện được chẩn đoán với tổn thương di căn

ở vị trí nào đó, tuy nhiên không phải lúc nào u nguyên phát cũng được xác định chắc chắn.

- Hóa mô miễn dịch giúp xác định u nguyên phát đó để điều trị cho bệnh nhân

Ý nghĩa kỹ thuật hóa mô miễn dịch

Tiên lượng điều trị bệnh ung thư

1 Xác định được sự hiện diện của một yếu tố tiên lượng từ đó tiên lượng hiệu quả điều trị và đưa ra phương pháp điều trị phù hợp nhất cho từng bệnh nhân

Ý nghĩa kỹ thuật hóa mô miễn dịch

Tiên lượng điều trị bệnh ung thư

2 Sử dụng rất hiệu quả cho điều trị bệnh , đặc biệt là hướng điều trị đích mới đầy hứa hẹn “ target therapy ” đối với các u

ác tính

Ý nghĩa kỹ thuật hóa mô miễn dịch

Tiên lượng điều trị bệnh ung thư

3 Việc điều trị rất cần có kết quả giải phẫu bệnh chính xác Quyết định điều trị ung thư phụ thuộc vào loại ung thư của từng loại tế bào, vì mỗi loại ung thư sẽ đáp ứng với điều trị khác nhau

Ý nghĩa kỹ thuật hóa mô miễn dịch

Tiên lượng điều trị bệnh ung thư

4 Có loại đáp ứng với phẫu thuật, có loại đáp ứng với hóa trị/xạ trị và có loại đáp ứng với điều trị đa mô thức phối hợp giữa phẫu thuật – hóa trị - xạ trị

Quy trình xét nghiệm mô bệnh học

Kỹ thuật nhuộm H & E

Kỹ thuật hóa mô miễn dịch

Kỹ thuật hóa mô miễn dịch

Kỹ thuật hóa mô miễn dịch

Kỹ thuật hóa mô miễn dịch

Kỹ thuật hóa mô miễn dịch

Kỹ thuật hóa mô miễn dịch

Kỹ thuật hóa mô miễn dịch

Kỹ thuật hóa mô miễn dịch

Kỹ thuật hóa mô miễn dịch

Kỹ thuật hóa mô miễn dịch

Kỹ thuật hóa mô miễn dịch

Kỹ thuật hóa mô miễn dịch

Kỹ thuật hóa mô miễn dịch

Kỹ thuật hóa mô miễn dịch

Kỹ thuật hóa mô miễn dịch

Kỹ thuật hóa mô miễn dịch

Kỹ thuật hóa mô miễn dịch

Kỹ thuật hóa mô miễn dịch

Kỹ thuật hóa mô miễn dịch

Kỹ thuật hóa mô miễn dịch

Kỹ thuật hóa mô miễn dịch

Kỹ thuật hóa mô miễn dịch

Kỹ thuật hóa mô miễn dịch

Kỹ thuật hóa mô miễn dịch

Kỹ thuật hóa mô miễn dịch

Kỹ thuật hóa mô miễn dịch

Kỹ thuật hóa mô miễn dịch

Kỹ thuật hóa mô miễn dịch

Kỹ thuật hóa mô miễn dịch

Kỹ thuật hóa mô miễn dịch

Kỹ thuật hóa mô miễn dịch

Kỹ thuật hóa mô miễn dịch

Kỹ thuật hóa mô miễn dịch

Kỹ thuật hóa mô miễn dịch giúp chẩn đoán phân biệt

Kỹ thuật hóa mô miễn dịch

H&E IHC: TTF1 (+)

NSCLC

Adenocarcinoma

Kỹ thuật hóa mô miễn dịch

Metastatic melanoma

Kỹ thuật hóa mô miễn dịch

H&E IHC: Calretinin (+)

Mesothelioma

Tóm lược các ý chính

Câu 1: Nhận định nào sau đây sai về kỹ thuật hóa mô miễn dịch

A Thấy được màu của nhân và bào tương trong mô rõ ràng

B Thấy được màu kháng nguyên trong mô rõ ràng

C Xét nghiệm tìm kháng nguyên

D Chẩn đoán phân biệt các tổn thương

Câu hỏi lượng giá

Câu 2: Nhận định nào sau đây đúng dấu ấn phát hiện ung thư tử cung dạng Carcinoma bằng kỹ thuật hóa mô miễn dịch

Xin chân thành cảm ơn!

Tài liệu phải học

1 Trường Đại học Y Hà Nội Giải phẫu bệnh vi thể lâm sàng, NXB Y học, 2013 ( Trang 84-92 )

2 Bộ Y Tế Hướng dẫn quy trình kỹ thuật chuyên ngành giải phẫu bệnh, tế bào học (5199/QĐ-BYT ngày 25/12/2013) NXB

Y học, 2016 ( Trang 345-348 )