Tuan 29 hon truong ba da hang thit (12c)

Sơ lược cảnh trước đoạn tríchNhân hậu, trong sạch, ngay thẳng Uống rượu, ham bán thịt, không mặn mà với chơi cờ Thô lỗ, phũ phàng Thú vui tao nhã, trí tuệ chơi cờ với nước đi khoáng ho

KHỞI ĐỘNG

Câu 1:Vĩnh biệt Cửu Trùng Đài được

viêt theo thê loại nào?

Trả lời: Kịch

Câu 2: Nghê sĩ Xuân Bắc và Công Lý trong vai ai trong chương trình Gặp

nhau cuối năm?

Trả lời: Nam Tào, Bắc Đẩu

Câu 3: Tác giả bài thơ Tiếng Việt ?

Trả lời: Lưu Quang Vũ

Câu 4:Trong con người luôn tồn tại

các mặt đối lập nào?

Trả lời:Tốt- xấu, thiện- ác, con- người

LƯU QUANG VŨ

- Cuộc đời có nhiều thăng trầm

-Là một tài năng đa dạng

- Kịch là đóng góp đặc sắc nhất với những vở gây chấn động dư luận, có ảnh hưởng cả trong và ngoài nước

Nhà soạn kịch tài năng nhất của nền VHNT VN hiện đại

I TÌM HIỂU CHUNG:

- Lưu Quang Vũ (1948 - 1988), sinh

tại Phú Thọ, quê gốc ở Đà Nẵng.

- Là một nghệ sĩ đa tài: làm thơ,

viết văn vẽ tranh, sáng tác kịch

→ Ở thể loại nào cũng để lại dấu ấn.

- Kịch là đóng góp đặc sắc nhất

của Lưu Quang Vũ, với những

vở kịch gây chấn động dư luận

“Lời nói dối cuối cùng”, “Lời thề thứ 9”, “Tôi và chúng ta”…

1 Tác

giả:

“ Kịch của Lưu Quang Vũ không những đem hơi thở tươi rói của xã hội vào từng phân cảnh mà người xem còn tìm ra ở đấy chất sáng tạo

đương đại trên từng vai diễn cũng như trong cách dàn dựng sân khấu.”

I TÌM HIỂU CHUNG:

Lưu Quang Vũ không chỉ trở thành một hiện tượng đặc biệt của sân khấu kịch trường những năm

80 của thế kỉ XX mà còn được coi

là nhà soạn kịch tài năng nhất của nền văn học nghệ thuật Việt Nam hiện đại.

1 Tác

giả:

Gia đình Lưu Quang Vũ – Xuân Quỳnh

Gia đình Lưu Quang Vũ – Xuân Quỳnh ( ảnh chụp năm 1975)

Ngày 29-8-1988, Lưu Quang Vũ, Xuân Quỳnh và con trai Lưu Quỳnh Thơ đã mất trong một tai nạn giao thông.

+ Tôi và chúng ta

+ Khoảnh khắc và vô tận + Mây trắng của đời tôi

- Thơ: + Tiếng Việt

Tác phẩm tiêu biểu:

- Kịch: + Lời thề thứ 9

I TÌM HIỂU CHUNG:

2 Vở kịch Hồn Trương Ba, da hàng thịt:

a, Nguồn gốc và sự sáng tạo của Lưu Quang Vũ:

- Vở kịch được viết năm 1981, đến 1984 mới được công

diễn.

- Nguồn gốc: dựa trên cốt truyện dân gian.

- Phần sáng tạo: Lưu Quang Vũ đã xây dựng thành một

vở kịch hiện đại và đặt ra nhiều vấn đề mới mẻ có ý nghĩa tư tưởng, triết lí nhân văn sâu sắc.

Trương Ba- một cao cờ

dưới hạ giới Trương Ba

ở lại với vợ hàng thịt.

Lý trưởng sách nhiễu

Trương Ba phải ở nhà xác hàng thịt đến đêm mới được về.

Xác hàng thịt đòi về nhà Trương Ba, mọi người ngỡ ngàng xong đành chấp n hận

7

6

5 4

I TÌM HIỂU CHUNG:

3 Đoạn trích:

a, Vị trí:

Trích từ cảnh 7 và đoạn kết của vở kịch.

b, Diễn biến của hành động kịch:

Thuộc phần cao trào và mở nút

Ngày 29-8-1988, Lưu Quang Vũ, Xuân Quỳnh và con trai Lưu Quỳnh Thơ đã mất trong một tai nạn giao thông.

2 VỞ KỊCH HỒN TRƯƠNG BA, DA HÀNG THỊT

- Sáng tác 1981, công diễn 1984.

- Từ cốt truyện dân gian, tác giả xây dựng

một vở kịch nói hiện đại.

- Đề tài, chủ đề:

+ Suy nghiệm về nhân sinh, hạnh phúc

+ Phê phán một số thói xấu trong xã hội

- Tóm tắt vở kịch

Nam Tào, Bắc Đẩu tắc trách gạch sổ bừa tên người tới số chết ở trần gian là Trương Ba, rồi nói với Đế Thích xuống trần gian mà tìm người đánh cờ cho đỡ buồn.

CẢNH 1

Trương Ba, một người làm vườn, hiền lành, nhân hậu đang đánh cờ với bạn Tiên Đế Thích đến giải nước cờ hiểm, rồi kết bạn với Trương Ba, cho Trương Ba một bó hương, dặn nếu đốt hương, gọi tên thì ông sẽ xuống trần Sau đó, Trương Ba chết đột ngột.

CẢNH 2

CẢNH 3

Biết tin, Đế Thích, Nam Tào, Bắc Đẩu bàn nhau sửa sai bằng cách cho hồn Trương Ba nhập vào xác hàng thịt cùng xóm vừa chết Đế Thích dặn

vợ Trương Ba đến dẫn chồng về.

CẢNH 4

Hàng thịt đã chết bỗng sống dậy nhưng không nhận vợ con Vợ Trương Ba đến, Trương Ba đòi theo về Hai người vợ giành nhau.

Ban ngày, Trương Ba ở nhà vợ hàng thịt, mổ lợn, được ăn uống no say, vợ hàng thịt ve vãn, Trương Ba cũng xiêu lòng, rồi giật mình, đau khổ.

CẢNH 6

CẢNH 7 – ĐOẠN TRÍCH

Trương Ba bị người thân xa lánh.

- Bạn không đánh cờ nữa, vì nước cờ

không còn trong sáng.

- Vợ buồn đau, muốn bỏ đi, trả Trương Ba

cho vợ hàng thịt.

- Cháu nội dứt khoát không nhận ông nội.

- Trương Ba đau đớn tranh luận với cái xác

hàng thịt.

Tóm tắt ý chính của đoạn trích ?

- Trương Ba gọi Đế Thích xuống nói nỗi

khổ của mình, tranh luận về lẽ sống chết.

- Đế Thích đề nghị cho hồn Trương ba

nhập vào xác cụ Tị vừa chết hoặc nhập

vào xác Đế Thích.

- Trương Ba quyết không nhập vào xác ai,

xin được chết, trả xác cho hàng thịt.

3 Đoạn trích

a Vị trí :

- Trích từ cảnh VII và đoạn kết của vở kịch

- Thuộc phần cao trào và mở nút trong quá trinh vận động kịch

Sơ lược cảnh trước đoạn trích

Nhân hậu, trong sạch, ngay thẳng

Uống rượu, ham bán thịt, không mặn mà với chơi cờ

Thô lỗ, phũ phàng

Thú vui tao nhã,

trí tuệ chơi cờ với nước

đi khoáng hoạt

Trú nhờ thể xác dung tục của hàng thịt

Trương

Ba

nhưng không thể giải quyết

Màn đối thoại giữa hồnTrương Ba với Đế Thích

Ba và người thân

Hồn và Xác đối thoại

-> Hồn đau khổ, bế tắc

Hồn Trương Ba gặp gỡ

Đế Thích-> Đấu tranh để lựa chọn cách sống.

-Nghệ thuật tạo xung đột kịch:

liên hoàn và tăng cấp

II ĐỌC HiỂU VĂN BẢN

Hướng dẫn đọc

Đọc phân vai:

- Hồn Trương Ba: giọng đau khổ, bối rối

- Xác anh hàng thịt: giọng đắc thắng, tự tin

- Vợ Trương Ba: giọng từ tốn, chân quê

- Cái Gái: giọng cứng cỏi, hồn nhiên

- Lời dẫn của tác giả: giọng chậm rãi, gần với

giọng kể chuyện

1 Màn đối thoại giữa hồn Trương Ba

xác anh hàng thịt

* Trước khi cuộc đối thoại diễn ra:

-Ôm đầu đau khổ khi phải sống nhờ trong thân xác anh hàng thịt.

-- Cảm thấy sợ khi phải sống nhờ trong thân xác anh

1 Màn đối thoại giữa hồn Trương Ba

xác hàng thịt

- Xoáy vào hiện thực bi kịch của

hồn: “linh hồn mờ nhạt”, “không

tách ra khỏi tôi được đâu”, “ông đã

biết tiếng nói của tôi rồi, đã luôn

luôn bị tiếng nói ấy sai khiến”

-Khi ông đứng bên cạnh vợ tôi, tay

chân run rẩy, hơi thở nóng rực, cổ

nghẹn lại…, “Chẳng lẽ ông không

xao xuyến”, “Để thỏa mãn tôi,

chẳng nhẽ ông không tham dự chút

đỉnh gì?”

-Đưa ra giao kèo thỏa hiệp để

chung sống

- Phủ định tiếng nói của Xác: “chỉ

là vỏ bề ngoài, không có ý nghĩa gì hết, không có tư tưởng, không có cảm xúc”

- Kiên quyết phủ định: “là mày chứ, chân tay mày, hơi thở mày”

- Bất lực: “Ta… ta đã bảo mày im đi”, bịt tai lại, than bất lực

Hồn Trương Ba

Xác hàng thịt

Mục đích Cử chỉ Xưng hô Giọng điệu, vị thế

3

Nh óm 4

THẢO LUẬN : Qua màn đối thoại giữa hồn

Trương Ba và xác hàng thịt, hãy xác định :

->Khinh bỉ, xem thường

Vị thế Bị dồn vào thế bị động-> thời thua cuộc, trở lại vào xác Tạm

hàng thịt

Nắm thế chủ động -> Tạm thời thắng thế, buộc được hồn Trương Ba quy phục mình.

Khẳng định thể xác có sức mạnh ghê gớm, có khả năng điều khiển, làm át đi linh hồn cao khiết

Lắc đầu; Buồn rầu;

II ĐỌC- HIỂU VĂN BẢN:

* Kết quả:Trong cuộc đối thoại này, xác thắng thế

* Ý nghĩa của màn đối thoại:

- Trương Ba được trả lại cuộc sống nhưng lại là một cuộc sống đáng

hổ thẹn vì phải sống chung với sự dung tục và bị sự dung tục đồng hoá.

- Tác giả cảnh báo: khi con người phải sống trong dung tục thì tất yếu sẽ bị dung tục lấn át và sẽ tàn phá những gì trong sạch, đẹp đẽ, cao quý trong con người.

-Thực ra, đây là cuộc đấu tranh giữa vật chất và ý thức Hai thứ luôn đối nghịch song tồn tại song song, không thể tách rời Nhưng vật chất quyết định ý thức Đoạn đối thoại đã phê phán lối sống quá thiên về tinh thần mà quên vật chất.

- Ngoài ra, hồn còn tượng trưng cho phần người, xác là phần con Phần con

và phần người phải hài hòa nhưng phần con có trước nên nó chiếm ưu thế hơn hẳn

- Cao hơn đây còn là cuộc đấu tranh giữa cái dung tục, tầm thường và cái cao khiết Trong cuộc sống, người ta luôn vươn tới cái cao khiết song phải tìm được môi trường thích hợp để nuôi dưỡng nó, không thể để nó trong thân xác dung tục được.

Qua mối xung đột giữa Hồn và Xác, tác giả muốn gửi gắm tới

chúng ta bức thông điệp gì?

“Tác giả đưa vào vở kịch xung đột giữa linh hồn và

thể xác ở con người để gửi gắm vào đây một thông

điệp mang tư tưởng triết học về quan niệm sống:

Quan tâm đến con người là phải quan tâm cả mặt

thể xác lẫn tâm hồn Con người lại không chỉ sống

với những nhu cầu bản năng, mà phải tự đấu tranh

với bản thân để có được một cuộc sống cao cả, có ý

nghĩa Đây là một cuộc đấu tranh vô cùng phức tạp

khó khăn”.

( TS Hoàng Hữu

Bội)

Trong cuộc sống mỗi con người luôn phải

nỗ lực hoàn thiện nhân cách

* Nghệ thuật:

- Kết hợp đối thoại phân thân và độc thoại tạo sự độc đáo cho vở kịch đồng thời khắc họa sâu sắc tâm lí nhân vật.

- Hình ảnh ẩn dụ: hồn – xác có ý nghĩa lớn

2 Màn đối thoại giữa hồn Trương Ba

và người thân (vợ, con dâu, cháu gái ):

Trước sự biến đổi của T.Ba Trước phản ứng của người thân

Nguyên nhân ?

Phản ứng của cháu gái ra sao?

Nguyên nhân ?

Tâm trạng của T.Ba

ra sao ? Nguyên nhân ?

NGƯỜI THÂN TRƯƠNG BA

Nhận thấy sự thay đổi của chồng và đau khổ trước cảnh chồng chung

-Vẻ mặt :

thẩn thờ, lặng ngắt như tảng đá

-Cử chỉ : tay

ôm đầu

-Giọng

điệu : nhẫn nhục, cầu cứu

-> Vô cùng đau đớn, bế tắc

Hiểu những gì mình đã, đang và

sẽ làm cho người thân là rất tệ hại mặc dù không hề muốn

Thông cảm và xót thương

Ông đâu còn là ông nữa ?

Con sợ lắm, bởi con cảm thấy, đau đớn thấy…mỗi ngày thầy một đổi khác dần, mất mát dần, tất cả cứ như lệch lạc, nhòa mờ dần đi, đến nỗi có lúc chính con cũng không nhận

ra thầy nữa…

Ông nội tôi chết rồi Nếu ông nội tôi hiện

về được, hồn ông nội tôi sẽ bóp cổ ông lúc ông chiết cây cam, bàn tay giết lợn của ông làm gãy tiệt cái chồi non, chân ông to bè như cái xẻng, giẫm

lên nát cả cây sâm quý mới ươm ! Ông nội tôi đời nào thô lỗ, phũ phàng như vậy !

Thấu hiểu nhưng đau lòng nhận thấy bố ngày một khác

So sánh với tâm trạng và thái độ của Trương Ba ở phần kết màn đối thọai với

vô cùng đau đớn song kiên quyết, dứt khóat không sống chung với xác thịt dung tục.

Đỉnh điểm của bi kịch : nhân vật không thỏa hiệp

mà đấu tranh mạnh mẽ, quyết liệt -> vẻ đẹp tâm hồn cao quý của người lao động trong cuộc đấu tranh với cái dung tục để tự hòan thiện nhân cách.

-Những câu hỏi mang tính tự vấn

“Nhưng lẽ nào ta lại chịu thua mày, khuất phục mày và tự đánh mất mình? Nhưng có thật là không còn cách nào khác?” -> Bộc lộ thái độ quyết liệt trong tranh đấu

-Đi đến khẳng định dứt khoát:

-“Không cần cái đời sống do mày mang lại! Không cần!”

--> Quyết định không chung sống với thể xác dung tục của

hàng thịt.

c Màn đối thoại với Đế Thích:

Hãy chỉ ra sự khác nhau trong quan niệm của Trương Ba và

Đế Thích về ý nghĩa sự sống?

Quan niệm của

sống bên trong một đằng bên ngoài một nẻo, muốn được là mình “toàn vẹn”

=> Đế Thích có cái nhìn quan liêu hời hợt về cuộc sống con người nói chung và với Trương Ba nói riêng

Trương Ba cương quyết từ chối

- Không thể bên trong một đằng, bên ngoài một nẻo được Tôi muốn được là tôi toàn vẹn…

- Sống nhờ vào đồ đạc, của cải người khác đã là chuyện không nên, đằng này đến cái thân tôi cũng phải sống nhờ anh hàng thịt Ông chỉ nghĩ đơn giản là cho tôi sống, nhưng sống như thế nào thì ông chẳng cần biết!

-> Thứ nhất, con người là một thể thống nhất, hồn và xác phải hài hòa

-> Thứ hai, khi sống nhờ, sống gửi thì cuộc sống ấy thật vô nghĩa ->Lòng tốt hời hợt đẩy người khác vào nghịch cảnh, vào bi kịch ->Khát vọng mãnh liệt của con người trong cuộc đấu tranh quyết liệt chống lại sự dung tục, giả tạo để bảo vệ quyền được sống toàn vẹn hợp với lẽ tự nhiên cùng sự hoàn thiện nhân cách.

+ Yêu cầu Đế Thích dùng phép làm cho cu Tị sống lại + Sẵn sàng chết vĩnh viễn, không muốn và không thể nhập vào thân xác của bất kì ai nữa.

* Màn kết :

Trương Ba trả lại xác cho anh hàng thịt,

chấp nhận cái chết để linh hồn được trong sạch

và hóa thân vào các sự vật thân thương,

tồn tại vĩnh viễn bên cạnh những người thân

yêu của mình.

Cuộc sống lại tuần hoàn theo quy luật muôn đời Cái thiện, cái đẹp và

sự sống đích thực đã chiến thắng.

Lời Trương Ba:

- Cái Gái nâng niu…Tôi vẫn ở liền ngay bên bà đây, ngay trên bậc

cửa nhà ta, trong ánh lửa bà nấu cơm, cầu ao bà vo gạo, trong cái cơi bà đựng trầu, con dao bà giẫy cỏ…

- Không phải mượn thân ai cả, tôi vẫn ở đây, trong vườn cây nhà

ta, trong những điều tốt lành của cuộc đời, trong mỗi trái cây

- Cho nó mọc thành cây mới Ông nội tớ bảo vậy Những cây sẽ nối nhau mà lớn khôn Mãi mãi…

=> Ngôn ngữ nhân vật nhẹ nhàng, sâu lắng giàu chất trữ tình, đằm thắm bay bổng.

Màn kết với chất thơ sâu

Bµi häc:

Qua đoạn trích vở kịch Hồn Trương Ba, da hàng

thịt, Lưu Quang Vũ muốn gửi tới người đọc thông

điệp: Được sống làm người quý giá thật, nhưng được sống đúng là mình, sống trọn vẹn những giá trị mình vốn có và theo đuổi còn quý giá hơn Sự sống chỉ thực sự có ý nghĩa khi con người phải luôn luôn biết đấu tranh với những nghịch cảnh, với chính bản thân, chống lại sự dung tục, để hoàn thiện nhân cách và vươn tới những giá trị tinh thần cao quý.

Nội dung

III TỔNG KẾT

V LUYỆN TẬP: Chọn phương án đúng

trọn vẹn với giá trị mình vốn có và luôn tự mình đấu tranh với những nghịch cảnh để hoàn thiện nhân cách và vươn tới những giá trị tinh thần cao quý

giúp con người sống thanh cao, trong sáng, đẹp đẽ và chiến thắng tất cả những nghịch cảnh eó le của cuộc sống

giúp con người tồn tại, để hưởng thụ tất cả những giá trị của cuộc đời ban tặng cho con người

Một trong những bài học mà chúng ta rút ra qua đoạn trích Hồn Trương Ba da hàng thịt là:

“Kịch của Lưu Quang Vũ không những đem hơi thở tươi rói của xã hội vào từng phân cảnh mà người xem còn tìm ra ở đấy chất sáng tạo đương đại trên từng vai diễn cũng như

trong cách dàn dựng sân khấu.”