Có thể thêm chủ ngữ và vị ngữ vào câu đó được khôngC. - Câu đặc biệt là loại câu không cấu tạo theo mô hình chủ ngữ - vị ngữ?. Câu đặc biệt Câu rút gọn - Cấu tạo không theo mô hình chủ n
Trang 21 2
Trong cỏc cõu sau, cõu
nào là cõu rỳt gọn?
a) Mựa xuõn đến rồi!
b) Ngày mai, tụi đi chợ.
c) Học ăn, học núi, học
gúi, học mở.
d) Nam là học sinh giỏi.
Cú nờn sử dụng cõu rỳt gọn trong trường hợp dưới đõy khụng? Vỡ sao?
Thầy giỏo gọi Nam lờn bảng kiểm tra bài cũ, Nam chần chừ khụng muốn lờn.
- Thầy: Em đó học bài cũ chưa?
- Nam: Chưa.
=> Không, vì nói như vậy sẽ dẫn tới cách nói cộc lốc,
thiếu lễ độ với thầy giáo.
Trang 3Ví dụ:
Ôi, em Thuỷ ! Tiếng kêu sửng sốt của cô giáo làm tôi giật mình
Em tôi bước vào lớp ( Khánh Hoài)
? Câu “ Ôi, em Thuỷ” có cấu tạo như thế nào?
A.Đó là một câu bình thường, có cả chủ ngữ và vị ngữ.
B Đó là một câu rút gọn, lược bỏ cả chủ ngữ và vị ngữ.
C Đó là một câu không thể có chủ ngữ và vị ngữ C
? Có thể thêm chủ ngữ và vị ngữ vào câu đó được không?
VN CN
Lời gọi tên
Là một tiếng kêu ngạc nhiên
Trang 4
- Câu đặc biệt là loại câu không cấu tạo theo mô hình chủ ngữ - vị ngữ.
Bài
tập
nhanh
Tìm câu đặc biệt trong các ví dụ sau:
1 Một đêm mùa xuân Trên dòng sông êm ả, cái đò cũ
của bác tài Phán từ từ trôi ( Nguyên Hồng)
2 Đoàn người nhốn nháo lên Tiếng reo Tiếng vỗ tay ( Nam Cao )
3 Trời ơi! Cô giáo tái mặt và nước mắt giàn giụa “ ” ( Khánh Hoài)
4 An gào lên: - Sơn! Em Sơn! Sơn ơi!
- Chị An ơi!
Sơn đã nhìn thấy chị ( Nguyễn Đình Thi)
Trang 5Phân biệt câu rút gọn
Và câu đặc biệt?
Thảo luận nhóm
Trang 6- Cấu tạo theo mô hình chủ
ngữ, vị ngữ nhưng lược bớt
một số thành phần.
- Dựa vào ngữ cảnh có thể
khôi phục lại thành phần đã
lược bỏ
Câu đặc biệt
Câu rút gọn
- Cấu tạo không theo mô hình chủ ngữ, vị ngữ.
- Không thể khôi phục lại thành phần đã lược bỏ
-Anh gặp chị ấy bao giờ?
- Một đêm mùa xuân!
Khôi phục:
- Tôi gặp chị ấy vào một đêm
mùa xuân
Một đêm mùa xuân Trên dòng sông êm ả, cáI đò cũ của bác tài Phán từ từ trôi.
-> Không thể khôi phục chủ ngữ và vị ngữ
Trang 7- Câu đặc biệt là loại câu không cấu tạo theo mô hình chủ ngữ - vị ngữ.
Quan sát bảng sau
và đánh dấu X vào ô
thích hợp?
Trang 8
Tác
dụng
Câu đặc biệt
Bộc lộ cảm xúc
Liệt kê, thông báo về sự tồn tại của sự vật, hiện tượng
Xác định thời gian, nơi chốn Gọi đáp
Một đêm mùa xuân Trên
dòng sông êm ả, cái đò cũ của
bác tài Phán từ từ trôi
( Nguyên Hồng)
Đoàn người nhốn nháo lên
Tiếng reo Tiếng vỗ tay.
( Nam Cao)
“ Trời ơi!” Cô giáo tái mặt và
nước mắt giàn giụa
( Khánh Hoài)
An gào lên:
- Sơn! Em Sơn! Sơn ơi!
- Chị An ơi!
Sơn đã nhìn thấy chị
( Nguyễn Đình Thi)
Trang 9- Câu đặc biệt là loại câu không cấu tạo theo mô hình chủ ngữ - vị ngữ.
? Câu đặc biệt được dùng để làm gì?
+) Nêu lên thời gian, nơi chốn diễn ra sự việc được nói đến trong đoạn.
+) Liệt kê, thông báo sự tồn tại của sự vật, hiện tượng.
+) Bộc lộ cảm xúc.
+) Gọi đáp.
Trang 10- Câu đặc biệt là loại câu không cấu tạo theo mô hình chủ ngữ - vị ngữ.
- Câu đặc biệt được dùng để:
+) Nêu lên thời gian, nơi chốn diễn ra sự việc được nói đến trong đoạn +) Liệt kê, thông báo sự tồn tại của sự vật, hiện tượng
+) Bộc lộ cảm xúc
+) Gọi đáp
Bài
tập
nhanh
An và Bình tâm sự:
Bình: Thật sao?
An: Thật mà!
Bình: Sao cậu bị điểm 10 mà vẫn bị đánh?
An: Vì đó là điểm 10 ngược!
Tìm câu đặc biệt và nêu tác dụng: -> Hỏi, bộc lộ cảm xúc
-> khẳng định, bộc lộ cảm xúc
Trang 11Bài tập 1: Dòng nào nêu đúng khái niệm: Câu đặc biêt là câu như thế nào?
A Là câu có đủ chủ ngữ và vị ngữ
B Là loại câu không cấu tạo theo mô hình chủ ngữ - vị ngữ
C Là câu chỉ có chủ ngữ
D Là câu chỉ có vị ngữ
=====================
Bài tập 2: Câu đặc biệt sau có tác dụng gì?
“ Than ôi ! Thời oanh liệt nay còn đâu? “
( Nhớ rừng- Thế lữ)
Trang 12Bài tập 1:
Bài tập 2:
Bài tập 3: ? Đọc bài tập 1 trong sách giáo khoa và điền vào bảng sau:
a
b
c
d
Câu đặc biệt Câu rút gọn
- Có khi được trưng bày trong tủ kính,…
- Nhưng cũng có khi cất dấu kín đáo trong
- Nghĩa là phải ra sức … ( CN)
Ba giây Bốn giây … … Năm giây Lâu quá! …
Một hồi còi.
Lá ơi! - Hãy kể cuộc đời bạn cho tôI nghe đi!
- Bình thường lắm, chẳng có gì đáng kể đâu!
Trang 13Bài tập 1:
Bài tập 2:
Bài tập 3:
Câu đặc biệt Câu rút gọn
- Có khi được trưng bày …
- Nhưng cũng có khi cất
- Nghĩa là phải ra sức…
Ba giây Bốn giây … …
Năm giây Lâu quá! …
Bài tập 4: ? Nêu tác dụng cuả câu đặc biệt vừa tìm được?
Tác dụng
Làm cho câu gọn hơn tránh lặp lại từ tinh thần“ yêu nước , chúng ta” “ ”
Thông báo thời gian
Trang 140 đ
Đặt một đoạn đối thoại trong đó có dùng câu đặc biệt.
D Hãy thêm một câu đặt biệt bộc lộ cảm xúc vào phần văn bản sau:
Nếu chúng ta không có ý thức giữ gìn, bảo vệ môi trường thì
con sông êm đềm với con đò quê hương sẽ trở thành dòng sông
chết
E Nêu tác dụng của câu đặc biệt
F
A
Trong 2 mục a và b, phần gạch chân trong mục nào là câu đặc biệt?
a Đêm cuối đông, mọi tiếng động trong nông trường đã im bặt từ lâu.
b Đêm cuối đông Mọi tiếng động trong nông trường đã im bặt từ lâu
A
B
Thế nào là câu đặc biệt?
B
Nhóm I
10 đ
Đ
40 đ
Chỉ ra câu đặc biệt trong đoạn sau và cho biết tác dụng của câu đặc
biệt đó.
Rừng ơi! Ta đã về đây, mang sức của đôi tay lao động khó khăn
không quản ngại.
C
Trò chơi chọn chũ trả lời
Trò chơi chọn chữ trả lời
50 đ
Đ
0 đ
10 đ
Đ
40 đ
50 đ
Đ
0 đ
10 đ
Đ
40 đ
50 đ
Đ
0 đ
10 đ
Đ
40 đ
50 đ
Trang 15Hướng dẫn về nhà
- Bài cũ : học thuộc ghi nhớ, l m b i à à
t p 3 SGK ậ –
- Bài mới: soạn bài Bố cục và phư “
ơng pháp lập luận trong bài văn nghị luận”
* Yêu cầu: ọc lại v n bản Tinh Đ ă “
thần yêu nước của nhân dân ta trả ”
lời các câu hỏi trong phần tỡm hiểu.
