Tuần 29. Hồn Trương Ba, da hàng thịt

Tuần 29. Hồn Trương Ba, da hàng thịt tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất cả các...

LÖU QUANG VUÕ

- Cuộc đời cú nhiều thăng trầm

- Là một tài n ng đa dạng ăng đa dạng

- Kịch là đóng góp đặc sắc nhất với những vở gây chấn động d luận, cú nh ảnh

h ưởng cả trong ng c trong ảnh và ngoài

n ước c

Nhà soạn kịch tài năng nhất của nền VHNT VN hiện đại

Gia đình Lưu Quang Vũ – Xuân Quỳnh ( ảnh chụp năm 1975)

Ngày 29-8-1988, Lưu Quang Vũ, Xuân Quỳnh và con trai Lưu Quỳnh Thơ đã mất trong một tai nạn giao thông.

+ Tôi và chúng ta

+ Khoảnh khắc và vô tận + Mây trắng của đời tôi

- Thơ: + Tiếng Việt

Tác phẩm tiêu biểu:

- Kịch: + Lời thề thứ 9

2 Vë kÞch Hån Tr ¬ng Ba, da hµng thÞt

- Sáng tác 1981, công diễn 1984.

- Từ cốt truyện dân gian, tác giả xây

dựng một vở kịch nói hiện đại.

- Đề tài, chủ đề:

+ Suy nghiệm về nhân sinh, hạnh phúc

+ Phê phán một số thói xấu trong xã hội

đương thời

+ Thấp thoáng vấn đề triết học sâu sắc:

mối quan hệ giữa vật chất và ý thức

- Tóm tắt vở kịch

Nam Tào, Bắc Đẩu tắc trách gạch sổ bừa tên người tới số chết

ở trần gian là Trương Ba, rồi nói với Đế Thích xuống trần gian

mà tìm người đánh cờ cho đỡ buồn.

CẢNH 1

Trương Ba, một người làm vườn, hiền lành, nhân hậu đang đánh

cờ với bạn Tiên Đế Thích đến giải nước cờ hiểm, rồi kết bạn với Trương Ba, cho Trương Ba một bó hương, dặn nếu đốt hương, gọi tên thì ông sẽ xuống trần Sau đó, Trương Ba chết đột ngột.

CẢNH 2

CẢNH 3

Biết tin, Đế Thích, Nam Tào, Bắc Đẩu bàn nhau sửa sai bằng cách cho hồn Trương Ba nhập vào xác hàng thịt cùng xóm vừa chết

Đế Thích dặn vợ Trương Ba đến dẫn chồng về.

CẢNH 4

Hàng thịt đã chết bỗng sống dậy nhưng không nhận vợ con Vợ Trương Ba đến, Trương Ba đòi theo về Hai người vợ giành nhau.

CẢNH 5

Trương Ba giờ đây thay đổi tính nết: ăn nhiều, uống rượu, cộc cằn, thô lỗ làm vợ, con, cháu rất buồn

Lí trưởng đến sách nhiễu, buộc Trương Ba phải ở nhà vợ hàng thịt, đến khuya mới được về.

Ban ngày, Trương Ba ở nhà vợ hàng thịt, mổ lợn, được ăn uống no say, vợ hàng thịt ve vãn, Trương Ba cũng xiêu lòng, rồi giật mình, đau khổ.

CẢNH 6

CẢNH 7 – ĐOẠN TRÍCH

Trương Ba bị người thân xa lánh.

- Bạn không đánh cờ nữa, vì nước cờ

- Trương Ba gọi Đế Thích xuống nói

nỗi khổ của mình, tranh luận về lẽ

sống chết.

- Đế Thích đề nghị cho hồn Trương

ba nhập vào xác cụ Tị vừa chết hoặc

nhập vào xác Đế Thích.

- Trương Ba quyết không nhập vào

xác ai, xin được chết, trả xác cho

MÀN KẾT

3 §o¹n trÝch

a VÞ trÝ:

- TrÝch tõ c¶nh VII vµ ®o¹n kÕt cña vë kÞch.

- Thuéc phÇn cao trµo vµ më nót trong qu¸ tr×nh vËn

Sơ l ợc cảnh tr ớc đoạn trích

Nhân hậu, trong sạch, ngay thẳng

Uống r ợu, ham bán thịt, không mặn mà với chơi cờ

Thô lỗ, phũ phàng

Thú vui tao nhã,

trí tuệ chơi cờ với n ớc

đi khoáng hoạt

Trú nhờ thể xác dung tục của hàng thịt

Tr ơng

Ba

Tr ơng Ba ý thức đ ợc điều đó

nh ng không thể giải quyết

Màn đối thoại giữa hồnTr ơng

và ng ời thân

Hồn và Xác đối thoại

-> Hồn đau khổ, bế tắc

Hồn Trương Ba gặp gỡ

Đế Thích-> Đấu tranh để lựa chọn cách sống.

- Nghệ thuật tạo xung đột kịch:

liên hoàn và tăng cấp

-Nghệ thuật tạo xung đột kịch

liên hoàn và tăng cấp

II ĐỌC HiỂU VĂN BẢN

Hướng dẫn đọc

Đọc phân vai:

giọng kể chuyện

1 Màn đối thoại giữa hồn Trương Ba

và xác hàng thịt

- Xoáy vào hiện thực bi kịch của hồn:

“linh hồn mờ nhạt”, “không tách ra

khỏi tôi được đâu”, “ông đã biết tiếng

nói của tôi rồi, đã luôn luôn bị tiếng

nói ấy sai khiến”

-Khi ông đứng bên cạnh vợ tôi, tay

chân run rẩy, hơi thở nóng rực, cổ

nghẹn lại…, “Chẳng lẽ ông không xao

xuyến”, “Để thỏa mãn tôi, chẳng nhẽ

ông không tham dự chút đỉnh gì?”

-Đưa ra giao kèo thỏa hiệp để chung

sống

- Phủ định tiếng nói của Xác: “chỉ là vỏ

bề ngoài, không có ý nghĩa gì hết, không có tư tưởng, không có cảm xúc”

- Kiên quyết phủ định: “là mày chứ, chân tay mày, hơi thở mày”

- Bất lực: “Ta… ta đã bảo mày im đi”, bịt tai lại, than bất lực

Hån Tr ¬ng Ba

X¸c hµng thÞt

Mục đích Cử chỉ Xưng hô Giọng điệu, vị thế

3

Nhóm 4

THẢO LUẬN : Qua màn đối thoại giữa hồn

Trương Ba và xác hàng thịt, hãy xác định :

®i linh hån cao khiÕt

L¾c ®Çu; Buồn rầu;

Nhận xột chung

1 Kết quả:Trong cuộc đối thoại này, xác thắng thế

2 ý nghĩa:

- Thực ra, đây là cuộc đấu tranh giữa vật chất và ý thức Hai thứ luôn

đối nghịch song tồn tại song song, không thể tách rời Nh ng vật chất quyết định ý thức Đoạn đối thoại đã phê phán lối sống quá thiên về tinh thần mà quên vật chất

- Ngoài ra, hồn còn t ợng tr ng cho phần ng ời, xác là phần con Phần con và phần ng ời phải hài hòa nh g phần con có tr ớc nên nó chiếm u thế hơn hẳn

- Cao hơn đây còn là cuộc đấu tranh giữa cái dung tục, tầm th ờng và cái cao khiết Trong cuộc sống, ng ời ta luôn v ơn tới cái cao khiết

song phải tỡm đ ợc môi tr ờng thích hợp để nuôi d ỡng nó, không thể

để nó trong thân xác dung tục đ ợc

3 Nghệ thuật:

- Kết hợp đối thoại phân thân và độc thoại tạo sự độc đáo cho vở kịch

đồng thời khắc họa sâu sắc tâm lí nhân vật

- Hỡnh ảnh ẩn dụ: hồn xác có ý nghĩa lớn– xác có ý nghĩa lớn

2 Màn đối thoại giữa hồn Trương Ba

Nguyên nhân ?

Phản ứng của cháu gái ra sao?

Nguyên nhân ?

Tâm trạng của T.Ba

ra sao ? Nguyên nhân ?

Nhóm 1 Nhóm 2 Nhóm 3 Nhóm 4

NGƯỜI THÂN TRƯƠNG BA

MQH Phản ứng N.nhân Tâm trạng N.nhân Vợ

Nhận thấy sự thay đổi của chồng và đau khổ trước cảnh chồng chung

- Vẻ mặt :

thẩn thờ, lặng ngắt như tảng đá.

- Cử chỉ : tay

ôm đầu.

- Giọng

điệu : nhẫn nhục, cầu cứu

-> Vô cùng đau đớn, bế tắc.

Hiểu những gì mình đã, đang và

sẽ làm cho người thân là rất tệ hại mặc dù không hề muốn.

Thông cảm và xót thương

Quyết liệt và

dữ dội Tâm hồn tuổi thơ trong sạch, không

chấp nhận sự dung tục

Ông bây giờ còn biết đến ai

nữa ! đi biệt… để ông được thảnh thơi…với cô hàng thịt…

Ông đâu còn là ông nữa ?

Con sợ lắm, bởi con cảm thấy, đau đớn thấy…mỗi ngày thầy một đổi khác dần, mất mát dần, tất cả cứ như lệch lạc, nhòa mờ dần đi, đến

nỗi có lúc chính con cũng không nhận

ra thầy nữa…

Ông nội tôi chết rồi Nếu ông nội tôi hiện

về được, hồn ông nội tôi sẽ bóp cổ ông lúc

ông chiết cây cam, bàn tay giết lợn của ông làm gãy

tiệt cái chồi non, chân ông to bè như cái xẻng, giẫm

lên nát cả cây sâm quý mới ươm ! Ông nội

tôi đời nào thô lỗ, phũ phàng như vậy !

Thấu hiểu nhưng đau lòng nhận thấy bố ngày một khác

So sánh với tâm trạng và thái độ của Trương Ba ở phần kết màn đối thọai với

vô cùng đau đớn song kiên quyết, dứt khóat không sống chung với xác thịt dung tục.

Đỉnh điểm của bi kịch : nhân vật không thỏa hiệp

mà đấu tranh mạnh mẽ, quyết liệt -> vẻ đẹp tâm hồn cao quý của người lao động trong cuộc đấu tranh với cái dung tục để tự hòan thiện nhân cách.

-Những câu hỏi mang tính tự vấn

“Nh ng lẽ nào ta lại chịu thua mày, khuất phục mày và tự

đánh mất mình? Nh ng có thật là không còn cách nào khác?” -> Bộc lộ thái độ quyết liệt trong tranh đấu

- “Không cần cái đời sống do mày mang lại! Không cần!”

hàng thịt.

* Màn đối thoại giữa hồn Trương Ba và Đế Thích :

c Màn đối thoại với ế Thích: Đế Thích:

Hãy chỉ ra sự khác nhau trong quan niệm của

Tr ơng Ba và Đế Thích về ý nghĩa

“toàn vẹn”

=> Đế Thích có cái nhìn quan liêu hời hợt về cuộc sống con ng ời nói chung và với Tr ơng Ba nói riêng

-> Thứ nhất, con ng ời là một thể thống nhất, hồn và xác phải hài hòa

-> Thứ hai, khi sống nhờ, sống gửi th ỡ cuộc sống ấy thật vô nghĩa

-> Lòng tốt hời hợt đẩy ng ời khác vào nghịch cảnh, vào bi kịch ->Khát vọng mãnh liệt của con ng ời trong cuộc đấu tranh

quyết liệt chống lại sự dung tục, giả tạo để bảo vệ quyền đ ợc sống toàn vẹn hợp với lẽ tự nhiên cùng sự hoàn thiện nhân

cách.

- Đế Thích định tiếp tục sửa sai của mình và của Tây Vương Mẫu bằng một giải pháp khác là cho hồn Trương Ba nhập vào xác cu Tị

Trương Ba hình dung cuộc sống tiếp tục trong thân xác trẻ con với bao nhiêu rắc rối, phiền lụy hơn -> quyết định :

+ Yêu cầu Đế Thích dùng phép làm cho cu Tị sống lại.

+ Sẵn sàng chết vĩnh viễn, không muốn và không thể nhập vào thân xác của bất kì ai nữa.

* Màn kết :

Trương Ba trả lại xác cho anh hàng thịt,

chấp nhận cái chết để linh hồn được trong sạch

và hóa thân vào các sự vật thân thương,

tồn tại vĩnh viễn bên cạnh những người thân

yêu của mình.

Cuộc sống lại tuần hoàn theo quy luật muôn đời Cái thiện, cái đẹp và

sự sống đích thực đã chiến thắng.

Lời Tr ơng Ba:

ánh lửa bà nấu cơm, cầu ao bà vo gạo, trong cái cơi bà đựng trầu,

- Không phải m ợn thân ai cả, tôi vẫn ở đây, trong v ờn cây nhà ta, trong những điều tốt lành của cuộc đời, trong mỗi trái cây cái Gái nâng niu…

Lời của cái Gái

- Cho nó mọc thành cây mới Ông nội tớ bảo vậy Những cây sẽ nối nhau mà lớn khôn Mãi mãi…

=> Ngôn ngữ nhân vật nhẹ nhàng, sâu lắng giàu chất trữ tình, đằm thắm bay bổng.

Bµi häc:

Qua đoạn trích vở kịch Hồn Trương Ba da hàng

thịt, Lưu Quang Vũ muốn gửi tới người đọc thông

điệp: Được sống làm người quý gía thật, nhưng được sống đúng là mình, sống trọn vẹn những giá trị mình vốn có và theo đuổi còn quý giá hơn Sự sống chỉ thực sự có ý nghĩa khi con người phải luôn luôn biết đấu tranh với những nghịch cảnh, với chính bản thân, chống lại sự dung tục, để hoàn thiện nhân cách và vươn tới những giá trị tinh thần cao quý.

Néi dung

III TỔNG KẾT

V LUYỆN TẬP: Chọn phương ỏn đỳng

trọn vẹn với giá trị mình vốn có và luôn tự mình đấu tranh với những nghịch cảnh để hoàn thiện nhân cách và v ơn tới những giá trị tinh thần cao quý

giỳp con người sống thanh cao, trong sỏng, đẹp đẽ và chiến thắng tất cả những nghịch cảnh ộo le của cuộc sống

giỳp con người tồn tại, để hưởng thụ tất cả những giỏ trị của cuộc đời ban tặng cho con người

Một trong những bài học mà chỳng ta rỳt ra qua đoạn trớch Hồn Trương Ba da hàng thịt là:

“Kịch của Lưu Quang Vũ không những đem hơi thở tươi rói của xã hội vào từng phân cảnh mà người xem còn tìm ra ở đấy chất sáng tạo đương đại trên từng vai diễn cũng như

trong cách dàn dựng sân khấu.”