Kĩ năng : - Đọc - Hiểu một văn bản biểu cảm được viết như những dòng nhật kí của một người mẹ - Phân tích một số chi tiết tiêu biểu diễn tả tâm trạng của người mẹ trong đêm chuẩn bị tron[r]
Trang 1- Thấy được tình cảm sâu sắc của người mẹ đối cới con thể hiẹn trong một tình
huống đặc biệt : Đêm trước ngày khai trường
- Hiểu được những tình cảm cao quý ý thức trách nhiệm của gia đình đối với trẻ
em- tương lai nhân loại
- Hiểu được giá trị của những hình thức biểu cảm chủ yếu trong một văn bản
nhật dụng
II Trọng tâm kiến thức và kĩ năng :
1 Kiến thức :
- Tình cảm sâu nặng của cha mẹ, gia đình với con cái, ý nghĩa lớn lao của nhà
trường đối với cuộc đời mỗi con người, nhất là với tuổi thiếu niên nhi đồng
- Lời văn biểu hiện tâm trạng người mẹ đối với con trong văn bản
2 Kĩ năng :
- Đọc - Hiểu một văn bản biểu cảm được viết như những dòng nhật kí của một
người mẹ
- Phân tích một số chi tiết tiêu biểu diễn tả tâm trạng của người mẹ trong đêm
chuẩn bị trong ngày khai trường của con
- Liên hệ vận dụng khi viết một bài văn biểu cảm
3 Thái độ :
- Biết ơn và kính trọng cha mẹ chăm sóc con cái, thấy được ý nghĩa lớn lao của nhà trường đã mang lại cho HS tri thức
B Chuẩn bị của thầy và trò:
GV: Sách giáo viên, SGK, thiết kế bài dạy, bảng phụ, tranh ảnh liên quan
HS: Vở, SGK
* Phương pháp :
- Thuyết trình, đàm thoại – vấn đáp, phân tích, giảng bình,
- Tổ chức hoạt đông nhóm
C Tiến trình bài dạy :
1 Kiểm tra bài cũ: vở ghi, vở soạn và SGK của HS
2 Bài mới:
* Giới thiệu bài: Em hãy nhớ lại ngày khai trường đầu tiên của mình, tâm trang
lúc đó của em và người thân của em đưa em đến trường như thế nào ?
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung cần đạt
Trang 2Tác giả của văn bản này là ai ?
GV cung cấp thêm tin về tác giả.
? Nêu xuất xứ của văn bản này ?
GV đọc mẫu 1 đoạn, y/c HS đọc,
nhận xét chỉnh sửa giọng đọc của
PTBĐ của văn bản này là gì ?
Theo em văn bản này có thể
được chia làm mấy phần ? Nội
dung từng phần ?
GV : bài văn viết về tâm trạng
của người mẹ trong đêm không
ngủ trước ngày khai trường lần
Đọc chú thích SGKBám thông tin SGK –trả lời
- Lí Lan, một nhà báo
VB là một bài kí,trích
từ báo Yêu Trẻ TPHCM, 1/9/2000
- HS giải thích+Nhạy cảm
+Khai trường: mởtrường buổi đầu tiên
- PTBĐ : TS + BC
- Bố cục : 2 phần+ P1:Từ đầu ngày -> đầunăm học -> Tâm trạng của mẹ trong đêm trước
Trang 3đầu tiên của con mình
HĐ2 : phân tích văn bản
GV y/c HS theo dõi P1 :
Người mẹ nghĩ đến con trong
thời điểm nào ?
Thời điểm đó gợi cảm xúc gì
trong tình cảm của mẹ dành cho
con ?( Qua đó bộc lộ tâm trạng gì
của mẹ ?)
Tìm những chi tiết miêu tả cảm
xúc vui sướng và hi vọng của
mẹ ?
Theo em vì sao mẹ trằn trọc
không ngủ được ?
Trong đêm không ngủ mẹ đã
làm gì cho con ? cử chỉ nào của
mẹ dành cho con ?
Cảm nhận tình mẫu tử nào được
thể hiện trong các cử chỉ đó ?
Em có biết 1 câu ca dao, danh
ngôn hay 1 bài thơ nói về tấm
lòng người mẹ
- “Con là mầm đất tươi xanh
Nở trong tay mẹ, mẹ ươm mẹ
- HS liệt kê các chitiết
- HS bộc lộ
Mẹ nói với chínhmình
- Giúp tác giả đi sâuvào TG tâm hồn,miêu tả tinh tế tâmtrạng hồi hộp, trăntrở, xao xuyến, bângkhuâng
> Nội tâm nv bộc lộsâu sắc, đậm chất trữtình biểu cảm
ngày khai trường
+P2 :còn lại ->Cảm nghĩ của mẹ về GD trong nhà trường
II Phân tích văn bản:
-> Một lòng vì con, đức
hi sinh thầm lặng vì con
Trang 4phù sa
Mẹ nhìn con đẹp như hoa
Con trong tay mẹ thơm ra giữa
đời
Sao tua rua đã lên rồi
Con ơi có cả đất trời bên con
Cho dù đạn réo mưa bom
Con trong tay mẹ vẫn ngon giấc
nồng
? Người mẹ đang nói chuyện trực
tiếp với con không? Theo em
người mẹ đang nói với ai?
Cách viết này có tác dụng gì?
Trong đêm không ngủ tâm trí mẹ
đã sống lại những kỉ niện quá
đoạn văn trên ? Tác dụng ?
Trong đêm không ngủ, mẹ chăm
sóc giấc ngủ cho con, nhớ tới kỉ
niệm về bà và mái trường xưa
Tất cả cho em hình dung về một
người mẹ ntn ?
- HS :Nhớ ngày bàngoại dắt mẹ vào lớp
1 với tâm trạng hồihộp trước cổngtrường
- Dùng từ láy liêntiếp, gợi nên cảm xúcphức tạp trong lòng
mẹ : vui, nhớ,thương
- HS đánh giá
Trả lời
- HS theo dõi phầncuối VB
- Về ngày hội khaitrường, về A/H của
GD đối với trẻ em
- Không được mắc sailầm trong GD vì GDquyết định cho tươnglai của một đất nước
HS thảo luân trả lời
- HS Tổng kết
HS đọc ghi nhớ
HS về nhà viết
Trang 5GV y/cHS quan sát P2
Trong đêm không ngủ người mẹ
đã nghĩ về điều gì ?
ở nước ta ngày khai trường có
diễn ra như ngày lễ của toàn xã
hội không ? Miêu tả lại quang
giới kì diệu sẽ diễn ra
Em hiểu câu nói đó ntn ?
Nhắc lại ND, NT của văn bản
HS đọc to ghi nhớ
HĐ3: HD luyện tập
? Nhớ lại kỉ niệm ngày khai
trương đầu tiên và viết một đọc
văn bày tỏ cảm xúc của em về
ngày khai trường đó ?
Gọi hs đọc ghi nhớ
HĐ3 HDHS Luyện tập
Y/cầu về nhà viết bài
HS viết - Vô cùng yêu thương
người thân
- Sẵn sàng hi sinh vì con,tin tưởng ở tương lai củacon
2 Cảm nghĩ của mẹ về giáo dục trong nhà trường :
- Ngày khai trường làngày lễ của toàn xã hội
- KĐ vai trò to lớn củanhà trường đối với conngười
- Tin tưởng ở sự nghiệp
GD và khích lệ con đếntrường h ọc tập
- Về nhà học bài và làm các bài tập trong SBT
- Soạn văn bản “Mẹ tôi”.
Trang 6- Qua bức thư của một người cha gửi cho đứa con mắc lỗi với mẹ, hiểu tình yêu
thương, kính trọng cha mẹ là tình cảm thiêng liêng đối với mỗi người
II Trọng tâm kiến thức kĩ năng:
1 Kiến thức:
- Sơ giản về tác giả Etmônđôđơ Amixi
- Cách giáo dục vừa nghiêm khắc vừa tế nhị có lí và có tình của người cha
khi con mắc lỗi
- Nghệ thuật biểu cảm trực tiếp qua hình thức một bức thư
2 Kĩ năng:
- Đọc – hiểu một văn bản viết dưới hình thức một bức thư
- Phân tích một số chi tiết liên quan đến hình ảnh người cha (tác giả bức
thư) và người mẹ nhắc đến trong bức thư
C Tiến trình bài dạy :
1 Kiểm tra bài cũ:
Bài học sâu sắc nhất mà em rút ra được từ văn bản “Cổng trường mở ra” là gì?
2 Bài mới:
* Giới thiệu: Trong cuộc đời mỗi chúng ta, người mẹ có 1 vị trí và ý nghĩa hết sức
lớn lao, thiêng liêng và cao cả, nhưng không phải khi nào ta cũng có ý thức hết được điều
đó Chỉ đến khi mắc những lỗi lầm ta mới nhận ra tất cả VB “Mẹ tôi” sẽ cho ta 1 bài học
Trang 7
TG của cuốn sách ‘‘Cuộc đời
của các chiến binh’’ (1868)
‘‘Những tấm lòng cao cả’’
(1886)
Nêu xuất xứ của VB này ?
VB có thể được đọc với giọng
ntn ?
GV gợi : đọc với giọng tâm tư,
suy nghĩ của người bố trước lỗi
lầm của người con, sự trân
trọng của ông với vợ
GV đọc mẫu 1 đoạn, y/c HS
đọc, nhận xét cách đọc của HS,
uốn nắn
? Thế nào là : lễ độ, hối hận,
cảch báo, lương tâm
? Theo em trong VB còn từ nào
dưới dạng nào ? (một bức
thư-người bố gửi cho con)
? VB được chia làm mấy phần ?
nội dung của từng phần là gì ?
- HS giải thích
- HS : VBND, biểu cảm là chính
- HS : chia bố cục
- HS bộc lộ
- HS giải thích :+ Do TG đặt tên cho VB
I Giới thiệu tác giả, tác phẩm :
Trang 8văn nào , vì sao ?
Tại sao VB là một bức thư
người bố gửi cho con, nhưng
nhan đề lại lấy tên là ‘’Mẹ
tôi’’ ? (Hình như giữa nội dung
và nhan đề không phù hợp ?)
GV : để hiểu được sự mâu
thuẫn trong nhan đề với nội
dung thư chung ta se di vào PT
VB
HĐ2 : Tìm hiểu văn bản
Theo dõi P1 : H/a người mẹ của
Enricô hiện lên qua các chi tiết
nào trong VB ?
Em cảm nhận được phẩm chất
cao quý nào của người mẹ sáng
lên từ những chi tiết đó ?
? Phẩm chất đó được biểu hiện
ntn ở mẹ em ?
? Trong những lời sau đây của
cha Enricô :
- Sự hỗn láo của con như một
nhát dao đâm vào tim bố
- Trong đời, con có thể trải qua
những ngày buồn thảm, nhưng
ngày buồn thảm nhất sẽ là ngày
con mất mẹ
Những cảm xúc nào của người
cha được thể hiện qua những lời
đó ?
Theo em nhát dao ấy có làm
đau trái tim người mẹ của
Enricô không ? (đau gấp bội
lần )
Nếu là bạn của Enricô, em sẽ
nói gì với bạn về việc này ?
GV: HS theo dõi phần tiếp
+ Sự giáo dục của người bố đối với con khi kể về mẹ
- HS theo dõi
- HS : Thức suốt
đêm cúi mình trên chiếc nôi trông chừng hơi thở có thể mất con sẵn sàng bỏ hết một năm hạnh phúc để cứu sống con
- HS bộc lộ và liên hệ
- Hết sức đau lòng trước sự thiếu lễ độ của đứa con hư
- Hết mực yêu quý thương cảm cho người mẹ
- HS bộc lộ
thương yêu đó
-> Những lời nhắn nhủ dành cho con
- P3 : còn lại -> Thái độ dứt khoát của cha trước lỗilầm của con
II Phân tích văn bản :
a Hình ảnh người mẹ :
- Dành hết tình thương chocon, quên mình vì con
b Những lời nhắn nhủ
Trang 9Chỉ ra đâu là những lời khuyên
sâu sắc của người cha đối với
Em hiểu nào về tình cảm thiêng
liêng trong lời nhắn nhủ của cha
với Enricô ?
Em hiểu gì về người cha qua
những lời khuyên trên ?
Những câu văn nào thể hiện
thái độ của cha trước lỗi lầm
của con ?
Đó là những thái độ như thế
nào ?
Trong những lời nói đó giọng
điệu người cha có gì đặc biệt ?
Em hiểu gì về người cha của
En ?
Em có đồng tình với một người
cha như thế không ? Vì sao ?
Theo em vì sao En xúc đông
vô cùng khi đọc thư bố ?
- HS : cha là người
vô cùng yêu quý tình cảm gia đình, cha không bao giờ làm điều xấu để phải ân hận nhục nhã
- Không bao giờ con được thốt ra lời nói nặng với mẹ
- Con phải xin lỗi mẹ.
- Hãy cầu xin mẹ hôn con
- Thà rằng bố không có con, còn hơn thấy con bội bạc với mẹ.
- HS trả lời
HS : Cha hết lòng yêu thương con có lòng yêu ghét rõ ràng
- HS thảo luận nhóm theo cặp trả lời nhanh
+ Thấy tình cảm của
của người cha :
+ Dù có khôn lớn khỏe mạnh thế nào đi chăng nữa, đã làm cho mẹ đau lòng.
+ Lương tâm con sẽ không một chút nào yên tĩnh, tâm hồn con như bị khổ hình.
+ Con hãy nhớ rằng, tình yêu thương kính trọng của cha mẹ là tình cảm thiêng liêng hơn cả Thật đáng sấu hổ và nhục nhã cho kẻ nào chà đạp lên tình yêu thương đó.
- Những đứa con hư khôngxứng đáng với hình ảnh dịu hiền của mẹ
-> Cha muốn cảch tỉnh những đứa con bội bạc vớimẹ
- Tình yêu thương kính trong cha mẹ là thiêng liêng hơn cả
c Thái độ của người cha trước lỗi lầm cảu con :
- Nghiêm khắc phê bình con
Trang 10cảm xúc và thái độ chân thành
Y/c HS đọc ghi nhớ
HĐ3 :
? Kể lại 1 sự việc em lỡ gây ra
khiến cha mẹ em không vừa
lòng ?
bố : chân thành, quyết liệt khi bảo vệ tình cảm thiêng liêng giađình
+ En cảm thấy xấu
hổ nhục nhã
- Tình cha mẹ là thiêng liêng hơn cả, con cái không có quyền chà đạp lên tình cảm đó
Tiết Lớp dạy: 7A Ngày dạy: / Sĩ số … / …Vắng … …
Tiết 3 : Tiếng Việt
Trang 11TỪ GHÉP
A Mục tiêu bài học :
I Mức độ cần đạt:
- Nhận diện được 2 loại từ ghép: Từ ghép đẳng lập và từ ghép chính phụ
- Hiểu được tính chất phân nghĩa của từ ghép chính phụ và tính chất hợp nghĩa của
từ ghép đẳng lập
- Có ý thức trau dồi vốn từ và biết sử dụng từ ghép 1 cách hợp lí
II Trọng tâm kiến thức kĩ năng:
1,Kiến thức:
- Cấu tạo của từ ghép chính phụ, từ ghép đẳng lập
- Đặc điểm về nghĩa của từ ghép chính phụ và từ ghép đẳng lập
* Giới thiệu: Lớp 6 các em đã được học về từ và cấu tạo từ TV
? Hãy nhắc lại thế nào là từ ghép?
HS : Từ ghép là từ phức được tạo ra bằng cách ghép các tiếng có quan hệ với nhau
về nghĩa
GV : Vậy để hiểu về cấu tạo và ý nghĩa của các loại từ ghép bài hôm nay chúng ta
sẽ tìm hiểu
Trang 12Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung cần đạt
HĐ1: tìm hiểu khái niệm các
Trang 13- Về nhà học bài cũ, hoàn thành các BT vào vở.
- Soạn bài liên kết trong VB
- Hiểu rõ liên kết là một trong những đặc tính quan trọng nhất của văn bản
- Biết vận dụng những hiểu biết về liên kết vào việc đọc – hiểu và tạo lập văn bản
II Trọng tâm kiến thức kĩ năng:
1.Kiến thức:
- Khái niệm liên kết trong văn bản
- Yêu cầu về liên kết trong văn bản
2 Kĩ năng:
- Nhận diện và phân tích tính liên kết của các văn bản
- Viết các đoạn văn, bài văn có tính liên kết
- Sử dụng từ dùng từ ghép chính phụ khi cần diễn đạt cái cụ thể, dùng từ
ghép đẳng lập khi cần diễn đạt cái khái quát
Trang 14* Giới thiệu: HS nhắc lại VB là gì? VB có những t/chất nào?
VB là các tác phẩm văn học và văn kiện ghi bằng giấy tờ
VB l 1 th th ng nh t v tr n v n v n i dung ý ngh a, ho n ch nh v hình th cà ể ố ấ à ọ ẹ ề ộ ĩ à ỉ ề ứ
HĐ1: HD tìm hiểu khái niệm
GV hướng dẫn HS tìm hiểu
ngữ liệu trong SGK tr.17
GV y/c HS đọc đoạn văn (a)
Sgk !
? Theo em, nếu bố enrico chỉ
viết mấy câu này thì enrico có
hiểu điều bố muốn nói không ?
Vậy nếu Enricô chưa hiểu ý bố
thì hãy cho biết lí do nào ?
(hãy chon trong các lí ở mục
1.b) ?
? VB sẽ không thể hiểu được
rõ khi các câu văn sai ngữ
pháp Vậy trường hợp này có
phải thế không ?
- HS đọc to ngữ liệu
- Không.Vì các câu chưa có sự liên kết, không nối liền Mỗi câu mang 1 nội dung khác nhau
Trang 15VB sẽ không thể hiểu được rõ
khi nội dung ý nghĩa các câu
bảo là sẽ có một cây tre
Vậy muốn có cây tre trăm
đốt thì trăm đốt tre kia phải
được nối liền
Tương tự thế, không thể có
VB nếu các câu, các đoạn
trong VB đó không nối liền
nhau
? Vậy muốn cho đoạn văn có
thể hiểu được thì nó phải có
Em hãy sửa lại đoạn văn để
En hiểu được ý bố ?
Sắp xếp lại các câu, thêm các
câu có chưa tâm trạng của
người cha
GV : như vậy trong đoạn văn
các câu văn mà không cùng
- HS đọc (18)
- Tâm trạng của người mẹ trong đêmtrước ngày khai trường của con
VB, làm cho VB trở nên có nghĩa và dễ hiểu
2Phương tiện liên kết trong VB.
- Đoạn văn thiếu tâm trạng, thái độ người cha
-> Gây khó hiểu
- Đoạn văn 2.b so với
ĐV gốc :
+ Câu 2 thiếu cụm từ : Còn bây giờ
+ Câu 3 chép sai từ con thành
từ đứa trẻ
-> Đoạn văn trở nên rời rạc khó hiểu
- Để có tính liên kết cần : + LK về mặt nội dung+ LK về hình thức (sử dụng các từ, câu )
Trang 16hướng về một nội dung, một
Việc chép thiếu và chép sai ấy
khiến cho ĐV ra sao ?
? Cụm từ Còn bây giờ và từ
con đóng vai trò gì ?
? Từ 2VD trên cho biết 1VB
có tính liên kết trước hết phải
có điều kiện gì?
? Cùng với điều kiện ấy các
câu trong VB phải sử dụng các
- Từ, câu để liên kết
- HS đọc to ghi nhớ
- HS đọc, hoạt độngtheo cặp, báo cáo ;
- Nội dung : chúng không nói
về cùng một nội dung, thiếu cái dây tư tưởng nối các ý
3 Bài 3 (19)
- Bà, bà, cháu, bà, bà, cháu, thế là
Trang 17Đọc đoạn văn và cho biết các
câu văn đó đã có tính liên kết
câu chuyện em hiểu được gì về
vai trò của LK trong VB ?
Đọc Tìm từ - điền
- Về nhà học bài cũ, hoàn thành các BT vào vở
- Soạn bài Cuộc chia tay của những con búp bê
******************************************************************
Soạn :………
Lớp 7A Tiết …Ngày dạy: / Sĩ số … / Vắng …
Trang 18Tiết 5 , 6 văn bản
CUỘC CHIA TAY CỦA NHỮNG CON BÚP BÊ
A Mục tiêu bài học :
I Mức độ cần đạt:
- Hiểu được hoàn cảnh éo le và tình cảm, tâm trạng của các nhân vật trong truyện
- Nhận ra được cách kể chuyện của tác giả trong văn bản
II Trọng tâm kiến thức kĩ năng:
1 Kiểm tra bài cũ:
? Trình bày cảm nhận của em về hình ảnh và vai trò của người mẹ qua hai văn bảnnhật dụng mới học ?
Trang 19lời kể, các đoạn đối thoại, đb
thể hiện tâm lí của nhân vật
người anh và em qua các
Câu chuyện được kể theo ngôi
thứ mấy ? Tác dụng của việc
lựa chon ngôi kể đó ?
Theo em có mấy sự việc được
kể ? và tương ứng với những
phần nào của VB ?
HĐ2 : tìm hiểu văn bản
GV y/c HS đọc lại đoạn 1
Búp bê có ý nghĩa ntn trong
cuộc sống của hai anh em
Thành – Thuỷ ?
- HS giải thích
VBNDPTBĐ : tự sự (truyện ngắn)
- Cuộc chia tay của hai anh em rựôt khi gia đình tan vỡ
+ P1 : từ đầu đến hiếu thảo như
vậy : cuộc chia búp bê.
+ P2 : tiếp đến trùm lên cảnh
vật : chia tay lớp học.
+ P3 : còn lại : chia tay anh em
II Phân tích :
a Cuộc chia búp bê :
- Búp bê là đồ chơi thân thiết, gắn
Trang 20(Hai con Vệ Sĩ và Em Nhỏ
luôn ở bên nhau chẳng khác
nào anh em Thành và Thuỷ)
Vì sao hai anh em phải chia
Các chi tiết đó cho thấy hai
anh em Thành Thuỷ đang
trong tâm trạng như thế nào ?
Cuộc chia tay búp bê diễn ra
ntn ?
Vì sao Thuỷ giận dữ rồi lại vui
vẻ ?
(Giận dữ vì không chấp nhận
chia búp bê, vui vẻ vì khi búp
bê được ở bên nhau)
Hình ảnh hai con búp bê của
anh em Thành Thuỷ luôn đưng
cạnh nhau mang ý nghĩa tượng
trưng gì ?
Theo em vì sao Thành Thuỷ
không thể mang búp bê ra
chia ?
HS trả lời
HS tìm các chi tiết Sgk
- Thuỷ : + Run lên bần bật + Cặp mắt tuyệt vọng +Hai bờ mi sưng mọng lên vì khóc nhiều
- Thành : + Cắn chặt môi để khỏi bật lên tiếng khóc
- Thuỷ : Tru tréo,
giận dữ : ‘‘Sao anh
ác thế’’ !
- Thành : Đặt con Vệ
sĩ vào cạnh con Em Nhỏ.
- Thuỷ : Bỗng vui vẻ :
‘‘Anh xem chúng đang cười kìa’’ !
- HS : Tình anh em bền chặt không gì có thể chia rẽ
- Búp bê gắn với gia đình sum họp đầm
ấm, là kỉ niêm êm đềm của tuổi thơ, là
liền với tuổi thơ của hai anh em
- Bố mẹ li hôn, hai anh em phải
Trang 21hình ảnh anh em ruột thịt.
3 Củng cố:
- Cuộc chia tay của búp bê diễn ra như thế nào?
- Hình ảnh búp bê mang ý nghĩa gì?
- Hiểu được hoàn cảnh éo le và tình cảm, tâm trạng của các nhân vật trong truyện
- Nhận ra được cách kể chuyện của tác giả trong văn bản
II Trọng tâm kiến thức kĩ năng:
1 Kiểm tra bài cũ:
Hình ảnh búp bê mang ý nghĩa gì ?
2 Bài mới:
Trang 22GV y/c HS theo dõi tiếp P2 ;
Tại sao khi đến trường học
Thuỷ lại bật lên khóc thút
thít ?
Chi tiết cô giáo ôm chặt lấy
Thuỷ nói Cô biết chuyện rồi,
cô thương em lắm Các bạn
thì Sững sờ khóc thút thít có
ý nghĩa gì ?
Chi tiết ô ‘‘Cô giáo tái mặt,
nước mắt giàn giụa’’ ; Bọn
trẻ thì ‘‘khóc mỗi lúc một to
hơn’’ Có ý nghĩa gì ?
Cảm nghĩ của em trước cuộc
chia tay này ?
Tại sao khi dắt em ra khỏi
trường, Thành lại ‘‘kinh ngạc
thấy mọi người đi lại bình
thường và nắng vẫn vàng
ươm chùm lên cảch vật’’ ?
GV : Vì trước cảnh vật và
cuộc đời vẫn bình yên
nhưng Thanh và Thuỷ lại
phải chịu sự mất mát và đổ vỡ
quá lớn Thành cảm nhận
được sự bất hạnh của hai anh
em , sự cô đơn của mình
trước sự vô tình của người và
chứng kiến cuộc chia tay đầy
nước mắt của Thuỷ với lớp
Tình thầy trò, bạn bè ấm
áp, trong sáng
Diễn tả sự ngạc nhiên, niềm thương xót
HS tự bộc lộ
- HS thảo luận nhóm để trả lời (3’)
ăn quan
- Thuỷ sẽ không còn được đi học nữa
- Thầy, bạn đồng cảm xótthương
-> NT miêu tả diễn biến tâm lí nhân vật chính xác : tăng nỗi buồn sâu thẳm, trạng thái thất vọng, bơ vơ của nhân vật
C Cuộc chia tay của hai anh em :
Trang 23? Vào lúc đồ đạc đã được chất
lên xe tải chuẩn bị cho cuộc
ra đi Hình ảnh Thuỷ hiện lên
qua các chi tiết nào ?
? Em hiểu gì về Thuỷ qua các
chi tiết đó ?
? Người anh trong cảnh chia
li ntn ?
? Lời nhắn của Thuỷ với anh
trai về việc không để hai con
búp bê xa nhau toát lên ý
nghĩa gì ?
HĐ3 :
? VB này toát lên một thông
điệp nào về quyền trẻ em ?
+ Đặt con Em Nhỏ quàng tay vào con Vệ Sĩ
- HS trả lời
- HS thảo luận theo cặp+ Lời nhắn nhủ không được chia rẽ anh em+ Nhắc nhở mỗi gia đình và xã hội hày vì hạnh phúc của tuổi thơ
-> Tâm hồn trong sáng, nhạy cảm, thắm thiết nghĩa tình với anh trai
- Thành : Khóc nức lên, buồn dầu nhìn theo em
I
II Tổng kết :
1 Nội dung
- Không thể đẩy trẻ em vào tình cảnh bất hạnh
- Người lớn và XH hãy
chăm lo và bảo vệ HP cho trẻ em
2 Nghệ thuật :
+ Cách kể chuyện ngôi thứ nhất chân thật và cảmđộng
+ Miêu tả diễn biến tâm línhân vật đặc sắc
Ghi nhớ (27)
IV Luyên tập
3 Củng cố:
? Nỗi bất hạnh của em bé Thuỷ trong câu chuyện là gì ?
? Theo em có cách nào giúp Thành và Thuỷ tránh được nỗi đau không đáng có nàykhông ?
4 Dặn dò:
- Về nhà học bài cũ
Trang 24***********************************************************************Soạn :………
Lớp dạy:7a Tiết … Ngày dạy: / Sĩ số … / …Vắng … …
- Bước đầu xây dựng những bố cục rành mạch, hợp lí cho các bài làm
II Trọng tâm kiến thức kĩ năng:
1 Kiến thức:
- Tác dụng của việc xây dựng bố cục
2 Kĩ năng:
- Nhận biết, phân tích bố cục trong văn bản
- Vận dụng kiến thức về bố cục trong việc đọc – hiểu văn bản, xây dựng
bố cục cho một văn bản nói ( viết) cụ thể
1 Kiểm tra bài cũ:
- Thế nào là liên kết trong văn bản ?
- Làm thế nào để tạo tính liên kết trong văn bản ?
2 Bài mới:
HĐ1 Tìm hiểu khái niệm bố
- Bố cục của văn bản :
Trang 25* GV treo bảng phụ : Mẫu đơn
tuỳ tiện muốn ghi nội dung nào
của lá đơn trước cũng được, vì
các ý cho rành mạch thì bài viết
có hiệu quả thuyết phục cao ?
Vì sao khi xây dựng VB cần
phải quan tâm tới bố cục ?
* GV y/c đọc to 2 câu chuyện
- HS lấy thêm các ví dụ(Bố cục 1 bài văn, 1 bàithơ, lá đơn xin nghỉ học )
- VB sẽ lôn xộn, khôngthống nhất, gây khó hiểu cho người đọc, người nghe
- VB không thể viết 1 cách tuỳ tiện
- VB có BC mới có tính thuyết phục cao, người đọc mới tiếp nhận được nội dung của VB
- HS đọc NL
Chưa có bố cục
- Bố cục là sự bố trí sắp xếp các phần, các đoạn theo một trình tự một hệ thống rành mạch, hợp lí
2 Những yêu cầu về bố cục trong VB
Trang 26đoạn ? Các câu văn trong
đoạncó tập trung quanh 1 ý
Sự thay đỏi đó làm cho câu
chuyện có sự thay đổi gì về nội
dung ý nghĩa ? (Làm câu
chuyện mất đi tính bất ngờ, câu
chuyện đã không thể tập trung
vào phê phán nhân vật chính
được nữa )
Vậy muốn VB được tiếp nhận
dễ dàng thì phải đảm bảo điều
Có cần phân biệt rõ ràng nhiệm
vụ của mỗi phần không ? Vì
sao ? (Có, vì như vậy VB mới
rõ ràng, rành mạch)
- 2 đoạn
- Không -> khó tiếp nhận khi đọc
- Giống : các ý đều đầyđủ
- Khác : + Nguyên bản có 3 phần, VB này có 2 phần
+ Các ý ở VB này lộn xộn, tối nghĩa
- HS :+ Thay đổi trình tự hỏi
+ Thay đổi về kết cấu
có sự phân biệt rạch ròi
- Bố cục phải hợp lí để
VB đạt mục đích giao tiếp mà người tạo lập đặtra
3 Các phần của bố cục :
+ MB : giới thiệu chung
về nhân vật, sự việc / (tảkhái quát)
+ TB : những diễn biến
và phát triển của câu chuyện / (tả chi tiết)+ KB : kết thúc câu chuyện / (tóm tắt và phátbiểu cảm nghĩ)
Trang 27GV cho HS trả lời 2 câu hỏi 3.c
và 3.d Sgk ?
* GV nhấn mạnh :
+ Mở bài không chỉ đơn thuần
là sự thông báo đề tài của VB
mà còn phải làm cho người đọc
người nghe
+ Kết bài : không chỉ nhắc lại
đề tài mà còn phải làm cho VB
để lại ấn tượng tốt đẹp cho
lí chưa ? Có thể kể lại câu
chuyện ấy theo bố cục khác
HS thảo luận theo cặp, bàn
Vì : + Các điểm 1, 2, 3 không phải là trình bày kinh nghiệm học tốt+
Điển 4 lại chưa phải nói
về học tập
3 Củng cố:
- Tại sao bố cục phải rõ ràng, rành mạch ?
- Các điều kiện để bố cục được rành mạch và hợp lí ?
4 Dặn dò:
- Về nhà học bài cũ
- Soạn bài Mạch lạc trong VB
Trang 28**********************************************************************Soạn :……/………
Lớp 7a Tiết … Ngày dạy: / Sĩ số … / … Vắng …
Tiết 8 tập làm văn
MẠCH LẠC TRONG VĂN BẢN
A Mục tiêu bài học :
I Mức độ cần đạt:
- Có những hiểu biết bước đầu về mạch lạc trong văn bản và sự cần thiết phải
làm cho văn bản có mạch lac
- Vận dụng kiến thức về mạch lạc trong văn bản vào đọc – hiểu văn bản và thực
tiễn tạo lập văn bản viết, nói
II Trọng tâm kiến thức kĩ năng:
1.Kiến thức:
- Mạch lạc trong văn bản và sự cần thiết của mạch lạc trong văn bản
- Điều kiện cần thiết để một văn bản có tính mạch lạc
Trang 29* Giới thiệu bài : nói đến b c c l nói ên s s p ố ụ à đ ự ắ đặt, s phân chia Nh ng VBự ư
l i không th liên k t V y l m th n o ạ ể ế ậ à ế à để các ph n các o n c a m t VB v n ầ đ ạ ủ ộ ẫ đượcphân cách r nh m ch m l i không m t i s liên k t ch t ch v i nhauà ạ à ạ ấ đ ự ế ặ ẽ ớ ?
Toàn bộ sự việc trong VB
xoay quanh sự việc chính
nào ?
Sự chia tay và những con búp
có vai trò gì trong truyện ?
Suy nghĩ - trả lời
Có đủ các t/c đó
Hoàn toàn chính xác Vì nó nối liền các phần, các đoạn, các ý
HS đọc
Cuộc chia tay của 2 anh em Thành, Thuỷ
Là đề tài của chuyện
Là chủ đề thống nhất là sự chia tay đau đớn và tha thiết
I Lí thuyết
1 Mạch lạc và những yêu cầu của mạch lạc trong VB + Mạch lạc trong VB :
- Phải có mạch văn thống nhất, có chủ đề xuyên suốt VB
Trang 30Đó có thể xem là mạch lạc của
VB không ?
GV : ‘‘Sự chia tay’’ là một
mạch văn thống nhất, trôi chảy
liên tục trong suốt tác phẩm
Theo dõi mục 2.c Các đoạn
văn trong VB ‘‘Cuộc
CTCNCBB’’ được nối với
nhau theo mối liên hệ nào ?
- Các bộ phận phải liên quan chặt chẽ với nhau về không gian, tâm lí, ý nghĩa
- Nhân vật En ri cô, người bố
-> Nội dung xoay quanh sự giáo dục En
b (2)
- Chủ đề : Sắc vàng trù phú, đầm ấm của làng quê vào đông, giữa ngày mùa
+ Câu đầu : giới thiệu về sắc vàng trong t/g mùa đông và trong không gian làng quê
+ Câu sau : là những biểu hiện của sắc vàng
+ Hai câu cuối là NX cảm xúc về màu vàng
-> Tạo mạch văn thống nhất
2 Bài 2 (34)Không ảnh
hưởng đến mạch lạc của câu
Trang 31* GV nhận xét chũa BT
Nêu y/c của BT 2 ? Trong
truyện CCTCNCBB, tác giả
không thuật lại tỉ mỉ nguyên
nhân dẫn đến sự chia tay của 2
người lớn Như vậy có làm cho
TP thiếu tính mạch lạc không ?
Nghe hoàn thành vào vở
Suy nghĩ - trả lời
chuyện Vì chủ đề chỉ xoay quanh cuộc chia tay cảu 2 anh
- Về nhà học bài cũ Sưu tầm thêm các VB để phân tích về tính mạch lạc
- Soạn bài Những câu hát về tình cảm gia đình
Soạn :………
Lớp 7a Tiết … Ngày dạy: / Sĩ số … / … Vắng …
Tiết 9: văn bản
Ca dao – Dân ca NHỮNG CÂU HÁT VỀ TÌNH CẢM GIA ĐÌNH
A Mục tiêu bài học :
I Mức độ cần đạt:
- Hiểu được khái niệm ca dao dân ca
- Nắm được giá trị tư tưởng nghệ thuật của những câu ca dao dân ca về tìnhcảm
gia đình
II Trọng tâm kiến thức kĩ năng:
1.Kiến thức:
- Khái niệm ca dao dân ca
- Nội dung ý nghĩa và một số hình thức nghệ thuật tiêu biểu của những bài ca
dao về tình cảm gia đình
2 Kĩ năng:
- Đọc – hiểu và phâm tích ca dao dân ca trữ tình
Trang 32- Phát hiện và phân tích những hình ảnh so sánh ẩn dụ, những mô típ quenthuộc trong các bài ca dao trữ tình về tình cảm gia đình.
3 Thái độ:
- Giáo dục thêm yêu quý tình cảm thân thiết ruột thịt trong gia đình
B Chuẩn bị :
1 : GV : GA, bảng phụ, phấn, Sgk, Sgv, SBT, Ca dao – Dân ca Việt Nam
2 : HS : Đọc và soạn bài trước ở nhà.
* Phương pháp :
- Kết hợp hài hòa các PP như quan sát, phân tích ý nghĩa, giảng bình, luyện tập nhóm
C Tiến trình dạy học :
? Qua VB uộc chia tay của những con búp bê, em có cảm nhận gì về tình cảm anh
- HS giải thích
- Cù lao : + Cù : siêng năng+ Lao : Khó nhọc
Trang 33* Dân ca: là những bài hát
trữ tình dân gian của mỗi
miền quê Dân ca có lời
thơ là ca dao -> cả 2 đều
thuộc thể loại thơ trữ tình
- HS : trả lời (Sgk.35)
- HS khác nhận xét
- 4 bài
- Chủ đề : Tình cảm gia đình
( Thể thơ lục bát )
HS chú ý lắng ngheTrả lời
- Nói về công lao cha
3 Kết cấu, bố cục :
a Thể loại :
- Ca dao, dân ca (K/n SGK.35)
b Bố cục :
- Bài 1 : Nỗi nhớ mẹ nơi quê nhà
Bài 4 : Tình anh em ruột thịt
II Phân tích văn bản :
a Bài ca 1 :
- Lời mẹ ru con, nói với con về công lao của cha mẹ
Trang 34Tác giả đã sử dụng những
biện pháp nghệ thuật nào
để diễn tả những công lao
diễn tả nổi công ơn sinh
thành, nuôi dạy của cha
mẹ : Núi ngất trời, biển
mênh mong không thể nào
đo được, cũng như công
cha nghĩa mẹ đối với con
ở câu cuối cùng là một lời
trên những cơ sở nào ?
- Không phải người xa lạ
- Đều cùng cha mẹ sinh ra
- Đều có quan hệ máu mủ
Chân với tay
- Nghệ thuật : so sánh (như), ví von giữa công lao của cha mẹ –
sự cao rộng vĩnh cửu của thiên nhiên
-> KĐ công lao to lớn của cha
mẹ đối với con cái
- Phải có nghĩa vụ biết ơn và kính yêu cha mẹ trước công lao trời biển đó
b Bài ca 4 :
Trang 35có ý nghĩa gì trong lời ca :
Anh em hòa thuận hai
thân vui vầy ?
- Tình anh em gắn bó sẽ
đem lại hạnh phúc cho cha
mẹ, đó là cách báo hiếu
cho cha mẹ
Như vậy bài ca dao này đã
đề cao tình cảm nào của
con người ?(Nhắn nhủ anh
em đoàn kết vì tình ruột
thịt, vì mái ấm gia đình)
Tình anh em yêu thương
hòa thuận là nét đẹp của
truyền thống đạo lí dân tộc
ta Nhưng trong chuyện cổ
tích lại có chuyện không
hay về tình anh em như :
Cây khế Em nghĩ gì về
điều này ?
HĐ3 : Tổng kết nội dung
và nghệ thuật
Tóm tắt nội dung của 2
bài ca dao trong VB này ?
Tả lời Nghe - hiểu
HS trả lờiMượn chuyện tham lam của người anh đểcảnh báo : Nếu đặt vật chất lên trên tình anh em thì sẽ bị trừng phạt -> khẳng định sự cao quý của tình anh em
HS phát biểu
- H/ả so sánh : yêu nhau như
chân với tay
- KĐ tình anh em không thể chia cắt
-> Bài ca đề cao tình anh em, đềcao truyền thống đạo lí của gđ VN
Trang 36? Bốn bài ca dao dân ca
hợp lại thành 1 VB tập
trung thể hiện về tình cảm
gia đình Em cảm nhận
được vẻ đẹp cao quý nào
trong đời sống tinh thần
tình nghĩa trong mối quan hệ gia đình
- Sự ứng sử tinh tế thuỷ chung trong nếpsống vá trong tâm hồn dân tộc
- HS về nhà sưu tầmĐọc to
- Sự ứng sử tử tế, thủy chung trong nếp sống và trong tâm hồncủa dân tộc ta
- Nắm được gí trị tư tưởng nghệ thuật của những câu ca dao, dân ca về tình yêu
quê hương, đất nước, con người
II Trọng tâm kiến thức kĩ năng:
1.Kiến thức:
Trang 37- Nội dung, ý nghĩa và một số hình thức nghệ thuật tiêu biểu của những bài
ca dao về tình yêu quê hương, đất nước, con người
2 Kĩ năng:
- Đọc – hiểu và phâm tích ca dao dân ca trữ tình
- Phát hiện và phân tích những hình ảnh so sánh ẩn dụ, những mô típ quen
thuộc trong các bài ca dao trữ tình về tình yêu quê hương, đất nước, conngười
3 Thái độ:
- Giáo dục tình yêu quê hương đất nước con người Việt Nam và niềm tự hào
dân tộc
B Chuẩn bị :
- GV : Giáo án, tranh ảnh, Ca dao – Dân ca Việt Nam
- HS : Đọc và soạn bài trước ở nhà
* Phương pháp :
- Kết hợp hài hòa các PP như quan sát, phân tích ý nghĩa, giảng bình…
C Tiến trình bài dạy :
1 Kiểm tra bài cũ:
? Đọc thuộc lòng 4 bài ca dao đã học ? Em thích nhất bài ca dao nào và vì sao ?
2 Bài mới:
* Vào bài : Trong kho tàng ca dao dân ca cổ truyền Việt Nam, các bài ca về chủ đề
tình yêu quê hương đất nước, con người rất phong phú Mỗi miền quê trên đất nước ta đều
có không ít những câu ca hay, đẹp, mượt mà, mộc mạc tô điểm cho niềm tự hào của riêngđịa phương mình
1 Đọc
Trang 38? GV yêu cầu HS giải thích
một số địa danh trong VB dựa
tình yêu con người ?
? Những bài ca trên có chung
hình thức diễn đạt nào ?
? Theo em những câu hát này
thuộc kiểu văn tự sự hay biểu
cảm ?
* GV y/c HS đọc phân vai lại
bài 1 ?
? Đây là lời của những ai ?
? Bài ca này có mấy phần ?
? Những địa danh nào được
nhắc tới trong lời đối đáp của
chàng trai và cô gái ?
? Các địa danh đó có những
đặc điểm riêng và chung
nào ?
? Qua các địa danh trong lời
đối đáp chành trai và cô gái
đã thể hiện điều gì với quê
- Kiểu văn biểu cảm bộc lộ cảm nghĩ của con người
- 2 HS đọc
- Lời của chàng trai
và cô gái
- Bố cục 2 phần : phần đầu là lời ngườihỏi, phần sau là lời người đáp
- HS phát hiện
HS trả lời + Riêng : gắn với mỗi địa phương
-> Là những nơi nổi tiếng về
LS , VH của miền Bắc nước ta
=> Thể hiện niềm tự hào về
Trang 39hương đất nước ?
* GV qua lời đối đáp còn cho
ta thấy t/c quê hương đất
nước thường trực trong mỗi
con người, thể hiện sự hiểu
biết về VH, LS
* GV y/c HS đọc nhanh bài 4
Quan sát 2 dàng đầu của bài
đã toát lên tình cảm tha thiết
dành cho quê hương và con
người Theo em đó là tình
cảm nào ?
Tiếng ni và tê cho biết xuất
xứ Miền Trung của bài ca
này Nhưng phải chăng tình
cảm trong bài ca này chỉ bó
hẹp với miền Trung ?
HS : T/c ấy không
bó hẹp, MT là khúc ruột của quê hương đất nước mình Bài
ca đã nhân lên TYQHĐN ở mỗi conngười
- P/á TY và lòng tự hào chân thành tinh
tế sâu sắc của nhân dân trước vẻ đẹp của quê hương đất nước
- Hình thức đối đáp, hỏi mời, nhắn gửi
-> Gợi tả vẻ đẹp thon thả và sức sống thanh xuân của người thôn nữ giũa cánh đồng lúa bát ngát
- Tình cảm yêu quý, tự hào
về vẻ đẹp và sức sống của quê hương con người
* Ghi nhớ (Sgk.40)
III Luyện tập
1 Bài 1/40 : Ngoài thể thơ
lục bát còn có :
Trang 40- Tự do : hai câu đầu bài 4
Lớp 7a Tiết … Ngày dạy: / Sĩ số … / … Vắng …
Tiết 11 tiếng việt
- Nắm được đặc điểm về nghĩa của từ láy.
- Hiểu được giá trị tượng thanh, gợi hình, gợi cảm của từ láy biết sử dụng từ láy
- Có ý thức rèn luyện trau dồi vốn từ láy.
II Trọng tâm kiến thức kĩ năng:
1.Kiến thức:
- Khái niệm từ láy
- Các loại từ láy
2 Kĩ năng:
- Phân tích cấu tạo từ, giá trị tu từ của từ láy trong văn bản
- Hiểu nghĩa và biết cách sử dụng một số từ láy quen thuộc để tạo giá trị
gợi hình, gợi tiếng, biểu cảm để nói giảm hoặc nhấn mạnh
3 Thái độ:
- Giáo dục HS dùng từ láy đúng trong hoàn cảnh và trong các trường hợp
B Chuẩn bị :