Một số đặc trưng của tính cách người huế

Tính cách dân tộc, cũng như tính cách của con người một khu vực, một địa phương được xem như là những đặc điểm tâm lý bền vững được hình thành qua hoạt động lao động, sản xuất, hoạt động

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Huế - Di sản văn hóa của nhân loại từ lâu đã trở thành một điểm đến hấp dẫn của du khách trong nước và quốc tế Huế đẹp không chỉ bởi những cảnh sắc thiên nhiên, không chỉ vì những lăng tẩm, đền đài mà Huế còn quyến rũ bởi những nét độc đáo khác Đó chính là văn hóa của người Huế Trải qua bao thăng trầm của lịch sử, sự ảnh hưởng sâu sắc của Nho giáo, Phật giáo và những điều kiện tự nhiên về kinh tế xã hội đã làm cho vùng đất

cố đô có những nét đặc trưng rất khác biệt so với các vùng khác ở Việt Nam Nền văn hóa Huế là sự kết hợp chặt chẽ, gắn kết giữa những điều kiện

tự nhiên, điều kiện kinh tế, điều kiện xã hội và con người Bởi vậy nó tạo nên cho vùng đất cố đô này sự đa dạng, phong phú và những nét đặc trưng khác biệt với những nền văn hóa khác trên đất nước, trong khu vực và xa hơn nữa là thế giới Và cũng chính sự phong phú, đa dạng, những nét đặc trưng văn hóa đã tạo cho con người ở vùng đất cố đô có những nét tính cách đặc biệt, mới mẻ và đầy bí ẩn

Tính cách dân tộc, cũng như tính cách của con người một khu vực, một địa phương được xem như là những đặc điểm tâm lý bền vững được hình thành qua hoạt động lao động, sản xuất, hoạt động sống hàng ngày và

nó gắn bó rất chặt chẽ với văn hóa của địa phương, của khu vực và của dân tộc đó

Nghiên cứu những đặc điểm tâm lý của người Huế nói chung, và tính cách người Huế nói riêng là vấn đề còn rất ít nhà nghiên cứu quan tâm và tìm đến các đề tài này, nếu không nói là chúng ta vẫn còn chưa có những nghiên cứu như vậy Song, đây lại là vấn đề nghiên cứu rất cần thiết Nó có

ý nghĩa thiết thực cho việc giáo dục, phát triển kinh tế - xã hội của thành phố cố đô này Chúng ta cần phải phát huy những nét tính cách tích cực và khắc phục những nét tính cách còn hạn chế trong bối cảnh phát triển kinh tế

- xã hội của Huế hiện nay Đặc biệt trong xu thế phát triển, hội nhập, việc nghiên cứu tính cách của người Huế vừa có ý nghĩa lí luận, vừa có ý nghĩa thực tiễn Nó sẽ là cơ sở khoa học để chúng ta hiểu sâu hơn về cách ứng xử, cách sống của người Huế nói riêng và con người Huế nói chung

Với những lý do đó, đã tạo cho bản thân chúng tôi nguồn cảm hứng

để tìm đến với đề tài nhằm tìm tòi, mở rộng mở rộng hiểu biết của bản thân hơn về văn hóa - tính cách con người Huế Bản thân chúng tôi vốn dĩ sinh ra

và lớn lên ở những miền đất khác nhau, có những nền văn hóa hoàn toàn khác lạ so với mảnh đất cố đô này Khi bước chân vào học ở trường Đại học Khoa học Huế vẫn chưa hiểu hết được tính cách của con người ở đây nên

bản thân chúng tôi quyết định chọn đề tài “Một số đặc trưng của tính cách người Huế” để một phần tìm hiểu, làm rõ thêm tính cách, nền văn hóa Huế,

tăng thêm vốn hiểu biết của mình về đời sống, tính cách con người Huế Đồng thời cũng qua đó giới thiệu cho bạn bè, thầy cô, những người chưa từng một lần tới Huế, chưa từng biết về văn hóa, tính cách con người Huế

và chưa từng một lần nghe ai đó thỉnh thoảng kể về vùng đất này, biết thêm những nét đặc sắc về tính cách con người Huế thông qua nền văn hóa vùng đất cố đô

2 Đối tượng nghiên cứu

5 Phương pháp nghiên cứu

phương pháp luận của

Phương pháp nghiên cứu cụ thể : phương pháp , phương pháp thống kê - so sánh, phương pháp phân tích - , phương pháp tổng kết rút kinh nghiệm, phương pháp chuyên gia

PHẦN NỘI DUNG Chương 1: T

1.1.

1.1.1 Điều kiện tự nhiên

a Vị trí địa lý

Tỉnh Thừa Thiên Huế nằm ở duyên hải miền trung Việt Nam bao

gồm phần đất liền và phần lãnh hải thuộc thềm lục địa biển Đông Phần đất

liền Thừa Thiên Huế có tọa độ địa lý như sau:

Diện tích của tỉnh là 5.053,99 km² Thừa Thiên Huế giáp tỉnh Quảng

Trị về phía Bắc, phía Đông giáp biển Đông, phía Nam giáp thành phố Đà

Nẵng, tỉnh Quảng Nam, phía Tây giáp dãy Trường Sơn và Cộng hòa Dân

chủ Nhân dân Lào Thừa Thiên Huế cách Hà Nội 654 km, Nha Trang 627

km và Thành phố Hồ Chí Minh 1.071 km

b Khí hậu

Xét về vị trí địa lý, Thừa Thiên Huế là tỉnh cực Nam của miền duyên

hải Bắc Trung bộ, nằm gọn trong phạm vi 15059’30”-16044’30”vĩ Bắc và

thuộc vùng nội chí tuyến nên thừa hưởng chế độ bức xạ phong phú, nền

nhiệt độ cao, đặc trưng cho chế độ khí hậu nhiệt đới gió mùa nóng ẩm Mặt

khác, do nằm ở trung đoạn Việt Nam, lại bị dãy núi trung bình Bạch Mã án

ngữ theo phương á vĩ tuyến ở phía Nam nên khí hậu Thừa Thiên Huế mang

đậm nét vùng chuyển tiếp khí hậu giữa hai miền Nam - Bắc nước ta

Tương tự, các tỉnh duyên hải Trung bộ, Thừa Thiên Huế cũng chịu

tác động của chế độ gió mùa khá đa dạng Ở đây luôn luôn diễn ra sự giao

tranh giữa các khối không khí xuất phát từ các trung tâm khí áp khác nhau

từ phía Bắc tràn xuống, từ phía Tây vượt Trường Sơn qua, từ phía Đông lấn vào từ phía Nam di chuyển lên.Vùng duyên hải đồng bằng có hai mùa rõ rệt: mùa khô từ tháng 3 đến tháng 8, lại chịu ảnh hưởng của gió mùa tây nam (nam Lào) nên trời nóng oi bức, có khi lên tới gần 40oC Từ tháng 8 đến tháng 1 là mùa mưa, bão, lụt, nhiệt độ thường dao động quanh 19,7o

C, lạnh nhất là 8,8oC Vùng núi mưa nhiều, khí hậu mát, nhiệt độ thấp nhất là

9oC và cao nhất là 29oC

c Đặc điểm địa hình

Dưới tác động của các quá trình hình thành địa hình nội sinh và ngoại sinh đối lập nhau, địa hình Thừa Thiên Huế bị biến đổi không ngừng trong lịch sử tồn tại và phát triển kéo dài hàng trăm triệu năm, đặc biệt là trong giai đoạn tân kiến tạo cho đến hiện tại Địa hình tại đây được chia làm 4 loại:

Địa hình khu vực núi trung bình: khu vực núi trung bình chủ yếu phân bố ở phía Tây, Tây Nam và Nam lãnh thổ, chiếm khoảng trên 25% lãnh thổ của tỉnh

Địa hình khu vực núi thấp và gò đồi: núi thấp và đồi phân bố trên diện tích rộng nhất của khu vực địa hình đồi núi (trên 65%) và chiếm khoảng 50% lãnh thổ toàn tỉnh

Địa hình khu vực đồng bằng duyên hải: chiếm khoảng 16% diện tích

tự nhiên của tỉnh Đồng bằng duyên hải Thừa Thiên Huế trải dài theo hướng Tây Bắc - Đông Nam trên 100km

Địa hình khu vực đầm phá và biển ven bờ: Đầm phá, cồn cát chắn bờ

và biển ven bờ tuy khác nhau về hình thái và vị trí phân bố, nhưng lại có quan hệ tương hỗ, quyết định lẫn nhau trong suốt quá trình hình thành toàn

Đất đai tại đây khá đa dạng, được hình thành từ 10 nhóm đất khác nhau Nhóm đất đỏ vàng có diện tích lớn nhất với 347.431ha, chiếm 68,7% tổng diện tích tự nhiên Diện tích đất bằng bao gồm đất thung lũng chỉ có 98.882 ha, chiếm 19,5% diện tích tự nhiên của tỉnh Trong đó diện tích đất cần cải tạo bao gồm: đất cồn cát, bãi cát và đất cát biển; nhóm đất phèn ít và trung bình, mặn nhiều; nhóm đất mặn; nhóm đất phù sa úng nước, đất lầy và đất thung lũng do sản phẩm dốc tụ có đến 59.440 ha, chiếm 60% diện tích đất bằng Diện tích đất phân bố ở địa hình dốc có 369.393 ha (kể cả đất sói mòn trơ sỏi đá)

Tài nguyên nước

Tài nguyên nước dưới đất tại Thừa Thiên Huế khá phong phú, bao gồm cả nước nhạt và nước khoáng nóng, được phân bố tương đối đều trên địa bàn toàn tỉnh Các khu vực kéo từ các xã Phong Chương, Phong Hiền, huyện Phong Điền đến xã Quảng Lợi, huyện Quảng Điền, từ xã Phong Sơn, huyện Phong Điền đến thị trấn Tứ Hạ, huyện Hương Trà, khu vực thị trấn Phú Bài, huyện Hương Thủy là những vùng chứa nước dưới đất có triển vọng nhất cho khai thác và sử dụng của Thừa Thiên Huế

Bảy nguồn nước khoáng nóng có thể sử dụng để uống và chữa bệnh phân bố từ vùng rừng núi, gò đồi đến đồng bằng ven biển, đã được phát hiện

ở Thừa Thiên Huế Đáng chú ý nhất trong số này là ba điểm Thanh Tân, Mỹ

An và A Roàng

Ngoài ra, Thừa Thiên Huế là vùng đất nổi tiếng với dịch vụ du lịch biển Được thiên nhiên ban tặng, Huế có nhiều bãi biển nổi tiếng trên cả nước: Lăng Cô, Thuận An, Vinh Thanh, Vinh Hiền… Trên biển có nhiều hải sản quý và có giá trị kinh tế cao

Tài nguyên rừng

Phần lớn núi rừng tại Thừa Thiên Huế nằm ở phía tây Vùng núi rừng thuộc vùng núi có độ cao từ 250m trở lên, chủ yếu phân bố ở phía Tây của tỉnh và kéo dài từ ranh giới Quảng Trị ở phía Bắc đến ranh giới tỉnh Quảng Nam về phía Nam Địa hình phức tạp, dãy Trường Sơn Bắc thuộc núi cao trung bình và núi thấp với đỉnh cao nhất là động Ngại 1.774m Tổng diện tích vùng núi rừng chiếm khoảng 308.825ha

Tài nguyên khoáng sản

Nhóm khoáng sản nhiên liệu chủ yếu là than bùn, phân bố từ Phong Điền ở phía Bắc đến Phú Lộc ở phía Nam, với các mỏ có trữ lượng lớn (khoảng 5 triệu m3), chất lượng tốt và điều kiện khai thác thuận lợi tập trung ở khu vực xã Phong Chương, huyện Phong Điền

Nhóm khoáng sản kim loại có sắt, titan, chì, kẽm, vàng, thiếc, với trữ lượng nói chung không lớn, trừ sa khoáng titan Nhóm khoáng sản phi kim loại và nhóm vật liệu xây dựng là các nhóm có triển vọng lớn nhất của Thừa Thiên Huế, bao gồm pyrit, phosphorit, kaolin, sét, đá granit, đá gabro,

đá vôi, cuội sỏi và cát xây dựng

Như vậy, có thể nói những điều kiện tự nhiên đã tạo cho vùng đất cố

đô những nét văn hóa rất khác biệt, nó ảnh hưởng trực tiếp đến tính cách, lối sống của con người ở vùng đất này

1.1.2 Điều kiện kinh tế-xã hội

a Tình hình dân số, dân tộc

Theo kết quả điều tra ngày 1/4/2009, tỉnh Thừa Thiên Huế có 1.044.875 người Trong đó, số người trong độ tuổi lao động xã hội toàn tỉnh

là 559.130 người, chiếm 53,51% dân số

Trên địa bàn tỉnh có 35 dân tộc thiểu số sinh sống, đông nhất là dân tộc Kinh có 1.006.171 người, chiếm 96,29% dân số Các dân tộc thiểu số như dân tộc Tà Ôi có 24.465 người, chiếm 2,34%; Dân tộc Cơ Tu có 12.178 người, chiếm 1,17%; dân tộc Bru-Vân Kiều có 783 người, chiếm 0,075%; dân tộc Hoa có 390 người, chiếm 0,037%; dân tộc Tày có 178 người, chiếm 0,017% ; dân tộc Ngái có 96 người, chiếm 0,009%; dân tộc Mường có 89

người, chiếm 0,008% dân số

Trình độ dân trí: Tính đến hết năm 2009 đã phổ cập giáo dục tiểu học cho 9/9 huyện, đạt 100%; tỷ lệ biết chữ hiện nay là 98,6% Số học sinh phổ thông niên học: 2008-2009: 132.120 em/256.813 em; số giáo viên là 4.550 người Kỳ thi tốt nghiệp phổ thông năm học 2008 - 2009, tỷ lệ đỗ tốt nghiệp đạt 86,29%, tăng 15,37% so với năm học trước Cán bộ ngành dược toàn tỉnh có 32 người; số y, bác sĩ là 463 người/10,5 vạn dân, bình quân có 44 y, bác sỹ/1 vạn dân

b Cơ sở hạ tầng tính đến năm 2009

Thực hiện Kết luận số 48-KL/TW ngày 25/05/2009 của Bộ Chính trị

về Xây dựng, phát triển tỉnh Thừa Thiên Huế và đô thị Huế đến năm 2020, UBND tỉnh đã chỉ đạo xây dựng đề án Xây dựng Thừa Thiên Huế thành thành phố trực thuộc Trung ương; chỉ đạo lập, điều chỉnh các quy hoạch đô thị, điều chỉnh kế hoạch theo hướng ưu tiên đầu tư cơ sở hạ tầng một số đô thị động lực, chỉnh trang, nâng cấp cơ sở hạ tầng các đô thị dọc tuyến Quốc

lộ 1A tạo sự khang trang, sạch đẹp, ưu tiên các đô thị cửa ngõ như: Phong Điền, Lăng Cô; đầu tư hạ tầng đô thị Phú Đa đáp ứng các tiêu chí của đô thị loại V, tạo chuyển dịch nhanh cơ cấu kinh tế trong các khu vực đô thị

Mạng lưới giao thông bộ: Toàn tỉnh có 889 km đường giao thông,

trong đó: Ðường do Trung ương quản lý là 92 km, chiếm 10,4%; đường do tỉnh quản lý là 53 km, chiếm 6%; đường do huyện quản lý là 269 km, chiếm 29,6%; đường do xã quản lý là 475 km, chiếm 54% Chất lượng đường bộ: Ðường cấp phối, đá dăm chiếm 32%, đường nhựa chiếm 26%, còn lại là đường đất Hiện có 43/45 xã vùng dân tộc và miền núi đã có đường ô tô đến trung tâm xã, còn lại 2 xã thuộc huyện A Lưới

Mạng lưới bưu chính viễn thông: dịch vụ viễn thông, internet phát

triển mạnh Tổng số bưu cục toàn tỉnh có 6 bưu cục/ 6 huyện miền núi với

100% xã vùng dân tộc và miền núi trên địa bàn tỉnh đã được trang bị điện thoại Tổng thuê bao điện thoại đạt bình quân 115,9 máy/100 dân, tăng 42,3%; mật độ thuê bao internet 3,7 thuê bao/100 dân, tăng 42% so với năm

2008

Mạng điện lưới quốc gia: Ðến hết năm 2009, toàn tỉnh có 100% số

huyện và xã vùng dân tộc và miền núi đã có điện lưới quốc gia hòa mạng, với 89% số hộ được sử dụng điện lưới

Hệ thống nước sinh hoạt: Toàn tỉnh có hệ thống cấp nước có công

suất 70 nghìn m3/ngày đêm Hầu hết các thị trấn, cụm du lịch, khu công nghiệp đã được đầu tư các trạm cấp nước nhỏ công suất 1.000 - 6.000 m3/ngày đêm Hiện có 43/45 xã vùng dân tộc và miền núi có nước sạch sinh hoạt, tỷ lệ hộ dân được sử dụng nước sạch sinh hoạt đạt 65% Hạ tầng nông nghiệp, nông thôn được quan tâm đầu tư; đã cơ bản hoàn thành Chương trình kiên cố kênh mương trước 1 năm Kết quả đầu tư xây dựng các công

trình thủy lợi, kiên cố hóa hệ thống kênh mương đã góp phần chủ động tưới tiêu cho diện tích 2 vụ lúa và một số diện tích màu

c Kinh tế - xã hôi tính đến năm 2009

Tốc độ tăng trưởng GDP bình quân năm đạt 6.8%

Thu nhập bình quân đầu người đạt trên 1000USD/năm

Về cơ cấu ngành:

Lĩnh vực công nghiệp đã tập trung cơ cấu lại sản xuất để vượt qua khó khăn, ổn định và phát triển Giá trị sản xuất ước đạt 5604,7 tỷ đồng, tăng 16,8% so năm 2008 Việc khôi phục và phát triển làng nghề được quan tâm Thông qua lễ hội Festival nghề 2009 đã tạo điều kiện phát triển nghề pháp lam, thêu ren, mây tre đan, dệt rèm, composite mỹ nghệ…

Lĩnh vực nông nghiệp dù gặp thời tiết diễn biến bất thường, gây nhiều thiệt hại cho sản xuất trong cả 2 vụ Đông Xuân và Hè Thu, nhưng tổng diện tích gieo trồng cây hàng năm vẫn đạt 78.633 ha, tăng 2,1% so năm 2008; sản lượng thóc cả năm ước đạt 282,8 nghìn tấn, tăng 2,8% so năm 2008; Sản lượng lương thực có hạt chung cả năm đạt 287,5 nghìn tấn, vượt 15% so kế hoạch, tăng 2,6% so năm 2008

Diện tích nuôi trồng thủy sản (NTTS) ước đạt 5.346,8 ha Sản lượng nuôi trồng thủy sản ước đạt 9.499 tấn, tăng 2,7% so năm 2008; sản lượng khai thác ước đạt 27,95 nghìn tấn, tăng 5,4%; trong đó, khai thác biển 24 nghìn tấn, tăng 6%

Công tác quản lý bảo vệ rừng, PCCC rừng và quản lý lâm sản có tiến

bộ Đã khoanh nuôi tái sinh 7479 ha rừng, chăm sóc 12 nghìn ha; dự ước trồng mới 4000 ha rừng tập trung; trồng mới 3,5 triệu cây phân tán; Tuy nhiên, cơn bão số 9 đã làm gãy đổ 3.410 ha rừng trồng và trên 367 ha cao

su

Lĩnh vực văn hóa - thể thao có nhiều nhiều hoạt động được tổ chức Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” đã có 1.125 làng, thôn, bản, tổ dân phố được công nhận đơn vị đạt chuẩn văn hóa (tỷ lệ 82,2%); 911 cơ quan, đơn vị được công nhận đạt chuẩn văn hóa (tỷ lệ 85,8%); 189.060 gia đình được công nhận gia đình văn hóa (tỷ lệ 87,1%),

28 xã, phường, thị trấn đăng ký xây dựng xã, phường, thị trấn văn hóa (tỷ lệ 27,3%), 38,3% số thôn, bản có nhà sinh hoạt cộng đồng

Lĩnh vực y tế đã làm tốt công tác giám sát dịch tễ, tuyên truyền, phòng chống các bệnh truyền nhiễm gây dịch , nhờ vậy, không để dịch bệnh xảy ra

Đời sống các gia đình có công, đối tượng chính sách xã hội, trẻ em

có hoàn cảnh khó khăn đã được chú trọng chăm lo Tổ chức tốt các hoạt động cứu trợ các gia đình bị thiệt hại về người và tài sản trong bão số 9

Chương trình an sinh xã hội đã thực hiện có kết quả các chính sách kích thích kinh tế, bảo đảm an sinh xã hội hướng vào người nghèo, vùng miền núi, ven biển, đầm phá Chương trình định cư dân thủy diện đã ưu tiên nguồn lực đầu tư hạ tầng các khu định cư, cơ bản hoàn thành giao đất cho

356 hộ dân thủy diện Chương trình định cư và cải thiện cuộc sống dân vạn

đò sông Hương đã cơ bản hoàn thành hạ tầng các khu tái định cư ở Phú Mậu, Hương Sơ và 08 nhà chung cư tại Phú Hậu, tổ chức di dân, ổn định cuộc sống cho 562 hộ Nhờ nỗ lực thực hiện đồng bộ nhiều giải quyết, đã giảm tỷ lệ hộ nghèo còn 8%

Công tác phòng chống tệ nạn xã hội đã được chú trọng, tiếp tục phát động phong trào đăng ký xây dựng mới xã/phường lành mạnh không có tệ nạn ma túy, mại dâm; tổ chức nhiều hình thức tuyên truyền về công tác phòng chống tệ nạn xã hội, tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát và triệt phá ổ nhóm , góp phần hạn chế tệ nạn xã hội trên địa bàn

1.1.3.

Khi nói về văn hóa, nhiều học giả cổ điển đã đưa ra nhiều khái niệm văn hóa khác nhau: Văn hóa Tiền sử, văn hóa Trung cổ, văn hóa Ấn Hà, văn hóa Đông Sơn… Nhưng càng về sau nầy, khi mức độ chuyên môn hóa càng cao thì khái niệm văn hóa càng được giới hạn trong những phạm vi cụ thể và rõ ràng hơn Văn hóa được xem như là “Lối nghĩ, lối sống của một nhóm người trong một khung cảnh xã hội nào đó.”

Nói đến văn hóa là nói đến một thực thể bao gồm ba mặt: Truyền thống, con người và lối sống Chính cái mới, cái lạ, cái khác, cái độc đáo trội bật trong ba mặt này là chất liệu điển hình xây dựng bản sắc của văn hóa Martin Almond trong loạt bài nhan đề The Vanishing Arctic (Bắc Cực

Mù Khơi), nói về bản sắc văn hóa độc đáo của giống người Eskimo xứ tuyết vùng bắc cực, nhận xét rằng: “Một nền văn hóa thiếu bản sắc cũng giống

như một đồng tuyết vùng bắc cực vắng bong những vòm trốn tuyết kì lạ của người của người Eskimo Những biển tuyết một màu trắng mênh mông nối tiếp nhau kéo dài đến vô tận, biết đâu và tìm đâu ra dấu vết của truyền thống, con người và lối sống Văn hóa cần phải có những cột mốc của tư tưởng, những nét độc đáo riêng biệt của đời sống Nếu không đồ sộ như Kim Tự Tháp của Ai Cập thì ít nhất cũng mang những mày vẻ riêng, tuy nhỏ nhoi và khiêm tốn nhưng xác định được những nét kiến trúc điển hình

ưu việt giống như những nóc nhà vòm của người Eskimo trên biển tuyết…”1

Đất nước Việt Nam có ba miền Bắc Trung Nam Mỗi miền và mỗi điạ phương đều có một bản sắc văn hóa riêng Văn hóa là câu chuyện truyền đời tính bằng thế kỷ Từng thời đại, từng khuynh hướng và từng công trình nghiên cứu có một cách nhìn riêng về bản sắc văn hóa, hay nói một cách khác là về cái chất đậm đà của mỗi Hà Nội, Huế, Sài Gòn… trong cái chung của truyền thống văn hóa dân tộc, vẫn có từng nét riêng

Huế cũng như mỗi vùng, miền khác trên đất nước ta đều có những sắc thái văn hóa địa phương độc đáo Cùng với Thăng Long, Huế là kinh đô của nước Việt Nam qua nhiều thế kỷ Nói đến Huế, không phải là trong phạm vi hành chính hiện nay, mà Huế là cả địa bàn châu hóa xưa, nay là tỉnh Thừa Thiên Huế, từ Mỹ Chánh đến Lăng Cô, từ núi đồi Trường Sơn đến đầm phá

ra biển Đông Vì vậy, có thể nói Huế có một nền văn hóa rất phong phú và

đa dạng

Khi nói đến văn hóa Huế nhiều nhà nghiên cứu đã dành cho những đánh giá đặc biệt và những ngôn từ đẹp đẽ Tác giả Nguyễn Văn Mạnh cho rằng văn hóa Huế là điển hình cho sự khéo léo, tinh tế, cầu kỳ Văn hóa huế tinh tế không chỉ trong các công trình kiến trúc lớn (cung điện, lăng tẩm…),

mà cả trong ca, múa, nhạc, ẩm thực Khi nói về văn hóa ẩm thực Huế GS Đinh Gia Khánh viết “Chúng ta ngắm mâm cổ của một người nội trợ Huế thì có cảm giác như đang chiêm ngưỡng một mâm hoa; ở đó đường nét các loài hoa, màu sắc của chúng tạo nên sự hài hòa kỳ lạ”2

Trang phục của người phụ nữ Huế cũng điển hình cho sự tinh tế, dịu dàng Chiếc nón xứ Huế có dáng mỏng như tờ giấy, nhẹ nhàng như cánh nhạn, đẹp và bền được

1 Tiếng Huế- Con Người Huế và Văn Hóa Huế, Chuyên đề III Số 5 Ngày 14-6-2004

2 Tạp chí Tâm lý học số 12- 2008

nhiều người ưa thích Chiếc áo dài màu tím xứ Huế có vẻ đẹp khiêm nhường, dịu dàng và rất tinh tế

-: “1 Thừa Thiên Huế là địa phương có nhiều tín

ngưỡng dân gian Thực hành các tín ngưỡng dân gian là một biểu hiện của văn hóa tinh thần của con người Huế xưa./ 2 Tôn trọng quỷ thần và tuyệt đối hoá phạm trù Lễ của Nho giáo là một trong những nét riêng của văn hóa tinh thần con người Huế trong lịch sử Tuy nhiên , nhưng Nho giáo cũng có những dấu ấn tích cực trong đời sống văn hóa tinh thần con người Huế: Lối sống lễ phép, tôn tri trật tự, kính trên nhường dưới, tôn sư trọng đạo, hiếu thuận với cha mẹ, giữ chữ tín với bạn

bè, hiếu học, Đặc biệt, trong giao tiếp giải quyết công việc luôn đảm bảo

nguyên tắc./ 3 Lão giáo không với tư cách là thế giới quan, nhưng Lão

giáo phù thuỷ lại là nếp sinh hoạt đời sống tâm linh của bộ phận không nhỏ trong cư dân Huế./ 4 Sống, sinh hoạt theo đạo đức Phật giáo là một nét riêng của văn hóa tinh thần con người Huế./ 5 Sự dung hoà Nho - Phật - Lão - Chămpa cũng chính là một trong những nét riêng rõ nét của đời sống tinh thần con người Huế trong lịch sử./ 6 Công giáo chỉ trở thành một nếp sống trong văn hóa tinh thần của một bộ phận con người Huế kể từ sau khi thất thủ Kinh đô Nếu Công giáo bị thực dân lợi dụng để

áp đặt ách đô hô đối với Việt Nam và được giai cấp thống trị sử dụng như một phương tiện để xây dựng và củng cố bộ máy thống trị của mình, thì Công giáo trong cư dân Thừa Thiên Huế là kính Chúa, yêu nước và tôn kính tổ tiên./ 7 Phong cách Nho, lối sống văn minh lúa nước, tinh thần yêu nước và tôn vinh quốc gia độc lập có chủ quyền là một trong các đặc điểm của văn học nghệ thuật của văn hóa tinh thần con người Huế./ 8 Truyền thống nhân đạo, yêu nước, vì độc lập dân tộc và bảo vệ chủ quyền quốc gia là cốt cách con người Việt Nam và cũng là nếp sống văn hóa tinh thần của con người Huế./ 9 Trang nhã, thanh lịch, nhẹ nhàng, nhỏ nhẹ, thuỷ chung, kín đáo, trọng chữ tín là biểu hiện tính cách của đời sống văn hóa tinh thần con người Huế / 10 Hành lễ theo tín ngưỡng Phật giáo là một tập quán trong đời sống văn hóa tinh thần con người Huế./ 11 Về những nét riêng của con người Huế có liên quan với Phật giáo trong lịch

sử: Nếu nói quá đi thì Thừa Thiên Huế xưa, đời là đạo Phật, đạo Phật là

đời vậy Phật giáo Huế và con người Huế đã có bề dày lịch sử đan quyện nhau, không lời ca, không cảnh vật, chỉ khéo nhận nơi mình một tình cảm chung thủy thiết tha”

Khi nói đến Huế, người ta thường tự hỏi, cái gì là “Chất Huế”? Chất liệu tinh thần và vật thể nào đã làm cho một dải đất hẹp nhất trong ba miền đất nước như Huế trở thành một sự níu kéo dằng dặc và thiết tha đối với người ra đi, một dòng sống êm đềm với người ở lại và một cảm hứng đầy ý

vị với người mới đến Chất Huế trở thành “ngải Huế” vì nó mê hoặc lòng người Chất Huế trong veo như giọt nước mắt của cô học trò áo trắng hay như giọt nước sông Hương vỡ trên mái chèo Thừa Phủ Chất Huế không bao giờ phôi pha vì nó không phải là một đáp số mà mãi mãi vẫn là một ẩn số cao vời Như vậy, Huế mang trong mình một dáng vẻ rất riêng với nhiều đặc điểm tiêu biểu của văn hóa cố đô như sau:

Văn hóa Huế, một nền văn hóa của sự hài hòa và gắn bó giữa môi trường sống và chủ nhân của nó

Người ta thường nói văn hóa là cái tự nhiên được biến đổi bởi con người trong cuộc sinh tồn của mình, thì con người Huế trong lịch sử vươn lên phía trước đã ứng xử hợp với tự nhiên, để rồi tự nhiên hữu tình vì có con người và cho con người

Huế không chỉ là xứ sở của sông Hương - núi Ngự mà Huế có đủ núi

- đồi, sông - biển, đầm - phá, đất - cát, cồn - bàu Huế có núi đồi nhấp nhô với Kim Phụng, Ngự Bình, Vọng Cảnh; có dòng sông êm đềm với Hương Giang, An Cựu, Như Ý, Lợi Nông; có đầm Chuồn, Cầu Hai; có phá Tam Giang; lại có Cồn Hến, Giã Viên v.v Huế có tất cả đất núi đồi, đất thịt và

cả đất cát ven phá, ven biển Không những thế, thiên nhiên Huế lại quyện vào nhau, sơn thủy hữu tình, phong cảnh kỳ thú Sống trong khung cảnh thiên nhiên hòa quyện như vậy, con người Huế đã sớm đùm bọc, gắn bó với nhau, kể từ ngày vào mảnh đất làm “quà cưới” này lập làng, sinh sống

Con người đã biết dựa vào và biến đổi cái tự nhiên của Huế để sáng tạo nên lịch sử - văn hóa Huế Cái hài hòa, êm đềm của phong cảnh Huế đã

ăn nhập vào con người Huế nhuần nhị và sâu lắng

Văn hóa Huế, một nền văn hóa được làm giàu bởi các dòng văn hóa đô thị - văn hóa làng (chùa) và văn hóa cung đình (bác học) - văn hóa dân gian không có sự đối lập, loại trừ

Năm 1802, vua Gia Long lập ra triều Nguyễn, định đô ở Phú Xuân, Huế trở thành kinh đô của cả nước thống nhất từ Đồng Văn đến Cà Mau Di sản kiến trúc hiện nay chủ yếu được xây dựng từ thời Gia Long trở đi

Quá trình đô thị hóa khái quát ở trên cũng là quá trình Huế trở thành

xứ sở mang đặc điểm của một nền văn hóa Huế đô thị

Chính sự đa dạng của địa hình trong vùng eo thắt của dải đất miền Trung đã tạo cho Huế nhiều kiểu kiến trúc làng truyền thống, thể hiện ứng xử phong phú của con người nơi đây đối với cảnh quan thiên nhiên và môi trường cư trú Huế vốn đã chọn Hương Giang làm dòng huyết mạch tạo nên sức sống cho cơ thể và vóc dáng của mình Các làng xã trong, giữa lẫn cạnh kinh thành hay ven đô, phân bố chủ yếu trên những thảm phù sa ven sông -

có cây xanh trong những khuôn viên nối tiếp nhau làm nên ấn tượng của một thành phố công viên, thành phố vườn - trong vườn có phố - và trong phố có nhà vườn

Chúng ta có thể thấy nhà vườn xuất hiện trong nội thị như là một dấu nối hết sức tự nhiên với những vùng ven như Kim Long, Nguyệt Biều, Lương Quán, Dương Xuân, Vĩ Dạ Các ngôi làng truyền thống dọc hai bờ sông Hương, ngoài những xóm thôn dân dã, đây đó lại có sự xen lẫn những khuôn viên phủ đệ hay các dinh thự ẩn mình trong cây xanh của tầng lớp quan lại, thượng lưu chung sống với những kiến trúc cộng đồng như đình miếu, chùa làng, chợ làng Nét tiểu vẽ, tinh tế của dòng kiến trúc mang dấu ấn cung đình, vẫn tồn tại một cách hài hoà bên cạnh những ngôi nhà rường, nhà rội dân dã

Ranh giới mong manh giữa hai dòng kiến trúc cung đình - dân gian ở Huế, tự nó đã tạo nên tính hoà hợp, và thật khó để có thể hình dung khoảng ranh giới cụ thể giữa nội thị và vùng ven khi mà mọi kiến trúc đều không muốn vươn mình khỏi những tầng cây xanh, khi mà tất cả đều thấp thoáng trong khoảng không giao tiếp có dụng ý giữa nội thất nơi cư trú, với khuôn viên bao quanh phủ đầy lá và hoa Cây xanh ở đây đã làm chiếc gạch nối phổ biến giữa khuôn viên nầy với khuôn viên khác, giữa làng nầy với làng khác,

khiến chân dung của kiến trúc đô thị Huế trên một góc độ nào đó phải được nhìn nhận như một ngôi làng lớn có nét bình dị của chốn thôn dã, nhưng cũng mang chất kiêu kỳ sang trọng, nếp quyền quý phong lưu của một thời vang bóng

Ở chốn thần kinh, tinh hoa văn hóa được dịp hội tụ và phát triển, dòng văn hóa cung đình - bác học xuất hiện với những di sản tinh thần quý giá về các lĩnh vực thơ ca, âm nhạc, kiến trúc, nghệ thuật múa, nghệ thuật trang trí

Trong khi đó, không xa kinh thành Huế, vẫn là các làng quê với lối sống làng quê của mình Các làng An Hòa, Vĩ Da sát n Kinh thành vẫn

là các làng chủ yếu sinh sống bằng kinh tế nông nghiệp Ngoài nghề nông làm ruộng, nhiều làng có thêm nghề làm vườn với những loại cây trái đặc sản: quýt Hương Cần, nhãn lồng Kim Long, thanh trà Nguyệt Biều, chè Tuần

Văn hóa Làng của những làng quê Huế phản ánh quan phong tục, tập

quán của cư dân làm ruộng, làm vườn và nghề thủ công Riêng trong lĩnh vực tín ngưỡng dân gian, hằng năm đều đặn diễn ra những lễ hội, cúng tế ở các làng Ngoài ra còn có những lễ hội mang tính truyền của làng hoặc lễ hội của những làng nghề: Làng Sình mở hội vật vào ngày 10 tháng Giêng

Âm lịch, làng Thai Dương có hội Cầu Ngư vào ngày 12 tháng Giêng Âm lịch, làng Hiền Lương có lễ cúng tổ nghề rèn vào 18/12 v.v

Trong làng có đình, nơi thờ cúng chư thần, cử hành tế lễ và hội họp của làng Trong làng lại có chùa Hầu hết các làng ở Huế đều có chùa Trong chùa gian chính thờ các vị Phật, còn ở án hậu thờ ngài khai canh các

họ của làng Với số lượng trên 150 ngôi chùa lớn, nhỏ, Phật giáo đã và đang

có một vai trò quan trọng trong văn hóa dân gian Huế Có người cho rằng Huế còn là kinh đô của Phật giáo, ở Huế đã hình thành dòng văn hóa chùa, tiêu biểu cho bản sắc của văn hóa Huế

Sự dung hợp giữa các dòng văn hóa trên đã làm giàu cho văn hóa Huế Theo thời gian, chúng bổ sung và nâng cao cho nhau, làm nên cái bản sắc, “cái hồn” của văn hóa Huế

Văn hóa Huế, một nền văn hóa của cái đẹp trong nghệ thuật kiến trúc và phong cách sống

Nói đến Huế không thể không nói đến di sản kiến trúc ở Huế và phong cách nghệ thuật sống của người Huế Không phải ngẫu nhiên mà người ta vẫn quen gọi thành những cụm từ mang sắc thái tiêu biểu riêng cho Huế, như: người Huế, kiến trúc Huế, nhà vườn Huế, món ăn Huế, màu tím Huế, nón lá Huế, giọng Huế - tiếng Huế, ca Huế Tất nhiên không phải cái

gì thuộc về Huế đều là bậc nhất cả Song trong nghệ thuật kiến trúc và phong cách sống, cái đẹp vẫn là nét trội, nét tiêu biểu

Cái đẹp trong nghệ thuật kiến trúc ở Huế được thể hiện trước hết là ở

sự hòa hợp, gắn bó giữa công trình với môi trường tự nhiên, một bên là tạo hóa, đất trời, một bên là sáng tạo của thường dân, phối hợp nhuần nhuyễn với nhau, tạo nên một thể thống nhất, chặt chẽ mà nên thơ, hùng vĩ và duyên dáng

Kiến trúc đô thị Huế có truyền thống trên nền kiến trúc “tạo cảnh”: Với phong cách riêng, quần thể kiến trúc kinh thành, đền đài, lăng tẩm, nhà cửa nơi đây đã hoà quyện cùng ngoại cảnh thiên nhiên thơ mộng của sông suối, núi rừng, bãi đồi xứ Huế Huế là thành phố của nhà vườn, là thành phố

có nền kiến trúc “tạo cảnh”- thiên nhiên, kiến trúc và con người hoà quyện vào nhau Quốc Sử Quán triều Nguyễn khi nói lên lý do chọn Huế làm kinh

đô đã từng viết: “Nơi miền núi, miền biển đều họp về, đứng giữa miền Nam, miền Bắc, đất đai cao ráo, non sông phẳng lặng, đường thuỷ thì có cửa Thuận An, cửa Tư Hiền sâu hiểm, đường bộ thì có Hoành Sơn, ải Hải Vân chặn ngang, sông lớn giăng phía trước, núi cao phủ phía sau, rồng cuộn hổ ngồi, hình thế vững chãi, ấy là do trời đất xếp đặt, thật là thượng đô ”3 Với cái nhìn phong thuỷ, kinh đô Huế được xây dựng trên một địa thế núi sông,

âm dương hoà hợp, tạo nên một không gian kiến trúc “tạo cảnh” mang nhiều triết lý sâu xa, huyền bí

Kiến trúc ở Huế không nguy nga đồ sộ và xa hoa lộng lẫy, nhưng Huế vẫn hấp dẫn con người bởi những công trình kiến trúc dung hợp với cảnh quan tự nhiên đó Nét đẹp của nghệ thuật kiến trúc ở Huế còn ở chiều cao của công trình (ngôi tháp Phước Duyên cao 7 tầng cũng chỉ 21 m) Lâu đầu,

3 Kiến trúc Huế Xưa và Nay- Dư địa chí Thừa Thiên Huế

cung điện, lăng tẩm, đình chùa không vượt quá cao so với hàng cây làm đẹp cho không gian kiến trúc

Nét riêng của văn hóa Huế còn được thể hiện qua ăn nói, ăn mặc, ăn uống, ăn học và cả ăn chơi của người Huế Trong ăn nói, người Huế luôn tôn trọng thứ bậc thể hiện qua cách xưng hô ở làng, họ và gia đình, không phân biệt tuổi tác, giàu sang, nghèo hèn (có cả một hệ thống xưng hô khác với nhiều vùng) Đối với xóm giềng, lạ cũng như quen đều căn cứ vào tuổi tác mà ăn nói Trên địa bàn Thừa Thiên Huế hiện nay đều có chung một thứ tiếng là tiếng Huế, chung là thứ giọng là giọng Huế, không phân biệt dân làng hay thành phố Người ta vẫn biết đến giọng Huế nhẹ nhàng, có phần e

ấp của những cô gái Huế./

Trong đời sống tinh thần người Việt, Huế đã là trung tâm văn hóa Tuy cộng đồng người Huế không lớn lắm, nhưng đã tạo ra một truyền thống văn hóa nghệ thuật riêng, hệ thống các quan niệm nhân văn biểu hiện qua những phong tục tập quán ứng xử, thờ phụng, cách nấu ăn, may mặc, giải trí, cách xây dựng nhà ở và đô thị Người Huế có những khát vọng và những mê tín riêng Nên, nói người Huế có tính cách riêng là vì thế

1.2.

GS Phan Hữu Dật khi nói về văn hóa Huế đã thể hiện sự đồng cảm của mình với những nhận định trên và ông còn nhấn mạnh: “Hiếm có một dân tộc nào trên thế giới, hiếm có một vùng của đất nước nào trên địa cầu cũng như trong nước ta mà tính cách con người được cảm nhận độc đáo, phong phú, đa dạng đến kỳ lạ như xứ Huế Ở đây chỉ cần đến thính giác thôi, qua giọng nói dịu dàng, nhỏ nhẹ của các cô gái, qua giọng hò mái nhì man mác, qua giọng nói riêng biệt đầy kiểu cách ngộ nghĩnh của các mệ tôn thất v.v… ta có thể biết ngay là đã đến xứ sở này”4 Theo ông, văn hóa xứ Huế vừa tiếp thu được truyền thống của văn hóa cội nguồn, lại vừa phát triển để đưa nó lên tầm cao mới, làm rạng rỡ them cho truyền thống văn hóa dân tộc Ở đây cần nói rằng, văn hóa góp phần hình thành nên các nét tính cách của con người, nhưng mặt khác chính tính cách con người lại góp phần tạo nên bản sắc riêng của văn hóa của một dân tộc, một vùng miền

4 Tạp chí Tâm lý học số 12- 2008

Tính cách, lối sống của người Huế thể hiện rõ sự độc đáo phong phú

và đa dạng Nói đến tính cách, lối sống Huế một cách đầy đủ thì như GS Phan Hữu Dật là phải nêu “một tập đại thành, một phức hợp các yếu tố văn hoá biểu hiện tất cả các mặt của đời sống xã hội của con người ở đây”5

Tuy nhiên, trong bài viết nhỏ này tôi chỉ đề cập đến những nét tính cách đặc trưng chịu ảnh hưởng của nền văn hóa cố đô

1.2.1 , tế nhị, dịu dàng:

Người Huế là những người thanh lịch, tế nhị, dịu dàng, người Huế dung dị, tinh tế và trầm lắng Đây là một nét tính cách rất đặc trưng của người Huế Nét tính cách này không chỉ thể hiện trong cách ứng xử hàng ngày từ gia đình đến nơi công sở, nơi công cộng Nhà nghiên cứu văn hóa

GS Ngô Đức Thịnh cho rằng con người Huế không hướng đến sự sặc sỡ, ồn

ào (Ngô Đức Thịnh, 2006) Đến Huế, chúng ta không bắt gặp sự ồn ào, náo nhiệt như ở thành phố Hồ Chí Minh, Hải Phòng, hay ở thành phố Biên Hòa Chúng ta bắt gặp những giọng nói nhỏ nhẹ, khiêm nhường và giàu tình cảm của người Huế trong các cơ quan, trường học đến đường phố…du khách đến Huế không thể không có ấn tượng và không thể không lắng đọng trong tâm trí về cách xưng hô của các cô gái Huế với những câu “vâng”, “dạ” nhẹ nhàng

Một đặc điểm khác khá đặc trưng về nét tính cách của người Huế đó

là ngôn ngữ Nó đã thể hiện được rõ nét thanh lịch, dịu dàng của con người

xứ Huế Nó mộc mạc, giản dị trong cách xưng hô, trong lời ăn tiếng nói hằng ngày Các nhà ngôn ngữ học khi phân chia các phương ngữ của tiếng việt, thậm chí đã coi “Tiếng Huế” là một phương ngữ riêng, không lẫn với bất kỳ phương ngữ nào Khi giao tiếp người Huế thường sử dụng các từ ngữ địa phương như mô, tê, răng, rứa, mần, chi, hè, hí… cùng với sự chất phác, thật thà tốt bụng của mình Tất cả những yếu tố đó đã làm cho ngôn ngữ người Huế trở nên ngọt ngào, đầm ấm, đầy sức quyến rũ lòng người

Vùng đất kinh đô xưa đã tạo cho người dân nơi đây một phong thái thanh tao, cao nhã nhưng rất đằm thắm nhẹ nhàng, điều này không chỉ có ở những phi tần, mỹ nữ, những vương tôn quý tử trong Hoàng thành mà còn

5 Triết lý nhân sinh Phật giáo ảnh hưởng đến tính cách, lối sống Huế- Lê Thị Toán, Th.s trung tâm bảo tồn

di tích cố đô

lan tỏa trong tầng lớp nhân dân Cái phong thái cao nhã ấy nó ẩn hiện ngay

từ tiếng “dạ, thưa” mềm mại từ cái dáng đi nhẹ nhàng uyển chuyến trong chiếc áo dài tím thướt tha, để giờ đây Huế như một viên ngọc tím huyền ảo

mà ai cũng biết tới

Sự tinh tế không chỉ thể hiện qua cách ứng xử, mà qua văn hóa ẩm thực (từ trang trí nơi ăn, món ăn, chế biến món ăn…), qua ăn mặc ( tà áo dài màu tím, chiếc nón xứ Huế…), qua kiến trúc, qua các loại hình văn hóa phi vật thể (ca, múa, nhạc…)

Chúng ta có thể lí giải những nét tính cách này qua nhiều yếu tố Từ góc độ của tâm lí học dân tộc ta thấy: tâm lí dân tộc nói chung và các nét tính cách nói riêng bị ảnh hưởng rất nhiều của điều kiện tự nhiên, khí hậu Một số nhà nghiên cứu cho rằng ở những nơi khí hậu nóng bức thì con người lại có tính hiền lành Điều này có thể còn phải trao đổi thêm, song có một thực tế là thiên nhiên đẹp đẽ của xứ Huế đã là một yếu tố tạo nên tính cách tinh tế, dịu dàng của khu vực này Nói đến Huế là nói đến một vùng

“Sơn thủy hữu tình”, thơ mộng, được kết hợp hài hòa giữa đồi núi – đồng bằng – biển Một vùng đất nên thơ “đường vô xứ Huế quanh quanh, non xanh nước biết như tranh họa đồ”

Một yếu tố khác góp phần tạo nên sự tinh tế và dung nhị của tính cách Huế đó là Huế là “vùng đệm” giữa hai nền văn hóa, vùng “phên dậu”, vùng

“biên viễn” giữa hai quốc gia Đại Việt – Chăm Pa – nơi diễn ra giao lưu văn hóa sống động Việt – Chăm Theo GS Phan Hữu Dật, văn hóa Huế là sự kết hợp nhiều văn hóa khác nhau: văn hóa Chăm, văn hóa phật giáo, văn hóa Hán, và đôi chút văn hóa phương tây

Văn hóa Huế và tính cách người Huế còn bị ảnh hưởng của một vùng trung tâm chính trị của chế độ phong kiến Huế là kinh đô của vương triều Tây Sơn và triều Nguyễn Vai trò của một kinh đô – trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa của một đất nước cũng góp phần quan trọng tạo nên nét thanh lịch, thị hiếu thẫm mĩ và trình độ văn hóa cao của người Huế Theo GS.Ngô Đúc Thịnh, tính cách Huế phải chăng là sự kết hợp giữa cái phô thác, tĩnh lặng của vùng biên viễn với cái sôi động, nhuần nhụy của trung tâm

1.2.2.

Một nét tính cách tiêu biểu nữa của người Huế là sự chừng mực Sự chừng mực của người Huế thể hiện ở chỗ không thái quá, cũng không ít quá Điều này dường như được thể hiện ở trong nhiều khía cạnh của cuộc sống

Nếu như trong giao tiếp người Nam Bộ cởi mở không cần các nghi thức cầu kì và thoải mái, người vùng đồng bằng Bắc Bộ nhiều khi quá chú ý đến các nghi thức trong giao tiếp, ứng xử thì người Huế trong ứng xử lại không quá ồn ào, vừa phải, không lạnh lùng, nhưng vẫn đằm thắm và sâu lắng Tiếp xúc với người Huế ta cảm nhận được những tình cảm chân thành, sâu sắc và sự hiếu khách nhưng tất cả những sắc thái tình cảm đó được thể hiện một cách chừng mực đến mức độ vừa đủ, không quá vồn vã nhưng cũng không thờ ơ, lạnh nhạt Thậm chí khi có mâu thuẫn họ cũng không to tiếng la mắng, quát tháo, xung đột gay gắt như người miền Bắc hay người miền Nam mà nhẹ nhàng hơn, hòa nghị hơn (nhưng cứng rắn), họ hay sợ làm mếch lòng người khác Chẳng hạn nếu đi trên đường nhỡ quẹt xe vào nhau người miền khác có thể trợn mắt la lối, thậm chí đòi đánh nhau thì người Huế chỉ hỏi thăm nhau, nhắc nhở nhau,…

Tất cả những sắc thái tình cảm đó được thể hiện một cách có chừng mực đến mức độ vừa phải

Trong kinh doanh buôn bán cũng vừa đủ, có chừng Thường thì những nhà hàng ở Huế quy mô không lớn, phục vụ khoảng 5 -7 người chủ yếu, đôi khi nhu cầu người mua đông đúc họ cũng không nao lòng, họ không có ý nghĩ s ẽ mở phạm vi hoạt động, kinh doanh rộng lớn hơn dù nhu cầu khách hàng rất cao Điều này khác hẳn với tính cách của những người ở các trung tâm kinh tế phát triển, nếu người ta có một họ muốn làm cho có hai…còn người Huế chỉ cần đều đều, ổn định là được Một ví dụ về cô bán hàng cá: trong số 5 - 6 người cùng bán cô này bán nhanh nhất, nhiều nhất, lúc nào cũng hết sớm hơn những người bán khác đôi khi bán giúp hàng cho những người xung quanh Hỏi sao cô không mua thêm để bán? – “Để cho người khác bán với” Họ thường nghĩ bán rất sớm (buổi tối khoảng 10 giờ

đã đóng quán, ăn sáng khoảng 8h30 đã hết), thế nên khách từ xa đến khó tìm mua những thứ hàng tạp hóa hay thú vui sau mười giờ đêm Điều này không phải vì không có khách mà đôi khi khách hàng có nhu cầu nhưng họ