SKKN Sử dụng một số phương pháp dạy học tích cực, bản đồ tư tích hợp giáo dục KNS trong dạy học cụm bài ca dao ở chương trình Ngữ Văn 7 kỳ I

Sử dụng một số phương pháp dạy học tích cực, bản đồ tư tích hợp giáo dục KNS trong dạy học cụm bài ca dao ở chương trình Ngữ Văn 7 kỳ ISử dụng một số phương pháp dạy học tích cực, bản đồ tư tích hợp giáo dục KNS trong dạy học cụm bài ca dao ở chương trình Ngữ Văn 7 kỳ ISử dụng một số phương pháp dạy học tích cực, bản đồ tư tích hợp giáo dục KNS trong dạy học cụm bài ca dao ở chương trình Ngữ Văn 7 kỳ ISử dụng một số phương pháp dạy học tích cực, bản đồ tư tích hợp giáo dục KNS trong dạy học cụm bài ca dao ở chương trình Ngữ Văn 7 kỳ ISử dụng một số phương pháp dạy học tích cực, bản đồ tư tích hợp giáo dục KNS trong dạy học cụm bài ca dao ở chương trình Ngữ Văn 7 kỳ ISử dụng một số phương pháp dạy học tích cực, bản đồ tư tích hợp giáo dục KNS trong dạy học cụm bài ca dao ở chương trình Ngữ Văn 7 kỳ ISử dụng một số phương pháp dạy học tích cực, bản đồ tư tích hợp giáo dục KNS trong dạy học cụm bài ca dao ở chương trình Ngữ Văn 7 kỳ ISử dụng một số phương pháp dạy học tích cực, bản đồ tư tích hợp giáo dục KNS trong dạy học cụm bài ca dao ở chương trình Ngữ Văn 7 kỳ ISử dụng một số phương pháp dạy học tích cực, bản đồ tư tích hợp giáo dục KNS trong dạy học cụm bài ca dao ở chương trình Ngữ Văn 7 kỳ I

Trang 1

Sử dụng một số phương pháp dạy học tích cực, bản đồ tư duy tích hợp giáo dục KNS

trong dạy học cụm bài ca dao ở chương trình Ngữ Văn 7 kỳ I

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài:

Trong những giai đoạn phát triển của con người, lứa tuổi thiếu niên có một vị trí

và ý nghĩa vô cùng quan trọng Đây là thời kỳ phát triển phức tạp nhất, và cũng là thời

kỳ chuẩn bị quan trọng nhất cho những bước trưởng thành sau này Thời kỳ thiếu niênquan trọng ở chỗ : trong thời kỳ này những cơ sở, phương hướng chung của sự hìnhthành quan điểm xã hội và đạo đức của nhân cách được hình thành, chúng sẽ được tiếptục phát triển trong tuổi thanh niên

- Ở tuổi thiếu niên, tính phê phán của tư duy cũng được phát triển, các em biếtlập luận giải quyết vấn đề một cách có căn cứ

Trong những năm qua Bộ giáo dục đã có nhiều nỗ lực để đổi mới phương phápdạy học nhằm tích cực hóa hoạt động của học sinh, gắn giáo dục với thực tiễn cuộcsống và tâm lí lứa tuổi Lồng ghép kĩ năng sống vào các môn học cũng không ngoàimục tiêu đổi mới trên

Xuất phát từ những lí do trên, là một giáo viên dạy văn, tôi luôn luôn có tâm nguyệnmong muốn giúp học sinh của mình có khả năng thích ứng với cuộc sống mới, biết tựchủ, sống có bản lĩnh có nhân cách Năm 2016-2017, 2017-2018 cho hs khối lớp 7 để

hoàn thiện công tác thực hiện đề tài “ Sử dụng một số phương pháp dạy học tích cực, bản đồ tư tích hợp giáo dục KNS trong dạy học cụm bài ca dao ở chương trình Ngữ Văn 7 kỳ I ” ở trường Trung học cơ sở Nguyễn Trãi (Lấy học sinh năm 2016-2017

làm kết quả thực hiện)

2 Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài:

- Khái quát về ca dao và đề tài nội dung ca dao ở lớp 7

- Sử dụng một số kĩ thuật dạy học, phương pháp dạy học tích cực trong giảng dạy Ngữvăn

- Tạo hứng thú cho học sinh khi học các bài ca dao này Ca dao có gì hay? Ý nghĩa vềlịch sử, xã hội, tính nhân văn?

- Tích hợp giáo dục kĩ năng sống trong các bài được lựa chọn để phân tích trên lớp

- Góp phần đổi mới phương pháp dạy học văn bản trong tình hình mới

3 Đối tượng nghiên cứu:

So sánh đối chiếu kết quả thực hiện đê điều chỉnh kịp thời

Thống kê số liệu để theo dõi sự tiến bộ của học sinh

Phân tích số liệu đánh giá tính khả thi của đề tài

Tổng hợp, đánh giá kết quả thực nghiệm

***

GV thực hiện đề tài: Lê Quang Thọ Đợn vị công tác: THCS Nguyễn Trãi

1

Trang 2

PHẦN NỘI DUNG

1 Cơ sở lí luận:

1.1 Kĩ năng sống

1.1.1 Quan niệm về kĩ năng sống:

Kỹ năng sống là năng lực cá nhân để thực hiện đầy đủ các chức năng và thamgia vào cuộc sống hằng ngày ( Tổ chức UNESCO) Trong giáo dục, kỹ năng sống lànhững khả năng được rèn luyện và đáp ứng các nhu cầu cụ thể của cuộc sống hiện đạihóa (WHO)

Cũng theo WHO, kỹ năng sống được chia thành hai loại: kỹ năng tâm lý xã hội

và kỹ năng cá nhân lĩnh hội và tư duy, với mười yếu tố như: tự nhận thức, tư duy sángtạo, giải quyết vấn đề, kỹ năng giao tiếp ứng xử với người khác, ứng phó với các tìnhhuống căng thẳng và cảm xúc, biết cảm thông, tư duy bình luận và phê phán, cách giảiquyết, giao tiếp hiệu quả và cách thương thuyết

Rèn kỹ năng sống cho học sinh không ngoài mục đích đáp ứng mục tiêu giáodục toàn diện; phù hợp với bốn trụ cột của giáo dục theo quan niệm của UNESCO:học để biết, học để làm, học để tồn tại và học để chung sống Giúp học sinh thích ứngđược với cuộc sống đầy những biến động khôn lường (những tác động của tự nhiên và

xã hội hiện đại) Thúc đẩy những hoạt động mang tính xã hội, phát huy các nhân tố tích cực,hạn chế nhân tố tiêu cực, xây dựng môi trường trường học thân thiện, học sinh tích cực Gópphần tích cực cho việc đổi mới phương pháp học tập của học sinh

Phát triển lòng tự trọng và tôn trọng đối với người khác, chấp nhận đặc tính

riêng của mỗi cá thể (cuộc sống là chấp nhận chuyển thành để sống và để làm việc: biết nhận và biết cho) Học sinh rèn cách cư xử phù hợp, có hiệu quả Phân tích được

những ảnh hưởng của gia đình, xã hội, kinh tế và chính trị lên cách cư xử của conngười với con người Phát triển lòng thông cảm, nhân ái giữa con người với con người.Rèn luyện cách tự kiềm chế bản thân và năng lực ứng phó với trạng thái căng thẳng(Stress)

1.1.2.Tầm quan trọng của công tác giáo dục kĩ năng sống cho học sinh trong trường Trung học cơ sở:

Thực tế cho thấy, có khoảng cách giữa nhận thức và hành vi của con ngời, có nhậnthức đúng chưa chắc đã có hành vi đúng Ví dụ: người làm công an có hiểu biết vềpháp luật nhưng vẫn vi phạm pháp luật Đó chính là họ thiếu kĩ năng sống

Có thể nói kĩ năng sống chính là những nhịp cầu giúp con người biến kiến thứcthành thái độ, hành vi và thói quen tích cực, lành mạnh Người có kĩ năng sống phùhợp sẽ luôn vững vàng trước những khó khăn, thách thức; biết cách ứng xử giải quyếtvấn đề một cách tích cực và phù hợp; họ thường thành công hơn trong cuộc sống, luônyêu đời và làm chủ cuộc sống của chính mình Ngược lại, người thiếu kĩ năng sống dễ

bị thất bại trong cuộc sống Không những thúc đẩy sự phát triển cá nhân, kĩ năng sốngcòn góp phần thúc đẩy sự phát triển của xã hội, giúp ngăn ngừa các vấn đề xã hội vàbảo vệ quyền con người Việc thiếu kĩ năng sống của cá nhân là một nguyên nhân làmnảy sinh nhiều vấn đề xã hội như: ma túy, mại dâm Việc giáo dục kĩ năng sống sẽthúc đẩy những hành vi mang tính xã hội tích cực, giúp nâng cao chất lượng cuộc sống

xã hội và giảm các vấn đề xã hội Giáo dục kĩ năng sống còn giải quyết một cách tíchcực nhu cầu và quyền con người, quyền công dân

Giáo dục kĩ năng sống là yêu cầu cấp thiết đối với thế hệ trẻ bởi vì: Các em chính

là những chủ nhân tương lai của đất nước, là những người quyết định sự phát triển củađất nước trong nhiều năm tới Nếu không có kĩ năng sống, các em không thể thực hiện

2

Trang 3

tốt trách nhiệm đối với bản thân, gia đình, cộng đồng và đất nước Lứa tuổi học sinh làlứa tuổi đang hình thành những giá trị nhân cách, giàu ước mơ, ham hiểu biết, thíchtìm tòi, khám phá song còn thiếu hiểu biết sâu sắc về xã hội, còn thiếu kinh nghiệmsống, dễ bị lôi kéo, kích động Đặc biệt là trong bối cảnh hiện nay, thế hệ trẻ thườngxuyên chịu tác động đan xen của những yếu tố tích cực và tiêu cực luôn được đặt vàohoàn cảnh phải lựa chọn những giá trị, phải đương đầu với những khó khăn, tháchthức, những áp lực tiêu cực Nếu không được giáo dục kĩ năng sống, nếu thiếu kĩ năngsống, các em dễ bị lôi kéo vào các hành vi tiêu cực, bạo lực vào lối sống ích kỉ, thựcdụng dễ bị phát triển lệch lạc về nhân cách Một trong các nguyên nhân dẫn đến cáchiện tượng tiêu cực của một bộ phận học sinh phổ thông thời gian qua: Bạo lực học đ-ường, đua xe máy chính là do các em thiếu những kĩ năng sống cần thiết như: kĩ năngxác định giá trị, kĩ năng từ chối, kĩ năng kiên định, kĩ năng giải quyết mâu thuẫn, kĩnăng thương lượng, kĩ năng giao tiếp, Vì vậy giáo dục kĩ năng sống cho thế hệ trẻ làrất cần thiết, giúp các em rèn luyện hành vi có trách nhiệm với bản thân, gia đình, cộngđồng và Tổ quốc; giúp các em có khả năng ứng phó tích cực trước các tình huống củacuộc sống, xây dựng mối quan hệ tốt đẹp với gia đình, bạn bè và mọi người, sống tíchcực, chủ động, an toàn, hài hòa và lành mạnh

Giáo dục kĩ năng sống nhằm thực hiện yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông Đảng

ta đã xác định con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển xã hội Đểthực hiện thành công sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, cần phải cónhững ngời lao động mới phát triển toàn diện Do vậy, cần đổi mới giáo dục nói chung

và đổi mới giáo dục phổ thông nói riêng Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh với bảnchất là hình thành và phát triển cho các em khả năng làm chủ bản thân, khả năng ứng

xử phù hợp với những người khác và với xã hội, khả năng ứng phó tích cực trước cáctình huống của cuộc sống rõ ràng là phù hợp với mục tiêu giáo dục phổ thông, nhằmthực hiện mục tiêu giáo dục Phương pháp giáo dục kĩ năng sống, với các phương pháp

và kĩ thuật tích cực như: hoạt động nhóm, giải quyết vấn đề, nghiên cứu trường hợpđiển hình, đóng vai, trò chơi cũng là phù hợp với định hướng về đổi mới phươngpháp dạy học ở phổ thông Tóm lại, việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh trong nhàtrường phổ thông là rất cần thiết đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông

Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh trong các nhà trường phổ thông là xu thếchung của nhiều nước trên thế giới Hiện nay trên thế giới đã quan tâm đến việc đưa kĩnăng sống vào nhà trường và vào chương trình chính khóa Hình thức xây dựng“Trư-ờng học thân thiện” nhằm thúc đẩy việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh trong nhàtrường

1.1.3 Lợi ích của giáo dục kỹ năng sống:

Giáo dục kĩ năng sống cho thanh thiếu niên nói chung và học sinh ở các trườngTHCS nói riêng sẽ mang lại cho các em những lợi ích sau đây:

Giáo dục kĩ năng sống góp phần xây dựng hành vi sức khỏe lành mạnh cho cánhân và cộng đồng

Giáo dục kĩ năng sống sẽ giúp các em giải quyết được những nhu cầu để chúngphát triển

Giáo dục kĩ năng sống tạo khả năng cho mỗi cá nhân có thể tự bảo vệ sức khỏecho mình và cho mọi người trong cộng đồng

3

Trang 4

Giáo dục kĩ năng sống góp phần xây dựng môi trường sống lành mạnh, đảmbảo cho các em phát trển tốt về thể chất và tinh thần.

+ Giáo dục kĩ năng sống sẽ có những tác động tích cực đối với:

Quan hệ giữa thầy và trò, bạn và bạn

Hứng thú trong học tập

Để hoàn thành công việc của mỗi cá nhân một cách sáng tạo và có hiệu quả

+ Giáo dục kĩ năng sống thúc đẩy những hành vi mang tính xã hội tích cực, góp

phần xây dựng môi trường xã hội lành mạnh Giáo dục kĩ năng sống có giá trị đặc biệtđối với thanh thiếu niên lớn lên trong một xã hội đa dạng văn hóa, nền kinh tế pháttriển và thế giới là một mái nhà chung

+ Giáo dục kĩ năng sống nhằm hình thành những phẩm chất mà các nhà kinh tế

và chính trị trong tương lai cần có

Giáo dục kĩ năng sống giải quyết một cách tích cực nhu cầu và quyền trẻ em,giúp các em quyết định được nghĩa vụ của mình đối với bản thân gia đình và xã hội,góp phần củng cố sự ổn định chính trị của mỗi quốc gia

1.2 Bản đồ tư duy (sơ đồ tư duy)

Phương pháp mới này giúp giáo viên đổi mới phương pháp giảng dạy, có nhiều

ý tưởng sáng tạo hơn trong việc thiết kế bài giảng, đồng thời giúp học sinh dễ hiểu, dễnhớ và phát huy tối đa khả năng sáng tạo trong quá trình học SĐTD là công cụ hữuích trong giảng dạy và học tập ở các trường THCS và bậc học cao hơn vì chúng giúpgiáo viên và học sinh trình bày các ý tưởng, tóm tắt, hệ thống hóa kiến thức của mộtbài học, một chủ đề, một chương hay một cuốn sách một cách rõ ràng, mạch lạc, lôgíc

và đặc biệt là dễ dàng phát triển thêm các ý tưởng mới vào bài giảng cũng như bài học

Với điều kiện hiện tại, các giáo viên có thể dễ dàng sử dụng máy vi tính để thiết

kế SĐTD thông qua phần mềm iMindMap , Power point Sau khi thiết kế xong,SĐTD có thể hiện thị nhờ phần mềm Power Point để các nhánh xuất hiện theo thứ tự

mà người thiết kế định sẵn Nội dung chính của bài học được thể hiện bằng SĐTD,thiết kế qua phần mềm iMindMap và phần mềm trình diễn Power Point có tác dụng tạo

sự hấp dẫn và lôi cuốn cao độ đối với người học SĐTD sử dụng đồng thời hình ảnh,đường nét, màu sắc, chữ viết với sự tư duy tích cực Đặc biệt đây là một sơ đồ mở,không yêu cầu tỷ lệ, chi tiết khắt khe và định khuôn sẵn như các loại bản đồ thôngdụng khác (ví như bản đồ địa lý) Như vậy cùng một chủ đề, bài học nhưng mỗi người

có thể vẽ theo một cách khác nhau và hoàn toàn có thể thêm hoặc bớt các nhánh dễdàng Nếu muốn ghi chép bằng SĐTD cũng có nhiều ưu điểm hơn như: Lôgíc, mạchlạc; trực quan, sinh động, dễ nhìn, dễ hiểu; vừa nhìn được tổng thể, vừa biết được chitiết; giúp hệ thống hóa kiến thức dễ dàng; và giúp việc ôn tập khoa học, nhớ kiến thứclâu hơn

Ngoài học trên lớp, SĐTD rất phù hợp với việc học nhóm của học sinh vì nógiúp các em phát huy tốt hơn khả năng sáng tạo và khả năng hợp tác trong quá trìnhtiếp thu kiến thức trên giảng đường Có thể vận dụng SĐTD vào việc hỗ trợ dạy họckiến thức mới, củng cố kiến thức cũ, ôn tập hệ thống hóa kiến thức, phát triển một ýtưởng

4

Trang 5

1.3 Phương pháp- kĩ thuật dạy học tích cực

Phương pháp dạy học (PPDH) là lĩnh vực rất phức tạp và đa dạng Có nhiều quan

niệm, quan điểm khác nhau về PPDH Trong tài liệu này, PPDH được hiểu là cách thức, là con đường hoạt động chung giữa GV và HS, trong những điều kiện dạy học xác định, nhằm đạt tới mục đích dạy học.

- Việc phân biệt giữa PPDH và KTDH chỉ mang tính tương đối, nhiều khi

không rõ ràng Ví dụ, động não (Brainstorming) có trường hợp được coi là phương

pháp, có trường hợp lại được coi là một KTDH

- Có những PPDH chung cho nhiều môn học, nhưng có những PPDH đặc thùcủa từng môn học hoặc nhóm môn học

- Có thể có nhiều tên gọi khác nhau cho một PPDH hoặc KTDH Ví dụ:

Brainstorming có người gọi là động não, có người gọi là công não hoặc tấn công não,

Đối với học sinh Trung học cơ sở, đây là lứa tuổi có nhiều thay đổi về mặt tâmsinh lý, thích tìm tòi học hỏi cái mới, điều lạ Có em chưa phân biệt được rõ ràng, ràngrọt điều tốt với điều xấu; điều gì nên làm và điều gì không nên làm nên đôi khi còn lẫnlộn, dễ bị lôi kéo Do đó, giáo viên phải dẫn dắt các em vượt qua những khó khăn, thửthách để giúp các em nhận thức sâu sắc về những việc cần thiết phải làm đối với cuộcsống của bản thân và mọi người ở lứa tuổi học sinh Giáo dục các em tự phân tích,tổng hợp và giải quyết tình huống nào đó cụ thể Luôn tạo điều kiện, động viên các emtham gia, hoạt động tốt công tác đội, đoàn và những sân chơi bổ ích, lành mạnh ở cácđịa phương để giúp các em có thêm kiến thức về vốn sống và giáo dục tình yêu quêhương đất nước Hoặc tổ chức các buổi chiếu phim ảnh với nội dung thiết thực vềtruyền thống văn hóa, lịch sử cách mạng… thông qua đó nhằm rèn luyện kỹ năng sốngcho học sinh

Ngoài những giờ lên lớp, ta cần tranh thủ thời gian tìm hiểu học sinh để kịp thờichia sẻ, giúp đỡ động viên các em vượt qua khó khăn; lắng nghe những tâm tư, nguyệnvọng của các em Ta phải chân thành chủ động xóa bỏ khoảng cách giữa học sinh vàgiáo viên; luôn lựa chọn những ngôn từ thích hợp, bổ ích nhằm giáo dục các em cóthêm kiến thức trong cuộc sống

Từ những lí do trên có thể khẳng định, việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh

trong các trường Trung học cơ sở, nhất là học sinh lớp 7 là rất cần thiết và có phầnquan trọng đặc biệt

2 Thực trạng của vấn đề nghiên cứu:

Mục tiêu giáo dục của Việt Nam đã chuyển từ mục tiêu cung cấp kiến thức làchủ yếu sang hình thành và phát triển nhưng năng lực cần thiết ở người học để đáp ứng

sự phát triển công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nớc Thể hiện mục tiêu giáo dục của thế

5

Trang 6

SKKN đầy đủ ở file: SKKN Full

6

Trang 7

7

Trang 8

8

Trang 9

9

Trang 10

10

Trang 11

11

Trang 12

12

Định dạng
Số trang	25
Dung lượng	76,5 KB
File đính kèm	SKKN Full.rar (876 KB)