Là một sinh viên sư phạm, bản thân chúng ta càng cần xây dựng một nhân cách tốt đẹp, đó là mộttrong những yếu tố quan trọng để trong tương lai chúng ta sẽ trở thành nhữngngười thầy, cô g
Trang 1MỤC LỤC
Trang
LỜI MỞ ĐẦU 1
1 Lý do chọn đề tài 1
2 Bố cục đề tài 2
CHƯƠNG I QUAN NIỆM NHÂN CÁCH Ở VIỆT NAM 3
CHƯƠNG II SỰ CẦN THIẾT TRAU DỒI NHÂN CÁCH ĐỐI VỚI NGƯỜI THẦY GIÁO 4
2.1 Sản phẩm lao động của người thầy giáo là nhân cách học sinh do những yêu cầu khách quan của xã hội quy định 4
2.2 Thầy giáo, người quyết định trực tiếp chất lượng đào tạo 4
2.3 Thầy giáo là cái "dấu nối" giữa văn hóa nhân loại và dân tộc với việc tái tạo nền văn hóa đó chính trong thế hệ trẻ: 5
CHƯƠNG III: ĐẶC ĐIỂM LAO ĐỘNG CỦA NGƯỜI THẦY GIÁO 7
3.1 Nghề mà đối tượng quan hệ trực tiếp là con người: 7
3.2 Nghề mà công cụ chủ yếu là nhân cách của chính mình 7
3.3 Nghề tái sản xuất mở rộng sức lao động xã hội 7
3.4 Nghề đòi hỏi tính khoa học, tính nghệ thuật và tính sáng tạo cao: 8
CHƯƠNG IV PHẨM CHẤT ĐẠO ĐỨC, NĂNG LỰC, UY TÍN NGƯỜI THẦY GIÁO 9
4.1 Một số phẩm chất cao đẹp của người thầy giáo 9
4.2 Năng lực, uy tín của người thầy giáo: 10
CHƯƠNG V THỰC TRẠNG NHÂN CÁCH NGƯỜI THẦY GIÁO TRONG XÃ HỘI HIỆN NAY 13
CHƯƠNG VI LIÊN HỆ THỰC TẾ VÀ ỨNG DỤNG VÀO DẠY HỌC 18
Trang 2LỜI MỞ ĐẦU
Trang 31 Lý do chọn đề tài
Nhà giáo dục học vĩ đại Cô-men-xki đã từng nói: “Dưới ánh mặt trời, không có nghề nào cao quý hơn nghề dạy học”, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định: “Không có thầy giáo thì không có giáo dục, không có giáo dục thì không có cán bộ, không có cán bộ thì không nói gì đến kinh tế - văn hoá” Những câu nói của những bậc hiền triết khiến chúng ta phải suy nghĩ
về nghề giáo nói chung và người thầy nói riêng Trong xã hội hiện đại hôm nay, vai trò của người thầy giáo lại càng được đề cao hơn Hơn nữa, trong thực trạng xã hội mà giá trị đạo đức của con người đang bị đặt những dấu hỏi lớn thì nhân cách người thầy giáo lại càng là vấn đề đáng lưu tâm của ngành giáo dục và toàn xã hội Như chúng ta đã biết, sản phẩm của giáo dục,
dạy học là con người, là thế hệ tương lai của dân tộc, vì vậy, không được phéptạo ra “phế phẩm” Một người công nhân tồi có thể làm hỏng một vài sản phẩm,một người kỹ sư tồi có thể làm hỏng một vài công trình, nhưng, một người giáoviên tồi có thể làm hỏng cả một thế hệ, đó là hậu quả khôn lường mà cả xã hội
phải gánh chịu cho đến tận mai sau Vì vậy, Bác Hồ nhận định: “Có thầy giỏi thì rồi sẽ có phương pháp hay, do đó, sẽ có trò giỏi, còn thầy đã kém thì khó lấy gì bù đắp nổi” Chính vì vậy, trong giai đoạn hiện nay, những vấn đề liên
quan đến chất lượng giáo dục, đạo đức người giáo viên đang đặt ra những vấn
đề cần suy nghĩ Là một sinh viên sư phạm, thiết nghĩ bản thân mình cần phảitrau dồi một nhân cách tốt đẹp để trong tương lai có thể trở thành một ngườithầy giáo có ích cho xã hội Chính từ suy nghĩ đó tôi đã thực hiện bài tiểu luậnnày với mong muốn góp thêm một phần tiếng nói của mình trong việc tuyêntruyền xây dựng một thế hệ nhà giáo tương lai với những phẩm chất cao cả,xứng đáng với danh hiệu “nghề cao quý nhất trong tất cả các nghề cao quý”
2 Bố cục đề tài.
Trang 4Trong đề tài này tôi đã thể hiện thực trạng nhân cách giáo viên theo cácchương sau đây:
Chương 1 Quan niệm nhân cách ở Việt Nam
Chương 2 Sự cần thiết trau dồi nhân cách đối với người thầy giáo.
Chương 3: Đặc điểm lao động của người thầy giáo
Chương 4 Phẩm chất đạo đức, năng lực, uy tín người thầy giáo
Chương 5 Thực trạng nhân cách người thầy giáo trong xã hội hiện nay.Chương 6 Liên hệ thực tế và ứng dụng vào dạy học
CHƯƠNG I QUAN NIỆM NHÂN CÁCH Ở VIỆT NAM
- Nhân cách được hiểu là con người có đức và tài hay là tính cách và năng
Trang 5lực hoặc là con người có các phẩm chất: Đức, trí, thể, mỹ, lao (lao động).
- Nhân cách được hiểu như các phẩm chất và năng lực của con người
- Nhân cách được hiểu như phẩm chất của con người mới: Làm chủ, yêunước, tinh thần quốc tế vô sản, tinh thần lao động
- Nhân cách được hiểu như mặt đạo đức, giá trị làm người của con người.Nhân cách là tổ hợp những đặc điểm, những thuộc tính tâm lý của cá nhân, biểuhiện bản sắc và giá trị xã hội của con người Nhân cách là sự tổng hoà khôngphải các đặc điểm cá thể của con người mà chỉ là những đặc điểm quy định conngười như là một thành viên của xã hội, nói lên bộ mặt tâm lý - xã hội, giá trị vàcốt cách làm người của mỗi cá nhân
Quan niệm nhân cách đã giúp mỗi con người trong chúng ta phần nàohình dung ra những gì bản thân cần làm, cần cố gắng thực hiện để có được mộtnhân cách tốt đẹp, tránh sa chân vào những thói hư, tật xấu để rồi nhân cách bịtha hóa, con người trở nên xấu xa Quan niệm về nhân cách cũng chính là quanniệm làm người của mỗi cá nhân Chúng ta hãy sống sao cho tốt để bản thânkhông phải chịu sự dày vò, dằn vặt, sống sao cho xứng đáng Là một sinh viên
sư phạm, bản thân chúng ta càng cần xây dựng một nhân cách tốt đẹp, đó là mộttrong những yếu tố quan trọng để trong tương lai chúng ta sẽ trở thành nhữngngười thầy, cô giáo đóng góp một phần nhỏ bé của mình vào sự phát triển, tiến
bộ của nước nhà
Trang 6CHƯƠNG II SỰ CẦN THIẾT TRAU DỒI NHÂN CÁCH ĐỐI VỚI
NGƯỜI THẦY GIÁO 2.1 Sản phẩm lao động của người thầy giáo là nhân cách học sinh do những yêu cầu khách quan của xã hội quy định.
Sản phẩm nhân cách học sinh là kết quả tổng thể của cả thầy lẫn trò nhằmbiến những tinh hoa của nền văn minh xã hội thành tài sản riêng - sự phát triểntâm lí, của trò Sự phù hợp giữa yêu cầu khách quan của nghề dạy học vớinhững phẩm chất tương ứng trong nhân cách người thầy sẽ tạo nên chất lượngcao của sản phẩm giáo dục
Vì sản phẩm lao động của người thầy giáo là nhân cách học sinh donhững yêu cầu khách quan của xã hội quy định nên mỗi người thầy, cô giáo càngcần trau dồi nhân cách dạy học của bản thân mình Nhân cách học sinh có tốtđẹp hay không một phần lớn phụ thuộc vào nhân cách của mỗi người giáo viên.Điều đó cho thấy sự cần thiết, tầm quan trọng của nhân cách người thầy giáo.Mỗi người giáo viên hãy là một tấm gương sáng để học trò noi theo
2.2 Thầy giáo, người quyết định trực tiếp chất lượng đào tạo.
- Trình độ tư tưởng, phẩm chất đạo đức, trình độ học vấn và sự phát triển
tư duy độc lập, sáng tạo của học sinh không chỉ phụ thuộc vào chương trình vàsách giáo khoa, cũng không chỉ phụ thuộc vào nhân cách học sinh, mà còn phụthuộc vào người thầy, vào phẩm chất chính trị, trình độ chuyên môn và khả năngtay nghề của nhân vật chủ đạo trong nhà trường
Mỗi thầy cô giáo chính là người quyết định trực tiếp chất lượng đào tạo.Chính vì lẽ đó mỗi người giáo viên cần phải luôn luôn tích cực nâng cao phẩmchất chính trị, trình độ chuyên môn, tay nghề của mình Những người giáo viêncần không ngừng học hỏi, không được phép cho rằng năng lực của bản thân nhưthế là đủ mà cần luôn luôn tích lũy thêm nhiều vốn kinh nghiệm mới mẻ, phongphú
Trang 72.3 Thầy giáo là cái "dấu nối" giữa văn hóa nhân loại và dân tộc với việc tái tạo nền văn hóa đó chính trong thế hệ trẻ:
- Nền văn hóa của nhân loại, của dân tộc chỉ được bảo tồn và phát triểnthông qua sự lĩnh hội nền văn hóa của thế hệ trẻ Tuổi trẻ không làm được việc
đó mà phải huấn luyện theo phương thức đặc biệt là nhà trường thông qua vaitrò của người thầy
- Tri thức khoa học là phương tiện hoạt động dạy của người thầy, đồngthời là mục đích hoạt động học của trò Trò hoạt động theo sự tổ chức và địnhhướng của thầy để tái sản xuất nền văn hóa của nhân loại, của dân tộc, tạo ra sựphát triển tâm lý của chính mình, tạo ra những năng lực mới mang tính conngười
- Thầy đã biến quá trình giáo dục của mình thành quá trình tự giáo dụccủa trò Vì thế giáo dục và tự giáo dục thống nhất với nhau trong việc làm nênsản phẩm giáo dục nhân cách
- Sứ mạng trên của người thầy thật vẻ vang, nhưng công việc không đơngiản, không mang tính lặp lại, nó phải dựa trên cơ sở nắm vững con đường màloài người đã đi qua khi phát hiện ra những tri thức khoa học phải dựa trên cơ sởcủa những thành tựu tâm lý học, giáo dục học hiện đại, đồng thời phải am hiểuđầy đủ đặc điểm và trình độ phát triển về mọi mặt của trẻ nhất là trí tuệ và đạođức
- Công việc đó đòi hỏi một quá trình học tập lí luận nghiêm túc, trau dồichuyên môn, rèn luyện tay nghề , nói chung là trau dồi nhân cách người thầy
Trong công cuộc giáo dục hiện nay, ngoài việc bồi dưỡng kiến thức chohọc sinh, một nhiệm vụ cũng vô cùng quan trọng của người thầy giáo là tái tạonền văn hóa nhân loại và dân tộc trong chính thế hệ trẻ hôm nay Nhiều ngườithầy, cô giáo hiện nay vẫn chưa thực sự coi trọng nhiệm vụ này trong khi giới trẻthì ngày càng xa rời bản sắc văn hóa dân tộc Đây là thực trạng đáng lo ngại và
Trang 8chính những người thầy cô giáo là những người đóng vai trò quan trọng để giảiquyết vấn đề nhạy cảm này
VD: Khi người thầy ra bài tập củng cố cho học sinh, thay vì người thầy
hướng dẫn một cách làm cụ thể nào đó thì người thầy chỉ nên định hướng chohọc sinh hướng đi của bài toán, việc còn lại là để các em tự độc lập giải quyết.Điều này tạo ra tính tịch cực hoạt động của các em trong quá trình tư duy
Trang 9CHƯƠNG III: ĐẶC ĐIỂM LAO ĐỘNG CỦA NGƯỜI THẦY GIÁO 3.1 Nghề mà đối tượng quan hệ trực tiếp là con người:
- Vì đối tượng quan hệ trực tiếp là con người, đòi hỏi người thầy phải
có sự tôn trọng, lòng tin, tình thương, sự đối xử công bằng, thái độ ân cần, lịch sự, tế nhị
- Đối tượng của người thầy và con người đang trong thời kì chuẩn bị, đang ở buổi bình minh của cuộc đời Xã hội tương lai mạnh hay yếu, phát triển hay trì trệ tùy thuộc vào nội dung và chất lượng của thời kì chuẩn bị này.
3.2 Nghề mà công cụ chủ yếu là nhân cách của chính mình.
- Trong dạy học và giáo dục, thầy dùng nhân cách của chính mình để tácđộng vào học sinh Đó là phẩm chất chính trị là sự giác ngộ về lý tưởng đào tạothế hệ trẻ, là lòng yêu nghề mến trẻ, là trình độ học vấn, là sự thành thạo về nghềnghiệp, là lối sống, cách ứng xử và kỹ năng giao tiếp
- Nghề đào tạo con người lại là nghề lao động nghiêm túc, không đượcphép tạo ra thứ phẩm hay phế phẩm như ở một số nghề khác
Để trở thành một người thầy tốt, trước hết cần phải sống một cuộc sốngchân chính, vẹn toàn nhưng đồng thời phải có ý thức và kĩ năng tự hoàn thiệnmình Tâm hồn của nhà giáo phải được bồi bổ rất nhiều để có khả năng truyềnlại gấp bội cho thế hệ trẻ Mỗi người giáo viên cần trau dồi nhân cách bản thân,
đó chính là công cụ chủ yếu để tác động vào học sinh Nhân cách người thầygiáo có tốt thì mới có thể giác ngộ lý tưởng cho học sinh, giúp cho các em cóđược tấm gương để noi theo, dựa vào đó để học tập và rèn luyện bản thân
3.3 Nghề tái sản xuất mở rộng sức lao động xã hội.
Trang 10- Sức lao động chính là toàn bộ sức mạnh vật chất hay tinh thần ở trong con người, nhân cách sinh động của cá nhân cần thiết để sản xuất ra sản phẩm vật chất hay tinh thần có ích cho xã hội.
- Chức năng của giáo dục, mà thầy giáo là lực lượng chủ yếu, chính là bồidưỡng và phát huy sức mạnh đó ở trong con người
Người thầy giáo cần nắm bắt được năng lực của mỗi em học sinh, cố gắngbằng cách nào đó để phát huy tối đa khả năng của mỗi học sinh, định hướng chocác em để làm cho sức mạnh tiềm tàng được bộc lộ một cách tối đa, góp phầngia tăng sức lao động cho cả xã hội, góp phần vào sự nghiệp công nghiệp hóa,hiện đại hóa đất nước Đây là nhiệm vụ tối quan trọng của mỗi người giáo viênnhưng để thực hiện nó thì quả thực không phải là điều dễ dàng vì vậy mỗi giáoviên cần cố gắng trau dồi khả năng nhận biết năng lực học sinh và phát huy khảnăng của từng học sinh, biết năng lực tiềm tàng thành khả năng sẵn có
3.4 Nghề đòi hỏi tính khoa học, tính nghệ thuật và tính sáng tạo cao:
- Ai có ở trong nghề thầy giáo, ai có làm việc với đầy đủ tinh thần trách
nhiệm, với lương tâm nghề nghiệp cao thượng thì mới cảm thấy lao động sưphạm là một loại lao động căng thẳng, tinh tế, không rập khuôn, không đóngkhung trong một giờ giảng, trong khuôn khổ nhà trường
- Dạy học đòi hỏi người thầy phải dựa trên nền tảng khoa học xác định,khoa học bộ môn cũng như khoa học giáo dục và có những kĩ năng sử dụngchúng vào từng tình huống sư phạm cụ thể, thích ứng với từng cá nhân sinhđộng
Ứng dụng trong dạy học: Trong quá trình dạy học người giáo viên cần
có sự sáng tạo cao trong bài giảng, trong giờ học cần tạo nên không khí thoảimái, tránh căng thẳng, có thể lồng vào giờ học các tình huống khiến học sinh vui
vẻ, sau đó để các em hứng thú với môn học hơn Người giáo viên tránh rậpkhuôn mà nên mày mò tìm hiểu các phương pháp mới giúp học sinh dễ dàngtiếp thu hơn, giúp các em chủ động hơn nữa trong học tập
Trang 11CHƯƠNG IV PHẨM CHẤT ĐẠO ĐỨC, NĂNG LỰC, UY TÍN NGƯỜI
THẦY GIÁO 4.1 Một số phẩm chất cao đẹp của người thầy giáo
-Công bằng, không thiên vị, phân biệt đối xử với học sinh: Giáo viên cầnquan niệm học sinh nào cũng như nhau, không được cố bất cứ sự phân biệt đối
xử nào, không được phép nâng đỡ em này trong khi lại đi trù dập em học sinhkhác, đó là một trong những nguyên tắc vàng của nghề dạy học
-Không đe nẹt, thành kiến, trù dập học sinh: Người giáo viên không đượcphép đe nẹt, trù dập bất cứ học sinh nào, cần tạo không khí thoải mái cho cácem
-Gần gũi cảm thông với học sinh: Người giáo viên cần gần gũi, nắm bắthoàn cảnh cảu mỗi học sinh để cảm thông, chia sẻ những khó khăn của các em,tạo động lực cho các em vươn lên cố gắng hơn trong học tập
-Khuyến khích nâng đỡ học sinh học tập rèn luyện: Người giáo viên cầnbiết động viên các em trong học tập, không nên quá khắt khe mà cần khuyếnkhích cho các em bằng các hành động cụ thể vd như khi các em làm bài chưahoàn toàn chính xác lắm, sai lỗi nhỏ thì có thể chỉ cho các em biết nhưng vẫnchâm chước
-Không tính toán so đo hơn thiệt: Là một người giáo viên không được có
sự so đo hơn thiệt Mỗi người giáo viên cần hướng đến vì cái chung, cái tập thể,tuyệt đối không vụ lợi, tính toán so đo
-Dạy tốt bộ môn: Đây chính là một phẩm chất đặc biệt quan trọng củangười giáo viên Không chỉ cần có kiến thức về bộ môn tốt mà người giáo viêncần có phương pháp giảng dạy phù hợp với từng đối tượng học sinh, làm sao đểcác em có thể tái tạo kiến thức một cách trọn vẹn, có hiệu quả nhất
-Có hiểu biết rộng rãi về bộ môn cũng như về cuộc sống, thế giới xung
Trang 12dạy đi lên.
-Luôn vui vẻ hòa nhã: Người giáo viên cần có đức tính này Đây là đứctính hỗ trợ rất nhiều cho các thầy, cô giáo trong dạy học, sự vui vẻ, hòa nhã làmột thứ công cụ hữu hiệu giúp tiết học trở nên bớt căng thẳng, học sinh khôngcảm thấy chán nản với môn học
-Không nên tăng thu nhập bằng những việc làm không phù hợp với nghềnghiệp và danh hiệu nhà giáo: Những việc làm đó sẽ khiến danh dự nghề giáo bịbôi bẩn, làm xấu đi hình ảnh của “nghề cao quý nhất trong tất cả các nghề caoquý”
-Vị tha, hết lòng vì học sinh: Giáo viên cần biết tha thứ cho những lỗi lầmcủa học sinh, không nên quá nặng nề với những lỗi mà các em mắc phải mà cầnhết lòng giúp đỡ các em sửa chữa sai lầm
- Có tinh thần trách nhiệm trong công tác
- Cần cù lao động: Mỗi thầy cô giáo cần phải luôn luôn học tập, rèn luyệnnhân cách, chỉ có cần cù lao động mới giúp giáo viên có khả năng giảng dạy tốthơn
-Mẩu mực trong cuộc sống: Không chỉ trong giảng dạy mà trong cuộcsống cũng vậy, người giáo viên cần phải là một tấm gương sáng trong các mốiquan hệ ngoài xã hội
4.2 Năng lực, uy tín của người thầy giáo:
-Phẩm chất và năng lực trí tuệ
+ Có trình độ văn hoá cao
+ Hiểu biết rộng
+ Giảng dạy có nội dung phong phú, dễ hiểu
+ Luôn luôn suy nghĩ sáng tạo trong công việc