Tiểu luận siêu âm điều trị Tiểu luận siêu âm điều trị Tiểu luận siêu âm điều trị Tiểu luận siêu âm điều trị Tiểu luận siêu âm điều trị Tiểu luận siêu âm điều trị Tiểu luận siêu âm điều trị Tiểu luận siêu âm điều trị Tiểu luận siêu âm điều trị Tiểu luận siêu âm điều trị Tiểu luận siêu âm điều trị Tiểu luận siêu âm điều trị Tiểu luận siêu âm điều trị
Trang 1Ydæu âe đdề u tr ỀỀ 2>1?
E ữ i K ữ i
D CdỐ d tmdểểu u 9 9
DD Ğẳi tålm sdæu âe đdều tr ỀỀ 9 9 1 Lĉlc kƾứlc sùlc sdæu âe 9 9 2 Yùlc sdæu âe ? ?
9 Imôe sdæu âe, trƾổ lc cảl, trƾổlc xa, imôe `mølc độlc lmắắt t ? ?
8 Xruyềl sùlc sdæu âe qua eø 3 3
? Yựự mắắ p tmữữ vî sự suy cdẩẩe iợa imôe sdæu âe 4 4
7 ]ulc sdæu âe 19 19
3 Xảảl sốố xulc xulc 18 18
DDD Xởởlc qual vềề ẩlm mƾỚ lc lmdểt vî pmd lmdểt vỐd sdæu âe đdều tr ỀỀ 18
1 Lmdểểt t 6 6 1? 1?
2 2 ^md ^md lmd lmdểểt t 6 6 17 17 DW. ử LC HỨ LC IủA YDÆ_ ÂE KDÆL Q_AL ĞẼ L YỾ MỒD ^MỨI IủA EØ 1= 1=
1 Wdæe 14 14 2 Xĉlc sdlm. 2> 2> 9 Xád tạj j 21 21
W Iái Ụlc hữlc `mái 29 29
WD Xîd kdểểu tmae `mẩẩj j 23 23
Trang 2Ydæu âe đdề u tr ỀỀ 2>1?
Halm e ữi mëlm ẩ lm
Mëlm 16 Iái tmdẺt bỀỀ sdæu âe mdểl l lay lay 9 9
Mëlm 26 Yự pmâl bố lĉlc kƾứ lc iợa sùlc sdæu âe 8
Mëlm 96 Lĉlc kƾứlc imôe sdæu âe 7 7
Mëlm 86 Xruyềl sùlc sdæu âe qua eẳt pmâl iáim cdỪa mad eød trƾổ lc lc = =
Mëlm ?6 Yự mắắ p tmữữ sùlc sdæu âe tmoj kjạạd tẺẺ bîj 1>
Mëlm 76 Yự suy cdẩe sùlc sdæu âe tmoj đỔ sâu 1> 1>
Mëlm 36 Ğẳi tålm mắ p tmữữ sùlc sdæu âe tmoj tỠlc kjạạd tẺẺ bîj 11 11
Mëlm =6 Xái đỔlc sdlm mễễi iợa sùlc sdæu âe, xulc sùlc lcẪl vî kasor kæl iái eø 12
Mëlm 46 Xỳ kểể xulc sdæu âe 19 19
Mëlm 1>6 Iơ imẺ mdểểu ỤỤlc pmd lmdểt cây bỚd sùlc sdæu âe 13 13
Mëlm 116 Quá trëlm pmữi mộd eø 14 14
Mëlm 126 Quá trëlm vdæe 2> 2>
Mëlm 196 Cdad đjạl tĉlc sdlm 21 21
Mëlm 186 Cdad đjạl tád tạj j 22 22
Trang 3(2>12) iulc iắắ p eỔt iád lmël sâu sẪi i v vềề sựự pm pmởở bdẺẺl mdểểl tạạd iợa kâe sîlc đƾứi iølc
bốố r r Ổlc réd træl báj bỚd ^jpo vî iái iỔlc lc ssựự (144?) Xởởlc qual vdểểi xoe kạd vî cdẩdd
tmåim iù tmỉ tëe tmắy trjlc Satsjl vî Tjulc (2>>=) vî Rjbortsjl iôlc iỔlc lc ssựự (2>>7).
Iù vø số iái eáy sdæu âe đdều tr ỀỀ sếl iù, tỠ lmỪỪlc tmdẺẺt bỀỀ iảảe tay lmỊ, imj đẺl iái
tmdẺẺt t b bỀỀ đa ejho trjlc đù baj cộe sdæu âe kî eỔt trjlc lmỪỪlc lc kkựựa a im imễl `mølc tmỉ tmdẺu lmƾ vå hữ mëlm bæl hƾỐ d.
Mëlm16 Iái tmdẺt bỀ sdæu âe mdểl lay
DD Ğẳi tålm sdæu âe đdều trỀỀ
1. Lĉlc kƾứlc sùlc sdæu âe
Ydæu âe kî eỔt hạlc lĉlc kƾứlc iơ mễi, `mølc pmẩd lĉlc kƾứlc đdểl vî hj vấy lùdđölc ra `mølc pmẩd tắắt iẩẩ kî đdều tr ỀỀ đdểl lmƾlc lù tmuỔi vîj lmùe iái tái lmâl vất kõ,đdể ựự rulc iơ mễi `md tĉlc tả ốố đƾứ ễd kî lĉlc kƾứ c sùlc âe Bëlm tmƾổ ẩẩ
Trang 4Ydæu âe đdề u tr ỀỀ 2>1?
tmalm tmdẺu ldæl). Lcjîd cdỐ d mạl træl tmë sự rulc đỔlc iơ mễi đƾứ i cễd kî sdæu âe. Iái
ttảảl l ssốố đƾứ i i ssụụ h hữlc trjlc đdều u tr tr ỀỀ tmƾổlc kî tỠ 1.> đẺl 9.> EMz (1 Emz bằằlc 1 trdểểu
imu ` ỹỹ træl cdây).
Yùlc âe kî sùlc hễi i c cộe 2 vôlc kî vôlc
âe tmalm bỀ läl vî eỔt vôlc kî âe tmalm
bỀỀ hél ra. Iái pmảl tụụ iợợa eỔỔt kjạạd vấất kdểểu,
`md tdẺp xöi vỐ d d e eỔt sùlc âe sẵ haj đỔlc qualm eỔt đdỉe iốố đỀlm imỤỤ `mølc pmẩd hd imuyỉỉl. @md lĉlc kƾứlc trjlc sùlc âeđƾứ i truyềềl qua vấất t kd kdểểu, lù sẵ cây ra haj
đỔlc lc iiợa iái pmảl l ttụụ trjlc vấất t kd kdểểu. Rÿrîlc bắt ` ỹỹ sựự cda tĉlc iái rulc đỔlc pmảảl
ttụụ trjlc tẺẺ bîj iù tmỉ hẠl đẺl sdlm lmdểểt,vîsdæu âe iù tmỉ đƾứ i sụụ hữlc đỉ tạạj ra tmay
đởd lmdểt đỔ trjlc iái eø, eẳi hô sụ hữữlc
sdæu âe mdểl lay trjlc đdều u tr tr ỀỀ `mølc tấ p
trulc vîj mdểl tƾứlc lîy (Sdkkdaes 14=3 Ba`or ot at 2>>1, tor Maar 1444, Lussbaue
1443, Satsjl 2>>>, 2>>=). Lcjîd Lcjîd lmỪlmỪlc
tmay đởd lmdểểt, t, ssựự rulc đỔlc lc iiợa iái eø tƾơlc tự iù mdểu Ụlc tmƾổlc đƾứi xoe kî
`mølc sdlm lmdểt trjlc tựự lmdæl, eẳi hô, tuy lmdæl đốd d v vỐd iái sulc sùlc lcẪl `mái
pmẩd iù eỔt tmîlm pmảl lmdểểt lmỊỊ @md sùlc sdæu âe đd qua eỔt vấất kdểu (eø), iái eỤii
lĉlc kƾứlc trjlc sùlc sẵ suy cdẩe hj lĉlc kƾứlc đƾứ i truyềềl imj vấất kdểểu Yựự mắắ p tmữữ
lĉlc kƾứlc vî suy cdẩe iái đẳi tålm iợa sùlc sdæu âe đé đƾứ i cmd lmấấl kạd đốd vỐd iái
eø `mái lmau (xoe pmảảl mắắ p tmữữ).
Mëlm 26 Yự pmâl bố lĉlc kƾứ lc
iợa sùlc sdæu âe
Trang 5Ydæu âe đdề u tr ỀỀ 2>1?
2. Yùlc sdæu âe
Xảảl l ssố6 kî số kkảảl l e eỔỔt t pm pmảảl l ttụụ mjîl tmîlm eỔt imu ` ỹỹ läl mjẳi cdél trjlc 1 cdây.
Xmƾổlc kî 1 mjẳi 9 EMz (eẳi hô iù lmỪlc tmdẺẺt t b bỀỀ mj mjạt đỔlc trjlc hẩẩd @Mz ’ xoe
pmảảl tảảl sốố tmắắ p mjẳi sùlc sdæu âe hîd Ớ iuốd bîd báj lîy).
BƾỐi sùlc6 kî `mjẩlc iáim cdỪa 2 đdỉe tƾơlc đƾơlc træl hạlc sùlc trjlc eỔt eødtrƾổ lc iữữ tmỉỉ Xrjlc eỔt eø trulc bëlm bƾỐi sùlc vỐ d tảảl sốố 1 EMz kî 1.? ee vî vỐ dd
ttảảl sốố 9 EMz kî >.? ee.
Wấấl tối6 kî vấl tối eî iái sùlc (xáj trỔl) đd qua eød trƾổ lc Xrjlc eỔỔt hulc hỀỀim
euốốd, d, v vấấl l ttốối i iiợa sdæu ảe kî xắ p p x xỄỄ 1?>> e/s sj vỐ d d x xắắ p p x xỄỄ 9?> e/s trjlc `mølc `må(sùlc âe iù tmỉ truyềl đd lmalm mơl trjlc eød trƾổlc đấe đẳi) Wấấl tốối iợa sùlc sdæu
âe trjlc mảu mẺt iái eø kî tƾơlc tự lmƾ trjlc hulc hỀim euốốd.
Ba
Ba y yẺẺu tốố lîy kî iù kdæl qual vỐd lmau, lmƾlc `mølc pmẩd kî mằlc sốố imj tắắt iẩẩ iái
kjạd eø Ijl số trulc bëlm pmở bd bdẺẺl l lm lmắt đƾứ i i ssụụ h hữlc đỉ đạd hdểl imj sùlc sdæu âe
`md truyềl qua iái eø. X Xảảl l ssốố đẳi trƾlc iợa sdæu âe tỠ iái tmdẺt t b bỀỀ đdều u tr tr ỀỀ kî 1 vî 9
EMz eẳi hô eỔt sốố eáy iulc iắp iái tảl sốố bởở sulc (vå hữ >.3? vî 1.? EMz) vî iái
tmdẺẺt bỀỀ sdæu âe sùlc hîd mjạt đỔlc Ớ hẩẩd tảl mîlc imữi @Mz (tmƾổlc kî 8>-?>.>>> Mz)
’ tảảl sốố tmắp mơl lmdều sj vỐ d tảảl sốố sdæu âe truyềl tmốlc lmƾlc vẠl iaj mơl `mjẩlc lcmo iợợaa ijl lcƾổ d.
Bdỉỉu tmỤi tjál mễi iợợa eốốd qual mểể lîy kî6 W 5 G
Xrjlc đù6 W kî vấl tối, G kî tảl sốố,, kî bƾỐi sùlc
9. Imôe sdæu âe, trƾổ lc cảl, trƾổlc xa, imôe `mølc độlc lmắt
Iái imôe sdæe âe kî `mølc độlc lmắắtt vî tmay đởd trjlc bẩẩl l im imắắt t iiợa lù vỐ dd
`mjẩlc iáim tỠ tralshuior. Imôe sdæu âe cảl lmắt hôlc đỉ đdều tr ỀỀ đƾứ i cễd kî trƾổ lc
cảảl, trƾổ lc lmdỏu, may vôlc Grolzok. Xái đỔlc lc iiợa sdæu âe trjlc trƾổlc lîy tmølctmƾổlc kî xa, vỐd iái `mu vựi lmdỏu đálc `ỉ Lĉlc kƾứlc sdæu Lĉlc kƾứlc sdæu âe iợâe iợa tỠỠlc pmảảl trjlc
trƾổlc lîy iù tmỉ kỐl mơl lmdều kảảl sj vỐd đảu ra `md tmdẺẺt kấp eáy (iù tmỉ kỐl mơl tỠ
Trang 6Ydæu âe đdề u tr ỀỀ 2>1?
imôe sdæu âe tmoj tảl sốố đƾứ i sụụ hữlc (>.? ee đốd vỐ d tảảl sốố 9 Emz, vî 1.? ee đốdd
vỐ d tảảl sốố 1 Emz).
Lmƾ vå hữ, eỔỔt pmảảl tụụ tmạạim alm vỐd đƾổlc `ålm kî 2? ee mjạt đỔlc tạạd tảảl sốố 1 Emz
ssẵẵ iù eỔt pmạe vd trƾổ lc cảl / xa kî 6 pmạe vd 5 12.? e vd 5 12.? / 1.? ee / 1.? ee 1> ie hj đùtrƾổ lc cảảl (vỐ d lmdỏỏu u kkỐ l lmắắt) tr ẩd hîd `mjẩlc 1> ie tỠỠ đảu đdều tr ỀỀ `md sụụ hữữlc eỔỔtt
đảu đdều tr ỀỀ kỐl vî tảl sốố sdæu âe 1 Emz. @md sụụ hữữlc tảảl sốố sdæu âe iaj mơl, pmạe vd
`mjẩlc iáim sẵ kỐl mơl. Lằe pmåa træl pmạe vd lîy kî trƾổlc xa may vôlc Graulmjgor.
Imôe sdæu âe trjlc trƾổlc lîy tmƾổ lc độlc lmắt mơl vî hảl l h hảl pmâl `ỹ Lm LmỪỪlc
đdỉe lùlc trjlc trƾổ lc lc c cảl kî `mølc qual trễlc Ğốd d v vỐd iái eữi đåim iợa sdæu âeđdều tr Ề, trƾổlc xa kî đạt mdểểu quẩẩ iaj.
Mëlm 96 Lĉlc kƾứlc imôe sdæu âe
EỔỔt hắắu mdểểu qual tr ễễlc iợợa tmdẺẺt t b bỀỀ sdæu âe (đảu hò) kî tmuỔi tålm cdá trỀ v vềề ttỄỄ kkểể
`mølc độlc lmắt imôe tda. Hắắu mdểu lîy đƾa ra imj vôlc lmdỏu iợa trƾổ lc cảảl. Lù eø
ttẩẩ vềề sốố kƾứ lc tỳỳ kểể iƾổlc đỔ đỄlm sj vỐd iƾổlc đỔ trulc bëlm. Ğốd vỐ d mảảu mẺt iái Ụlc
hữữlc, tỳỳ kểể `mølc độlc lmắt imôe tda (BLR) iù tmỉ xắắ p xỄỄ 8-7 (eất đỔ đỄlm kỐ l cắắ p 8 ’
7
7 kkảảl l e eất đỔ trulc bëlm) BỚd vë vỐd imôe sdæu âe tự lmdæl, træl kõ tmuyẺt t c cdá trỀ ttốốtt
lmắắt imj tỳỳ kểể `mølc độlc lmắt imôe tda (BLR) tmƾổ lc xulc qualm 8.> eẳi hô eỔt sốố
lmî sẩl xuắt đé yæu iảu vƾứ t qua cdỐ d mạl lîy vî cdẩe mdểểu BLR iợợa mễễ vềề 1.>.
Trang 7Ydæu âe đdề u tr ỀỀ 2>1?
EỔỔt sốố ttổ báj c cảl đây (Akvarolca ot ak 2>1>0 Cutdorroz ot ak 2>1>0 Ytraub ot ak, 2>>=
vî Fjmls ot ak 2>>3) đé iâl lmẪi i e eỔỔt t ssốố sad sốố ` ` ẺẺt t m mứ p p v vỐd eáy eùi mdểl l ttạd vî ^yo(1447) trëlm bîy eỔt sốố hỪỪ kd kdểu đálc kj lcạd kdæl qual vdểi i md mdểểu imuẤẤl eáy trjlc kâesîlc sụụ hữữlc Ớ Alm.
8 Xruyềl sùlc sdæu âe qua eø
Xắắt iẩẩ iái vất kdểu (eø) sẵ iù eỔt tr Ớ `málc đỉ sùlc âe truyềl qua Xr Ớ `málc iữ
tmỉỉ iợợa eỔt eø đƾứi xái đỀlm bỚ d eất đỔ vî đỔ đîl mộd iợa lù. Ğỉ imj vdểểi truyềềl tẩẩdd
lĉlc kƾứ lc lc ttốd đa tỠ e eỔt eød trƾổlc salc eød trƾổlc `mái, trỚ `málc iợa mad eødtrƾổ lc iảảl pmẩd tƾơlc tự lmau mẺẺt sỤi iù tmỉ Rÿ rîlc trjlc trƾổ lc lc m mứp sùlc sdæu âe
ttỠỠ eáy pmát sùlc tỐd eø, sau đù truyềl qua iái eø `mái, đdều lîy iù tmỉ `mølc tmựii
ssựự đạt đƾứ i Hj sựự imælm kểim tr Ớ `málc kỐ l Ớ đƾổlc baj vî xẩy ra mdểl tƾứ lc pmẩẩl xạạ
læl kƾứ lc lĉlc kƾứ lc truyềl qua kî lmỊ Wå hữ vềề iái cdá trỀ tr Ớ `málc iù tmỉ đƾứi tëe
tmắy trjlc tîd kdểu lmƾ Rjbortsjl ot ak 2>>3,Sarh 14=7.
Yựự imælm kểim tr Ớ `málc kî kỐ l l lm lmắt đốd d v vỐ d d e eẳt pmâl iáim tmäp / `mølc `må, lù kî
eỔỔt trjlc lmỪlc đdều `dểl đảu tdæl eî sùlc sdæu âe pmẩd vƾứt qua đỉ truyềl đƾứi đẺl
iái eø. Ğỉ cd cdẩẩe tmdỉỉu u ssựự imælm kểim lîy, eỔt t kkỐ p p pm pmốốd d m mứ p p tr tr Ớ `málc đé đƾứ i i ssụụ
hữữlc LẺẺu u ttộộl l ttạạd d e eỔỔt `mjẩlc `mølc lmỊ cd cdỪa đảu hò vî ha tmë tỳ kkểể sùlc sdæu âe sẵ
pmẩẩl xạạ kạạd xắắ p xỄỄ `mjẩlc 44.44=% iù lcmĤa kî `mølc iù mdểu quẩẩ truyềềl qua.
Trang 8Ydæu âe đdề u tr ỀỀ 2>1?
Mëlm 86 Xruyềl sùlc sdæu âe qua eẳt pmâl iáim cdỪa mad eød trƾổ lc
KỐ p pmốốd mứ p tr Ớ `málc đƾứ i sụụ hữlc trjlc trƾổ lc mứp lîy baj cộe lƾỐi, iái kjạdd
hảu `mái lmau, `oe vî coks. Kõ tƾỚ lc lmắắt, kỐ p pmốốd mứ p tr Ớ `málc læl kî imắt kỊlc đề
kkắp đảy tắắt iẩẩ lmỪỪlc `mjẩẩlc tr ốlc, lù tƾơlc đốd lmỐt đỉ iù tmỉ Ớ kạạd tạạd imồ, iù eỔt tr Ớ
`málc pmô mứ p vỐd eød trƾổ lc lù ` ẺẺt lốốdd, vî imj pmäp sùlc sdæu âe truyềl qua vỐ d sựựu
mắắ p p tm tmữ, đỔ suy cdẩe vî sự lmd lmdỏỏu u kj kjạl kî lmỊ lm lmắắt. Ğốd d v vỐ d d e eỔỔt t iu iuỔỔi i tm tmẩẩj kuấấl l ttốốt t v vềề
kkỐ p pmốốd mứ p tr Ớ `málc, xoe tạd Iasarjttj ot ak 2>>8, Hji`or ot ak 14=2, Crdggdl, 14=>,
@kuidloi ot ak 2>>> vî Sdkkdaes 14=3 Xạạd d tm tmổd đdỉe e md mdểểl l ttạạd d kkỐp cok đƾứ i i ssụụ h hữữlc
tmåim mứp mơl vỐd iái kjạd d h hảu vî `oe. LƾỐi LƾỐi kî kî eỔeỔt i t im mắt trulc cdal `má tốt vî iù tmỉ
đƾứ i sụụ hữlc lmƾ eỔt tmay tmẺẺ lmƾlc rÿ rîlc lù `mølc đáp Ụlc đƾứi iái tdæu imå træl
vềề đỔ lmỐ t iợa lù. Xræl tmựi tẺẺ kâe sîlc, `mølc iù sự `mái bdểt cdỪa iái kỐ p cok trjlc
ssụụ h hữlc kâe sîlc tmƾổ lc lc c cẳẳ p p (^jktaws`d (^jktaws`d alh alh Satsjl Satsjl 2>>3) 2>>3). Lcjîd Lcjîd ra ra iái iái imắimắt t mj mjạạtt
đỔlc (vå hữ lmƾ iái kjạd tmuốối imốlc vdæe) đỉ coks mjạt đỔlc r Ổlc réd mơl, lmƾlc vẠl
iòl `mølc đảy đợ imj lcmdæl iỤu. Imölc tød mdểl lay vẠl đalc đálm cdá sự ial tmdểể p
lîy xa mơl lỪa.
Trang 9Ydæu âe đdề u tr ỀỀ 2>1?
Lmƾ eỔt vắl đề qual tâe iợa kâe sîlc, đảu hò trjlc sdæu âe đdều tr ỀỀ læl đƾứi kîe
ssạạim bằằlc eỔỔt edẺẺlc cạại tẤẤe iộl đỉ cdẩẩe tmdỉỉu vdểểi truyềềl vd `muẤẤl tdềềe ẤẤl cdỪỪaa iái
bểlm lmâl.
Lcjîd Lcjîd sựsự pm pmẩẩl l x xạạ x xẩẩy ra tạạd ralm cdỐd hj imælm kểim tr Ớ `málc, iŤlc sẵ iù eỔt t ssốố
`möi xạ l lẺu sùlc `mølc đấ p p ttỐd iái bề e eẳẳt ralm cdỐ d d ttạd cùi W Wềề iơ bẩl, mƾỐ lc
iiợa imôe sdæu âe `md qua eød trƾổ lc tmỤỤ mad sẵẵ `mølc iòl cdốlc lmƾ đƾổ lc đd trjlceød trƾổlc bal đảu, đƾổlc đd iợa lù kî cùi tỐ d. Cùi cdỐ d d m mạạl l iiợa imôe sdæu âe xuắtt
mdểểl tạạd bềề eẳẳt ha `mjẩẩlc lc LẺu đảu đdều tr ỀỀ vỐd cùi kî mjẳẳi kỐl mơl sj vỐ d eẳẳtt
pmẹẹlc iợợa bềề eẳẳt ha, pmảảl kỐl imôe sdæu âe sẵ truyềl qua iái eø ha (tỤi kî sjlc sjlc
vỐ d bềề eẳẳt ha) imỤỤ `mølc pmẩdd kî xuyæl qua iái eø lmƾ `ỹ vễễlc.
? Yự mắp tmữ vî sự suy cdẩe iợa imôe sdæu âe
Yựự mắắ p tmữữ lĉlc kƾứ lc iợa imôe sdæu âe tmoj eỔt mîe số eŤ eŤ ’ ’ tỤi kî lmdều lĉlckƾứ lc lc b bỀỀ m mắắ p p tm tmữữ Ớ bæl bæl lcjîd lcjîd eø eø mơl mơl kî kî đd đd sâu sâu vîj vîj trjlc trjlc eø.eø. Ğỉ imj lĉlc kƾứ lc iợợaa
imôe sdæu âe iù mdểu quẩẩ tmë lù pmẩd đƾứ i mắắ p tmữ, vî tạd eỔỔt sốố tmổd đdỉe lîy iù tmỉ
đƾứi xoe lmƾ kî iù kdæl qual đẺl kdều kƾứ lc imôe sdæu âe đƾứi áp hữlc đỉ đạt đƾứ ii
mdểểu quẩẩ lmắt đỀlm (tor Maar, 1444, Satsjl, 2>>=, Satsjl alh Tjulc, 2>>=).
BỚd vë sự mắắ p tmữữ (tmâe lmấp) kî mîe eŤ, træl kõ tmuyẺt `mølc iù đdỉe lîj eî tạdd
đù tắt t iiẩẩ lĉlc kƾứlc đều u b bỀỀ m mắắ p p tm tmữ, lmƾlc imẪi i im imẪl kî iù eỔt đdỉe eî tạd đù iái
eỤi lĉlc kƾứ lc lc iiợa imôe sdæu âe kî `mølc đợ đỉ ttạạj ra eỔỔt t md mdểểu u qu quẩẩ đdều u tr tr ỀỀ @md
imôe sdæu âe tmâe lmấp sâu mơl vîj trjlc eø, eỔỔt tỳỳ kểể kỐl lĉlc kƾứ lc sẵẵ bỀỀ mắắ p tmữữ
vî hj đù sẵ iòl åt lĉlc kƾứlc iù sếl đỉ đạt đƾứ i mdểểu quẩẩ đdều tr ỀỀ KỐp cdá trỀ eỔỔt lụụaa
tmƾổlc đƾứi tråim hẠl trjlc qual mểể vỐd imôe sdæu âe, lù đạd hdểl imj đỔ sâu iợa eø
eî tạdd đù lĉlc kƾứlc imôe sdæu âe iù sếl Ớ đù imỄ iòl kạd d e eỔỔt t l lụụa a Y Yẵẵ iù sự `mái
lmau imj tỠỠlc kjạd eø vî iŤlc imj tảl sốố `mái lmau iợa imôe sdæu âe. Bẩlc hƾỐd đây
ssẵẵ đƾa ra eỔt sốố h hắắu mdểểu kỐp cdá trỀ e eỔỔt lụa đdỉl mëlm (trulc bëlm) imj sdæu âe đdều
tr ỀỀ (sau Mjjckalh 144?)6
Trang 10Ydæu âe đdề u tr ỀỀ 2>1?
Mëlm ?6 Yự mắ p tmữ sùlc sdæu âe tmoj kjạd tẺ bîj
R ắt kî `mù `mĉl lẺu `mølc bdẺt đƾứi đỔ hîy iợa eồồd kỐp lîy trjlc tỠlc bểlm lmâl, kỐ p
cdá trỀ eỔỔt lụụa trulc bëlm đƾứ i sẵẵ đƾứ i sụụ hữữlc imj tỠỠlc tảảl sốố66
9
9 EMz EMz - - 2.> 2.> ie ie
1
1 EMz EMz - - 8.> 8.> ie ie
Mëlm 76 Yự suy cdẩe sùlc sdæu âe tmoj đỔ sâu
LmỪlc cdá trỀ lîy `mølc đƾứi `mølc đƾứ i i im imắắ p p lm lmấấl l r r Ổlc réd (xoe Sarh 14=7) vî
trjlc eỔỔt t ssốố lcmdæl iỤu (imƾa iølc bố) imj tmắắy y r r ằlc trjlc eød trƾổlc kâe sîlc,imölc iù tmỉ tmắp mơl đálc `ỉ
Trang 11Ydæu âe đdề u tr ỀỀ 2>1?
Mëlm36 Ğẳi tålm mắ p tmữ sùlc sdæu âe tmoj tỠlc kjạd tẺ bîj
Ğỉ iƾổlc đỔ iợợa eỔt sùlc sdæu âe đạt đƾứ ii Ớ đỔ sâu lîj đù, iảl tmựựi i md mdểểl trjlc
pmảl lĉlc kƾứ lc iulc iắắ p pmẩẩd kỐl mơl pmảl lĉlc kƾứ lc bỀỀ mắắ p tmữữ b bỚd iái eø Ớ kỐ p
bềề e eẳt bæl lcjîd B Bẩlc sau đây imj tmắy y ssựự suy cdẩẩe e c cảl đölc iợa iái eỤi lĉlckƾứ lc lc v vỐd iái eø đdỉl mëlm tạd 2 d 2 ttảảl l ssốố tmƾổ lc sụụ h hữlc, vî iái tmølc tdl imd tdẺt mơlđƾứi tëe tmắy trjlc tîd kdểu tålm tjál kdều kƾứlc vî træl tralc wob ((www.okoitrjtmorapy.jrc www.okoitrjtmorapy.jrc ))
Yựự xâe lmấ p (ma p (may truy y truyềềl qua) iợa sùlc sdæu âe kî `mølc cdốlc lmau vỐ d eồồd kjạạdd
eø, lù rÿ rîlc rằlc iù eỔt t ssốố eø iù `mẩ lĉlc mắ p p tm tmữữ sùlc sdæu âe kỐl mơl iái eø
`mái. Lmël imulc, Lmël imulc, iái eø iái eø imỤa mîimỤa mîe kƾứ e kƾứ lc prjtodl iaj sẵẵ mắắ p tmữữ sùlc sdæu âe Ớ eỤỤii
đỔ kỐl mơl, hj đù eø iù mîe kƾứlc lƾỐi iaj vî mîe kƾứ lc prjtodl tmắắ p sẵẵ mắắ p tmữữ åtlĉlc kƾứlc sùlc sdæu âe (vå hữ lmƾ eáu vî eỡ ) trjlc `md lmỪlc lcƾổd iù mîe kƾứ lc
lƾỐ i i tm tmắp vî prjtodl iaj ssẵẵ m mắắ p p tm tmữữ imôe sdæu âe mdểu quẩẩ mơl. Eø iù tmỉ đƾứ i i x xẺẺ p
Trang 12Ydæu âe đdề u tr ỀỀ 2>1?
Eẳi hô sữl vî xƾơlc kî Ớ sâu trjlc iơ tmỉ, iái vắl đề kdæl qual đẺl pmẩẩl xạạ sùlc
iù lcmĤa kî pmảl kỐl lĉlc kƾứlc sùlc sdæu âe `md đấp vîj bề eẳẳt iợợa eỔỔt trjlc lmỪỪlc
eø lîy sẵ bỀỀ pmẩẩl xạạ kạạd. Iái eø mắ p tmữữ tốốt lmắắt vềề eẳẳt tmựựi tdỏl kâe sîlc kî lmỪlc
eø iù mîe kƾứlc ijkkacol iaj lmƾ hây imằlc, câl, iâl eại, baj `mỐp, eø sẴj (Satsjl 2>>>, 2>>=, Satsjl & Tjulc, 2>>=, tor Maar 1444, Lussbaue 144=, Grdzzok
& Hull 14=2).
Iái Ụlc hữlc sdæu âe đdều tr ỀỀ imj eø vỐ d `mẩẩ lĉlc mắ p tmữữ lĉlc kƾứ lc tmắp kî åt
iù `mẩ lĉlc đỉ iù mdểu quẩẩ mơl sj vỐd iái Ụlc hữữlc iợa lĉlc kƾứlc vîj eỔt vấất kdểểu
mắắ p tmữữ iaj mơl Bằằlc imỤỤlc cảl đây về sựự `mølc mdểu quẩẩ iợợa ial tmdểp iù tmỉ đƾứ ii
tëe tmắy trjlc Sdk`dl ot ak (2>>8) vî Ear`ort ot ak (2>>?) trjlc `md ỤỤlc hữlc trjlc eø
đù kî eỔt imắắt mắắ p tmữữ tốt mơl sẵ lmƾ ejlc đứ d, hẠl đẺl eỔỔt sựự ial tmdểp iù mdểu quẩẩ
mơl (vå hữ lmƾ Yparrjw ot ak 2>>?, Koulc ot ak 2>>8).
Iái mdểu ỤỤlc sdlm mễễi iợa sdæu âe kî cảl lmƾ cdốlc mểểt vỐd xulc sùlc lcẪl vî đdều tr ỀỀ Kasor. Xuy lmdæl, sự `mái bdểt imålm kî lĉlc kƾứlc sdæu âe đƾứi ƾu tdæl mắ p tmữữ trjlc
iái eø `mái lmau tmoj iái pmƾơlc tmỤi `mái lmƾ đƾứi tùe tẪt trjlc bẩlc hƾỐd đây.
Mëlm =6 Xái đỔlc sdlm mễi iợa sùlc sdæu âe, xulc sùlc lcẪl vî kasor kæl iái eø
Trang 13Ydæu âe đdề u tr ỀỀ 2>1?
7 ]ulc sdæu âe
Mảảu u m mẺt iái eáy đƾa ra iái kjạd xulc sdæu âe `mái lmau imj đảu u ra ra, vî đốd d v vỐ dd lmdều bái sĤ kâe sîlc, đây kî eỔt imẺẺ đỔ tmåim mứp mơl imj đdều tr ỀỀ Imj đẺl cảl đây,
`mjẩẩlc tmổ d cdal xulc (tmổd cdal eî eáy mjạt đỔlc) mảu lmƾ imỄ 2es (2/1>>> cdây))
vỐ d eỔt imu `ë bdẺl eắắt EỔỔt sốố eáy mdểl lay đƾa ra sự tmay đởd vềề tmổ d cdal eẳi hô
vdểi lîy đốd vỐ dd õ lcmĤa kâe sîlc vẠl imƾa đƾứi xái đỀlm Xỳỳ kểể xulc đdỉl mëlm kî 16 1
vî 16 8 eẳi hô vẠl iù tỄ kểể `mái (xoe tålm tjál kdều) Xrjlc imẺẺ đỔ 16 1, eáy pmát xulc 2es tdẺẺ p tmoj p tmoj lcm lcmỄỄ 2es Xrjlc imẺẺ đỔ 16 16 8 8, pmát xulc trjlc 2es sau đù lcmỄ =es Yơ
độ sau edlm mễễaa ẩlm mƾỚ lc iợa tmay đởd tỳỳ kểể xulc.
Mëlm46 Xỳ kể xulc sdæu âe
LmỪỪlc ẩlm mƾỚ lc iợa xulc sdæu âe đều đé đƾứ i imỤỤlc edlm vî kjạd sẩl kƾứlc lîy
kî eỔt kứ d tmẺẺ đẳi bdểểt trjlc vdểi đdều tr ỀỀ iái tởl tmƾơlc lcmdæe trễlc mơl EỔt sốố eáyđƾa ra iái tmølc số xulc eî `mølc xuắt mdểl, đƾứi đề iấấ p trjlc iái tîd kdểu lîy (vå hữ66
16 40 162>) EỔỔt sốố lmî sẩl xuắắtt eø tẩ xulc iợợa mễễ vềề e eỔỔt tỳỳ kểể pmảl trĉe imỤ `mølc
pmẩd kî eỔt tỳỳ kểể (16 1 5 ?>% 16 8 5 (16 1 5 ?>% 16 8 5 2>% vv) X 2>% vv) Xỳỳ kểể tmổd cdal eî eáy kî JL sj vỐ d JGG
kî eỔt t y yẺẺu tốố iù kdæl qual trjlc iái tålm tjál kdều kƾứlc vî bdẺt tmæe imd tdẺt iù trjlctîd kdểu mồồ tr ứ tålm tjál kdều.
Trang 14Ydæu âe đdề u tr ỀỀ 2>1?
3 Xảl số xulc
EỔt đdỉe iợợa sựự lmảảe kẠẠl cdỪỪa lmdều lmî trỀ kdểu kî hỏ hîlc đƾa ra tảl sốố træl 1 bîd
tmdẺẺt bỀỀ sdæu âe. Xỳỳ kểể xulc (imu ` ỹỹ kîe vdểi) tmƾổlc kî 16 8 (2>%), lmƾlc iù eỔt tôy
imễl đỉ tmay đởd d ttảảl l ssốố xulc (tỤi kî baj lmdæu xulc sdæu âe đƾứ ii pmát pmát rara imj eồồdd
cdây). Ğdều lîy đạt đƾứ i i b bằlc iáim đdều u im imỄỄlm tmổd cdal pmát xulc. Ğdỉl mëlm, tmølctmƾổ lc tmổd cdal pmát kî 2es, hj đù vỐ d eỔỔt tỄỄ kểể 16 8, eáy sẵ mjạt đỔlc trjlc 2es vîsau đù tẪt trjlc =es tdẺẺ p tmoj p tmoj ^m ^mẩẩd eắt 1>es đỉ mjîl tmîlm eỔt 'imu ` ỹỹ' (JL6 JGG),
vî hj đù 1>> imu `ỹ lmƾ vấy đƾứi mjîl tắt trjlc eỔt cdây, vë vấy eáy lîy yæu iảu iulc iắp sdæu âe Ớ ttảảl l ssốố 1>>Mz LẺẺu u tm tmổd cdal xulc đƾứi tĉlc tỠ 2es kæl 8es, sau
đù iŤlc vỐ d d e eỔỔt t ttỄỄ kkểể 16 8, eáy sẵ đƾứ i i mj mjạt đỔlc trjlc 8es vî sau đù sẵ ttẪẪt trjlc 17es tdẺp tmop, hj đù iảl 2>es đỉ mjîl tmîlm eỔt imu ` ỹỹ vî hj đù imỄ iù ?> imu `ỹ
lmƾ vấy đƾứ i tmựựi mdểểl imj eồd cdây vî iái tmdẺt kấp træl eáy sẵ imj sdæu âe Ớ tảảl sốố
?>Mz. @mølc iù bằlc imỤỤlc imj r ằằlc tød iù tmỉ tëe tmắy đỉ imj r ằằlc eỔỔt imẺẺ đỔ mjạạtt
đỔlc trjlc đdều u tr tr ỀỀ kâe sîlc kkứd åim mơl imẺ đỔ `mái Xm Xmổd cdal xulc 2es kî 'tdæu
imuẤẤl' vî cẳp træl mảu mẺt iái eáy (iù lcmĤa kî tmdẺẺt bỀỀ sdæu âe mdểểu quẩẩ `md pmát 1>>
xulc lĉlc kƾứlc sdæu âe trjlc eồd cdây
DDD Xởlc qual về ẩlm mƾỚ lc lmdểt vî pmd lmdểt vỐd sdæu âe đdều trỀ
EỔỔt trjlc lmỪlc tái hữlc đdều u tr tr ỀỀ eî sdæu âe đé đƾứ i i ssụụ h hữlc kî kdæl qual đẺl
imỪa kîlm eø Lù Lù đƾứi đƾứi đềđề lcm lcmỀỀ imj iái Ụlc lc h hữữlc lc iiợa sdæu âe vỐ dd iái eø bỀ ttởởl
tmƾơlc,, vî eỔt sốố kjạd `mái, lù kîe ttối đỔ tỳỳ kểể imỪỪa bểlm vî lâlc iaj imắt kƾứ lc iợợaa
vdểểi i im imỪỪaa kîlm eø (Satsjl 2>>7). Iái tmølc tdl sau đây đƾứi hôlc đỉ iulc iắắ p p e eỔỔtt
bẩl tùe tẪt iợợa eỔỔt sốố iái lcmdæl iỤu iảảl tmdẺt trjlc kĤlm vựi lîy iôlc vỐ d eỔỔt sốố iơ
imẺẺ iù tmỉ tmølc qua iái pmƾơlc pmáp đdều tr ỀỀ eî sdæu âe iù tmỉ đạt đƾứ i lmỪỪlc tmay
đởd lîy. Lù Lù `mølc `mølc pmẩd pmẩd kî kî õ õ đỀlm đỀlm đỉđỉ cd cdẩd tmåim đảy đợ v vềề lm lmỪỪlc mdểl tƾứ lc may eỔỔtt
đálm cdá tjîl hdểl iái tîd kdểu mdểểl lay. Lù iù tmỉ, Lù iù tmỉ, `mølc åt, iulc i`mølc åt, iulc iắắ p eỔỔt sốố tmølc tdl
iơ bẩl r ắắt t m mỪu åim imj Ụlc hữlc kâe sîlc. E EỔỔt sốố ỤỤlc hữữlc lc e eỚ r ỔỔlc imj sdæu âe trỀ
Trang 15Lmdều bîd Lmdều bîd báj đé báj đé tấp trulc tấp trulc vîj tålm mdểvîj tålm mdểu quẩ u quẩ lmdểt iợa lmdểt iợa sdæu âe, sdæu âe, vî lmdều vî lmdều `md lù`md lù
iù tmỉ đƾứi sụ hữlc eỔt iáim mdểu quẩ tmoj iáim lîy `md eỔt kdều tmåim mứpđƾứi imễl (kdæl tữi imẺ đỔ< >,? S/), trễlc tâe iợa bîd vdẺt lîy sẵ tấptrulc vîj mdểu Ụlc pmd lmdểt Iẩ mad Lussbaue (144=) vî tor Maar (1444) đé
iulc iắp eỔt số bîd đálm cdá mỪu åim vî sự qual tâe đẺl iái mdểu Ụlc lmdểt iợasdæu âe. Lcmdæl iỤu sj sá Lcmdæl iỤu sj sálm về mdểu Ụlc lmdểt ilm về mdểu Ụlc lmdểt iợa sdæu âe đé ợa sdæu âe đé đƾứi báj iáj iợađƾứi báj iáj iợaeỔt số tái cdẩ (vå hữ lmƾ Hrapor ot ak 1449, 144?a, b, Kojlarh ot ak 2>>8) vỐdeỔt số `Ẻt quẩ tmö vỀ, vî rắt mỪu åim. Iølc vdểi tdẺp tmoj tdẺp tữi trjlc trulc
tâe lcmdæl iỤu kî sj sálm iá tdẺp xöi lmdểt vî sdæu âe sùlc hîd (Eoa`dls vîSatsjl, 2>>7) vî sj sálm iái imẺ đỔ `mái lmau iợa sdæu âe `Ẻt mứp vỐd sdæu âe ((Akhrdhco vî Satsjl - dl proparatdjl).
Lù
Lù kî kî quá quá đơl cdẩl đơl cdẩl imj imj rằlc rằlc vỐd eỔt vỐd eỔt Ụlc Ụlc hữlc hữlc đdều đdều trỀ iữ trỀ iữ tmỉ itmỉ iù ù tmỉtmỉ iù cây ramdểu Ụlc lmdểt mjẳi pmd lmdểt Lù cảl lmƾ kî `mølc tmỉ trálm `mỊd rằlc iẩ mad sẵxẩy ra, lmƾlc lù kî mứp kõ mơl lỪa đỉ kấp kuấl rằlc tái đỔlc imd pmốd sẵ bỀ ẩlmmƾỚlc bỚd iái tmølc số đdều trỀ, đẳi bdểt kî imẺ đỔ iợa Ụlc hữlc tỤi kî xulcmjẳi kdæl tữi Ba`or ot ak (2>>1) đé kấp kuấl iơ sỚ `mja mễi imj vắl đề lîy eỔtiáim eạim kại.
Komeall (14=2) imj tmắy rằlc lmỪlc tái đỔlc ejlc euốl iợa đdều trỀ lmdểt iùtmỉ đƾứi tạj ra bỚd sdæu âe Lù iù tmỉ đƾứi sụ hữlc imễl kễi đỉ lâlc iaj lmdểt