Một số vấn đề về tranh tụng hướng hoàn thiện pháp luật trong

Bộ luật tố tụng dân sự cần thể hiện được các tư tưởng tranh tụng trong tố tụng xét hỏi :...24 2.Cần quy định nguyên tắc tranh tụng trong bộ luật tố tụng dân sự....25 3.Cần quy định về qu

Một số vấn đề về tranh tụng - Hướng hoàn thiện Pháp luật trong

lĩnh vực tranh tụng trong tố tụng dân sự Việt Nam.

1

1

2-Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu 2

3

4

B Nội dung:

Chương I: Một số vấn đề về tranh tụng trong tố tụng dân sự 3

I- Một số vấn đề lý luận cơ bản về tranh tụng trong tố tụng dân sự .3

1.1 Các quan điểm về Khái niệm tranh tụng trong tố tụng dân sự .3

1.2 Đặc điểm của việc tranh tụng trong tố tụng dân sự và bản chất củatranh tụng tại phiên tòa 5

1.2.1.Đặc điểm của việc tranh tụng trong tố tụng dân sự 5

1.2.2: Bản chất của tranh tụng tại phiên toà 8

II-Những quy định của pháp luật về tranh tụng trong tố tụng dân sự 16

2.1: Bản chất của tranh tụng trong tố tụng dân sự 16

2.2:Pháp luật tố tụng với việc tranh tụng trong tố tụng dân sự 17

2.2.1: Pháp luật về nghĩa vụ chứng minh của đương sự 17

19

2.2.3: Thủ tục tranh tụng tại phiên tòa 20

Chương II- Hướng hoàn thiện pháp luật trong lĩnh vực tranh tụng trong tốtụng dân sự .24

1 Bộ luật tố tụng dân sự cần thể hiện được các tư tưởng tranh tụng trong

tố tụng xét hỏi : 24

2.Cần quy định nguyên tắc tranh tụng trong bộ luật tố tụng dân sự 25

3.Cần quy định về quyền và nghĩa vụ chứng minh của đương sự cũng nhưthủ tục tranh luận phiên tòa .27

4.Quy định chế định trách nhiệm của người vi phạm sự tranh tụng trong tốtụng dân sự .35

36

D.Tài liệu tham khảo

38

MỞ ĐẦU

1- Lý do chọn đề tài:

Sự ra đời và phát triển của khái niệm tranh tụng trong tố tụng gắn liền với

sự hình thành và phát triển của các tư tưởng dân chủ, tiến bộ trong lịch sử tưtưởng nhân loại Tranh tụng không chỉ là thành tựu pháp lý đơn thuần, mà caohơn nó là thành tựu của sự phát triển tư tưởng, của nền văn minh nhân loại.Trong xã hội hiện đại, ở các nước dù có tổ chức hệ thống tư pháp khác nhau, dù

là hệ thống luật án lệ (common law), hệ thống luật lục địa (legal law) hay hệthống luật xã hội chủ nghĩa, thì ít hay nhiều và bằng các thể hiện khác nhau,trong hệ thống tố tụng đều có yếu tố tranh tụng Đây là cơ chế tố tụng có hiệuquả bảo đảm cho tòa án xác định sự thật khách quan của vụ án, giải quyết đúngđắn vụ việc, đảm bảo sự công bằng và bảo vệ các quyền và lợi ích của các bêntham gia tố tụng

Tranh tụng, nếu hiểu theo nghĩa rộng là toàn bộ những công việc mà cácđương sự,bao gồm bên nguyên đơn và bên bị đơn phải tiến hành trong một vụkiện để bảo vệ quyền, lợi ích của bản thân họ Với nội dung này, khái niệm vụkiện đã bao hàm ý nghĩa ranh tụng,bởi vì một người đi kiện trước Tòa án, họ đãlàm phát sinh một sự tranh luận về lợi ích của họ.Sự tranh tụng này,bắt đầu từphía người đi kiện thể hiện bằng việc người đó phải đưa được những chứng cứ,

lí lẽ để bảo vệ lợi ích của mình là hợp pháp Phía bên bị kiện,vì vậy cũng đưa rachứng cứ,lý lẽ để phản bác lại yêu cầu, lí lẽ của phía bên kia Quá trình này diễn

ra theo đúng những quy định của pháp luật tố tụng và được gọi là hoạt độngtranh tụng

Hoạt động tranh tụng diễn ra và được thực hiện trong suốt quá trình tốtụng Vì vậy , sự tranh tụng là hết sức cần thiết và có ý nghĩa trong việc bảo vệquyền lợi hợp pháp của đương sự rong vụ án nói riêng,cũng như bảo vệ công lýnói chung Tuy nhiên, hiện nay, trình độ dân trí cũng như hiểu biết pháp luật củangười dân hiện nay còn nhiều hạn chế, trong điều kiện hoạt động tố tụng đòi hỏi

tính chyên môn , nghiệp vụ cao nên việc tìm hiểu ,phân tích kỹ càng các vấn đề

lý luận cũng như thực tiễn về hoạt động tố tụng là hết sức cần thiết, và có ýnghĩa thiết thực để quá trình tranh tụng được diễn ra đúng với ý nghĩa thực củanó

Trên thực tế hiện nay, đã có nhiều nghiên cứu khoa học của các cá nhân,

tổ chức về vấn đề tranh tụng trong tố tụng dân sự Việt Nam Tuy nhiên, phần lớnchỉ thiên về các vấn đề mang tính chất lý luận, chưa mang tính thực tiễn nhằmhoàn thiện hơn nữa lĩnh vực tranh tụng trong tố tụng dân sự Đó cũng chính là lý

do bài tiểu luận của tôi đi sâu vào nghiên cứu đề tài: “ Một số vấn đề về tranhtụng- Hướng hoàn thiện pháp luật trong lĩnh vực tranh tụng trong tố tụng dân sựhiện nay”

2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

Trong khuôn khổ một bài tiểu luận, tôi không có tham vọng tình bày tất cảcác vấn đề lien quan đến tranh tụng mà chỉ xin tập trung làm sang tỏ một vàiđiểm theo chủ quan của bản thân liên quan đến vấn đề tranh tụng trong tố tụngdân sự,bản chất của nó tại tòa án, từ đó đề xuất một số ý kiến nhằm hoàn thiệnhơn nữa hoạt động tranh tụng trong tố tụng dân sự hiện nay, đặc biệt đối với luật

sư - những người có trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cao, đồng thời là nhữngngười trực tiếp tham gia vào hoạt động tranh tụng với một trong hai tư cách: Làngười đại diện cho đương sự hoặc người bảo vệ quyền lợi cho đương sư

3 Phương pháp nghiên cứu:

Bài tiểu luận sử dụng tổng hợp các phươgn pháp nghiên cứu như: phântích,tổng hợp,trừu tượng hóa,khái quát hóa,so sánh, đối chiếu, quy nạp ,diễndịch…

4 Bố cục của tiểu luận:

Ngoài mục lục, phần mở đầu và phần kết luận, bài tiểu luận được kết cấuthành hai phần, và trong từng phần, tôi tiến hành nghiên cứu, tìm hiểu và phântích chi tiết những vấn đề liên quan đến hoạt động tranh tụng trong tố tụng dân

sự và các biện pháp nhằm hoàn thiện nó

Trong phạm vi bài viết này, mặc dù đã hết sức cố gắng tìm hiểu và nghiêncứu nhưng do lượng kiến thức tích lũy được chưa nhiều, thời gian hạn hẹp vànhiều vấn đề còn thiếu thực tế,khả năng nhận thức còn hạn chế Vì vậy, trong bài

viết này tôi khó có thể tránh khỏi được những thiếu sót Do đó, rất mong nhậnđược sự đóng góp ý kiến,nhận xét cũng như thong cảm của quý thầy cô.

Em xin chân thành cảm ơn!

La Mã với tên gọi “thủ tục hỏi đáp liên tục”.

Cùng với thời gian, tranh tụng tiếp tục được kế thừa, phát triển và từngbước được khẳng định và đến nay nó được áp dụng hầu hết ở các nước thuộc hệthống luật lục địa cũng như hệ thống luật án lệ

Ở Việt nam, có thể nhận xét tranh tụng trên các bình diện dưới đây:

Về mặt lập pháp: khái niệm tranh tụng chưa được chính thức ghi nhận

hoặc giải thích trong các văn bản quy phạm pháp luật của nước ta được banhành từ năm 1945 đến nay

Về mặt ngôn ngữ: theo Đại từ điển tiếng Việt năm 1998 thì tranh tụng có

nghĩa là “kiện tụng”; còn theo Hán-Việt tự điển thì tranh tụng có nghĩa là “cãi

lẽ, cãi nhau để tranh lấy phải”.

Theo cách giải thích này, thì tranh tụng chính là quá trình giải quyết vụkiện dân sự theo đó các đương sự được tranh luận về các yêu cầu, các chứng cứ

và chứng minh để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình

Về mặt lý luận: Xung quanh khái niệm tranh tụng có nhiều quan điểm

khác nhau:

Quan điểm thứ nhất cho rằng: “Tranh tụng chỉ là mối tương quan pháp lý giữa các đương sự”.

Quan điểm thứ hai cho rằng: “Sự tranh tụng phát sinh ra hai mối tương quan: giữa các đương sự tranh nại với nhau và giữa các đương sự và Quốc gia,

mà đại diện là Tòa án có thẩm quyền”.

Quan điểm thứ ba cho rằng: “Sự tranh tụng là quá trình từ khi tố quyền được hành xử cho đến khi có một phán quyết của Tòa án”.

Xem xét những quan điểm nêu trên, có thể nhận thấy: Nếu tranh tụng chỉ

là mối tương quan pháp lý giữa các đương sự như quan điểm thứ nhất là chưachính xác, bởi vì các đương sự chỉ khởi kiện ra Tòa án khi các đương sự khôngthể tự giải quyết được các mâu thuẫn, tranh chấp của mình, họ cần đến Tòa án

như là người “trọng tài” đứng ra phân xử, giải quyết các mâu thuẫn, tranh chấp

giữa họ Như vậy, tranh tụng không chỉ là mối tương quan giữa các đương sự màcòn bao hàm cả mối quan hệ giữa Tòa án và các đương sự Tuy nhiên, nếu chỉquan niệm tranh tụng phát sinh hai mối quan hệ giữa các đương sự với nhau vàgiữa đương sự với Tòa án như quan điểm thứ hai thì mới chỉ nói đến sự liên hệtranh tụng mà chưa nói lên được bản chất của tranh tụng là gì? Còn nếu quanniệm tranh tụng như quan điểm thứ ba thì chưa hoàn chỉnh bởi vì ở đây mới chỉ

đề cập đến tranh tụng là một quá trình từ khi khởi kiện cho đến khi Tòa án rađược một bản án, quyết định mà chưa nói lên được các chủ thể tham gia vào quátrình tranh tụng đó được phép thực hiện những hành vi tố tụng nào và nhằm mụcđích gì?

Đặc thù của tố tụng dân sự là những người tham gia tố tụng, những ngườitiến hành tố tụng cùng nhau lập lại bức tranh toàn cảnh về vụ án một cách trungthực, khách quan, toàn diện Vì vậy, việc xác định sự thật khách quan về vụ án

về bản chất là một quá trình nhận thức và tư duy của các chủ thể tham gia vàoquá trình tố tụng dân sự trên cơ sở xem xét đánh giá khách quan, toàn diện vàđầy đủ các chứng cứ, tài liệu, các tình tiết khác nhau của vụ án trên cơ sở cácquy định của pháp luật tố tụng dân sự Để có thể tìm ra chân lý, xác định sự thậtkhách quan về vụ án thì các chủ thể tham gia vào quá trình tố tụng dân sự phảiphát huy tính chủ động, tích cực trong việc cung cấp, thu thập, nghiên cứu vàđánh giá các chứng cứ, tài liệu, các tình tiết liên quan một cách chính xác, kháchquan và đầy đủ; đưa ra các lý lẽ, các quan điểm khác nhau, viện dẫn các quyđịnh của pháp luật để giải quyết vụ án Đây chính là phương pháp khoa học vàcông bằng nhất để tiếp cận đến chân lý khách quan của vụ án Tất cả các hoạt

động như cung cấp chứng cứ, đưa ra các yêu cầu và phản yêu cầu, đối chất giữacác bên…trong giai đoạn trước khi xét xử cũng như tại phiên tòa đều có thể hiểu

là quá trình tranh tụng Như vậy, tranh tụng được hiểu theo hai nghĩa: nghĩa rộng

và nghĩa hẹp

Theo nghĩa rộng, tranh tụng là một quá trình được bắt đầu từ khi có yêucầu khởi kiện, khởi tố và kết thúc khi bản án, quyết định của Tòa án có hiệu lựcpháp luật Quá trình tranh tụng này không chỉ bao gồm các giai đoạn khởi kiện,khởi tố, thu thập chứng cứ, đối chất giữa các bên đương sự, xét xử sơ thẩm,phúc thẩm mà cả giai đoạn xét xử theo trình tự giám đốc thẩm, tái thẩm Thậmchí quá trình tranh tụng có thể được tiến hành lại từ giai đoạn xét xử sơ thẩm,phúc thẩm trong trường hợp khi bản án, quyết định về vụ kiện bị Tòa án cấp trênhuỷ để tiến hành xét xử lại

Theo nghĩa hẹp, quá trình tranh tụng được tiến hành tại các phiên tòa sơthẩm và phúc thẩm khi có sự tham gia tranh luận của các bên đương sự

Từ cách hiểu như vậy, để đảm bảo sự sự nhận thức đúng đắn và thốngnhất về khái niệm tranh tụng, thì chúng ta cần phải làm sáng tỏ các đặc điểm củaviệc tranh tụng trong tố tụng dân sự và tranh tụng tại phiên tòa

1.2 Đặc điểm của việc tranh tụng trong tố tụng dân sự và bản chất của tranh tụng tại phiên tòa.

1.2.1: Đặc điểm của việc tranh tụng trong tố tụng dân sự:

Với cách hiểu nghĩa rộng, quá trình tranh tụng trong tố tụng dân sự cómột số đặc điểm cơ bản sau:

٭ Trách nhiệm chứng minh thuộc về các bên tham gia tố tụng, Tòa án không có nghĩa vụ điều tra

Trong tố tụng dân sự, các đương sự có thể là chủ thể của quan hệ phápluật tranh chấp hoặc họ là người đưa ra yêu cầu, khiếu nại, họ là người biết rõnguyên nhân, điều kiện phát sinh tranh chấp, vì vậy, họ phải có trách nhiệm làmsáng tỏ vấn đề, chứng tỏ cho Tòa án và những người tham gia tố tụng khác thấyđược sự đúng đắn trong yêu cầu của mình, đồng thời chứng minh rằng bị đơnphải có nghĩa vụ đối với yêu cầu của mình Trong suốt quá trình tố tụng bênnguyên đơn và bên bị đơn liên tục trao đổi với nhau những chứng cứ, lý lẽ, căn

cứ pháp lý để chứng minh, biện luận cho quyền lợi hợp pháp của mình trướcTòa án trên cơ sở các quy định của pháp luật tố tụng dân sự Tòa án không có

nghĩa vụ phải tiến hành điều tra bởi vì nếu Tòa án chủ động thu thập chứng cứthì sẽ không bảo đảm sự khách quan, vô tư và công minh trong việc phân xử vụ

án, không tôn trọng quyền tự định đoạt của đương sự đồng thời không phát huytính tích cực, chủ động của các đương sự, gây nên tâm lý ỷ lại của các đương sự

٭ Các hành vi tố tụng của các chủ thể tham gia vào quá trình tranh tụng tuân theo trình tự, thủ tục và thời hạn do pháp luật quy định

Pháp luật tố tụng dân sự và hoạt động tố tụng dân sự của Tòa án nóichung và các chủ thể tham gia tố tụng dân sự nói riêng là hai mặt không thể táchrời của một quy trình tố tụng Pháp luật tố tụng dân sự là cơ sở pháp lý của hoạtđộng tố tụng dân sự, vì vậy khi thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình các chủthể tham gia vào quá trình tranh tụng phải tuân theo đúng hình thức, trình tự, thủtục và thời hạn do pháp luật quy định Việc tuân thủ đúng trình tự, thủ tục vàthời hạn do pháp luật quy định nhằm mục đích để cho việc điều hành công lýđược phân minh, có hiệu quả và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của các cánhân, tổ chức

Theo nghĩa hẹp, quá trình tranh tụng tại phiên tòa sơ thẩm có một số đặcđiểm cơ bản sau:

٭ Quá trình tranh tụng tại phiên tòa được tiến hành một cách công khai, trực tiếp và bằng lời nói.

Tại phiên tòa, các bên đương sự được trực tiếp trình bày các yêu cầu, đưa

ra các chứng cứ, lý lẽ, căn cứ pháp lý bằng lời nói Việc các bên đương sự trựctiếp trình bày, tranh luận bằng lời nói là một yếu tố quan trọng để đảm bảo tínhkhách quan, trung thực trong lời khai của họ, giúp Hội đồng xét xử giải quyếtcác yêu cầu của đương sự, ra các quyết định chính xác nhất về việc giả quyết vụ

án Những chứng cứ, tài liệu nào đó nếu không được trực tiếp thẩm tra công khaitại phiên tòa đều không được dùng làm căn cứ cho quyết định của Tòa án

٭ Các chủ thể tham gia tranh tụng được tranh luận về các yêu cầu, các chứng cứ và chứng minh để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

Để có thể phán quyết một bản án công minh, làm sáng tỏ được các tìnhtiết cần chứng minh của vụ án, bảo vệ được quyền và lợi ích hợp pháp củađương sự thì các đương sự phải được tranh luận về chứng cứ, khẳng định giá trịchứng minh của chứng cứ mà mình xuất trình trước Hội đồng xét xử, trình bàyquan điểm, lập luận của mình về các tình tiết của vụ án nhằm mục đích để Hội

đồng xét xử giải quyết các yêu cầu của đương sự, ra các quyết định chính xácnhất về việc giải quyết vụ án.

٭ Trong quá trình tranh tụng tại phiên tòa Thẩm phán đóng vai trò là người trọng tài để phân xử giữa hai bên tham gia tranh tụng.

Để bảo đảm sự công bằng, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cácđương sự trong tố tụng dân sự đòi hỏi Tòa án phải khách quan, thái độ vô tư vàcông minh đối với cả hai bên Tòa án có vai trò quan trọng và quyết định trongviệc bảo đảm sự bình đẳng của các chủ thể tham gia tranh tụng và giải quyếtđúng đắn vụ kiện Trong quá trình tranh tụng tại phiên tòa vai trò chủ độngthuộc về các luật sư là người dẫn dắt việc nêu câu hỏi và kiểm tra nhân chứng,quyết định tiến trình và nhịp độ phiên tòa Chức năng chủ yếu của Thẩm phán là

người trọng tài “cầm cân công lý” để phân xử giữa hai bên tham gia tranh tụng,

duy trì trật tự phiên tòa và quá trình tranh tụng giữa hai bên, hướng quá trìnhtranh tụng vào việc giải quyết các yêu cầu của các đương sự, các căn cứ thựctiễn và pháp lý của các yêu cầu đó cũng như các tình tiết khác nhau về quan hệpháp luật dân sự mà từ đó phát sinh tranh chấp giữa các đương sự Tòa án cóquyền thẩm vấn các bên hoặc các nhân chứng trong trường hợp đặc biệt cầnthiết để làm rõ thêm lời trình bày của họ

Như vậy, dưới góc độ khoa học luật tố tụng dân sự có thể đi đến kết luận:

Tranh tụng trong tố tụng dân sự là một quá trình xác định sự thật khách quan về

vụ án được bắt đầu từ khi có yêu cầu khởi kiện, khởi tố và kết thúc khi bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật, theo đó các chủ thể tham gia tố tụng được đưa

ra chứng cứ, lý lẽ, căn cứ pháp lý để chứng minh, biện luận để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình trước Tòa án theo những trình tự, thủ tục do pháp luật

tố tụng dân sự quy định.

Xuất phát từ lý luận trên cho thấy tranh tụng trong tố tụng dân sự chính làthể hiện bản chất dân chủ và nhân đạo nhằm bảo vệ các quyền con người Thôngqua quá trình tranh tụng giúp Tòa án hiểu rõ yêu cầu của các đương sự, có đượccác chứng cứ, lý lẽ, căn cứ pháp lý để xác định chân lý khách quan của vụ kiệntrên cơ sở đó Tòa án giải quyết các yêu cầu của đương sự, xác lập lại cho đúngcác quan hệ pháp luật dân sự mà các bên tham gia hoặc những quan hệ mà phápluật điều chỉnh về quyền và nghĩa vụ của các bên khi có sự kiện pháp lý xẩy ra,

xác định đúng các quyền, nghĩa vụ của mỗi bên theo quy định của pháp luật.Trên cơ sở của tranh tụng trong tố tụng dân sự, các đương sự được thực hiện đầy

đủ các quyền tố tụng dân sự đồng thời bảo đảm cho các chủ thể tham gia tố tụngquyền bình đẳng tức là tạo ra khả năng để các chủ thể nói chung và các đương

sự nói riêng bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình trước Tòa án

Tranh tụng trong tố tụng dân sự còn là một bảo đảm cơ bản cho một nềncông lý trong sạch, trung thực và công bằng…, do đó tranh tụng không chỉ bảođảm sự công bằng, bình đẳng về mặt pháp lý cho mọi cá nhân, tổ chức mà còntạo điều kiện cho việc đạt được sự bình đẳng, công bằng về thực tế của các cánhân, tổ chức đó

1.2.2: Bản chất của tranh tụng tòa phiên tòa:

Trong toàn bộ quá trình tố tụng, xét xử đóng vai trò trung tâm, thể hiệnđầy đủ nhất bản chất của hệ thống tư pháp của mỗi nhà nước, là giai đoạn quyếtđịnh tính đúng đắn, khách quan của việc giải quyết vụ án, bảo vệ lợi ích nhànước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, công dân

Trong xét xử, phiên tòa là giai đoạn có vai trò đặc biệt quan trọng vàmang tính quyết định trong giải quyết vụ án, thực hiện các nhiệm vụ, mục đích

tố tụng đặt ra Vai trò quyết định đó của phiên tòa thể hiện ở những điểm sauđây:

- Thứ nhất, phiên tòa là nơi tòa án bằng thủ tục công khai, toàn diện thực

hiện cuộc điều tra chính thức để xác định sự thật khách quan của vụ án Tòa án

ra bản án, quyết định trên cơ sở các chứng cứ được thu thập và kiểm tra côngkhai tại phiên tòa Việc chứng minh (bao gồm cả quá trình thu thập, kiểm tra vàđánh giá chứng cứ) được các chủ thể có quyền và lợi ích khác nhau (bên buộctội, bên bào chữa, nguyên đơn, bị đơn) thực hiện một cách bình đẳng, dân chủtại phiên tòa khi xét hỏi cũng như tranh luận Việc chứng minh và từ đó xác định

sự thật của vụ án được tòa án thực hiện trên cơ sở chứng cứ được thu thập, thẩmtra tại phiên tòa và cân nhắc, đánh giá của các bên tham gia tố tụng khác nhau;

- Thứ hai, phiên tòa đảm bảo sự tham gia của những người tham gia tố

tụng Hơn ở đâu hết, tại phiên tòa quyền và nghĩa vụ tố tụng của những ngườitham gia tố tụng được quy định và được đảm bảo thực hiện đầy đủ nhất bằng thủtục tố tụng trực tiếp, công khai Tại phiên tòa khó có thể xảy ra các trường hợp

vi phạm pháp luật nghiêm trọng như bức cung, ép cung, dùng nhục hình v.v…;

- Thứ ba, phiên tòa là nơi có điều kiện tốt nhất để thực hiện việc áp dụng

đúng đắn pháp luật Qua phân tích nội dung các đề xuất của các bên tham gia tốtụng về áp dụng pháp luật, Tòa án lựa chọn cho mình phương án áp dụng phápluật chính xác nhất để giải quyết đúng đắn vụ án;

- Thứ tư, phiên tòa là nơi tốt nhất thực hiện việc tuyên truyền, giáo dục

pháp luật Thông qua thủ tục tại phiên tòa, việc điều tra công khai, việc tranhluận và đặc biệt là qua việc công bố một bản án đúng đắn, hợp lý, hợp tình, tòa

án giúp cho những người tham gia tố tụng cũng như những người tham dự phiêntòa nâng cao hiểu biết pháp luật, củng cố lòng tin vào pháp luật để từ đó khôngchỉ tự nguyện tuân thủ pháp luật, mà còn tích cực tham gia vào đấu tranh phòngchống vi phạm pháp luật v.v

Như vậy, phiên tòa là giai đoạn trung tâm thể hiện đầy đủ nhất bản chấtquá trình tố tụng nói chung và xét xử nói riêng Phiên tòa có sự tham gia đầy đủcủa các cơ quan tiến hành tố tụng, những người tiến hành tố tụng, những ngườitham gia tố tụng với địa vị pháp lý được xác định Thông qua phiên tòa, bằngthủ tục trực tiếp, công khai, qua nghe ý kiến và đề xuất của các bên tham gia tốtụng, tòa án (với tư cách là cơ quan tiến hành tố tụng quan trọng nhất) tiến hànhxác định sự thật khách quan của vụ án và ra các phán quyết giải quyết vụ án mộtcách đúng đắn, đầy đủ, khách quan và đúng pháp luật

Mỗi quốc gia khác nhau có các thủ tục tố tụng khác nhau mang yếu tố đặctrưng cũng như truyền thống của mình Tuy nhiên trong xã hội dân chủ, tiến bộhiện nay, nguyên tắc hai cấp xét xử được thực hiện ở tuyệt đại đa số các nhànước trên thế giới Theo nguyên tắc này, bản án, quyết định sơ thẩm bị các bêntham gia tố tụng có quyền và lợi ích liên quan kháng cáo, hoặc bị Viện kiểm sátkháng nghị trong thời hạn luật định thì phải được xét xử lại theo thủ tục phúcthẩm Vì vậy, trong tố tụng nói đến phiên tòa, tức là nói đến phiên tòa sơ thẩm,phiên tòa phúc thẩm Thế nhưng, là phiên tòa lần đầu xem xét và quyết định vềtoàn bộ vụ án, phiên tòa sơ thẩm thể hiện đầy đủ nhất các yếu tố đặc trưng củaphiên tòa Ngoài ra, tuỳ theo cách tổ chức của hệ thống tư pháp, ở các nước còn

có các phiên tòa khác như phiên tòa giám đốc thẩm, phiên tòa tái thẩm, phiêntòa phá án, nhưng đây là các thủ tục đặc biệt, nên những phiên tòa này cũngmang yếu tố đặc biệt, không thể thực hiện đầy đủ các yếu tố đặc trưng của mộtphiên tòa

Với vai trò cực kỳ quan trọng như vậy, việc nâng cao chất lượng phiên tòaluôn luôn là một nhu cầu, một đòi hỏi cấp thiết khách quan Việc nghiên cứuhoàn thiện các quy định của pháp luật tố tụng phải lấy thủ tục tại phiên tòa làtâm điểm Việc nghiên cứu xây dựng một hệ thống tố tụng tranh tụng hay hệthống tố tụng khác có các yếu tố tranh tụng phải được xuất phát trước tiên từ vấn

đề tranh tụng tại phiên tòa

Như đã nói ở trên, Sự ra đời và phát triển của khái niệm tranh tụng trong

tố tụng gắn liền với sự hình thành và phát triển của các tư tưởng dân chủ, tiến bộtrong lịch sử tư tưởng nhân loại Tranh tụng không chỉ là thành tựu pháp lý đơnthuần, mà cao hơn nó là thành tựu của sự phát triển tư tưởng, của nền văn minhnhân loại Trong xã hội hiện đại, ở các nước dù có tổ chức hệ thống tư pháp khácnhau, dù là hệ thống luật án lệ (common law), hệ thống luật lục địa (legal law)hay hệ thống luật xã hội chủ nghĩa, thì ít hay nhiều và bằng các thể hiện khácnhau, trong hệ thống tố tụng đều có yếu tố tranh tụng Đây là cơ chế tố tụng cóhiệu quả bảo đảm cho tòa án xác định sự thật khách quan của vụ án, giải quyếtđúng đắn vụ việc, đảm bảo sự công bằng và bảo vệ các quyền và lợi ích của cácbên tham gia tố tụng

Vì thế, không thể đồng ý với quan điểm cho rằng tranh tụng là yếu tố đặctrưng của tư pháp tư sản; rằng tranh tụng là biểu hiện của nền dân chủ tư sảnhình thức; và vì vậy nó không thể có chỗ đứng trong hoạt động tư pháp xã hộichủ nghĩa; rằng trong tư pháp xã hội chủ nghĩa chỉ có tố tụng xét hỏi và kết hợpvới tranh luận để giải quyết vụ án mà thôi v.v

Trong tố tụng bao giờ cũng có sự tham gia của các bên có quyền và (hoặc)lợi ích trái ngược nhau yêu cầu tòa án phân xử Để có cơ sở cho tòa án có thểphân xử, pháp luật quy định cho các bên tham gia tố tụng quyền khởi kiện vụviệc ra trước tòa án, chứng minh và tranh luận để bảo vệ yêu cầu của mình

Như vậy, tranh tụng bao giờ cũng gắn liền với hoạt động tài phán của tòa

án Xét xử dân sự là hoạt động phân xử vụ kiện giữa các bên có quyền và lợi íchkhác nhau Tại phiên tòa, tòa án tiến hành xác định sự thật của vụ án bằng cáchđiều tra công khai, chính thức về vụ việc, nghe các bên tranh luận về giải quyết

vụ án từ góc độ nội dung cũng như pháp luật áp dụng để ra phán quyết

Tùy theo tính chất vụ án mà chức năng tố tụng, địa vị pháp lý của các bêncũng khác nhau Tranh tụng trong tố tụng hình sự diễn ra giữa bên buộc tội và

bên bào chữa, chủ yếu là giữa công tố với người bào chữa và bị cáo; trong tốtụng dân sự diễn ra giữa nguyên đơn với bị đơn dân sự Để những người đó thựchiện việc tranh tụng, pháp luật tố tụng quy định cho họ các quyền và nghĩa vụ tốtụng nhất định Vì vậy, trong khoa học pháp lý, tranh tụng được phân thànhtranh tụng dân sự, tranh tụng kinh tế, tranh tụng hành chính.

Trong tất cả các loại tranh tụng, tòa án là cơ quan thực hiện chức năng xét

xử Tòa án thực hiện chức năng như một trọng tài có địa vị độc lập với các bên

để phân xử một cách khách quan, theo pháp luật Trong tố tụng hình sự, chứcnăng xét xử của tòa án độc lập với chức năng buộc tội và chức năng bào chữa;trong tố tụng dân sự, kinh tế, tòa án là người đứng ra phân xử giữa bên khởi kiện

và bên bị kiện để ra phán quyết về vụ án

Cần phải khẳng định rằng với tính chất là sự tranh luận giữa các bên cóquyền và lợi ích khác nhau, tranh tụng luôn luôn có mặt trong các hệ thống tốtụng khác nhau Bởi vì, mục đích của các hệ thống tố tụng dân chủ, tiến bộ trongthế giới hiện đại là xác định được sự thật và phán quyết về vụ án trên cơ sở quyđịnh của pháp luật

Tuy nhiên, mỗi hệ thống tố tụng lại có phương cách xác định sự thật khácnhau, cơ sở pháp lý khác nhau , nên phạm vi, tính chất và mức độ tranh tụngcũng có những điểm khác nhau Căn cứ vào phương cách mà tố tụng được thựchiện, cơ sở pháp lý cho việc thực hiện phương cách đó, người ta phân tố tụng tưpháp, đặc biệt là tố tụng hình sự thành các hệ thống khác nhau: hệ thống tranhtụng, hệ thống xét hỏi (hay thẩm vấn) và hệ thống pha trộn Và trong mỗi hệthống đó, mức độ tranh tụng cũng khác nhau

- Hệ thống tranh tụng:

Hệ thống tranh tụng thường được sử dụng trong các nước có hệ thống luật

án lệ (common law) Mục đích chính của tố tụng theo hệ thống này là phánquyết trên cơ sở thỏa mãn với sự thật pháp lý mà các bên chứng minh tại phiêntòa Theo hệ thống này, hoạt động tư pháp thực chất được bó gọn trong hoạtđộng xét xử tại phiên tòa với các quy định nghiêm ngặt (nhiều khi đến mức máymóc) về thủ tục tố tụng Tính tranh tụng trong xét xử vụ án được thực hiện mộtcách triệt để Sự thật chỉ được xác lập tại phiên tòa Các chức năng tố tụng (côngtố– bào chữa– xét xử, nguyên kiện– bị kiện– xét xử) được quy định và thực hiệnminh bạch và hoàn toàn chế ước, kiểm tra lẫn nhau Tòa án đóng vai trò là người

trọng tài và qua phiên tòa xác định xem “sự thật” của ai (bên nguyên và bên bị)thuyết phục hơn để qua đó phán xét Quyết định của tòa án dường như đượcthực hiện không phải trên cơ sở sự thật khách quan của vụ án mà là trên cơ sở sựthật được các bên chứng minh tại phiên tòa có tính thuyết phục cao hơn.

Vì vậy, tòa án không xét hỏi, không tranh luận và cũng không gợi ý tranhluận, mà chỉ là người trọng tài điều khiển phiên tòa, đóng vai trò thụ động trongquá trình chứng minh, nhưng lại toàn quyền phán quyết về vụ án Toàn bộ quátrình tố tụng được thực hiện bằng miệng Vì vậy, tại phiên tòa phải có mặt tất cảnhững người tham gia tố tụng, đặc biệt là người làm chứng, các vật chứng phảiđược các bên đưa ra xem xét tại phiên tòa v.v

- Hệ thống xét hỏi:

Hệ thống xét hỏi thường được sử dụng trong các nước theo hệ thống luậtlục địa (legal law) Mục đích chính của tố tụng theo hệ thống này là cố gắng xácđịnh sự thật khách quan của vụ án để từ đó ra phán quyết Vì vậy, quá trình tốtụng được thực hiện bằng văn bản và bằng lời, bao gồm cả giai đoạn điều tra vàxét xử tại phiên tòa Tòa án thực hiện việc chứng minh vụ án trên cơ sở sử dụngkết quả đóng vai trò quyết định trong xác định sự thật khách quan tại phiên tòa

Vì vậy thủ tục tố tụng tại phiên tòa đơn giản hơn, ít khắt khe hơn về mặt hìnhthức: việc xét xử không nhất thiết phải có mặt tất cả những người tham gia tốtụng, chứng cứ thu thập chỉ cần thẩm tra lại tại phiên tòa, gánh nặng xét hỏi dotòa án đảm nhận Phán quyết của tòa án được đưa ra trên cơ sở niềm tin nội tâmcủa tòa án về sự thật khách quan của vụ án, chứ không phải là kết qủa của việc

ai thuyết phục tòa án tốt hơn tại phiên tòa v.v

- Hệ thống pha trộn:

Hệ thống pha trộn được thực hiện trên cơ sở kết hợp hai hệ thống tranhtụng và xét hỏi Nhìn từ góc độ mục đích tố tụng cũng như phương cách để đạtđược mục đích đó, thì mỗi hệ thống tranh tụng (tranh tụng hay xét hỏi) đều cómặt tích cực và hạn chế nhất định Hệ thống tố tụng pha trộn là sự kết hợp giữahai hệ thống tranh tụng trên Tùy theo việc quốc gia thuộc vào hệ thống tư phápnào (án lệ hay lục địa) mà “dấu ấn” của hệ thống tố tụng trong hệ thống tố tụngpha trộn nổi rõ hơn

Hệ thống tư pháp nước ta được tổ chức và hoạt động theo truyền thốngluật lục địa Tố tụng nước ta được thực hiện theo hệ thống pha trộn thiên về xét

hỏi, tức yếu tố xét hỏi trong tố tụng nước ta rõ nét hơn Việc nghiên cứu bản chấtcủa tranh tụng tại phiên tòa ở nước ta phải được xem xét từ góc độ tranh tụngtrong tố tụng xét hỏi.

Hiện nay, trong khoa học pháp lý còn nhiều ý kiến khác nhau về nội dungtranh tụng tại phiên tòa Có ý kiến cho rằng tại phiên tòa các bên chỉ thực hiệnviệc tranh luận trong giai đoạn tranh luận, còn xét hỏi là nhiệm vụ của Hội đồngxét xử và Viện kiểm sát Những người khác lại cho rằng tranh tụng được thựchiện trong hầu hết các giai đoạn của phiên tòa, đặc biệt là trong phần xét hỏi vàphần tranh luận

Tôi cho rằng, nếu chỉ thu hẹp việc tranh tụng trong phần tranh luận thìkhông đạt được các mục đích tranh tụng đặt ra Để thực sự tham gia vào quátrình chứng minh, các bên tham gia tranh tụng phải được phép đưa ra chứng cứ,thực hiện việc xét hỏi, xem xét vật chứng, để đảm bảo tính đầy đủ, toàn diện,chứng cứ phải được thu thập, kiểm tra, đánh giá từ góc độ, cách nhìn nhận khácnhau cả của bên nguyên (nguyên đơn, buộc tội) cũng như bên bị (bị đơn, bị cáo).Hơn nữa, theo tố tụng hình sự của nhiều nước, nhất là các nước theo truyềnthống án lệ, phiên tòa không được phân chia rõ rệt thành phần xét hỏi, phầntranh luận thì quan điểm cho rằng tranh tụng chỉ xảy ra trong phần tranh luận làkhông chính xác

Theo tôi, nội dung tranh tụng tại phiên tòa bao gồm:

- Đưa ra chứng cứ mới bằng cách yêu cầu triệu tập thêm người làmchứng, đưa ra vật chứng hoặc tài liệu mới Hồ sơ, chứng cứ được xác lập tronggiai đoạn điều tra là rất quan trọng cho việc xét xử tại phiên tòa Tuy nhiên, cácchứng cứ có trong hồ sơ là do các cơ quan tiến hành tố tụng thu thập, nhiềutrường hợp chưa thể đầy đủ và không loại trừ việc thiếu khách quan Đặc biệtđối với vụ án hình sự, trách nhiệm chứng minh thuộc về các cơ quan tiến hành

tố tụng; cho nên đa số các trường hợp Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát chỉ thuthập chứng cứ buộc tội, không chú trọng thu thập chứng cứ gỡ tội; trong khi đóbên bào chữa (người bào chữa, bị can, bị cáo) không được quyền chủ động thuthập chứng cứ làm hạn chế khả năng tranh tụng của họ tại phiên tòa Vì vậy, chonên pháp luật tố tụng quy định các bên tham gia tố tụng có quyền yêu cầu triệutập thêm người làm chứng, quyền đưa ra các chứng cứ mới tại phiên tòa Nhiệm

vụ của tòa án là đảm bảo để các bên thực hiện quyền tố tụng này; tránh trường

hợp sợ phiền phức, sợ phiên tòa đi chệch quỹ đạo chuẩn bị nên không chú trọngthủ tục này tại phần mở đầu phiên tòa.

- Thực hiện việc xét hỏi tại phiên tòa Xét hỏi thực chất là cuộc điều trachính thức tại phiên tòa để xác định sự thật khách quan của vụ án Vì vậy, cácbên tham gia tố tụng đều có quyền điều tra dưới sự điều khiển của chủ tọa phiêntòa từ hỏi người khác, xem xét vật chứng, tài liệu Việc xét hỏi này chỉ kết thúckhi tòa án thấy rằng thông qua xét hỏi sự thật khách quan, đối tượng chứng minhtrong vụ án đã được xác định đầy đủ, các tình tiết liên quan đến việc giải quyết

đã được làm rõ Vì thế cho nên, thủ tục tố tụng quy định quyền thu thập chứng

cứ chỉ cho các cơ quan tiến hành tố tụng, quy định gánh nặng xét hỏi cho tòa án,quy định chỉ cho phép một số ít các bên tham gia xét hỏi (đại diện Viện kiểm sát,luật sư) cần được xem xét lại từ góc độ tranh tụng;

- Phát biểu ý kiến về đánh giá chứng cứ Qua việc điều tra chính thức,công khai tại phiên tòa, mỗi bên tham gia tố tụng đều có cách nhìn nhận, đánhgiá của mình về kết qủa chứng minh Để thực hiện chức năng tố tụng, nhiệm vụ

tố tụng, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình, các bên tham gia tố tụngphải công khai đưa ra ý kiến đánh giá của mình về sự thật khách quan của vụ án

để giúp cho tòa án cân nhắc khi ra phán quyết Các đánh giá khác nhau, phảnbiện nhau của các bên tham gia tố tụng tại phiên tòa sẽ giúp cho tòa án kháchquan hơn, toàn diện hơn, thận trọng hơn khi đánh giá để ra phán quyết;

- Phát biểu ý kiến về pháp luật áp dụng Thực tiễn cho thấy rằng, do nhiều

lý do khác nhau như kĩ thuật lập pháp chưa tốt, quy định của pháp luật chưa rõràng, thiếu cụ thể, trình độ nhận thức pháp luật chưa tốt mà pháp luật được nhậnthức rất khác nhau trong hoạt động tố tụng Vì vậy, nội dung của tranh tụngtrong giai đoạn tranh luận tại phiên tòa bao gồm việc các bên tham gia tố tụng

đề nghị áp dụng luật để bảo vệ quan điểm của mình trong giải quyết vụ án theochức năng, nhiệm vụ được giao Ví dụ: trong phiên tòa hình sự, đại diện Việnkiểm sát đề nghị áp dụng pháp luật hình sự để bảo vệ cáo trạng, bảo vệ việcbuộc tội; người bào chữa đề nghị áp dụng pháp luật hình sự để gỡ tội, giảm nhẹtrách nhiệm hình sự cho bị cáo v.v;

- Đề nghị biện pháp giải quyết vụ án liên quan đến quyền và lợi ích liênquan Mỗi bên tham gia tố tụng đều nhằm mục đích bảo vệ quyền và lợi ích hợppháp của mình Vì vậy, nội dung không thể thiếu trong tranh tụng là các bên đề

xuất ý kiến và lập luận trên cơ sở chứng cứ, quy định của pháp luật để bảo vệquyền và lợi ích đó Tùy theo tư cách tố tụng của mình mà phạm vi xét hỏi,tranh luận, đề xuất ý kiến của mỗi người tham gia tố tụng cũng có khác nhau:đại diện Viện kiểm sát bảo vệ cáo trạng, người bào chữa, bị cáo bảo vệ quanđiểm không có tội hoặc giảm nhẹ trách nhiệm hình sự, nguyên đơn dân sự đòihỏi việc bồi thường, bị đơn dân sự bác bỏ hoặc giảm mức bồi thường4 v.v

Như vậy, tranh tụng tại phiên tòa là hình thức tố tụng mà trong đó Tòa ánthay mặt nhà nước xác định sự thật của vụ án trên cơ sở điều tra công khai tạiphiên Tòa, nghe ý kiến của các bên tham gia tố tụng để ra quyết định phán xétgiải quyết vụ án một cách khách quan, toàn diện, đầy đủ và đúng pháp luật

Tranh tụng là nguyên tắc quan trọng trong tố tụng nói chung và xét xửnói riêng Để đảm bảo cho nguyên tắc tranh tụng được thực hiện đầy đủ trong tốtụng nhằm giải quyết đúng đắn, khách quan vụ án, bảo vệ các quyền và lợi íchhợp pháp của các bên tham gia tố tụng, cần thiết phải có một hệ thống các bảođảm về pháp lý, về tổ chức cũng như về cơ sở vật chất

- Quy định thủ tục tố tụng bình đẳng, nhất là tại phiên tòa; đảm bảo để cácbên tham gia tố tụng được xét hỏi, tranh luận một cách khách quan, công bằng

và bình đẳng; mở rộng phạm vi các vụ án có sự tham gia bắt buộc của luật sư;

- Quy định quyền khiếu nại, kháng cáo bản án, quyết định của các bên vàhiệu lực như nhau của các khiếu nại đó.Ví dụ: Viện kiểm sát và bị cáo đều phải

có quyền kháng cáo, kháng nghị như nhau đối với bản án, quyết định của tòa án

* Bảo đảm về mặt tổ chức:

- Hình thành các cơ quan tiến hành tố tụng, các tổ chức bổ trợ với chứcnăng hợp lý phù hợp với cơ chế tranh tụng Các vấn đề như quan hệ giữa Cơquan điều tra, Viện kiểm sát trong tố tụng hình sự, Viện kiểm sát có chức năng

kiểm sát tư pháp hay không, có cho phép thành lập các tổ chức thám tử tư đểgiúp người tham gia tố tụng thu thập chứng cứ trong giai đoạn điều tra, là nhữngvấn đề cần được nghiên cứu thỏa đáng;

- Tăng cường các tổ chức luật sư, mở rộng phạm vi bào chữa để đảm bảocác phiên tòa có sự tham gia của người bào chữa ngày càng nhiều; nâng cao vănhoá pháp lý trong tố tụng nói chung và tại phiên tòa nói riêng;

- Nâng cao trình độ, nhận thức của người tiến hành tố tụng, người thamgia tố tụng, đảm bảo cho họ có đủ năng lực về chuyên môn, về phong cách, vềkhả năng diễn đạt để thực hiện tốt việc tranh tụng tại phiên tòa Những trườnghợp người tham gia tranh tụng không có khả năng đó thì nhất thiết phải được sựtrợ giúp của luật sư;

- Bảo đảm cơ sở vật chất cho quá trình tranh tụng Vị trí của các bên tạiphiên tòa thế nào để đảm bảo không khí tố tụng bình đẳng, khách quan; tạo điềukiện cho các bên dễ dàng tiếp xúc trong quá trình tố tụng; hệ thống âm thanh,hình ảnh thuận tiện cho việc theo dõi tiến trình tố tụng là những điều kiện rất cầnthiết cho tranh tụng cần được nghiên cứu v.v

II-Những quy định của pháp luật về tranh tụng trong tố tụng dân sự 2.1: Bản chất của tranh tụng trong tố tụng dân sự.

Như đã nêu trên,Tranh tụng, nếu hiểu theo nghĩa rộng là toàn bộ nhữngcông việc mà các đương sự,bao gồm bên nguyên đơn và bên bị đơn phải tiếnhành trong một vụ kiện để bảo vệ quyền, lợi ích của bản thân họ Với nội dungnày, khái niệm vụ kiện đã bao hàm ý nghĩa tranh tụng,bởi vì một người đi kiệntrước Tòa án, họ đã làm phát sinh một sự tranh luận về lợi ích của họ.Sự tranhtụng này,bắt đầu từ phía người đi kiện thể hiện bằng việc người đó phải đưađược những chứng cứ, lí lẽ để bảo vệ lợi ích của mình là hợp pháp Phía bên bịkiện,vì vậy cũng đưa ra chứng cứ,lý lẽ để phản bác lại yêu cầu, lí lẽ của phía bênkia Quá trình này diễn ra theo đúng những quy định của pháp luật tố tụng vàđược gọi là hoạt động tranh tụng Có thể thấy hai tuyến quan hệ được hình thànhtrong quá trình tranh tụng :Một là: quan hệ tranh tụng giữa nguyên đơn và bịđơn Thứ hai: ở một khía cạnh nhất định, sự tranh tụng còn diễn ra gữa tòa ándân sự thể hiện trong việc tòa án bác yêu cầu hoặc chấp nhận yêu cầu của đương

sự Tuy nhiên, trong hai tuyến quan hệ này, thì sự tranh tụng gữa các đương sựvới nhau thể hiện rõ hơn cả, bơỉ vì những người này có nghĩa vụ phải chứng

minh Sự chứng minh của các đương sự là nội dung chủ yếu của sự tranh tụngtrong tố tụng dân sự.

Hoạt động tranh tụng được thực hiện trong suốt quá trình tố tụng,nhưng

nó được biểu hiện tập trung và rõ rang nhất tại phiên tòa.Việc xét xử của các tòa

án được thực hiện theo nguyên tắc xử công khai Tại phiên tòa, các bên tham gia

vụ kiện được quyền dung chứng cứ, lí lẽ để bảo vệ quyền lợi của mình Họ cũngphải trả lời những câu hỏi mà hội đồng xét xử đưa ra để hội đồng xét xử có thểđánh giá khách quan nhất về vụ án Việc chứng minh của hai bên với lợi ích đốilập nhau làm sự thật khách quan càng có cơ hội được làm sang tỏ.Vì vậy,sựtranh tụng là hết sức cần thiết và có ý nghĩa trong việc bảo vệ quyền lợi hợppháp của đương sự trong vụ án nói riêng cũng như trong bảo vệ công lí nóichung

Do trình độ dân trí cũng như những hiểu biết pháp luật của đối tượng nàycòn hạn chế, trong điều kiện hoạt động tố tụng đòi hỏi tình chuyên môn, trình độnghiệp vụ cao nên sự tham gia của luật sư là rất cần thiết để quá trình tranh tụngđược diễn ra đúng với ý nghĩa thực của nó Nói cách khác, đề cập đến sự tranhtụng là đề cập đến vai trò của người luật sư Với sự tham gia của luật sư ,sựtranh tụng càng có cơ hội được thực hiện Điều này cũng có nghĩa là những điềuluật về tranh tụng không thể thiếu những quy định về vai trò của luật sư

2.2:Pháp luật tố tụng với việc tranh tụng trong tố tụng dân sự.

Với ý nghĩa là cơ sở pháp lí cho sự tranh tụng, pháp luật tố tụng hiện hànhcũng đã có những điều luật quy định về vấn đề này

2.2.1: Pháp luật về nghĩa vụ chứng minh của đương sự.

Như đã phân tích, một trong những biểu hiện của sự tranh tụng là việcđương sự phải có nghĩa vụ chứng minh Điều 3 pháp lệnh thủ tục giải quyết các

vụ án dân sự quy định: “ Đương sự có nghĩa vụ cung cấp chứng cứ nhằm bảo vệquyền lợi của mình” Bằng việc cung cấp chứng cứ, đương sự trở thành một bêntranh luận Nghĩa vụ cung cấp chứng cứ này được thể hiện ngay từ khi khởikiện Khoản 3 Điều 34 – Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án dân sự quyđịnh : “ Người khởi kiện phải làm đơn ghi rõ họ tên, địa chỉ cuả mình, của bịđơn, của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan; Nội dung vụ việc; Yêu cầu củamình và những tài liệu, lí lẽ chứng minh cho những yếu tố đó” Quy định nàycũng có nghĩa là khi một người khởi kiện mà không có tài liệu chứng minh cho

yêu cầu khởi kiện của mình,tòa án có quyền khong thụ lý mà trả lại đơn khởikiện Khoản 1 Điều 36 Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án dân sự quy địnhviệc Tòa án trả lại đơn khởi kiện cho đương sự nếu : “ Người nộp đơn không cóquyền khởi kiện”

Như vậy, yếu tố chứng cứ là yếu tố không thể thiếu cuả vụ kiện Những

cứ do bên nguyên đơn cung cấp , thông thường sẽ khác , và đối lập lai với chứng

cứ do bên bị đơn đưa ra Trong cuộc tranh luận bằng chứng cứ , lý lẽ này, bênnào đưa ra được hững chứng cứ, lý lẽ xác thực ,bên đó sẽ thắng kiện Chínhđương là người quyết về bản chất sự thắng hay thua trong vụ kiện Tòa án chỉcăn cứ những chứng cứ mà đương sự đã trình bày, áp dụng quy định của phápluật để quyết định lợi ích của các bên Điều này đòi hỏi sự chủ động , sự tíchcực , sự nỗ lực của đương sự

Điều 6 Bộ luật tố tụng dân sự quy định :

“Các đuơng sự có quyền và nghĩa vụ cung cấp chứng cứ cho Toà án vàchứng minh cho yêu cầu của mình là có căn cứ và hợp pháp”

Điều 79 Bộ luật tố tụng dân sự quy định cụ thể hơn về nghĩa vụ chứngminh của đương sự như sau :

“ 1.Đương sự có yêu cầu Tòa án bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp củamình phải đưa ra chứng cứ để chứng minh cho yêu cầu đó là có căn cứ hợppháp

2 Đương sự phản đối yêu cầu của nguời khác đối với mình phải chứngminh sự phản đối đó là có căn cứ và phải đưa ra chứng cứ để chứng minh

3 Cá nhân , cơ quan , tổ chức khởi kiện bảo vệ lợi ích công cộng , lợi íchcủa Nhà nước hoặc yêu cầu Tòa án bảo vệ quyền lợi ích của người khác thì phảiđưa ra chứng cứ để chứng minh cho việc khời kiện , yêu cầu của mình là có căn

cứ và hợp pháp

4 Đương sự có nghĩa vụ đưa ra chứng cứ để chứng minh mà không đưa

ra được chứng cứ hoặc không đưa ra đủ chứng cứ thì phải chịu hậu quả của việckhông chứng minh hoặc chứng minh không đầy đủ đó”

Quy định việc đưa ra chứng cứ và chứng minh của các đương sự đã tạo ra

sự tranh tụng giữa các đương sự Như vậy , pháp luật tố tụng hiện hành đã quyđịnh điều kiện căn bản cho sự tranh tụng