-> Người nói chị Dậu có ý thức đưa hàm ý vào câu nói.Người nghe Cái Tí chưa giải đoán được hàm ý -> Giao tiếp chưa đạt hiệu quả -Câu: Con sẽ ăn ở nhà cụ Nghị thôn Đoài.. Mẹ đã bán con [r]
Trang 2Xác định hàm ý trong đoạn đối thoại sau, và cho biết người
nghe có hiểu hàm ý đó không? Chi tiết nào cho thấy điều đó.?
Trong giờ kiểm tra
- Bình: Cậu làm bài xong chưa? Cho tớ xem câu 3 với!
- Hoa: Cô giáo đang nhìn kìa
- Bình: Đâu có, cô đang đi xuống cuối lớp, có nhìn chúng mình đâu
-> Bạn Hoa đã có ý thức sử dụng hàm ý, khéo léo từ
chối tránh làm bạn tự ái nhưng Bình không hiểu hàm ý
Trang 3Tiết 138
Tâp Làm thơ bốn chữ
(TIẾP THEO)
Trang 4TIẾT:138 NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý
I ĐIỀU KIỆN SỬ DỤNG HÀM Ý
1.Xét ví dụ sgk/90:
Chị Dậu Vừa nói vừa mếu máo:
- Thôi u không ăn ,để phần cho con Con chỉ được ăn ở nhà bữa nay nữa thôi. U không muốn ăn tranh của con.Con cứ ăn thật no , không phải nhường nhịn cho u.
Cái Tí chưa hiểu hết ý câu nói của mẹ , nó xám mặt lại hỏi bằng giọng luống cuống :
- Vậy thì bữa sau con ăn ở đâu?
Điểm thêm một “giây” nức nở ,chị Dậu ngó con bằng cách xót xa:
- Con sẽ ăn ở nhà cụ Nghị thôn Đoài.
Cái Tí nghe nói giãy nảy ,giống như sét đánh ngang tai, nó liệng củ khoai vào rổ và òa lên khóc:
U bán con thật đấy ư? Con van u,con lạy u,con còn bé bỏng, u đừng đem bán con đi ,tội nghiệp U để cho con ở nhà chơi với em em con
Trang 5TIẾT:138 NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý
I ĐIỀU KIỆN SỬ DỤNG HÀM Ý
1.Xét ví dụ sgk/90
2 Nhận xét:
-Câu: Con chỉ được ăn ở nhà bữa nay nữa thôi
-> Người nói (chị Dậu) có ý thức đưa hàm ý vào câu nói.Người nghe( Cái
Tí ) chưa giải đoán được hàm ý
-Câu: Con sẽ ăn ở nhà cụ Nghị thôn Đoài
-> Người nói (chị Dậu) có ý thức đưa hàm ý vào câu nói.Người nghe ( Cái
Tí ) giải đoán được hàm ý
3 Kết luận : (SGK)
Để sử dụng hàm ý cần có hai điều kiện sau :
+ Người nói (người viết) có ý thức đưa hàm ý vào câu nói.
+Người nghe (người đọc)có năng lực giải đoán hàm ý.
Mẹ đã bán con rồi.
-> Giao tiếp chưa đạt hiệu quả
-> Giao tiếp đạt hiệu quả.
Mẹ đã bán con cho nhà cụ
Nghị thôn Đoài
Trang 6BÀI TẬP 3/SGK/92
Hãy điền lượt lời của B trong đoạn hội thoại sau đây một
câu có hàm ý từ chối.
A: Mai về quê với mình đi!
B:
A: Đành vậy.
Có thể điền vào lượt lời của B các câu sau:
- Mình sắp thi rồi.
- Mình chưa làm bài tập xong.
- Mình phải giúp bố sửa nhà…
Trang 7HỌC SINH XÂY DỰNG ĐOẠN HỘI THOẠI
TRONG ĐÓ CÓ SỬ DỤNG HÀM Ý VỚI ĐẦY ĐỦ HAI ĐIỀU KIỆN VỪA HỌC
NAM: Cậu thích chơi bóng chuyền không ?
HÙNG: Tớ thích chơi bóng đá.
NAM: Thế à?
Trang 8TÌNH HUỐNG 1:
Trong giờ kiểm tra
Bình: Cậu làm xong bài chưa ? Cho mình xem với!
Hoa: Cô đang nhìn kìa.
Bình: Đâu có, cô đang đi về phía cuối lớp mà ,có nhìn phía
này đâu.
Bạn Hoa có ý thức dùng hàm ý từ chối khéo léo tránh
làm cho bạn tự ái Bình không hiểu hàm ý nên tiếp tục quấy rầy Hoa và làm mất trật tự.
Hoa đã không chú ý đến năng lực giải đoán hàm ý
của Bình Hoa sử dụng hàm ý chưa đạt hiệu quả.
Trang 9NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý(TT)
I.ĐIỀU KIỆN SỬ DỤNG HÀM Ý
1.Xét ví dụ sgk/90
2 Nhận xét
3.Kết luận :
Để sử dụng hàm ý cần có hai điều kiện sau :
+ Người nói (người viết) có ý thức đưa hàm ý vào câu nói +Người nghe (người đọc)có năng lực giải đoán hàm ý.
4 Lưy ý : Khi sử dụng hàm ý phải phù hợp:
+ Năng lực người tiếp nhận
Trang 10Bài tập 1skg /91:Người nói, người nghe trong câu in đậm dưới
đây là ai? Xác định hàm ý của mỗi câu ấy Theo em, người nghe có hiểu hàm ý của người nói không? Những chi tiết nào chứng tỏ điều đó?
a – Anh nói nữa đi: - Ông giục
- Báo cáo hết! – Người con trai vụt trở lại giọng vui vẻ
– Năm phút nữa là mười Còn hai mươi phút thôi Bác
và cô vào trong nhà Chè đã ngấm rồi đấy.
Thì giờ ngắn ngủi còn lại thúc giục cả chính người họa sĩ
già Ông theo liền anh thanh niên vào trong nhà, đảo nhìn qua một lượt trước khi ngồi xuống ghế
– Người nói: Anh thanh niên.
- Người nghe: Ông họa sĩ,cô kĩ sư.
- Hàm ý : Mới cô vào bác vào nhà uống nước chè.
- Chi tiết : Ông theo anh thanh niên vào trong nhà ,đảo
Trang 11HỌC SINH THẢO LUẬN NHÓM!
Hàm ý của câu in đậm dưới đây là gì? Vì sao em bé không nói thẳng được mà phải sử dụng hàm ý? Việc sử dụng hàm ý có thành công không?
- Cơm sôi rồi, nhão bây giờ!
- Hàm ý: Chắt nước giùm để cơm khỏi bị nhão
- Vì lần trước bé đã nói thẳng ra rồi mà không có hiệu quả hơn, nữa lúc này em chưa thể đổi cách xưng hô mà thời gian thi gấp quá, nếu để chậm cơm sẽ bị nhão nên em bé phải sd hàm ý
- Việc sử dụng hàm ý không được thành công vì anh Sáu vẫn ngồi im, anh tỏ ra không cộng tác
- Vì Thu đã không chú ý đến đối tượng người tiếp nhận Nói với
người lớn phải lễ phép tôn trọng, không được nói trống không
Trang 12Tìm hàm ý của Lỗ Tấn qua việc ông so sánh “hi
vọng” với “con đường” trong các câu sau.
Tôi nghĩ bụng: Đã gọi là hi vọng thì không biết đâu
là thực, đâu là hư Cũng giống như những con
đường trên mặt đất; kì thực trên mặt đất vốn làm
gì có đường Người ta đi mãi thành đường đó
thôi.
- Hàm ý: Tuy hi vọng chưa thể nói là thực hay hư nhưng nếu cố gắng thực hiện thì cũng có thể đạt được.
Trang 13Tìm các câu có ý mời mọc hoặc từ chối trong các đoạn đối thoại giữa em bé với những người ở trên mây và sóng.
- Các câu có hàm ý mời mọc:
“Bọn tớ chơi từ khi thức dậy cho đến lúc chiều tà Bọn tớ chơi với bình minh vàng, bọn tớ chơi với vầng trăng bạc.”
-Các câu có hàm ý từ chối:
“Mẹ mình đang đợi mình ở nhà.” “Làm sao có thể rời mẹ mà đến được?”
Trang 14Bài tập về nhà
Trang 15XIN CHÂN THÀNH CẢM ƠN QUÝ THẦY CÔ VÀ CÁC EM !
CHÚC QUÝ THẦY CÔ VÀ CÁC EM SỨC KHỎE, HẠNH PHÚC