Tuan 21 Ngu van 9

MỤC ĐÍCH KIỂM TRA - Biết cách viết một bài văn nghị luận về một sự việc , hiện tượng hoàn chỉnh - Phát hiện, tiếp cận, xử lý nhanh vấn đề; phân tích đề, lập dàn ý, viết bài văn Nghị luận[r]

Trang 1

Tuần: 21 Ngày soạn: 16/01/2016 Tiết PPCT: 101 Ngày dạy: 18/01/2016

Văn bản: CHUẨN BỊ HÀNH TRANG VÀO THẾ KỈ MỚI

Vũ Khoan

A MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT

- Nghệ thuật lập luận, giá trị nội dung và ý nghĩa thực tiến của văn bản

- Học tập cách trình bày một vấn đề có ý nghĩa thời sự

B TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG, THÁI ĐỘ

1 Kiến thức:

- Tính cấp thiết của vấn đề được đề cập đến trong văn bản

- Hệ thống luận cứ và phương pháp lập luận trong văn bản

2 Kĩ năng:

- Biết cách đọc – hiểu văn bản nghị luận về vấn đề xã hội

- Trình bày những suy nghĩ, nhận xét, đánh giá về một vấn đề xã hội

- Rèn thêm cách viết đoạn văn, bài văn nghị luận về một vấn đề xã hội

3 Thái độ: Có ý thức, phương pháp trình bày một vấn đề có ý nghĩa xã hội

C PHƯƠNG PHÁP

- Phát vấn, đàm thoại, giảng bình, phương pháp khăn phủ bàn, …

D TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1 Ổn định lớp (1’): Kiểm diện HS 9A1: ………

2 Kiểm tra bài cũ (4’): Văn bản “Tiếng nói của văn nghệ” có mấy luận điểm, là những luận điểm

nào? Em có nhận xét như thế nào về bố cục, về cách viết, về giọng văn của tác giả đã sử dụng trong văn bản?

3 Bài mới (40’):

* Vào bài (2’): Thanh niên Việt Nam ta đã và đang chuẩn bị những gì trong hành trang của mình khi bước vào thế kỉ XXI Liệu đất nước ta có thể sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không? Một trong những lời khuyên, những lời trò chuyện về một trong những nhiệm vụ quan trong hàng đ uầ

c a thanh niên đ c th hi n trong bài ngh lu n c a đ ng chí Phó Th t ng V Khoan vi t nhânủ ượ ể ệ ị ậ ủ ồ ủ ướ ũ ế

d p đ u n m 2001.ị ầ ă

HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS NỘI DUNG BÀI DẠY

GIỚI THIỆU CHUNG (5’)

GV: Dựa vào phần chú thích * trong SGK,

hãy giới thiệu những nét chính về tác giả

HS tìm hiểu trả lời.

GV: Cho biết hoàn cảnh ra đời của văn bản?

HS trả lời, GV nhận xét

GV: Văn bản này thuộc kiểu văn bản gì?

HS: Trả lời.

ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN (30’)

* Đọc – Tìm hiểu từ khó ( 10’)

GV: Yêu cầu học sinh đọc to, rõ ràng, mạch

lạc, tình cảm phấn chấn GV đọc mẫu, mời

HS đọc

GV: nhận xét cách đọc.

GV giải thích từ khó: Thế giới mạng, bóc

ngắn cắn dài, kinh tế tri thức,…

* Tìm hiểu văn bản (17’)

GV: Văn bản này có bố cục mấy phần? Nội

I GIỚI THIỆU CHUNG

1 Tác giả: Vũ Khoan - nhà hoạt động chính trị,

nhiều năm là Thứ trưởng Bộ Ngoại giao, Bộ Trưởng Bộ Thương mại, nguyên là Phó Thủ tướng Chính phủ

2 Tác phẩm:

a Hoàn cảnh: Viết đầu năm 2001, thời điểm

chuyển giao giữa hai thế kỉ, hai thiên niên kỉ

b Kiểu loại văn bản: Nghị luận về một vấn đề xã

hội, giáo dục

II ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN

1 Đọc – Tìm hiểu từ khó:

2 Tìm hiểu văn bản:

a Bố cục: 3 phần

Phần 1: Đặt vấn đề

Phần 2: Giải quyết vấn đề

Trang 2

dung từng phần.

GV: Quan sát toàn bộ văn bản xác định luận

điểm trung tâm và hệ thống luận cứ trong

văn bản?

GV: Phần giải quyết vấn đề tác giả đưa ra

luận cứ nào?

GV: Để làm rõ luận cứ người viết đã dùng

những dẫn chứng nào?

HS: + Trong nền kinh tế tri thức, trong thế kỉ

XXI vai trò con người càng nổi trội

+ Một thế giới khoa học công nghệ phát triển

nhanh

+ Sự giao thoa, hội nhập giữa các nền kinh tế

ngày càng sâu rộng

GV: Bối cảnh mới đặt ra những mục tiêu

nhiệm vụ gì?

HS: Trả lời

HS đọc đoạn 4 + đoạn 5 (Phần 2)

GV: Tác giả đã nêu những cái mạnh, cái yếu

nào của con người Việt Nam? Nguyên nhân

vì sao có cái yếu?

GV: So với đoạn 4 thì ở đoạn 5 tác giả phân

tích những cái mạnh, cái yếu của người Việt

Nam như thế nào? Ông sử dụng những thành

ngữ nào? Tác dụng?

GV: Đọc đoạn 6 và đoạn 7? Phát hiện những

cái mạnh, cái yếu trong tính cách và thói

quen của người Việt Nam?

GV: Em có nhận xét như thế nào về cách lập

luận của tác giả? (Cụ thể, rõ ràng, lôgíc) Sức

thuyết phục cao

* Tổng kết (3’)

GV: Nêu nhận xét của em về nghệ thuật và

nội dung của văn bản?

HS: Đọc Ghi nhớ

GV: Hãy tìm một số câu thành ngữ, tục ngữ

nói về điểm mạnh, điểm yếu của con người

Việt Nam Bảng phụ + Phiếu học tập

Nói về điểm mạnh của người Việt Nam

- Uống nước nhớ nguồn - Miệng nói tay làm

*Nói về điểm yếu của người Việt Nam

- Đủng đỉnh như chĩnh trôi sông

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC (3’)

- HS viết đoạn văn nghị luận trình bày ý kiến

Phần 3: Kết thúc vấn đề

b PTBĐ: Lập luận giải thích

c Phân tích:

c1 Đặt vấn đề

- Đối tượng: Lớp trẻ Việt Nam

- Nội dung: Cần nhận ra những cái mạnh, cái yếu

của người Việt Nam

- Mục đích: rèn những thói quen tốt.

→ Nêu vấn đề trực tiếp, rõ ràng, ngắn gọn

c2 Giải quyết vấn đề

* Chuẩn bị bản thân con người là quan trọng nhất:

- Con người là động lực phát triển của lịch sử

- Nền kinh tế tri thức phát triển mạnh thì vai trò của con người càng nổi trội

→ Con người là nhân tố quyết định vận mệnh tương lai của đất nước

* Bối cảnh chung của thế giới đặt ra những mục tiêu, nhiệm vụ nặng nề:

- Thoát khỏi tình trạng ngèo nàn lạc hậu

- Đẩy mạnh Công nghiệp hóa, hiện đại hóa

- Tiếp cận kinh tế tri thức

* Điểm mạnh, điểm yếu của người Việt Nam:

- Thông minh, nhạy bén với cái mới có tầm quan trọng hàng đầu và lâu dài

-> Cái yếu là thiếu kiến thức, kĩ năng thực hành

- Cần cù, sáng tạo trong công việc đáp ứng với thực

tế cuộc sống hiện đại

-> Cái yếu đó là thiếu tỉ mỉ

- Đoàn kết, thương yêu, giúp đỡ nhau trong lịch sử dựng, giữ nước

-> Thực tế hiện nay còn đố kị nhau

- Bản tính thích ứng nhanh -> Cái yếu: Kì thị kinh doanh + thói quen bao cấp,

ỷ lại, kém năng động, tự chủ, khôn vặt,…

=>Cách nhìn thấu đáo sự việc, nắm được ưu điểm để phát huy và khắc phục cái yếu để phát triển.

3 Tổng kết:

a Nghệ thuật:

- Sử dụng nhiều thành ngữ, tục ngữ thích hợp làm cho câu văn sinh động, cụ thể, lại vừa ý vị, sâu sắc

mà vẫn ngắn gọn

- Sử dụng ngôn ngữ báo chí gắn với đời sống bởi cách nói giản dị, trực tiếp, dễ hiểu; lập luận chặt chẽ, dẫn chứng tiêu biểu, thuyết phục

b Nội dung

c Ý nghĩa: Những điểm mạnh, điểm yếu của con người Việt Nam; từ đó cần phát huy những điểm mạnh, khắc phục những hạn chế để xây dựng đất nước trong thế kỉ mới

III HƯỚNG DẪN TỰ HỌC

Trang 3

của mình về vấn đề chặt phá rừng làm rẫy ở

địa phương * Bài cũ: - Lập lại hệ thống luận điểm của văn bản

- Luyện tập viết đoạn văn, bài văn nghị luận trình bày những suy nghĩ về một vấn đề xã hội

* Bài mới: Soạn bài: “Chó sói và cừu trong thơ”

-Ngụ ngôn của La-phông-ten

E RÚT KINH NGHIỆM

………

******************************

Tiếng Việt: CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP

- Nắm được đặc điểm và công dụng của các thành phần biệt lập tình thái, cảm thán trong câu

- Biết đặt câu có thành phần tình thái, cảm thán

- Đặc điểm của thành phần tình thái, cảm thán

- Công dụng của thành phần tình thái, cảm thán

2 Kĩ năng:

- Nhận biết thành phần tình thái, cảm thán

- Đặt câu có thành phần tình thái, cảm thán

3 Thái độ: Có ý thức sử dụng thành phần tình thái, cảm thán trong giao tiếp

- Phát vấn, giải thích, phân tích, thảo luận nhóm…

1 Ổn định lớp (1’): Kiểm diện HS 9A1:

2 Kiểm tra bài cũ (5’):

- Thế nào là khởi ngữ ? Cho ví dụ cụ thể ?

- Viết lại các câu sau đây bằng cách chuyển phần gạch dưới thành phần khởi ngữ:

Tôi biết rồi nhưng tôi chưa nói được nói

Tôi cứ ở nhà tôi, làm việc của tôi

3 Bài mới (39’):

* Vào bài (2’): GV lấy ví dụ rồi dẫn vào bài mới HS xác định cấu trúc câu ở ví dụ dưới đây:

VD: Hình như, cô ấy/ không đến.

(?) (CN) (VN)

TÌM HIỂU CHUNG (17’)

HS đọc (SGK 18)

GV: Các từ ngữ: “chắc”, “có lẽ”, trong những câu trên

thể hiện nhận định của người nói đối với sự việc nêu ở

trong câu như thế nào?

HS: “Chắc”, “có lẽ” là nhận định của người nói đối

với sự việc được nói trong câu:

GV: Nếu không có những từ “chắc”, “có lẽ:” nói trên

thì nghĩa sự việc của câu chứa chúng có khác đi không

? Vì sao ?

GV: Các từ “chắc”, “có lẽ” được gọi là thành phần

I TÌM HIỂU CHUNG

1 Khái niệm về thành phần tình thái

* Ví dụ (SGK /18)

“Chắc”, “có lẽ” là nhận định của người nói đối với sự việc được nói trong câu:

- “chắc” thể hiện độ tin cậy cao,

- “có lẽ”: thể hiện độ tin cậy thấp hơn

=> Thành phần tình thái được dùng để thể

hiện cách nhìn của người nói đối với sự

Trang 4

tình thái Em hiểu thế nào là thành phần tình thái?

GV: Tìm những câu thơ, câu văn dùng thành phần

tình thái hay trong chương trình Ngữ Văn

VD: 1- “Sương chùng chình qua ngõ

Hình như thu đã về” ( “Sang thu”- Hữu Thỉnh)

2- “Lần đầu tiên trong lịch sử Việt Nam và có lẽ

cả thế giới, có một vị Chủ tịch nước lấy chiếc nhà sàn

nhỏ bằng gỗ bên cạnh chiếc ao làm “cung điện” của

mình.(“Phong cách Hồ Chí Minh”- Lê Anh Trà)

HS đọc (SGK 18) chú ý các từ gạch chân.

GV: Các từ ngữ “ồ”, “trời ơi” trong những câu trên có

chỉ sự vật hay sự việc gì không?

HS: Các từ ngữ: “ồ”, “trời ơi” không chỉ sự vật sự

việc

GV: Các từ “ồ ”, “trời ơi” được dùng để làm gì?

GV: Các từ “ồ ”, “trời ơi” được gọi là thành phần cảm

thán Em hiểu như thế nào là thành phần cảm thán?

GV: Tìm những câu thơ, câu văn dùng thành phần

cảm thán hay trong chương trình Ngữ Văn

HS: VD “Ôi kỳ lạ và thiêng liêng – bếp lửa”

GV: Các thành phần tình thái và thành phần cảm thán

được gọi là các thành phần biệt lập Vậy em hiểu thế

nào là thành phần biệt lập?

1 HS đọc ghi nhớ

LUYỆN TẬP (17’)

- Một học sinh đọc yêu cầu của bài tập

- Học sinh lên bảng làm bài tập

- Học sinh khác nhận xét bổ sung (nếu có)

- Giáo viên nhận xét, đánh giá

-1HS đọc theo yêu cầu BT- thảo luận nhóm – 3 phút –

4 nhóm

Các nhóm nhận xét, Gv bổ sung

-1HS lên bảng làm bài tập

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC (3’)

Đoạn văn tham khảo:

Lan là người bạn tôi thương yêu nhất Bạn ấy là người

vui tính Hình như, mọi suy nghĩ của tôi Lan đều biết,

chỉ cần nhìn qua ánh mắt Chúng tôi chơi thân với

nhau từ nhỏ, nên rất hiểu nhau Đã nhiều lần tôi rất tự

hào và thốt lên rằng: “Ôi, cảm ơn trời đã ban cho

chúng con một tình bạn chân thật!”

việc được nói đến trong câu

2 Khái niệm thành phần cảm thán

* Ví dụ (SGK /18)

a- Ồ, sao mà độ ấy vui thế

( Kim Lân, “Làng”) b- Trời ơi, chỉ còn có 5 phút

(Nguyễn Thành Long, “Lặng lẽ Sa Pa ”)

- Các từ ngữ: “ồ”, “trời ơi” không chỉ sự vật sự việc

- Các từ “ồ ”, “trời ơi” không dùng để gọi

ai cả chúng chỉ giúp người nói giãi bày nỗi lòng của mình

=> Các thành phần cảm thán được dùng để

bộc lộ tâm lý của người nói ( vui, buồn, mừng, giận )

II LUYỆN TẬP

Bài 1/19 Thành phần tình thái

Thành phần cảm thán

a Có lẽ

c Hình như d.Chả nhẽ

b Chao ôi

Bài 2/19: Dường như - hình như, có vẻ

như, có lẽ, chắc là, chắc hẳn, chắc chắn

Bài 3/19

- Chắc, hình như, chắc chắn thì chắc chắn

có độ tin cậy cao nhất; hình như có độ tin cậy thấp nhất Tác giả chọn từ chắc vì niềm tin vào sự việc có thể diễn ra theo 2 khả năng:

+ Thứ nhất theo tình cảm huyết thống thì

sự việc sẽ phải diễn ra như vậy + Thứ hai do thời gian và ngoại hình, sự việc cũng có thể diễn ra khác đi

* Bài cũ: Hệ thống toàn bài Học bài, làm

lại các bài tập Viết đoạn văn chứa thành phần tình thái và cảm thán

* Bài mới: Chuẩn bị bài: Các thành phần

biệt lập (tiếp)

………

Trang 5

*****************************

Tiếng Việt: CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP (tt)

- Nắm được đặc điểm và công dụng của các thành phần gọi đáp, phụ chú trong câu

- Biết đặt câu có thành phần gọi đáp, phụ chú

- Đặc điểm của thành phần gọi đáp, phụ chú

- Công dụng của thành phần gọi đáp, phụ chú

2 Kĩ năng:

- Nhận biết thành phần gọi đáp, phụ chú

- Đặt câu có thành phần gọi đáp, phụ chú

3 Thái độ: Có ý thức sử dụng thành phần gọi đáp, phụ chú trong giao tiếp

- Phát vấn, tích hợp, phân tích, thảo luận nhóm…

1 Ổn định lớp (1’): Kiểm diện HS 9A1:………

2 Kiểm tra bài cũ (4’): Kể tên các thành phần biệt lập đã học? Tác dụng của nó?

3 Bài mới (40’):

* Vào bài (2’): Các em đã học thành phần cảm thán, thành phần tình thái trong câu mặc dù nó không

tham gia vào việc diễn đạt sự việc của câu xong nó cũng có những tác dụng nhất định Hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu tiếp những thành phần biệt lập đó

TÌM HIỂU CHUNG

GV cho HS đọc ví dụ a,b (I) ở SGK/31

GV: Trong số các từ in đậm từ ngữ nào dùng

để gọi? Từ ngữ nào dùng để đáp?

GV: Những từ ngữ dùng để gọi đáp có tham

gia diễn đạt nghĩa sự việc của câu hay không?

Tại sao?

GV: Trong các từ gọi đáp ấy từ ngữ nào được

dùng để tạo lập cuộc thoại, từ ngữ nào được

dùng để duy trì cuộc thoại?

GV: Thế nào là thành phần gọi - đáp?

GV cho HS đọc ví dụ a,b(II) ở bảng phụ ghi ở

sgk/32

GV: Nếu lược bỏ các từ ngữ in đậm, nghĩa sự

việc của mỗi câu trên có thay đổi không? Vì

sao?

GV: Trong câu a các từ ngữ in đậm được thêm

vào để chú thích cho cụm từ nào?

GV: Trong câu b cụm chủ - vị in đậm chú thích

điều gì? Công dụng của các từ in đậm trong

câu? Vị trí của nó?

GV: Thế nào là thành phần phụ chú? Cho ví

dụ?

LUYỆN TẬP

- HS thảo luận nhóm bài tập 1/ 32 (3phút) HS

I TÌM HIỂU CHUNG

1 Thành phần gọi – đáp:

* Ví dụ:

- Này: dùng để gọi,tạo lập cuộc thoại,mở đầu sự

giao tiếp

-Thưa ông: dùng để đáp, duy trì cuộc thoại,thể

hiện sự hợp tác đối thoại

- Những từ đó không nằm trong sự việc được diễn đạt

=> Thành phần gọi - đáp

* Ghi nhớ 1 SGK /32

2 Thành phần phụ chú:

*Ví dụ:

a.Không vì từ in đậm là thành phần phụ

b Câu (a) chú thích cho cụm từ “đứa con gái duy nhất của anh”

c.Ở câu (b): cụm Chủ -Vị chỉ việc diễn ra trong tâm trí của tác giả

=> Thành phần phụ chú

* Ghi nhớ 2 SGK / 32

II LUYỆN TẬP Bài 1

- Từ dùng để gọi: Này

Trang 6

nhóm khác nhận xét GV bổ sung

Học sinh đọc to bài tập 2  xác định yêu cầu?

Tìm thành phần gọi - đáp trong câu ca dao?

Lời gọi - đáp đó hướng đến ai? Một học sinh

nhận xét, bổ sung  Giáo viên nhận xét, đánh

giá

Học sinh đọc to yêu cầu bài tập 3 Xác định

theo yêu cầu? Từng đoạn trích  học sinh nhận

xét, bổ sung  Giáo viên nhận xét, đánh giá

- GV gọi HS làm bài 4

- GV nhận xét, bổ sung

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC

Đoạn văn tham khảo: Lan là người bạn tôi

thương yêu nhất Bạn ấy là người vui tính

Hình như, mọi suy nghĩ của tôi Lan đều biết,

chỉ cần nhìn qua ánh mắt Chúng tôi chơi thân

với nhau từ nhỏ, nên rất hiểu nhau Đã nhiều

lần tôi rất tự hào và thốt lên rằng: “Ôi, cảm ơn

trời đã ban cho chúng con một tình bạn chân

thật!”

- Từ dùng để đáp: Vâng

- Quan hệ:trên - dưới

Bài 2

- Cụm từ dùng để gọi: Bầu ơi

- Đối tượng hướng tới của sự gọi: Tất cả các thành viên trong cộng đồng người Việt

Bài 3

a)- “Kể cả anh”

-> Giải thích cho cụm từ “mọi người”

b)- “Các thầy cô…người mẹ”

->Giải thích cho cụm từ “những người … này” c)- “Những người thực sự của …kỉ tới”

->Giải thích cho cụm từ “lớp trẻ”

d)- “Có ai ngờ” ->Thể hiện sự ngạc nhiên của nhân vật “Tôi”

- “Thương thương quá đi thôi”-> Thể hiện tình cảm trìu mến của nhân vật “Tôi” với nhân vật

“Cô bé nhà bên”

Bài 4 : Các thành phần phụ chú ở bài tập 3 liên

quan đến những từ ngữ mà nó có nhiệm vụ giải thích hoặc cung cấp thông tin phụ về thái độ, suy nghĩ, tình cảm của các nhân vật đối với nhau

* Bài cũ: Hệ thống toàn bài Học bài, làm lại các

bài tập Viết đoạn văn chứa thành phần tình thái

và cảm thán

* Bài mới: Chuẩn bị bài: Viết bài Tập làm văn

số 5

………

*******************************

Tuần: 21 Ngày soạn: 16/01/2016 Tiết PPCT: 104-105 Ngày dạy: 20/01/2016

VIẾT BÀI TẬP LÀM VĂN SỐ 5 NGHỊ LUẬN VỀ MỘT SỰ VIỆC, HIỆN TƯỢNG TRONG ĐỜI SỐNG XÃ HỘI

I MỤC ĐÍCH KIỂM TRA

- Biết cách viết một bài văn nghị luận về một sự việc , hiện tượng hoàn chỉnh

- Phát hiện, tiếp cận, xử lý nhanh vấn đề; phân tích đề, lập dàn ý, viết bài văn Nghị luận

- Nghiêm túc, hăng say làm bài, độc lập tự chủ và thể hiện tri thức, tầm tư tưởng của người viết

II HÌNH THỨC KIỂM TRA

- Hình thức: Tự luận

- Cách tổ chức kiểm tra: Học sinh làm kiểm tra phần tự luận: 90 phút

III BIÊN SOẠN ĐỀ KIỂM TRA

Một hiện tượng khá phổ biến hiện nay là vứt rác ra đường hoặc những nơi công cộng Em hãy viết bài văn nêu suy nghĩ của mình về vấn đề trên

IV HƯỚNG DẪN CHẤM, BIỂU ĐIỂM

Trang 7

Một hiện tượng khá phổ biến hiện nay là vứt rác ra đường hoặc những nơi công

cộng Em hãy viết bài văn nêu suy nghĩ của mình về vấn đề trên

*Yêu cầu về kĩ năng :

- Viết đúng thể loại văn nghị luận về sự vật, hiện tượng trong xã hội.

- Nội dung: Trình bày được tình trạng, hậu quả, biện pháp khắc phục của việc

vứt rác thải bừa bãi

- Hình thức: Đảm bảo bố cục 3 phần chặt chẽ, trình bày sạch sẽ, khoa học

*Yêu cầu về kiến thức : HS có nhiều cách trình bày khác nhau nhưng phải đảm

bảo các ý cơ bản sau:

a Mở bài

- Giới thiệu hiện tượng vứt rác bừa bãi là phổ biến hiện nay

- Nêu khái quát tác hại của việc làm này

b.Thân bài

- Thực trạng của việc vứt rác bừa bãi hiện nay

- Phân tích những nguyên nhân

- Đánh giá tác hại

- Biện pháp khắc phục

c Kết bài

- Khẳng định, phủ định vấn đề vứt rác bừa bãi

- Rút ra bài học cho bản thân

1.0 điểm

0.75điểm 7.5điểm

0.75điể m

IV XEM XÉT LẠI VIỆC BIÊN SOẠN ĐỀ KIỂM TRA

………

…

Định dạng
Số trang	7
Dung lượng	23,87 KB