MỘT số vấn đề về đạo đức của học SINH

Khái niểm về lứa tuổi học sinh trung học phổ thông, đặc điểm cơ thể và ảnh hưởng của điều kiện xã hội đến sự phát triển tâm lý của học sinh trung học phổ thông:...5 1.1.1.. Bản thân em đ

ĐỀ TÀI:

MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ ĐẠO ĐỨC CỦA HỌC SINH

TRUNG HỌC PHỔ THÔNG.

A. PHẦN MỞ ĐẦU: 3

1 Lí do chọn đề tài: 3

2 Mục đích và nhiệm vụ của đề tài: 4

2.1 Mục đích chọn đề tài: 4

2.2 Nhiệm vụ của đề tài: 4

B PHẦN NỘI DUNG : 5

CHƯƠNG I : KHÁI QUÁT NHỮNG ĐẶC ĐIỂM TÂM LÝ CỦA LỨA TUỔI HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG. 1.1 Khái niểm về lứa tuổi học sinh trung học phổ thông, đặc điểm cơ thể và ảnh hưởng của điều kiện xã hội đến sự phát triển tâm lý của học sinh trung học phổ thông: 5

1.1.1 Khái niểm về lứa tuổi học sinh trung học phổ thông: 5

1.1.2 Đặc điểm cơ thể của học sinh: 6

1.1.3 Ảnh hưởng của điều kiện xã hội đến sự phát triển tâm lý của học sinh trung học phổ thông: 7

1.2 Hoạt động học tập và sự phát triển trí tuệ của học sinh trung học phổ thông: 8

1.2.1 Đặc điểm hoạt động học tập: 8

1.2.2 Đặc điểm của sự phát triển trí tuệ: 9

1.3 Sự hình thành nhân cách của lứa tuổi học sinh trung học phổ thông 11

1.3.1 Sự phát triển của ý thức: 111.3.2 Sự hình thành thế giới quan và quan hệ giao tiếp: 12

CHƯƠNG II : MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ ĐẠO ĐỨC CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG.

2.1 Thực trạng đạo đức của học sinh trung học phổ thông: 162.1.1.Tri thức đạo đức và niềm tin đạo đức: 162.1.2.Hành vi đạo đức: 182.2 Giải pháp cho vấn đề đạo đức của học sinh trung học phổ thông hiệnnay: 20

C KẾT LUẬN:……… … 26

D CÁC TÀI LIỆU THAM KHẢO:………… …… 27

Từ thực tế cuộc sống, và cũng đã từng là một học sinh trung học phổ thông, đượcchứng kiến hầu như mọi hành vi đạo đức của lứa tuổi này, bản thân em nhận thấy

có nhiều vấn đề cần phải bàn đến phẩm chất đạo đức của lứa tuổi này Những hành

vi đạo đức đúng đắn, sai lệch, rồi đến nhũng suy thoái đạo đức trong lối sống, suynghĩ và hành động của các em tuổi trẻ… Tất cả những vấn đề đó đã và đang gâynhiều tranh cãi, là đề tài nghiên cứu của nhiều bộ môn khoa học Bản thân em đang

là sinh viên của ngành sư phạm, sau khi ra trường sẽ là một thầy giáo trung học phổthông, chính vì vậy tìm hiểu về đạo đức của học sinh trung học phổ thông sẽ tạo cho

em một hướng đi đúng, hướng dạy phù hợp với các em học sinh trung học phổthông, hơn nữa em cũng là một trong những sinh viên ngành sư phạm của đất nướcCộng Hoà Dân Chủ Nhân Dân Lào, nên để phát triển đất nước giàu mạnh, trước hếtphải giáo dục những học sinh tuổi trẻ cho có kiến thức, tri thức như câu nói của ông

CAY XỎN PHÔM VI HẢN đã dạy:“ Muốn ăn quả phải trồng cây, muốn xây

dựng đất nước phải xây dựng con người ” nên người thầy giáo phải quan tâm về

đạo đức của học sinh tuổi trể Vì vậy đó chính là lý do mà em chọn đề tài này

2 Mục đích và nhiệm vụ

2.1 Mục đích nghiên cứu.

Như đã biết, học sinh trung học phổ thông là một nhóm người xã hội mà nhưI.XCôn đã nhấn mạnh: “ Tuổi thanh niên từ 14,15 đến 18 tuổi là thế giới thứ ba”theo nghĩa đen của từ này, tồn tại giữa tuổi trẻ em và tuổi trẻ lớn Có thể nói, đây lànhóm người được chuẩn bị để bước vào các lĩnh vực học tập, nghề nghiệp hoặc trựctiếp tham gia lao động xã hội, là nhóm người thuộc một độ tuổi xác định và là mộtnhân cách nguồn nhân lực có tri thức và là bộ mặt cuả xã hội Chính vì thế, cần phải

có sự quan tâm tích cực đến vấn đề đạo đức của lứa tuổi này.Hơn nữa những chẩnmực đạo đức được thay đổi tuỳ theo hình thái kinh tế - xã hội và chế độ chính trịkhác nhau, việc tìm hiểu vấn đề đạo đực của học sinh trung học phổ thông trongthời đại hiện nay là rất cần thiết để có một hướng giải quyết đúng đắn và phù hợphơn để đào tạo ra những nhân cách tuyệt vời phục vụ cho xã hội Đó chính là mụcđích nghiên cứu của đề tài này

2.2.Nhiệm vụ nghiên cứu.

Tìm hiểu những đặc điểm tâm lý, đặc điểm cơ thể cũng như đặc điểm hoạtđộng học tập và sự phát triển trí tuệ của lứa tuổi học sinh trung học phổ thông Bêncạnh đó còn tìm hiểu về sự hình thành và phát triển nhân cách và những ảnh hưởngcủa những điều kiện xã hội đến sự phát triển tâm lý và đạo đực của các em Đồngthời đề xuất những hướng giải quyết về vấn đề đạo đực học sinh trung học phổthông của cá nhân nhằm góp phần vào việc đào tạo lực lượng tri thức có đạo đức vànhân cách cho xã hội

B PHẦN NỘI DUNG.

CHƯƠNG I:

KHÁI QUÁT NHỮNG ĐẶC ĐIỂM TÂM LÝ CỦA LỨA TUỔI

HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG.

1.1 Khái niểm về lứa tuổi học sinh trung học phổ thông, đặc

điểm cơ thể và ảnh hương của điều kiện xã hội đến sự phát triển tâm

lý của học sinh trung học phổ thông.

1.1.1 Khái niểm về lứa tuổi học sinh trung học phổ thông.

Lứa tuổi học sinh trung học phổ thông thường giao động trong khoảng từ 14tuổi đến 18 tuổi, là giai đoạn đầu của lứa tuổi thanh xuân Trong tâm lý học lứa tuổi,người ta định nghĩa lứa tuổi thanh niên là giai đoạn phát triển từ đầu lúc dậy thì vàkết thúc khi bước vào tuổi người lớn Chính cái định nghĩa mà giới hạn thứ nhất làgiới hạn sinh lý và giới hạn thứ hai là giới hạn xã hội đã chỉ ra tính chất phức tạp vềnhiều mặt của hiện tượng Có thể nói tuổi thanh xuân nói chung và tuổi học sinhtrung học phổ thông nói riêng là lứa tuổi phức tạp cả về sự phát triển sinh học cũngnhư quá trình xã hội cá nhân Đây là thời kỳ đạt được sự trưởng thành về thể lựcnhưng sự phát triển của cơ thể còn kém so với người lớn Tuy nhiên, theo tâm lýhọc Macxit thì cần phải nghiên cứu tuổi thanh niên một cách phù hợp, trước hếtphải kết hợp quan điểm tâm lý học xã hội với việc tính đến những quy luật bêntrong của sự phát triển Điều này rất khó bởi B.D Ananhiev đã viết: Sự bắt đầutrưởng thành của con người như là một cá thể ( sự trưởng thành về chất), mộtnhân cách ( sự thưởng thành cộng dân ), một chủ thể nhân thức ( sự trưởng thành trítuệ ) và một chủ thể lao động là không trùng hợp với nhau về thời gian Do đó,trong quá trình tìm hiểu tâm lý của lứa tuổi này cần phải đạt vào những thời điểm và

của trẻ em ngày nay, từ đó chia là những thời kỳ, những giai đoạn cụ thể hơn Đốivới đa số thanh niên thì tuổi thanh niên là thời kỳ từ 14,15 tuổi đến 25 tuổi Trong

đó chia làm hai thời kỳ: Từ 14,15 tuổi đến 17,18 tuổi là giai đoạn đầu của thanhniên, từ 17,18 tuổi đến 25 tuổi là giai đoạn hai của tuổi thanh niên Và học sinhtrung học phổ thông thường ở thời kỳ đầu của tuổi thanh niên

1.1.2 Đặc điểm cơ thể của học sinh.

Học sinh trung học phổ thông là nhóm người chuẩn bị bước qua lứa tuổi vịthanh niên để trở thành một công dân trong cộng đồng xã hội, là nhóm người đạtđược sự trưởng thành về mặt thể lực, nhưng sự phát triển cơ thể còn kém so với sụphát triển cơ thể của người lớn, ở lứa tuổi này cũng có sự phát triển mạnh về tâm lýsinh, nhu cầu, hứng thú dần tới bước ổn định, có sự định hướng, tình cảm phongphú, có sự tham gia ngày càng nhiều của hoạt động ý chí, hình thành thế giới quan

và lý tưởng sống…

Trước hết là sự phát triển về mặt tâm sinh lý: Nhịp độ tăng trưởng về chiềucao và trọng lượng đã chậm lại các em gái đặt được sự tăng trưởng của mình trungbình vào khoảng 16 và 17 ( 13 tháng ), các em trai khoảng 17 và 18 tuổi ( 10tháng ), trọng lượng của các em trai đã đổi kịp các em gái và tiếp tục vượt qua lên.Sực mạnh cơ bắp tăng rất nhanh lực cơ của các em trai 16 tuổi lượt lên cấp hai lần

so với lực cơ của các em lúc 12 tuổi…Sự phát triển của hệ thần kinh có những thayđổi quan trọng do cấu trúc bên trong của não phức tạp và có các chức năng của nãophát triển Cấu trúc của bán cầu đại não có những đặc điểm như cấu trúc tế bào củangười lớn Số lượng dây thần kinh liên hợp tăng lên, liên kết các phần khác của vỏnão lại Điều đó tạo tiền đề cần thiết cho sự phức tạp hoạt động phân tích tổnghợp…của bán cầu đại não trong quá trình học tập Đa số các em đã vượt qua thời kỳphát dục Nhìn chung đây là lứa tuổi các em có thể phát triển cân đối, khoẻ mạnh vàđẹp Đa số các em có thể đạt được những khả năng phát triển như người lớn

1.1.3 Ảnh hưởng của điều kiện xã hội đến sự phát triển tâm lý của học sinh trung học phổ thông.

Như đã nói trên, lứa tuổi học sinh trung học phổ thông không chỉ có sự pháttriển mạnh về mặt thể chất mà còn phát triển về tâm sinh lý Hoạt động của thanhniên ngày càng phong phú và phức tạp, nên vai trò xã hội và hứng thú xã hội củathanh niên không chỉ mở rộng về số lượng và phạm vi, mà còn biến đối về cả chấtlượng

Ở thanh niên ngày càng xuất hiện nhiều vai trò của người lớn và họ thực hiệnvai trò đó ngày càng có tính độc lập và tính thần trách nhiệm hơn

Trong gia đình, thanh niên có nhiều quyền lợi và trách nhiệm của người lớn,cha mẹ bắt đầu trao đổi với các em một số vấn đề trong gia đình và các em đã biếtquan tâm đến nhiều mặt sinh hoạt trong gia đình, biết để ý đến những thay đổi nhỏtrong gia đình, con gái ở tuổi này bắt đầu ý thức hơn trong việc dọn dẹp, sắp sếpnhà cửa, cơm nước đầy đủ thay mẹ, con trai thì biết làm những viẹc thay bố

Thanh niên Lào cũng như thanh niên Việt Nam lúc 14 tuổi, các em đủ tuổigia nhập Đoàn thanh niên cộng sản Trong tổ chức Đoàn các em có thể tham gia cáccông tác tập thể, công tác xã hội một cách độc lập và có trách nhiệm hơn Lúc 18tuổi các em có quyền bầu cử có chứng minh thư, có nghĩa vụ quân sự, nghĩa vụ laođộng Tất cả các em đều suy nghĩ về việc chọn ngành nghề Tuy nhiên, lứa tuổihọc sinh trung học phổ thông dù có hình dáng người lớn nhưng lại chưa thật sựngười lớn Chính vì vậy, trong bất kỳ một hoạt động nào đó, một mặt thì tính độclập và ý thức trách nhiệm của các em nhưng một mặt còn phù thuộc vào người lớn.Người lớn quy định nội dung và xu hướng chính hoạt động của các em Cả ngườilớn và các em đều nhận thấy rằng những vai trò của thanh niên mới lớn thực hiệnkhác về chất so với vai trò của người lớn Các em vấn đến trường hoc tập dưới sựhướng dẫn của người lớn, vẫn phù thuộc vào cha mẹ và vật chất Ở trường và ngoài

xã hội, thái độ của người lớn thường thể hiện tính hai mặt: Một mặt đòi hỏi các em

có tính độc lập, tự ý thức và có trách nhiệm với những việc mình làm, mặt khác lạiđòi hỏi các em phải thích ứng với cha mẹ, giáo viên Cần biết rằng, dù đã là ngườilớn nhưng không được phủ nhận vai trò của cha mẹ, giáo viên

Vì các em chỉ mới bước vào chặng đầu tiên để trở thành người lớn Chínhchỉ và chỉ làm người lớn nên vị trí của các em có tình cảm không xác định Tìnhcảm đó và những yêu cầu đề ra cho các em được phản ánh một cách độc đáo và tâm

lý vị trí “ không xác định”, đó là một tất yếu khách quan Người lớn phải tìm cáchtạo điều kiện cho việc xây dựng một phương thức sống mới phù hợp với mức độphát triển chung của các em, bằng cách khuyến khích hành động có ý thức tráchnhiệm riêng của thanh niên và khuyến khích sự giáo dục lẫn nhau trong tập thểthanh niên mới lớn

1.2 Hoạt động học tập và sự phát triển trí tuệ của học sinh trung học phổ thông.

1.2.1 Đặc điểm hoạt động học tập.

Ở lứa tuổi học sinh trung học phổ thông, hoạt động của các em rất đa dạng vềloại hình và tính chất, đây là lứa tuổi mà các hoạt động giao lưu, văn hoá, văn nghệ,thể dục thể thao trở thành nhu cầu thường trực Tuy nhiên hoạt động học tập ở thanhniên học sinh khác rất nhiều so với hoạt động học tập của thiếu niên Sự khác nhau

cơ bản không phải ở chỗ nội dung ngày một sâu sắc hơn mà là ở chỗ lứa tuổi này,

sự can thiệp của tự ý thực đối với mục đích học tập của các em ngày một rõ ràng,thái độ, động cơ lựa chọn các môn học nhằm thoả mãn khuynh hướng nghềnghiệp Với đặc điểm này, hoạt động của học sinh trung học phổ thông mang tínhnăng động, độc lập và chủ động hơn

Học sinh càng trưởng thành thì kinh nghiệm sống càng phong phú, các emcàng ý thức được rằng mình đang đứng trước ngưỡng của cuộc đời, do vậy thái độ

có ý thức của các em đối với học tập ngày càng phát triển Ở các em đã hình thànhnhững hướng thú học tập gắn liền với khuynh hướng nghề nghiệp Cuộc bậc trunghọc phổ thông đã xác định cho mình một hứng thú ổn định đối với một môn họcnào đó, một lĩnh vực tri thức nhất định Hứng thú này thường liên quan với việcchọn nghề của thanh niên học sinh mang tính chất rộng rãi, sâu sắc và bền vữnghơn Thái độ học tập của lứa tuổi này được thúc đẩy bởi động cơ học tập có cấu trúckhác với lứa tuổi trước Lúc này có ý nghĩa nhất là động cơ thực tiễn ( ý nghĩa thựctiễn của môn học đối với cá nhân, khả năng tiếp thu môn học của các em ), động cơnhận thức, cũng vì xác định được động cơ, hứng thú học tập và một môn học, mộtlĩnh vực nhất định, nên các em luôn có xu hướng học lệch, các em tích cực họcnhững môn mà mình thích, mà lại sao nhả các môn khác hoặc chỉ học để đạt đượcđiểm trung bình, đặc biệt là những môn xã hội Chính vì vậy mà giáo viên cần phải

có những phương pháp dạy gây được hứng thú cho các em, làm cho các em họcsinh hiểu được ý nghĩa và chức năng của giáo dục phổ thông đối với một giáo dụcchuyên ngành, có thể nói thái độ học tập có ý thức đã thúc đẩy sự phát triển tính chủđịnh của các quá trình nhận thức và năng lực điều kiện bản thân của thanh niên họcsinh trong hoạt động học tập

1.2.2 Đặc điểm sự phát triển trí tuệ.

Như đã nói, ở học sinh trung học phổ thông, thái độ học tập có ý thức thúcđẩy sự phát triển có tính chủ định và tính chủ định này phát triển mạnh ở tất cả cácqúa trình nhận thức tri giác có mục đích đã đạt tới mực cao Quan sát có mục đích,

có hệ thống và toàn diện hơn Quá trình quan sát đã chịu sự điều khiển của hệ thốngtín hiệu thứ hai nhiều hơn và không tách khỏi tư duy ngôn ngữ

Tuy vậy, quan sát của thanh niên học sinh cũng khó có hiệu quả nếu thiếu sựchỉ đạo của giáo viên Do vậy mà giáo viên cần quan tâm để hướng quan sát của các

em vào một nhiệm vụ nhất định, không vội vàng kết luận khi chưa tích luỹ đầy đủ

các sự kiện, ở tuổi này, ghi nhớ có chủ định giữ vai trò chủ đạo trong hoạt động trítuệ, đồng thời vai trò của ghi nhớ có lôgic trừu tượng, ghi nhớ ý nghĩa ngày mộttăng rõ rệt Đặc biệt các em đã tạo được tâm thể phân hoá trong ghi nhớ Các embiết tài liệu nào cần nhớ từng câu, từng chữ, cái gì cần hiểu không cần nhớ Cónhững phương pháp ghi nhớ khoa học như sử dụng bản đồ tư duy Nhưng một số

em còn ghi nhớ đại khái, chung chung và có lúc đánh giá thật việc ôn tập taì liệu.Ngoài ra, do cấu trúc của não phức tạp và chức năng của não phát triển, do sự pháttriển của các quá trình nhận thực nói chung, do ảnh hưởng của hoạt động học tập vàhoạt động tư duy của thanh niên học sinh có thay đổi quan trọng Các em có khảnăng tư duy lý luận, tư duy trừu tượng một cách độc lập sáng tạo trong những đốitượng quen biết đã được học hoặc chưa từng được học ở trường Tư duy của các emchặt hơn, có căn cứ và nhất quán hơn, đồng thời tính phê phán của tư duy cũng pháttriển Những đặc điểm đó tạo điều kiện cho học sinh thực hiện những thao tác tưduy toán học phức tạp, phân tích nội dung cơ bản của khái niệm trừu tượng và nắmđược mối quan hệ nhân quả trong tự nhiên và trong xã hội Đó là cơ sở để hìnhthành thế giới quan Tuy vậy hiện nay số học sinh trung học phổ thông đạt tới mức

tư duy đặc trưng cho lứa tuổi như trên còn chưa nhiều Nhiều khi các em chưa chú ýphát huy hết năng lực độc lập, suy nghĩ độc lập của bản thân, còn kết luận vội vàngtheo cảm tính Việc giúp các em phát triển khả năng nhận thực là một nhiệm vụquan trọng của giáo viên Nói chung thì ở lứa tuổi học sinh trung học phổ thông thìnhững điểm chung của con người về mặt trí tuệ thông thường đã được hình thành vàchung vẫn còn được tiếp tục hoàn thiện

1.3 Sư hình thành nhân cách của lứa tuổi học sinh trung học phổ thông.

1.3.1 Sự phát triển của tự ý thức.

Sự phát triển tự ý thức là một đặc điểm nổi bật trong sự phát triển nhân cáchcủa thanh niên mới lớn, nó có ý nghĩa to lớn đối với sự phát triển tâm lý của lứa tuổinày Quá trình naỳ rất phong phú và phức tạp nhưng vẫn có một cách đặc điểm cơbản Từ tuổi thiếu niên, các em đã bắt đầu tri giác những đặc điểm cơ thể của mìnhmột cách hoàn toàn mới và dẫn đến tuổi thanh niên các em vẫn tiếp tục chú ý đếnhình dáng bên ngoài như vậy Hình ảnh và thân thể là một thành tố quan trọng của

sự tự ý thức ở thanh niên mới lớn Sự hình thành tự ý thức ở lứa tuổi này là quátrình lâu dài, trải qua những mức độ khác nhau, ở tuổi này quá trình phát triển tự ýthức diễn ra mạnh mẽ, sôi nổi và có tính chất đặc thù riêng: các em có nhu cầu tìmhiểu và đánh giá những đặc điểm tâm lý của mình theo quan điểm của mình về mụcđích cuộc sống và hoài bảo của mình Chính vì điều này khiến các em quan tâm sâusắc tới đời sống tâm lý, phẩm chất nhân cách và năng lực riêng

Đặc điểm quan trọng trong sự tự ý thức của thanh niên là sự tự ý thức của họxuất phát từ yêu cầu của cuộc sống và hoạt động - địa vị mới mẽ trong tập thể,những quan hệ mới với thế giới xung quanh buộc thanh niên mới lớn phải ý thứcđược những đặc điểm nhân cách của mình Các em hãy ghi nhật ký, so sánh mìnhvới nhân vật mà họ coi là tấm gương ( Thanh niên thường chú ý đối chiều mình vớiđộng cơ và rung động của họ nhiều hơn là với cử chỉ, hành vi họ như ở htiếu niên.)

Nội dung của tự ý thức cũng khá phức tạp, các em không chỉ nhận thức về cáitôi của mình trong hiện tại như thiếu niên, mà còn nhận thức được về vị trí củamình trong xã hội, trong tương lai Các em thiếu niên có thể hiểu rõ mình ở nhữngphẩm chất nhân cách bộc lộ rõ, còn các em học sinh trung học phổ thông có thểhiểu hơn những phẩm chất phức tạp, biểu hiện ở những quan hệ nhiều mặt nhâncách ( tinh thần trách nhiệm, lòng tư trọng, tình cảm nghĩa vụ )

Ở lứa tuổi này, các em không chỉ đánh giá những cử chỉ, hành vi riêng lẻ,từng thuộc tính riêng biệt, mà biết đánh giá nhân cách mình nói chung trong những

thuộc tính nhân cách Thanh niên không chỉ có nhu cầu đánh giá, mà còn có khảnăng đánh giá sâu sắc tốt hơn thiếu niên về những phẩm chất, mặt mạnh, mặt yếucủa những người cùng sống và của chính mình Nhưng nhận thức của người khácbao giờ cũng đỡ khó khăn hơn là nhận thức bản thân mình Tự đánh giá kết quảkhông phải là dễ dàng Ở lứa tuổi này các em thường có xu hướng cường điệu hoábản thân trong khi đánh giá Có thể đánh giá thấp cái tích cực tập chung phê pháncái tiêu cực hoặc ngược lại đánh giá cao nhân cách của mình tỏ ra tự cao, kiêu căngcoi thường người khác Tuy nhiên một điều không thể phủ nhận là lứa tuổi này còn

có thể mắc những sai lầm khi tự đánh giá đã được suy nghĩ thận trọng thì dù có sailầm thì chúng ta cũng phải có thái độ nghiêm tục khi nghe các em phát biểu, khôngđược chế diễn ý kiến tự đánh giá của họ Cần phải giúp đỡ học sinh một cách khéoléo để họ hình thành một biểu tượng khách quan, về nhân cách của mình

1.3.2 Sự hình thành thế giới quan và quan hệ giao tiếp.

Tuổi thanh niên mới lớn là lứa tuổi quyết định của sự hình thành thế giớiquan - hệ thống quan điểm về xã hội, về tự nhiên, về nguyên tắc và quy tắc cư xử

Ở lửa tuổi này quan hệ bạn bè chiếm vị trí lớn hơn hẳn so với quan hệ vớingười lớn tuổi hơn hoặc ít tuổi hơn Điều này do lòng khao khát muốn có vị trí bìnhđẳng trong cuộc sống chi phối Cùng với sự trưởng thành nhiều mặt, quan hệ dựadẫm, phù thuộc vào cha mẹ dần dần cũng được thay thế bằng quan hệ bình đẳng, tưlập

Từ những phân tích trên ta thấy rằng lứa tuổi học sinh trung học phổ thông làlứa tuổi quyết định của sự hình thành thế giới quan - hệ thống quan hệ về xã hội, về

tự nhiên, về các nguyên tắc, quy tắc cư xử Ở tuổi này, những điều kiện về mặt trítuệ và xã hội để xây dựng một hệ thống các quam điểm riêng đã được hình thànhdần dần từ rất sớm – hình thành ngày từ nhỏ Suốt thời gian học tập ở phổ thông,học sinh đã lĩnh hội được nhiều tâm thể, thói quen đạo đức nhất định, thấy được cái

đẹp cái xấu, cái thiện cái ác Dần dần những điều đó được ý thức và được quy vàocác hình thức, các tiêu chuẩn, nguyên tắc hành vi xác định Nhưng chỉ đến giaiđoạn này, khi nhân cách đã được phát triển tương đối cao, thì các em mới xuất hiệnnhững nhu cầu đưa những tiêu chuẩn, nguyên tắc hành vi đó vào một hệ thống hoànchỉnh Một khi đã có được hệ thống quan điểm thì các em không chỉ hiểu về thếgiới quan mà còn đánh giá được nó, xác định được thái độ của mình đối với thế giớinữa Sự hình thành thế giới quan là nét chủ yếu trong sự phát triển tâm lý của các

em lứa tuổi này và từ việc nhận thức vấn đề liên quan đến con người, vai trò củacon người trong lịch sử, quan hệ giữa con người với xã hội, giữa quyền lợi và nghĩa

vụ, tình cảm cũng như quy luật phổ biến của tự nhiên, xã hội và của sự tồn tại xãhội loài người mà các em hình thành cho mình một thế giới quan riêng ảnh hưởngcung cách ứng xử, giao tiếp trong lối sống Tuổi của các em là mang tính tập thểnhất, điều quan trong đối với các em là được sinh hoạt tập thể cùng lứa, là cảm thấymình cần cho nhóm, có uy tín, vị trí nhất định trong nhóm, trong lớp học dần dầnxảy ra một sự “phân cực.” nhất định - xuất hiện nhiều người được nhiều người quýmến và những người ít được bạn bè yêu mến, những người này thường băn khoăn

và suy nghĩ nhiều về nhân cách của mình Ở lứa tuổi này, quan hệ bạn bè chiếm vịtrí lớn hơn hẳn so vơi người lớn tuổi hơn hoặc ít hơn Điều này do lòng khao khátmuốn có vị trí bình đẳng trong cuộc sống chi phối, cùng với sự trưởng thành nhiềumặt, quan hệ phù thuộc, dựa dẫm vào gia đình cũng dần được thay thế bằng quan hệbình đẳng, tự lập Trong hoàn cảnh giao tiếp tự do, rỗi rãi, trong tiêu khiển, trongviệc phát triển nhu cầu sở thích của thanh niên hướng vào bạn bè nhiều hơn làhướng vào cha mẹ, nhưng khi bàn đến những giá trị sâu sắc hơn như chọn nghềnghiệp, thế giới quan, những giá trị đặc điểm thì ảnh hưởng của cha mẹ lại mạnhhơn rõ rệt Tuy vậy, ngày nay còn có việc các em sợ về nhà, sợ nói chuyện với cha

mẹ, ra ngoài thì sôi nổi cười với bạn bè nhưng khi về nhà giống như người bị trầm