Bài giảng Vi sinh vật phần 2

• Kính hiển vi• Các phương pháp nhuộm • Phương pháp nhuộm Gram • Hình thái, kích thước vi khuẩn Nội dung... Tiêu bản giọt ép: Dùng phiến kính sạch đã tẩy mỡ, giỏ lên phiến kính một giọt

HÌNH THÁI HỌC VI SINH VẬT

• Kính hiển vi

• Các phương pháp nhuộm

• Phương pháp nhuộm Gram

• Hình thái, kích thước vi khuẩn

Nội dung

PHƯƠNG TIỆN NGHIÊN CỨU

Kính hiển vi quang học phòng thí nghiệm

KÍNH HIỂN VI ĐIỆN TỬ

Hai loại kính hiển

vi điện tử và hình ảnh thu được của động vật nguyên

sinh Paramecium:

- TEM(trái)

- SEM(phải)

Transmission electron microscopy

(Kính hiển vi điện tử truyền qua)

Scanning electron microscope

(Kính hiển vi điện tử quét)

PHƯƠNG PHÁP LÀM TIÊU BẢN SOI TƯƠI

1 Tiêu bản giọt ép: Dùng phiến kính sạch đã tẩy mỡ, giỏ lên

phiến kính một giọt canh khuẩn hay dung dịch bệnh phẩm, sau

đó đậy la men (lá kính) lên, quan sát kính hiển vi quang học

2 Tiêu bản giọt treo: dùng phiến kính có hốc lõm ở giữa, cho

lên giữa lamen một giọt canh khuẩn hay dung dịch bệnh phẩm, đậy phiến kính lên, sau đó lật ngược phiến kính sao cho giọt

dung dịch treo lơ lửng trong hốc lõm, cho vaselin lên cạnh của lamen để chống mất nước

Quan sát kính hiển vi quang học có thể biết được hình thái, kích thước, tính chất di động của vi khuẩn, nó cho phép

bước đầu phân biệt, nhận dạng được hình thái của vi khuẩn.

Quan sát tiêu bản trên kính hiển vi

PHƯƠNG PHÁP LÀM TIÊU BẢN NHUỘM

Nhuộm đơn: là phương pháp nhuộm màu chỉ sử dụng một

loại thuốc nhuộm, các loại thuốc nhuộm thường dùng là methylene blue, crystal violet, fuchsin, với nấm thường dùng dung dịch Lactophenol cotton blue (nấm bắt màu xanh)

Nhuộm tiêu bản âm Nhuộm tiêu bản dương

PHƯƠNG PHÁP LÀM TIÊU BẢN NHUỘM

Phủ lên lớp bôi dung dịch tẩy

màu metanol:aceton 1:1), rửa bằng nước.

Nhuộm tiếp bằng safranin hay fuchsin, để 1 phút rửa nước và

để khô tự nhiên rồi quan sát bằng

Các bước thực hiện nhuộm tiêu bản

theo phương pháp Gram

PHƯƠNG PHÁP NHUỘM GRAM

Kết quả quan sát: những vi khuẩn hình que

và hình cầu là gram dương Còn những vi

khuẩn hình dấu phẩy là gram âm

PHƯƠNG PHÁP NHUỘM GRAM

Phương pháp này do Hans Christian J

Gram (1853-1938) là phương pháp

nhuộm màu kép phổ biến trong nghiên

cứu vi khuẩn

Phương pháp nhuộm màu này cho

phép chúng ta chia vi khuẩn ra làm hai

nhóm chính: Gram âm Gram dương

HÌNH THÁI, KÍCH THƯỚC CỦA VI KHUẨN

(BACTERIA)

VSV NHÂN NGUYÊN THỦY

(Procaryotes)

Procaryotes

HÌNH THÁI, KÍCH THƯỚC CỦA VI KHUẨN

(BACTERIA)

Vi khuẩn có đường kính từ 0.2 – 2m Chiều

dài trong khoảng từ 2 - 8 m

Hình dạng của

vi khuẩn

CẦU KHUẨN

Cầu khuẩn (Coccus – nghĩa là

quả mọng) Dựa vào cách sắp

xếp của các tế bào sau khi phân

chia cầu khuẩn chia thành các

loại:

- Đơn cầu khuẩn (Micrococcus)

- Song cầu khuẩn (Diplococci)

- Liên cầu khuẩn (Streptococci)

- Tứ cầu khuẩn (Tetrad)

- Bát cầu khuẩn (Sarcinae)

- Tụ cầu khuẩn (Staphylococci)

Một số ví dụ về cầu khuẩn

Tụ cầu vàng

Staphylococcus aureus

Một số ví dụ về cầu khuẩn

Liên cầu khuẩn lợn

Streptococcus suis (S suis)

Hậu quả do liên cầu khuẩn

lợn gây ra

TRỰC KHUẨN

Trực khuẩn (Bacillus):

vi khuẩn G+ hình que ngắn có kích thước 0,5-1m x 1-4m

Một số ví dụ về trực khuẩn

Lactobacillus

bulgaricus Lactobacillus casei

MỘT SỐ VÍ DỤ VỀ TRỰC KHUẨN

Bacillus

subtilis

Bacillus anthracis

MỘT SỐ VÍ DỤ VỀ TRỰC KHUẨN

Escherichia coli Clostridium botulinum

PHẨY KHUẨN, XOẮN KHUẨN,

XOẮN THỂ

Phẩy khuẩn (Vibrio): là vi khuẩn có hình xoắn, có kích thước (0,5

x 2) m Xoắn khuẩn và xoắn thể có số vòng xoắn và kích thước lớn hơn ( 0,5 -3) x (5-40) m

Xoắn khuẩn (Spirochaeta)

SO SÁNH XOẮN KHUẨN VÀ XOẮN THỂ

Số vòng xoắn Số vòng xoắn ít hơn Số vòng xoắn lớn hơn

Đặc điểm vòng

xoắn Không làm cho đường kính cơ thể tăng lên Làm cho đường kính cơ thể tăng lên Nhuộm Gram Âm Gram âm, khó bắt màu,

nhuộm nhiễm bạc Lông roi Ở một cực hoặc ở hai

cực Xuất phát từ hai cực tế bào hướng vào giữa

Di động Nhờ lông roi ở cực tế

bào Di động uốn khúc, vặn xoắn, uốn lượn Cấu trúc Không có cấu trúc sợi

trục chu chất và lớp bao ngoài

Có vách tế bào cứng

Có cấu trúc sợi trục chu chất

và lớp bao ngoài, màng tế bào chất kéo dài

Không có vách cứng, chỉ là

5 Sự khác biệt giữa bacillus và Bacillus?

6 Làm thế nào nhận biết được liên cầu khuẩn bằng kính hiển vi?