Một số vấn đề về giáo dục niềm tin cho sinh viên qua bài giảng phần III những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lê Nin

Giáo dục niềm tin cho sinh viên qua bài giảng của các môn Lý luận Chính trị là hết sức cần thiết, vì đó là niềm tin dựa trên cơ sở khoa học và quy luật vận động của xã hội, tin vào tính khoa học và cách mạng của chủ nghĩa Mác - Lênin. Qua đó tin tưởng tuyệt đối vào đường lối chính sách của Đảng và con đường Xã hội chủ nghĩa (XHCN) mà Đảng và nhân dân ta đã lựa chọn và đang quyết tâm phấn đấu xây dựng.

MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ GIÁO DỤC NIỀM TIN CHO SINH VIÊN QUA BÀI GIẢNG PHẦN III NHỮNG NGUYÊN LÝ CƠ BẢN CỦA CHỦ NGHĨA MÁC-LÊ NIN

Nhà giáo ƣu tú - Hoàng Văn Tý

Phụ trách Khoa Lý luận Chính trị, Trường Đại học Xây dựng Miền Trung

Tóm tắt: Giáo dục niềm tin cho sinh viên qua bài giảng của các môn Lý luận Chính trị

là hết sức cần thiết, vì đó là niềm tin dựa trên cơ sở khoa học và quy luật vận động của

xã hội, tin vào tính khoa học và cách mạng của chủ nghĩa Mác - Lênin Qua đó tin tưởng

tuyệt đối vào đường lối chính sách của Đảng và con đường Xã hội chủ nghĩa (XHCN)

mà Đảng và nhân dân ta đã lựa chọn và đang quyết tâm phấn đấu xây dựng Nhờ đó mà

làm tăng thêm ý chí, nghị lực phấn đấu ở mỗi con người, sẽ phát huy cao độ tính tự giác,

sáng tạo vốn có trong mỗi con người, để vượt qua những khó khăn thử thách trong công

cuộc xây dựng và bảo vệ tổ quốc Việt Nam XHCN

Từ khóa: Giáo dục niềm tin, sinh viên, môn học

Sự nghiệp đổi mới đất nước ta gần

ba mươi năm qua đã thu được nhiều thành

tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử, đưa nước ta

thoát khỏi tình trạng kém phát triển, nâng

cao vị thế của dân tộc Việt Nam trên

trường quốc tế Chúng ta không những

khắc phục được sự tụt hậu về kinh tế so

với các nước trong khu vực và thế giới mà

còn tạo được những nhân tố thuận lợi để

đưa đất nước ta bước vào thời kỳ đẩy

mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá và

mở rộng hội nhập quốc tế

Tuy nhiên bên cạnh những thành tự

to lớn về kinh tế - xã hội mà chúng ta đã

đạt được thì ở nhiều lĩnh vực khác, do tác

động tiêu cực của nền kinh tế thị trường

và sự mở cửa giao lưu với thế giới bên

ngoài, trong cuộc sống hàng ngày đang có

những biểu hiện đáng lo ngại như: tội

phạm và tệ nạn xã hội gia tăng, đạo đức

lối sống có nhiều biểu hiện lệch lạc, văn

hoá giao tiếp, ứng xử thiếu lòng tự trọng,

ý thức chấp hành pháp luật không

nghiêm Đặc biệt là hiện tượng phai nhạt

niềm tin, lý tưởng cách mạng ở một bộ

phận cán bộ, đảng viên, thanh niên, sinh viên Trong bối cảnh đó các thế lực thù địch quốc tế và trong nước đang tăng

cường chiến lược “Diễn biến hoà bình”

chúng lợi dụng sự sa sút về phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống và sự phai nhạt niềm tin của một bộ phận cán bộ, nhân dân, thanh niên để gây nghi ngờ, mất đoàn kết, gây rối loạn xã hội, qua đó

để chuyển hoá, tiến tới làm lệch hướng phát triển XHCN

Để giữ vững những thành quả đã đạt được, để đưa sự nghiệp đổi mới đất nước tiếp tục thu được những thành tựu

to lớn hơn nữa thì công tác tư tưởng lý luận phải là bước đột phá nhằm tạo nên

sự chuyển biến tích cực về tư tưởng, nhận thức niềm tin, lý tưởng ở mỗi con nguời và cộng đồng xã hội Với yêu cầu như vậy thì việc giảng dạy các môn Lý luận Chính trị, Tư tưởng Hồ Chí Minh có vai trò như thế nào và cần phải làm gì để góp phần giáo dục, hình thành và củng cố niềm tin cho sinh viên thông qua những bài giảng của mình

Như chúng ta đã biết, Chủ nghĩa xã

hội (CNXH) Khoa học là một trong ba bộ

phận hợp thành chủ nghĩa Mác-Lênin Ba

bộ phận này có mối quan hệ gắn bó không

thể chia cắt, chính điều đó làm cho học

thuyết Mác - Lênin vừa mang tính khoa

học, vừa mang tính cách mạng sâu sắc

Trong ba bộ phận đó thì CNXH Khoa học

là bộ phận thể hiện rõ nhất mục đích của

học thuyết Mác - Lênin, bởi vì nó trực

tiếp lý giải những điều kiện, lực lượng,

con đường, biện pháp… nhằm giải phóng

giai cấp công nhân, giải phóng toàn xã hội

khỏi tình trạng áp bức bóc lột của các giai

cấp thống trị, để xây dựng một kiểu xã hội

hoàn toàn mới, một kiểu xã hội mà người

lao động là chủ thể của mọi tư liệu sản

xuất và mọi quan hệ sản xuất, một kiểu xã

hội có khả năng đem lại quyền lực chính

trị, quyền lợi kinh tế cho các cấp lao

động Mặt khác CNXH Khoa học là một

phận thể hiện rõ nhất tính hiệu lực của

học thuyết Mác - Lênin, bởi vì quá trình

thực hiện những quy luật xã hội - chính trị

của CNXH Khoa học cũng chính là quá

trình giải quyết các yêu cầu của hoạt động

thực tiễn, làm cho mục đích của học

thuyết Mác - Lênin trở thành hiện thực

Với ý nghĩa như vậy, xét theo nghĩa

rộng thì CNXH Khoa học chính là chủ

nghĩa Mác - Lênin Do đó ở mỗi bài giảng

của CNXH Khoa học quá trình giảng viên

nêu và luận giải những nguyên lý, qui luật

của sự vận động xã hội để hướng đến mục

tiêu CNXH - CNCS cũng chính là quá

trình hình thành củng cố niềm tin cho sinh

viên về tương lai của CNXH hiện thực

Tuy nhiên để việc giảng dạy các môn Lý

luận Chính trị nói chung, phần ba “Lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin về CNXH” nói riêng đạt được hiệu quả cao nhất thì cần chú ý đến các yếu tố sau:

1 Trước hết và vai trò quan trọng nhất

là người giảng viên phải thực sự có niềm tin vào chủ nghĩa Mác - Lênin, tin vào tương lai của CNXH

Thực tế cho thấy khi nào người giảng viên thực sự có niềm tin thì mới tâm huyết trong việc đi truyền niềm tin cho người khác, mới chịu khó đi sâu nghiên cứu lý luận và thực tiễn, tìm ra được những lý giải khoa học, để qua từng bài giảng thuyết phục được sinh viên có niềm tin như mình Như chúng ta đã biết các môn Lý luận Chính trị có đối tượng, phương pháp và nội dung nghiên cứu riêng, song tất cả đều nhằm đến mục đích chung là tạo cho sinh viên có một niềm tin vào sự đúng đắn của học thuyết Mác - Lênin, tin vào một xã hội tốt đẹp

đã và đang từng bước thể hiện trong đời sống hiện thực ở nhiều nước - Đó là CNXH Qua đó để sinh viên tin vào con đường XHCN mà Đảng và nhân dân ta

đã lựa chọn và đang quyết tâm phấn đấu xây dựng

Khi đã tạo được niềm tin như vậy, thì nó sẽ làm tăng thêm ý chí, nghị lực phấn đấu ở mỗi con người, nó sẽ phát huy cao độ tính tự giác, sáng tạo vốn có trong mỗi con nguời để họ vượt qua những khó khăn thử thách trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN Đặc biệt khi đã có được niềm tin thì con người sẽ luôn vững vàng trước những biến động phức tạp,

thậm chí bất lợi xảy ra ở nơi này, nơi

khác, ở thời điểm này, thời điểm khác

của quá trình xây dựng CNXH hiện thực

trong phạm vi từng nước và phạm vi thế

giới Theo tôi trong đội ngũ giảng viên

Lý luận Chính trị nếu có cá nhân quan

niệm đi giảng bài chỉ để “kiếm cơm”,

còn trong đầu không thực sự có niềm tin

vào những nguyên lý cơ bản của chủ

nghĩa Mác - Lênin thì không nên đứng

vào hàng ngũ này

2 Hình thành niềm tin trong sinh viên

phải trên cơ sở lý giải một cách khoa

học những nguyên lý cơ bản của CNXH

Khoa học

Để hình thành và củng cố niềm tin

cho sinh viên thì yếu tố không kém phần

quan trọng là phải biết vận dụng một

cách nhuần nhuyễn những nguyên lý của

triết học, kinh tế - chính trị học Mác -

Lênin vào thực tiễn quá trình cách mạng

trong nước, thế giới để lý giải những

nguyên lý của CNXH Khoa học Đây là

một trong những phương pháp nghiên

cứu của CNXH Khoa học, đồng thời nó

cũng là yếu tố để tạo được niềm tin khoa

học cho sinh viên

Nếu trước đây khi CNXH Hiện thực

còn là một hệ thống thế giới với đầy đủ uy

tín và sức mạnh thì việc giảng dạy các

môn Lý luận Chính trị nói chung, phần

CNXH Khoa học nói riêng là hết sức

thuận lợi Giảng viên chỉ cần nêu những

nguyên lý của CNXH Khoa học là có thể

tạo được những niềm tin trong sinh viên

về chủ nghĩa Mác - Lênin, CNXH Hiện

thực Nhưng ngày nay tình hình đã hoàn

toàn khác, những diễn biến thực tế của

CNXH Hiện thực và cuộc sống có nhiều điều không hoàn toàn thuận chiều với nguyên lý của CNXH Khoa học Vì vậy, nếu cứ thuyết giảng một chiều, áp đặt, hoặc chỉ nêu thành tựu thắng lợi như trước đây thì không có tính thuyết phục, không tạo được sự chấp nhận để có được niềm tin đối với sinh viên Do đó đòi hỏi giảng viên khi giảng mỗi vấn đề của CNXH Khoa học phải thông tin nhiều chiều, phải đưa ra nhiều qua điểm khác nhau, trên cơ sở đó vận dụng những nguyên lý của triết học, kinh tế - chính trị học Mác - Lênin để lý giải sự đúng đắn những nguyên lý, quy luật của CNXH Khoa học Khi một vấn đề nêu ra được chứng minh trên cơ sở khoa học sẽ tạo được niềm tin đối với sinh viên

Chẳng hạn, khi lý giải tính tất yếu ra đời của học thuyết kinh tế - xã hội cộng sản (XHCS) mà CNXH là giai đoạn đầu của nó thì ta phải dựa vào triết học Mác

để chứng minh được rằng: lịch sử loài người phát triển không ngừng theo quy luật từ trình độ thấp nhất đến trình độ cao Nguyên nhân tạo nên bước chuyển từ học thuyết kinh tế - xã hội có trình độ thấp đến học thuyết kinh tế - xã hội có trình độ cao là do sự phát triển của phương thức sản xuất nội tại, trong đó yếu tố quyết định là sự phát triển của lực lượng sản xuất (LLSX) Với quan niệm như vậy thì học thuyết kinh tế - xã hội TBCN không phải là điểm dừng cuối cùng của loài người (vì như vậy sẽ trái với qui luật), chính sự phát triển của phương thức sản xuất TBCN, trong đó yếu tố quyết định là

sự phát triển của LLSX trong xã hội tư

bản (XHTB), tất yếu làm xuất hiện một

học thuyết kinh tế xã hội mới tiến bộ hơn,

Mác, Ăngghen chỉ là người phát hiện và

đặt tên là học thuyết kinh tế - xã hội cộng

sản chủ nghĩa (CSCN) Qua sự minh

chứng một cách khoa học như vậy sẽ làm

cho sinh viên thấy được rằng sự ra đời của

CNXH - giai đoạn đầu của học thuyết

kinh tế - xã hội CSCN là do qui luật vận

động tất yếu khách quan của lịch sử, chứ

không phải là áp đặt chủ quan của học

thuyết Mác Từ đó sẽ hình thành trong

sinh viên niềm tin về tương lai của

CNXH Hiện thực

Hoặc khi lý giải sự sụp đổ của

CNXH ở Liên Xô và Đông Âu, giảng viên

cần chứng minh được rằng: Đây là sự sụp

đổ của những mô hình CNXH không

đúng với tư tưởng cơ bản của chủ chủ

nghĩa Mác - Lênin, chứ không phải là sự

sụp đổ của chính bản thân học thuyết

Mác Đồng thời, phải chỉ ra được nguyên

nhân cơ bản của sự sụp đổ này là do các

Đảng Cộng sản (mà trước hết là Liên Xô)

đã không vận dụng đúng đắn và thiếu

sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào thực

tiễn cuộc sống, cũng như do chậm tổng

kết những bài học, từ thực tiễn xây dựng

CNXH để bổ sung phát triển đường lối,

chính sách và phát triển lý luận Mặt khác

trong quá trình luận giải này cần phải lấy

thực tiễn sinh động của CNXH hiện thực

ở Trung Quốc, Việt Nam để minh họa cho

sinh viên thấy được rằng gần 1/4 dân số

trên hành tinh này vẫn đang quan tâm xây

dựng CNXH và đã đạt được những thành

tựu kỳ diệu Đây chính là cơ sở để tạo

được niềm tin cho sinh viên về CNXH

hiện thực trong điều kiện hiện nay

3 Để tạo được niềm tin của sinh viên về tương lai của CNXH thì khi giảng giải những vấn đề của CNXH Khoa học không được né tránh những sai lầm trong đường lối mà các đảng cộng sản mắc phải, không được né tránh những yếu kém và cả những tiêu cực trong bộ máy của hệ thống chính trị

Như chúng ta đã biết, đặc điểm của sinh viên ngày nay là họ được thường xuyên tiếp cận với nhiều nguồn thông tin, nên tuy đang ngồi trên ghế nhà trường nhưng họ đã biết được nhiều diễn biến của đời sống xã hội, cả trong nước và thế giới Vì vậy, nếu giảng viên chỉ nêu và giảng giải thuần túy những nguyên lý, lý luận, không liên hệ với thực tiễn hoặc chỉ nêu thành tựu và những mặt tốt đẹp của

xã hội theo kiểu một chiều, áp đặt thì cũng không thuyết phục được sinh viên, không tạo được niềm tin khoa học trong sinh viên Do đó, giảng viên một mặt cần nêu và khẳng định những thành tựu mà CNXH đã đạt được, cần nêu và khẳng định bản chất tốt đẹp của CNXH, cũng như của các tổ chức trong hệ thống chính trị XHCN Mặt khác trong quá trình đó thì cũng phải nêu ra được những mặt yếu kém, thậm chí cả những biểu hiện tiêu cực trong các bộ phận của hệ thống chính trị XHCN Tuy nhiên khi nêu và phân tích mặt yếu kém, những tiêu cực trong đời sống xã hội, cần làm rõ để sinh viên thấy được nó không phải là một bản chất, mà chỉ là những hiện tượng của quá trình phát sinh, phát triển của một xã hội mới mà thôi Đồng thời phân tích để sinh viên thấy được Đảng ta, nhân dân ta đã nhận

thấy và đang từng bước khắc phục những

mặt yếu kém và hạn chế này

Tóm lại, việc giáo dục niền tin cho

sinh viên qua bài giảng của các môn Lý

luận chính trị là hết sức cần thiết, nếu mỗi

giảng viên đều có ý thức giáo dục đạo

đức, niền tin cho sinh viên qua các bài

giảng của mình thì hiệu quả của nó sẽ ngày càng to lớn hơn, chúng ta không chỉ đào tạo được những con người có năng lực chuyên môn cao mà còn có cả niềm tin, lý tưởng cao đẹp, đảm bảo cho sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội đi đến thắng lợi

TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1] Giáo trình những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin dành cho sinh viên

ĐH, CĐ khối không chuyên ngành Mác - Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh 2012 NXB

Chính trị Quốc gia

[2] Tạp chí cộng sản số 849, 850, 851 2013 Cơ quan Lý luận - Chính trị TW Đảng CSVN [3] Tạp chí triết học số 6 (265), số 7 (266), số 8 (267) 2013 Viện triết học