Cau dac biet (dạy)

Câu đặc biệt là loại câu không cấu tạo theo mô hình chủ ngữ - vị ngữ.. Câu đặc biệt là loại câu không cấu tạo theo mô hình chủ ngữ - vị ngữ.. Xác định câu đặc biệt trong đoạn văn sau:

Cô giáo gọi Duy lên kiểm tra bài cũ, Duy chần chừ không muốn lên.

- Cô: Em có học bài không?

- Duy: Không.

 Trong trường hợp này không nên dùng câu rút

gọn vì sẽ làm cho lời nói cộc lốc, thiếu lịch sự,

không lễ phép.

Nên trả lời là: Dạ không! hoặc Thưa cô không ạ!

Tiếng Việt:

Ôi, em Thuỷ! Tiếng kêu sửng sốt của cô giáo làm tôi giật

mình Em tôi bước vào lớp

Ôi, em Thuỷ!

- là một câu không thể có chủ ngữ

và vị ngữ

 Câu đặc biệt.

Câu đặc biệt là loại câu không cấu

tạo theo mô hình chủ ngữ - vị ngữ.

2 Kết luận:

Dạng câu này được gọi

là câu đặc biệt Vậy theo em , thế nào là câu đặc biệt?

1 Xét, phân tích ví dụ:

I Thế nào là câu đặc biệt?

Ôi, em Thuỷ!

- là một câu không thể có chủ ngữ

và vị ngữ

 Câu đặc biệt.

Câu đặc biệt là loại câu không cấu

tạo theo mô hình chủ ngữ - vị ngữ.

2 Kết luận:

BÀI TẬP BỔ SUNG

a - Rầm! Mọi người ngoảnh lại nhìn, hai chiếc xe máy tông vào nhau.

Thật khủng khiếp!

Xác định câu đặc biệt trong đoạn văn sau:

Rầm!

Thật khủng khiếp!

b - Sớm Chúng tôi tụ hội ở góc sân Toàn chuyện trẻ em Râm ran.

(Duy Khán)

Sớm Râm ran

1 Xét, phân tích ví dụ:

I Thế nào là câu đặc biệt?

A 2) - Chị gặp anh ấy bao giờ?

- Một đêm mùa xuân

B 2) Một đêm mùa xuân Trên dòng sông êm ả, cái đò cũ của bác tài Phán từ từ trôi

A 2) - Chị gặp anh ấy bao giờ?

- Một đêm mùa xuân

B 2) Một đêm mùa xuân Trên dòng sông êm ả, cái đò cũ của bác tài Phán từ từ trôi

A 2) - Chị gặp anh ấy bao giờ?

- Một đêm mùa xuân

B 2) Một đêm mùa xuân Trên dòng sông êm ả, cái đò cũ của bác tài Phán từ từ trôi

CÂU RÚT GỌN CÂU ĐẶC BIỆT

- Là loại câu không cấu tạo theo mô hình chủ ngữ - vị ngữ.

- Do từ hoặc cụm từ trong câu làm trung tâm cú pháp, không xác định được thành phần câu.

Có cấu tạo gồm một từ hoặc một cụm từ; ngắn gọn, truyền tải

thông tin nhanh

- Câu đặc biệt: là loại câu không

cấu tạo theo mô hình chủ ngữ - vị

ngữ.

- Câu rút gọn : có thể căn cứ vào

tình huống sử dụng để khôi phục

lại các thành phần bị rút gọn, làm

cho câu có cấu tạo bình thường

theo chủ quan của người nói,

người viết

* Chú ý:

a) - Chị gặp anh ấy bao giờ?

- Một đêm mùa xuân.

 Câu rút gọn.

b) Một đêm mùa xuân Trên dòng sông êm ả, cái đò cũ của bác tài Phán từ từ trôi.

 Câu đặc biệt.

Xem bảng sau, đánh dấu X vào ô thích hợp.

II Tác dụng của câu đặc biệt

1 Xét, phân tích ví dụ:

Tác dụng

Câu đặc biệt

Bộc lộ cảm xúc Liệt kê, thông báo về sự tồn

tại của sự vật, hiện tượng

Xác định thời gian, nơi chốn

Gọi đáp

Một đêm mùa xuân. Trên dòng

sông êm ả, cái đò cũ của bác tài Phán

từ từ trôi.

(Nguyên Hồng)

Đoàn người nhốn nháo lên Tiếng

reo Tiếng vỗ tay.

(Nam Cao)

“ Trời ơi!”, cô giáo tái mặt và nước

mắt giàn giụa Lũ nhỏ cũng khóc mỗi

x

x

- Nêu lên thời gian, nơi chốn diễn ra

sự việc được nói đến trong đoạn

Hai ông sợ vợ tâm sự với nhau, một ông thở dài:

Hôm qua, sau trận cãi nhau tơi bời, tớ buộc bà ấy phải quỳ.

- Bịa!

-Thật mà!

-Thế cơ à? Rồi sao nữa?

-Bà ấy quỳ xuống đất và bảo…

Bò ra khỏi giường.

( Truyện dân gian)

Thôi!

2 Tác dụng:

- Nêu lên thời gian, nơi chốn

diễn ra sự việc được nói đến

trong đoạn

- Bộc lộ cảm xúc

- Liệt kê, thông báo về sự tồn tại

của sự vật hiện tượng

- Gọi đáp

BÀI TẬP BỔ SUNG

Xác định câu đặc biệt và cho biết tác dụng của nó trong đoạn văn sau:

=> Hỏi và bộc lộ cảm xúc

=>Mệnh lệnh và bộc lộ cảm xúc

II Tác dụng của câu đặc biệt

2 Tác dụng:

- Xác định thời gian, nơi chốn diễn ra sự việc được nói

đến trong đoạn Thường gặp trong văn miêu tả, kể

- Liệt kê, thông báo về sự tồn tại của sự vật, hiện tượng Thường gặp trong văn miêu tả, kể chuyện;

Não nùng

-Bộc lộ cảm xúc Bộc lộ trực tiếp tình cảm của mình

- Gọi đáp Người nói hướng tới người nghe,kêu gọi

sự chú ý của người nghe.Trong trường hợp này,thường có: +Từ hô gọi: đại từ nhân xưng, tên riêng…

+Tình thái từ: ạ, ơi,nhỉ, này, à, hởi, ới…

Ghi nhớ:

a) Tinh thần yêu nước cũng như các thứ của quý Có khi được trưng bày trong tủ kính, trong bình pha lê, rõ ràng dễ thấy Nhưng cũng có khi cất giấu kín đáo trong rương, trong hòm Bổn phận của chúng ta là làm cho những của quý kín đáo ấy đều được ra trưng bày Nghĩa là phải ra sức giải thích, tuyên truyền, tổ chức, lãnh đạo, làm cho tinh thần yêu nước của tất cả mọi người đều được thực hành vào công việc yêu nước, công việc kháng chiến.

- Câu rút gọn:

“Có khi được trưng bày … dễ thấy.”

“Nhưng cũng có khi … trong hòm.”

b) Đứng trước tổ dế, ong xanh khẽ vỗ cánh, uốn mình, giương cặp răng rộng và nhọn như đôi gọng kìm, rồi thoắt cái lao

nhanh xuống hang sâu Ba giây… Bốn giây… Năm giây…

c) Sóng ầm ầm đập vào những tảng đá lớn ven bờ Gió biển thổi lồng lộng Ngoài kia là ánh đèn sáng rọi của

một con tàu Một hồi còi.

d) Chim sâu hỏi chiếc lá:

- Lá ơi! Hãy kể chuyện cuộc đời bạn cho tôi nghe đi!

lặp lại từ ngữ đã xuất hiện ở câu truớc.

Cho biết các câu sau là câu gì? Và nêu cấu tạo của các các câu sau:

a) Tôi là học sinh.

 Câu trần thuật đơn

 Câu có cấu tạo theo mô hình CN – VN.

b) Nuôi lợn ăn cơm nằm, nuôi tằm ăn cơm đứng.

Tìm và chỉ ra tác dụng của câu đặc biệt trong đoạn văn sau:

xác gọi nhau sang hộ, nhưng xem chừng ai ai cũng mệt lử cả rồi Ấy vậy mà trên trời thời vẫn mưa tầm tã trút xuống, dưới sông thời nước cứ cuồn cuộn bốc lên Than ôi ! Sức người khó lòng địch nổi với sức trời ! Thế đê không sao cự lại được với thế nước! Lo thay ! Nguy thay ! Khúc đê này hỏng mất.

Gợi ý:

- Hình thức:

+ Phương thức biểu đạt: Biểu cảm, miêu tả.

+ Độ dài : 5 –> 8 câu

+ Có sử dụng một vài câu đặc biệt

- Nội dung: Cảnh quê hương em

Bài tập 3: Viết đoạn văn ngắn tả cảnh quê hương

em, trong đó có một vài câu đặc biệt.

Bài tập 3:

Ôi! Thật đẹp biết bao, quê hương tôi Ở mỗi mùa, quê tôi đều có những nét đẹp riêng, không thể quên Mùa xuân Làng quê như một tấm thảm xanh khổng lồ, đẹp ngút ngàn tầm mắt Mùa hè Quê tôi là một bản nhạc được hòa tấu bởi lũ ve ẩn náu dưới cánh phượng già và tiếng nô đùa í ới gọi nhau của bọn trẻ Dù ai đi đâu, về đâu, cũng sẽ không quên được hồn quê, điệu quê Tôi cũng vậy, tôi yêu quê nhiều lắm Quê ơi!

+ Học bài.

+ Làm bài tập 3.

+ Soạn bài tiếp theo:

BỐ CỤC VÀ PHƯƠNG PHÁP LẬP LUẬN TRONG BÀI VĂN NGHỊ LUẬN.

Hướng dẫn học sinh học ở nhà