Đặc điểm truyện ngắn đỗ hoàng diệu (qua tập bóng đè)

Có hàng chục bài viết đề cập đến cáctrang báo lớn nh : An ninh thế giới, Tuổi trẻ, Văn nghệ trẻ, Hợp lu,Talawas, hàng chục ý kiến trao đổi qua các trang wed, nhiều hội thảo vàcả phỏng vấ

Trờng đại học vinh

Đề tài “Đặc điểm truyện ngắn Đỗ Hoàng Diệu (chủ yếu qua tập

Bóng Đè )” đợc thc hiện trong một thời gian ngắn, điều kiện thực hiện

gặp rất nhiều khó khăn do đây là một đề tài mới, ít tài liệu tham khảo, lại

đang là một hiện tợng gây nhiều tranh cãi xung quanh ý kiến khen- chê

đối lập Vì vậy, để hoàn thành đợc công trình nghiên cứu này,chúng tôi

đã khẩn trơng tìm tòi, thu thập, sử lý và chọ lọc tài liệu phục vụ cho

những yêu cầu của đề tài đặt ra Đề tài này đợc hoàn thành cùng với sự

cố gắng của bản thân là sự giúp đỡ hết sức tận tình của thầy giáo- TSBiện Minh Điền_ ngời trực tiếp hớng dẫn, chỉ bảo tôi trong suốt quá trìnhthực hiện đề tài Với tình cảm chân thành nhất, tôi xin gửi lời cảm ơn sâusắc nhất đến thầy Không chỉ cung cấp đề tai mà thầy còn cung cấp tàiliệu, hớng dẫn và động viên rất nhiều cho tôi có thể hoàn thành đề tài

Tôi cung xin chân thành cảm ơn các thầy cô trong khoa Ngữ Trờng Đại học Vinh đã tạo đIều kiện cho tôi hoàn thành đề tài này

Văn-Tôi cung xin gửi lời cảm ơn tới gia đình, bạn bè, ngời thân đã luôn

động viên, khich lệ tôi trong quá trình nghiên cứu

Vì đây là công trình đầu tiên nghiên cứu về đăc điểm truyện ngắncửa Đỗ Hoàng Diệu nên chắc chắn không thoát khỏi nhứng thiếu sót,khuyết điểm, rất mong đợc sự nhận xét và đóng góp ý kiến của tất cả mọingời

Mở đầu

1 Lý do chọn đề tài

1.1 Từ sau thời kỳ đổi mới cùng với sự khẳng định, sự vững vàng,

chín chắn của những cây bút lớp trớc (Nguyễn Minh Châu, NguyễnQuang Sáng, Xuân Thiều…) là sự xuất hiện của hàng loạt các cây bút) là sự xuất hiện của hàng loạt các cây búttrẻ, đầy triển vọng, với những phong cách hết sức độc đáo và đa dạng :

Võ Thị Hảo, Nguyễn Thị Thu Huệ, Lý Lan, Phan Thị Vàng Anh…) là sự xuất hiện của hàng loạt các cây bút vàgần đây, “hiện tợng” Đỗ Hoàng Diệu đặc biệt đợc d luận quan tâm, chúý

Đỗ Hoàng Diệu là một cây bút truyện ngắn mới nổi Với một cáchviết táo bạo, mới mẻ, truyện ngắn của chị đã gây đợc sự chú ý, quan tâm

đặc biệt của cả giới nghiên cứu lẫn độc giả

1.2 Truyện ngắn Đỗ Hoàng Diệu khi mới xuất hiện và trình chánh

giữa làng văn xuôi Việt Nam đã gây có thể nói là những “cú sốc” phảnứng trong d luận xét cả hai chiều khen và chê Với một lối viết hiên đại,

từ đề tài, t tởng nghệ thuật, đến ngôn ngữ…) là sự xuất hiện của hàng loạt các cây bút, Chị có cách viết nh “lên

đồng” (Đoàn Hơng) Hầu hết truyện ngắn của chị viết về nhân vật chính

là ngời phụ nữ, những ngời phụ nữ có dời sống nhục cảm hết sức mãnhliệt, mạnh mẽ, thậm chí sống theo bản năng, tuân theo tiếng gọi của tìnhcảm của mình Đề cập đến vấn đề hết sức nhạy cảm, tế nhị là những khátvọng nhục cảm của ngời phụ nữ, lại với cách viết thẳng thắn, táo bạo,truyện ngắn của chị đã có những ý kiến khen – chê, ca ngợi – phê phánrất khác nhau Ngời khen thì khen hết lời, ngời chê thì chê đến khôngcòn nể nang Vậy đâu là giá trị, ý nghĩa đích thực của truyện ngắn ĐỗHoàng Diệu

1.3 Cũng nh rất nhiều các độc giả yêu thích văn học nói chung và

thích khám phá những hiện tợng văn học mới mẻ nói riêng, từ khi tiếpxúc và tìm hiểu truyện ngắn của Đỗ Hoàng Diệu bản thân tôi thấy rấtquan tâm Mặc dầu, là hiện tợng văn học gây nhiều tranh luận, nhng tìmhiểu, nghiên cứu nghiêm túc truyện ngắn của chị vẫn còn là vấn đề mới

mẻ Những bài phê bình tác phẩm của chị cha thật sự sâu sắc và quy mô.Hầu hết chỉ mới dừng lại ở các nhận xét, đánh giá ngắn trên các báo, tạpchí, các diễn đàn văn học…) là sự xuất hiện của hàng loạt các cây bútVì vậy, qua luận văn này chúng tôi muốn hệ

thống lại và đóng góp thêm những ý kiến về đặc đặc điểm truyện ngắn

Đỗ Hoàng Diệu để có cái nhìn toàn diện, thấu đáo hơn về truyện ngắnngắn của một cây bút, một nhà văn nữ trẻ trong nền văn học đơng đại

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Truyện ngắn Đỗ Hoàng Diệu đang đợc độc giả tiếp nhận và quantâm Ngời ta dễ dàng nhận thấy ỏ nhà văn này một vốn hiểu biết, vốnsống phong phú, một đời sống tình cảm hết sức mãnh liệt và nhiều nétsắc xảo, độc đáo, táo bạo và chân thực trong sáng tác

Mặc dù, Đỗ Hoàng Diệu là một cây bút xuất hiện cha lâu nhng đãgây xôn xao nhiều trên văn đàn Có hàng chục bài viết đề cập đến cáctrang báo lớn nh : An ninh thế giới, Tuổi trẻ, Văn nghệ trẻ, Hợp lu,Talawas, hàng chục ý kiến trao đổi qua các trang wed, nhiều hội thảo vàcả phỏng vấn, đối thoại của những cơ quan thông tấn n ớc ngoài có uy tín(BBC)…) là sự xuất hiện của hàng loạt các cây bút Vấn đề hay - dở đến đâu cha nói đến thì vẫn phải công nhận ĐỗHoàng Diệu và các truyện ngắn của chị (đặc biệt là tập “Bóng đè” NXB

Đà Nẵng, 2005) quả thật đã thu hút nhiều chú ý của bạn đọc, nhiều nhànghiên cứu văn học chuyên nghiệp, và ta có thể xem Đỗ Hoàng Diệu vànhững tác phẩm truyện ngắn của chị có thể xem là một hiện t ợng văn họccủa đời sống văn học Việt Nam 2005

Khi mới ra đời, các truyện ngắn của Đỗ Hoàng Diệu đợc đăng rảitrên “Hợp lu”- một tạp chí văn học nớc ngoài Sau này, những truyện

ngắn đó đã đợc tập hợp có chọn lọc thành tập truyện ngắn “Bóng đè” gồm tám truyện ngắn : Bóng đè, Linh thiêng, Hoa máu, Vu quy, Dòng

sông hủi, Bốn ngời đàn bà và một đám tang, Huyền thoại về lời hứa, Căn bệnh Sách do NXB Đà Nẵng xuất bản ngày 07/07/2005 Bóng đè “ ” pháthành ở trong nớc đã gây một tiếng vang, một d luận hết sức sôi động cả

về mặt tốt và xấu, khen và chê

Theo tác giả kể trong diễn đàn điện tử Talawas về doanh thu nhuậnbút, Đỗ Hoàng Diệu đã nhận đợc của các ông chủ đầu nậu sách là 35triệu đồng Việt Nam, đợc trả làm ba Không kể sách in lậu hoặc in thêmngoài luồng, ngoài tầm kiểm soát của nhà xuất bản và của tác giả Nh

vậy, có thể đánh giá Bóng đè “ ” rất thành công về mặt tài chính doanhthu

Tuy nhiên, xung quanh tập “Bóng đè” và một số truyện ngắn kháccủa Đỗ Hoàng Diệu vẫn còn những ý kiến rất khác nhau, thậm chí tráingợc nhau Luận văn này là công trình tập trung nghiên cứu đặc điểmtruyện ngắn Đỗ Hoàng Diệu qua tập “Bóng đè” Từ đó để có đợc cái nhìnkhoa học, thấu đáo về vấn đề này.

3 Đối tợng nghiên cứu và giới hạn, phạm vi của đề tài

3.1 Đối tợng nghiên cứu :

Khoá luận tập trung nghiên cứu đặc điểm truyện ngắn Đỗ HoàngDiệu chủ yếu qua tập “Bóng đè”

3.2 Giới hạn và phạm vi của đề tài :

Khoá luận văn chỉ chủ yếu tập trung khảo sát truyện ngắn ĐỗHoàng Diệu đợc tập hợp trong “Bóng đè”, gồm có tám truyện ngắn :

Bóng đè, Linh thiêng, Hoa máu, Vu quy, Dòng sông hủi, Bốn ngời đàn bà

và một đám tang, Huyền thoại về lời hứa và Căn bệnh

Ngoài ra Khoá luận còn khảo sát thêm một số truyện ngắn khác

của tác giả Đỗ Hoàng Diệu nh: Tình chuột, Những sợi tóc màu tang lễ,

Cô gái điếm và Năm ngời đàn ông… để có đợc cái nhìn khái quát và hệ

thống hơn về đặc điểm truyện ngắn của Đỗ Hoàng Diệu

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

Khóa luận đặt ra ba nhiệm vụ nghiên cứu :

4.1 Tìm hiểu phân tích và xác định đặc điểm cốt truyện truyện

ngắn Đỗ Hoàng Diệu ( chủ yếu qua tập Bóng đè“ ”)

4.2 Tìm hiểu xác đinh đặc điểm nhân vật trong truyện ngắn Đỗ

Khoá luận sử dụng nhiều phơng pháp nghiên cứu khác nhau, trong

đó, những phơng pháp nghiên cứu chủ yếu đợc vận dung là: Khảo sát thống kê; Phân tích – tổng hợp; Cấu trúc – hệ thống

-6 Đóng góp và cấu trúc của Khóa luận

6.1 Khoá luận tập trung khảo sát tập truyện ngắn “Bóng đè” với

cái nhìn hệ thống, từ đó khoá luận đa ra một cách kiến giải khoa học vềhiện tợng Đỗ Hoàng Diệu và truyện ngắn Đỗ Hoàng Diệu

6.2 Cấu trúc của khoá luận :

Ngoài Phần mở đầu, kết luận và th mục tài liệu tham khảo, nộidung chính của khoá luận đợc triển khai trong ba chơng

Chơng 1: Đặc điểm cốt truyện truyện ngắn Đỗ Hoàng Diệu qua tập Bóng đè “ ”

Chơng 2: Đặc điểm nhân vật trong tập Bóng đè của Đỗ Hoàng Diệu“ ” Chơng 3: Bút pháp, giọng điệu, ngôn ngữ truyện ngắn Đỗ Hoàng Diệu qua tập Bóng đè “ ”

Chơng 1

Đặc điểm cốt truyện truyện ngắn Đỗ Hoàng Diệu

qua tập “ Bóng Đè ”

1.1 Khái niệm cốt truyện và vai trò của cốt truyện

Cốt truyện là một phơng diện của lĩnh vực hình thức nghệ thuật, nóchỉ lớp biến cố của hình thức tác phẩm Chính hệ thống biến cố (tức cốttruyện) đã tạo ra sự vận động của nội dung cuộc sống đ ợc miêu tả trongtác phẩm Tính truyện (có cốt truyện) là phẩm chất có giá trị quan trọngcủa văn học, sân khấu, điện ảnh và các nghệ thuật cùng loại Trong cácthể loại văn học, các cốt truyện là thành phần quan trọng thiết yếu của tự

sự và kịch Nhng cốt truyện thờng không có mặt trong tác phẩm trữ tình

Cốt truyện tạo ra một hớng hành động cho các nhân vật và chophép tác giả thể hiện và lý giải tính cách của nhân vật M.Gorki coi cốttruyện là hệ thống các quan hệ qua lại của các nhân vật, là “lịch sử sựphát triển và sự tổ chức một tính cách nào đó” Cái dệt nên cốt truyện làhành động của các nhân vật ( hành động là sự thể hiện các cảm xúc, ýnghĩa, ý định của con ngời vào các hành vi, hoạt động, lời nói, cử chỉ, nétmặt, của họ ) Trong văn học có kiểu hành động đợc thể hiện ở các vận

động bên ngoài (nhân vật có hành động dứt khoát tại các thời điểm bớcngoặt trong cuộc đời họ); cũng có kiểu hành động đ ợc chỉ ra ở những vận

động bên trong ( sự thay đổi trong tâm lý, nhận thức của nhân vật) Cáccốt truyện có u thế của kiểu hành động bên ngoài, thờng đợc xây dựng

chủ yếu trên các đột biến của tiến trình sự kiện; đồng thời các hành độngsáng tạo, năng lực quyết đoán của nhân vật thờng là nét nổi bật Hành

động bên ngoài có vai trò quan trọng trong tác phẩm của một số tác giả:

Đốttôiepxki, Dieken, Sôlô khốp,

Cốt truyện có chức năng quan trọng là bộc lộ các mâu thuẫn của

đời sống, tức là thể hiện xung đột

Về phân loại các kiểu cốt truyện, ngời ta nêu ra kiểu cốt truyện “biên niên” và kiểu cốt truyện “ đồng tâm” (hoặc kiểu cốt truyện “ ly tâm”

và kiểu cốt truyện “hớng tâm” ) hoặc cốt truyện “ đơn tuyến” và cốttruyện “đa tuyến” Các thành phần cốt truyện th ờng đợc nêu theo tiếntrình vận động của các sự kiện đợc miêu tả trong đó, từ hình thành đếnkết thúc gồm: thắt nút, cao trào, mở nút Nhiều tác phẩm không có phần

mở nút, nhất là những tác phẩm dựa trên các tình trạng xung đột bềnvững; nhiều tác phẩm nh tác phẩm thuộc chủ nghĩa hiện thực không có

mở nút hoặc mở nút chỉ có vai trò rất nhỏ bé

1.2 Đặc điểm cốt truyện truyện ngắn Đỗ Hoàng Diệu qua Bóng đè

Cốt truyện trong truyện ngắn Đỗ Hàng Diệu không phải là sự h cấuhoàn toàn của tác giả Nó không phải là kết quả của trí tởng tợng phongphú của chính nhà văn, mà nó có sự bắt nguồn từ chính những nhìn nhận,quan sát, đánh giá của tác giả trớc con ngời, trớc xã hội và nó còn bắtnguồn từ chính những kinh nghiệm sống của nhà văn nữa

Tuy nhiên, cốt truyện truyện ngắn Đỗ Hàng Diệu cũng không bắtnguồn từ những nguyên mẫu của đời sống thực tế hay một cốt truyện cósẵn Nó là sự phán ánh những hiện tợng, mà cụ thể là những góc khuấtcủa đời sống tình cảm, những mối quan hệ hết sức tế nhị trong đời sốngsinh hoạt tình cảm của con ngời, những rung động khao khát rất thật, rất

ngời của họ mà đặc biệt là những ngời phụ nữ trẻ trung, “hừng hực” sứcsống.

Hầu hết, cốt truyện truyện ngắn Đỗ Hàng Diệu không tuân theothời gian tuyến tính Nó có sự đan cài, xen lẫn giữa thời gian thực tại vàquá khứ, giữa thời gian tự nhiên và thời gian trong tâm lý nhân vật Nh ,

nhân vật nữ trong “Bóng đè” khi về gia đình chồng làm đám giỗ và bị “

bóng đè” đã khiến cô nhớ lại cảm giác “một buổi tra nóng nực, bên váchnhà rộng trong khuôn viên bảo tàng Dân tộc” Một buổi tra mà cô đã bị “

cớp mất cuộc đời con gái khi vừa chởm đến” {Bóng Đè- Tr 15}.

Hay nhân vật nữ xng “tôi” trong “ Vu quy” Trớc hôn lễ của mình,

cô triền miên với những kỷ niệm, những cuộc tình đã trãi qua tr ớc đótrong cuộc đời của chính mình Xong sự hồi tởng của cô cũng không tuântheo trật tự các mối tình của quá khứ Mà dờng nh, nó là sự tải hiện miênman trong tâm trạng chán chờng và bất cẩn của cô gái trớc ngày lễ vuquy của mình Trải qua năm mối tình với năm ngời đàn ông khác nhaukhông ai giống ai từ cách giành tình yêu, tình cảm cho cô đến cách để lạinỗi đau cho cô Sự hồi tởng của cô bắt đầu từ ngời đàn ông là nhà vănnăm cô 16 tuổi ông đã đến và “biến một thiên thần thành một ngời đàn

bà trần tục” {Vu Quy- tr 40} Và khi chia tay ông cô đã “khóc thầm’,

“Giã từ ngời đàn ông biến tôi thành trần tục, tôi giang tay đón chào cuộc

sống” {Vu Quy- Tr 41} Rồi sau đó, dòng suy t của cô mới quay về với

mối tình đầu ngày 15 tuổi Với ngời đàn ông đã “đánh cắp 15 năm tuổithơ tôi và dâng hiến đến tới nhiều cuộc đời khác” Và sau đó là ngời đàn

ông Tàu, thân mình toát ra toàn một mùi đền đài và lăng tẩm Rồi cuốicùng là chàng trai Việt kiều “lãng mạn nhất của tôi, ngu ngơ nhất của tôi

và cũng thành thật nhất của tôi Ngời chàng lúc nào cũng thơm nh một

quả táo tây” {Vu Quy- Tr 50}…) là sự xuất hiện của hàng loạt các cây bút Chính lối kết cấu của cốt truyện này đãkiến cho truyện ngắn Đỗ Hoàng Diệu có sự đan cài nhiều sự kiện, tìnhtiết rất phong phú và sống động

1.3 Một số nhận xét chung về đặc điểm cốt truyện truyện ngắn

Đỗ Hoàng Diệu.

Chọn thể loại sáng tác là truyện ngắn, Đỗ Hoàng Diệu đã đi theocon đờng lựa chọn của đa số các cây bút trẻ khác hiện nay nh: NguyễnThị Thu Huệ, Phan Vàng Anh, Nguyễn Ngọc T…) là sự xuất hiện của hàng loạt các cây bút tuy nhiên, với Đỗ

Hoàng Diệu, Chị đã tạo cho mình một cách viết mới mẻ, độc đáo, khácbiệt so với các cây bút khác.

Mặc dù là thể loại truyện ngắn, song dung lợng tác phẩm của ĐỗHoàng Diệu lại tơng đơng với thể loại truyện vừa Thông thơng một tácphẩm truyện ngắn có dung lợng từ một, hai đến 10 trang giấy ( nh truyệnngắn của Nguyễn Công Hoan, Nam Cao …) là sự xuất hiện của hàng loạt các cây bút thuộc thế hệ trớc và NguyễnThị Thu Huệ, Phan Thị Vàng Anh,…) là sự xuất hiện của hàng loạt các cây bút thuộc lớp nhà văn trẻ …) là sự xuất hiện của hàng loạt các cây bút) Nhngtrong tập “Bóng đè” của Đỗ Hoàng Diệu, chỉ có tám tác phẩm song đã có6/8 truyện ngắn có dung lợng trên 10 trang Trong đó có tới 4/8 truyện là

có dung lợng từ 25 trang trở lên

Khi đọc một số tác phẩm văn học nghệ thuật, dung lợng tác phẩm

đó không quyết định giá trị tác phẩm Có những tác phẩm dài nhng lạikhông đợc độc giả đón nhận vì nó không có giá trị Ngợc lại có nhữngtác phẩm chỉ một trang giấy, thậm chí vài dòng nh ng lại đợc đánh giá rấtcao Bởi điều cốt lõi tạo nên giá trị ấy chính là mặt nội dung và nghệthuật của nđặc điểm chứ không phải dung lợng Đọc truyện ngắn của ĐỗHoàng Diệu ta thấy rằng chị đã đảm bảo đợc cả hai yêu cầu này: nộidung và hình thức

Thông thờng, một truyện ngắn chỉ thể hiện , phản ánh một sự kiện,một sự việc hay một câu chuyện mà thôi Vì vậy, dung lợng của cốttruyện ngắn Nếu viết truyện ngắn mà “không ngắn”, hay còn gọi là dàihơn mức thông thờng, mà ngời viết không có tài sử lý cốt truyện thì rất

dễ rơi vào tình trạng lặp, lan man, dà trảI hoặc nhàm về nội dung truyện.Viết truyện ngắn có cốt truyện với dung lợng tơng đơng truyện vừa nhng

Đỗ Hoàng Diệu đã không để mình bị rơi vào những tình trạng trên Chị

đã có cách xử lý cốt truyện hết sức độc đáo và sáng tạo Không chỉ làmột sự việc, một sự kiện đơn nhất theo cốt truyện truyền thống, mà trongtác phẩm của mình chị đã cho đan cài nhiều nội dung, tình huống khácnhau của cuộc sống Đỗ Hoàng Diệu đã đặt nhân vật của mình trongnhiều tình huống, nhiều mối quan hệ, nhiều trạng thái tâm lý khác nhau

và sự biến đổi nhạy cảm, tinh tế trong nội tâm nhân vật

Nh trong truyện ngắn mở đầu và cũng là truyện đợc lấy đặt cho tên

đề cả tập “Bóng đè”, xuất hiện nhân vật nữ xng “tôi” Nhân vật này

không chỉ đợc đặt trong mối quan hệ với chồng (Thụ) mà còn đợc thể

hiên trong mối quan hệ gia đình chồng và đặc biệt là trong mối quan hệvới cả tổ tiên, dòng họ lâu đời nhà chồng nữa, cô phải gánh trên vai cả

một “quá khứ phi phàm của nhà chồng”; Hay trong Vu quy“ ”, bên cạnhcâu chuyện nhân vật nữ chính “tôi” chuẩn bị lấy chồng còn là những câuchuyện hồi tởng về những mối tình đã qua của cô với những ng ời đàn

ông khác nhau…) là sự xuất hiện của hàng loạt các cây bút Chính điều này đã giúp cho độc giả đọc tác phẩmtruyện ngắn có dung lợng dài nhng lại không nhận thấy sự lặp lại, hay sựnhàm chán trong nó

Đặc biệt với những tác phẩm văn học tự sự thì nhân vật là hạt nhântrung tâm của tác phẩm Văn học không thể thiếu nhân vật vì đó chính làhình thức cơ bản để qua đó văn học miêu tả thế giới một cách hình t ợng.Nếu không có nhân vật, nhà văn không thể tái hiện đ ợc cuộc sống “muônhình vạn trạng”, không có nhân vật, nhà văn không thể khái quát đợc quyluật cuộc sống của con ngời xã hội.

Nh vậy, có thế xem nhân vật là yếu tố then chốt của tác phẩm tự

sự Một tác phẩm có thể không có cốt truyện hoặc là nh không có cốttruyện (truyện ngắn của Nguyên Hồng, hay truyện của các tác giả thuộcdòng truyện ngắn trữ tình chẳng hạn), nhng không thể không có nhânvật, dù nó là truyện ý tởng hay truyện tâm tình Tuy nhiên, nhân vậttrong con mắt mỗi nhà văn lại có những điểm hoàn toàn khác nhau.Trong mỗi tác phẩm thì loại hình nhân vật cũng rất phong phú, đa dạng,

có nhân vật chính, nhân vật phụ, nhân vật loại hình, nhân vật lý t ởng…) là sự xuất hiện của hàng loạt các cây bútCác nhân vật thuộc tầng lớp, giai cấp khác nhau, cũng có nhân vật lạikhông thuộc giai cấp hay tầng lớp nào cả Mỗi loại nhân vật nh vậy đều

có vị trí, vai trò riêng biệt để thể hiện nội dung, lý t ởng mà tác giả đề cậptới trong tác phẩm

2.2 Thế giới nhân vật trong truyện ngắn Đỗ Hoàng Diệu qua Bóng đè

Ta thấy rằng, đọc truyện ngắn của các nhà văn lớp tr ớc nh NguyễnCông Hoan, Ngô Tất Tố, Vũ trọng phụng, Nam Cao…) là sự xuất hiện của hàng loạt các cây bút hay là nhữngtruyện ngắn của những tác giả thuộc thế hệ những cây bút trẻ nh NguyễnHuy Hiệp, Nguyễn Thị Thu Huệ, Phan Thị Vàng Anh…) là sự xuất hiện của hàng loạt các cây bútthế giới nhân vật

là rất phong phú Nhân vật trong truyện của những tác giả trên thuộcnhiều giai cấp, tâng lớp, nhiều hạng ngời khác nhau trong xã hội tập hợplại tạo thành một tập thể nhân vật hết sức phong phú và đa dạng Song,khi tiếp xúc với truyện ngắn Đỗ Hoàng Diệu ta thấy thế giới nhân vậtkhông thật sự phong phú và đa dạng nh trong truyện ngắn của tác giảkhác.

Trong truyện của Đỗ Hoàng Diệu không có sự phản ánh mọi mặt,mọi khía cạnh của đời sống Truyện ngắn Đỗ Hoàng Diệu chỉ tập trungthể hiện những “phần sau của cuộc sống và phần sâu của con ngời”(Phạm Xuân Nguyên) Chính vì vậy trong truyện ngắn của chị ít hay hầu

nh không có sự miêu tả xuất thân, không thuộc một giai cấp hay tầng lớpnào trong xã hội Nhân vật trong truyện ngắn của chị không có sự phânbiệt giàu sang, cao quý hay thấp hèn Hầu hết họ đều là những ng ời đàn

ông đầy tham lam, đầy t tởng chiếm đoạt nhng cũng rất ích kỷ, vô tâm,

nghi ngờ và cả sự hèn nhát Thụ – Ngời chồng trong “Bóng đè” biết vợ

bị chính bóng ma của bố mình, bị bóng đen của cả dòng dõi đế v ơng nhàmình hãm hiếp, “không còn nghi ngờ gì nữa, Thụ đã nhìn thấy cảnh đêmqua, Thụ biết tất cả Nhng sao anh không cứu tôi, anh không thiêu cháybóng đen man rợ bảo vệ vợ mình Hay Thụ đồng loã, bán tôi cho những

bài vị khát đói ?{ Bóng Đè- Tr26}, Vậy mà anh chỉ biết im lặng chấp

nhận, rồi hằn học, lạnh nhạt với vợ Thậm chí khi vợ có thai, và cái thai

ấy lại không phải của mình nhng “Thụ đã thay đổi, xoay sang vỗ về,chăm sóc vợ từng ly từng tý Anh thờng xoa xoa bụng vợ, thờng xuyênnhìn lên vách nh anh muốn báo cáo với những chiếc bóng đang canh

chừng cẩn thận, tiến trình tăng trởng của đứa bé” {Bóng Đè- Tr37}

Hay Công- chồng nhân vật nữ xng “tôi” trong “Dòng sông hủi” là một kẻ làm công việc “kỳ quặc”: kiểm tra trí nhớ của con ngời” {Dòng

sông hủi- Tr109} Anh nghi ngờ tất cả mọi ngời, anh không tin tởng vợ,

luôn luôn có thái độ ngờ vực và dò xét Công cho cô cuộc sống đầy đủ vềvật chất, Nhng lại thiếu hụt, thậm chí áp bức về mặt tinh thần Chính điều

ấy đã đẩy cô vào vòng tay của một ngời đàn ông khác- Trí Ban đầu Trícũng tỏ ra là một ngời đàn ông, một ngời yêu - ngời tình lý tởng Nhngcàng về sau chính anh ta càng bộc lộ bản chất hèn nhát, nhu nh ợc củamình Anh ta đã rời bỏ cô vì sợ Công, vì muốn đợc yên thân Chính

những ngời đàn ông này đã khiến cho cô gái cảm thấy thất vọng tràn trề.Cô dã bỏ ra đi và thật sự hạnh phúc khi sống bên cạnh một ngời đàn ôngThợng bị hủi còn hơn là phải sống bên cạnh những kẻ giả dối, khoẻ mạnh

về thể xác mà tật nguyền về tâm hồn

Không phải Đỗ Hoàng Diệu không viết về ngời đàn ông là nhân vật

chính, thậm chí còn là nạn nhân nh Nam trong “Hoa máu”, hay nhân vật nam chính xng “tôi” trong “Linh thiêng” Song đây lại là những truyện

ngắn bị đánh giá là không thành công, “với cách viết hời hợt, tình tiết g

-ợng ép” (Hà Quảng, Một cảm quan mới về hiện thực và lịch sử) Mặc dầu

nhân vật là nam xuất hiện với số lợng khá nhiều (18/34 nhân vật), songhầu hết họ đều có vai khá mờ nhạt, họ chỉ là ph ơng tiện để thể hiện, khắchoạ rõ nét, nổi bật những đam mê, khao khát của nhân vật ngời phụ nữ

Đỗ Hoàng Diệu dờng nh đều dành cho giới nhân vật đàn ông trongtruyện một cái nhìn không mấy thiện cảm Thậm chí còn khinh bỉ, coi th -ờng và mỉa mai

Quan trọng hơn trong thế giới nhân vật của truyện ngắn Đỗ HoàngDiệu chính là những ngời phụ nữ Đây chính là đối tợng chính, là mục

đích chính của Đỗ Hoàng Diệu hớng tới để miêu tả, để khắc họa, để phản

ánh Hầu hết những nhân vật chính trong truyện của chị ( trừ những nhânvật phụ) đều là những ngời phụ nữ còn rất trẻ trung, tràn đầy sức sống, có

đời sống tình cảm mãnh liệt và hết sức mãnh mẽ

2.3 Đặc điểm nhân vật ngời phụ nữ trong truyện ngắn Đỗ Hoàng Diệu qua tập Bóng đè “ ”

Ta thấy rằng, trong sáng tác của mình, Đỗ Hoàng Diệu luôn dành

sự đặc biệt u tiên, u ái cho ngời phụ nữ Trong truyện ngắn của chị, cácnhân vật chính thờng là nữ Mặc dù nhân vật nữ chiếm tỉ lệ ít hơn nhânvật đàn ông(16/18 nhân vật), nhng số lợng truyện ngắn mà nữ nhân vậtchính lại chiếm đa số Trong tám truyện ngắn trong tập “Bóng đè” thì cótới 6/8 truyện nhân vật chính là nữ Những nhân vật nữ có thể có tên :

Thảo, Vân Anh, Lan, Thanh (trong “Bốn ngời đàn bà và một đám tang”), nhng hầu hết họ đều là nhân vật nữ chính xng “tôi” (Trong Bóng Đè, Vu

Quy, Dòng sông hủi, Căn bệnh) hoặc không có tên gọi cụ thể: “nàng”

(Trong “Huyền thoại về lời hứa”).

Đa phần và gần nh hầu hết các nhân vật nữ trong truyện ngắn ĐỗHoàng Diệu đều có tính cách hết sức mạnh mẽ, một thể chất khoẻ mạnh,mơn mởn “Tất cả đều còn rất trẻ, khao khát sống, mãnh liệt sống, tràn

đầy dục tính” (Nguyên ngọc) Thậm chí trong tâm hồn ngời phụ nữ ấy là

sự đam mê đến nổi loạn

Ngời phụ nữ trong truyện Bóng Đè có sự đam mê xác thịt, sự khao

động, sự thoả mãn về cảm xúc xác thịt Một sự thoả mãn tuyệt vời mà côtrớc đây cha hề cảm thấy khi sống cùng chồng mình Chính cảm giácmới lạ và sự rung động nàyđã khiến cô thấy tiếc khi phải cùng chồngquay về thành phố và rồi cô lại mong chờ đến những đám giỗ của gia

đình chồng (cả dòng họ nhà Thụ một năm phải làm tất cả 16 đám giỗ).Bốn lần về quê làm giỗ là bốn lần cô đợc tận hởng sự khoái lạc của thểxác Cô luôn “khát mỗi sợi tóc, khát từng nếp gấp làn da Khát mỗi đốtxơng Khát từng hàng mày Khát xuống viền môi Khát trên đồi cao vơn -

ỡn Khát xuống thảo nguyên dang rộng Khát nh bóng đen nhịch nhịch,

đến gần tới nớc” { Bóng Đè-Tr30} Mặt dù có nhận thấy rằng mình đã bị

cả dòng họ nhà chồng ùa nhau cỡng hiếp cô, nhng thân thể cô thì vẫn “ỡncăng rát chờ đón” một cách “đĩ thõa” Cô đồng tình, thậm chí chờ mong

cảm giác “bóng đè” ấy “Những khi nằm trên tấm phản, tôi nằm sấp,

cánh cửa lại mở tanh bành, lòng sông ngập nớc Tôi ép mũi xuống mặtphản Tôi không ngờ bóng đen đến nhanh vậy Vừa kịp hiện ra sau bứcmàn đỏ đã thẳng thừng cắm trên cắm dới vào lòng sông Lần đầu tiên tôikhông khát nớc Gẫy gập, cắt khúc tôI trong cơn xoáy liệt Bốc cao,

phịch hạ, chèn lấp, tọng đầy, thả hút mê man{Bóng Đè- Tr35} “Tôi quỵ

gục hoàn toàn Tôi thơng tôi và tôi ghét tôi Tôi đã đồng loã…) là sự xuất hiện của hàng loạt các cây bút Tôi kiễngchân rên rỉ rồi sau đấy lại nghĩ mình bị hãm hiếp Tôi căm oán bóng đen

tổ tiên nhà Thụ Rồi lại mong chờ, lại hào hứng thèm thuồng…) là sự xuất hiện của hàng loạt các cây bút” {Bóng

Đè-Tr34} ẩn sau thân hình nhỏ bé ấy, là tâm hồn rạo rực, nóng rẫy

thèm khát của cô gái

Là một cây bút trẻ, lại là nữ nên Đỗ Hoàng Diệu khi xây dựngnhân vật của chính mình Nhân vật nữ trong truyện ngắn của Đỗ HoàngDiệu đợc chị xây dựng có xuất thân và địa vị xã hội hoàn toàn bình th -ờng Thậm chí tác giả không mấy khi nhắc đến nghề nghiệp, công việccủa họ Điều này tạo nên một sự nhất quán trong quan đIểm viết truyệncủa tác giả Đỗ Hoàng Diệu chủ yếu khám phá con ngời mà đặc biệt làngời phụ nữ ở phơng diện tình cảm Vì vậy những yếu tố kể trên không

ảnh hởng đến tình cảm của nhân vật Tình cảm của con ngời, những hammuốn của con ngời là không có giai cấp, không phụ thuộc vào vị trí hay

địa vị của con ngời trong xã hội Vì vậy, những phụ nữ trong truyện ĐỗHoàng Diệu dù có gia đình hay cha lập gia đình đều đợc khắc họa vớinhững khát khao ham muốn nh nhau

Hầu hết họ đều là những phụ nữ đợc đáp ứng đầy đủ về vật chất.Hay vấn đề vật chất không phải là thứ mà họ quan tâm đến Nh ng cái mà

họ thiếu, họ khao khát kiếm tìm, ham muốn đạt đợc lại chính là sự thoảmãn nhục thể, thoả mãn tinh thần Chính vì vậy mà tác giả Đỗ HoàngDiệu đặc biệt quan tâm đến mối quan hệ của họ với những ngời đàn ôngkhác xung quanh

Nhân vật cô gái xng tôi trong “Vu Quy” đã trải qua cảm giác

buồn-vui, hạnh phúc- đau đớn , thoả mãn- thèm khát…) là sự xuất hiện của hàng loạt các cây bút cùng với những cuộctình mà chính cô đã trải qua trong cuộc đời Đó là mối tình với ông nhàvăn đã biến cô từ một “thiên thần thành ngời đàn bà trần tục” Và “ônglàm điều ông nói bằng cách tôi cha từng biết bao giờ Ông đào sới vực

thẳm vô hình thân xác và tâm hồn cô bé 16 tuổi trong tôi” { Vu Quy,

Tr40-41} Đó còn là mối tình với “anh”- chàng trai đã “đánh cắp 15 năm

tuổi thơ tôi và đang hiến tôi nhiều cuộc đời khác” {Vu Quy, Tr42} “Buổi

chiều tôi cắt đứt tuổi thơ vội vàng bằng anh Cắt đứt bằng l ỡi, bằng môI,

bằng mắt, bằng tất cả sức mạnh và nhịp đạp rối loạn say mê” {Vu Quy,Tr

43} Và cô chấp nhận làm “nô lệ”, cô “đầu hàng thể xác mình sau mỗicuộc ân ái ” cùng một ông buôn ngời Tàu Ông có “thân hình rắn chắc

nh một củ sâm Gần ông, da dẻ tôi trở nên hây đỏ, láng mát Tựa nh tôidợc uống nớc sâm đợc chắt lọc từ da thịt ông Thân thể toát ra mùi thơm

hắc, mùi đền đài, lăng tẩm uy quyền” {Vu Quy, Tr 50} Những mối tình

cứ lần lợt trôi qua Với chàng trai tha phơng xa sứlâu năm “cả tin và ngâythơ” Với chàng trai ngời Mỹ- Tim, ngời dã “hấp dẫn tôi ngay từ cái nhìn

thứ nhất” và “bên Tim, tôi trở thành hoàng hậu” { Vu Quy, Tr 67- 69}.

Những mối tình cứ đến rồi lại ra đi theo quy luật nghiệt ngã của tìnhcảm Những ngời đàn ông đã đến với cuộc đời cô, đem đến cho cô cảmgiác thỏa mãn khi yêu và đợc yêu Nhng rồi họ lại cũng ra đi Ra đi đểlại cho cô những nỗi đau, những khoảng trống, những hụt hẫng kiếm tìmhạnh phúc mới

Còn cô gái trong “Dòng sông hủi” thì lại bị lâm vào một cảnh ngộ

khác Mặc dù có cuộc sông tơng đối đầy đủ, bên cạnh ngời chồng kiếm

ra tiền Mới cới nhau cha đợc bao lâu nhng cô đã thấy chán nản bên cạnhmột ngời chồng luôn mang trong mình t tởng nghi ngờ tất cả mọi ngời(trong đó có cô) và cũng rất thô bạo, ranh mãnh Ngời chồng có “ tiếng

cời loảng xoáng kim loại va đập” {Dòng sông hủi- Tr 117} Và cô đã

kiếm tìm hạnh phúc, sự thoả mãn êm ái bên cạnh một ngời đàn ông mới,một ngời tình mới – Trí:

“ Trí múa trên da thịt tôi những ngày sau Ngời đàn ông trắng trẻo, hìnhthức hấp dẫn luôn tán tỉnh, săn đón tôi với phong cách đặc biệt lịch sự,

đôi mắt lúc nào cũng thông thái mê dại” {Dòng sông hủi- Tr.113}.

Bởi Trí đã cho cô cái cảm giác “ đầy kích động”, “ chín nhừ đi,không còn sức chống đỡ”, “ đu ngời nấc nghẹn” Những cảm giác này côkhông hề đợc cảm nhận từ chính ngời chồng của mình Nhng rồi chínhngời tình đã làm cho cô say đắm và thoã mãn trớc đây thì đã làm cho côthất vọng bởi bản chất nhu nhợc, hèn nhát của anh ta Cô chấp nhận từ bỏtất cả để ra đi trong một cuộc kiếm tìm vô định Để rồi một điều khôngngờ là cô lại cảm thấy hạnh phúc và thoả mãn bên cạnh một ng ời đàn

ông hủi, nơi vùng núi xa xôi

Những nhân vật này, những ngời phụ nữ luôn tìm cách quẫy đạp đểvợt ra thoát khỏi sự cô đơn thiếu vắng về tình cảm và thể xác, thoát khỏi

sự cô đơn, khắc khoải Nhng cuộc đời họ lại luôn luôn ẩn chứa nhữngkhoảng trống, những hụt hẫng cần đợc khoá lấp Chính vì vậy, họ thờngrơi vào sự thất vọng và đau đớn

Khi đọc những truyện ngắn của Đỗ Hoàng Diệu qua tập “ Bóng đè”

và một số truyện ngắn khác của chị ta thấy nhân vật nữ chính xng “tôi”

chiếm vị trí hầu hết trong các tác phẩm Trong tập “ Bóng đè” có sáu

truyện ngắn với nhân vật chính là nữ thì có tới 4/6 truyện xuất hiện nhân

vật nữ chính xng “tôi” ( Bóng Đè, Vu Quy, Dòng Sông Hủi, Căn Bệnh).

Bằng cách xng hô nh vậy, nhân vật trở thành đối tợng trực tiếp của độcgiả, để cùng nhau tranh luận, suy nghĩ Hiện thực đợc suy ngẫm từ chínhnhững số phận riêng lẻ Tiếng nói của cá nhân đợc đặt ngay và hoà chungtrong tiếng nói của xã hội

Với cách xây dựng nhân vật chính xng “tôi”, ngời đọc có cảm giác

nh tác giả đang tự “ rút ruột” mình ra để phơi bày, giải bày tâm sự, tâm tcủa lòng mình Cái “tôi” trong truyện làm ngời đọc tin cậy hơn ý nghĩacủa vai kể chuyện ngôi thứ nhất có vai trò quan trọng khiến cho khoảngcách giữa nhân vật và độc giả tiến lại gần nhau hơn, cùng đối thoại cởi

mở để tìm ra ý nghĩa, chân lý của cuộc sống

Nhân vật nữ “tôi” trong “ Bóng Đè”: “Mọi ngời bảo tôi bị “ bóng

đè”, nhng bóng đè chỉ là giấc mơ khi đang ngủ, còn tôi rã rời, hai bắp đùinhớp nháp trơn nớc con gái”

Còn chính tác giả của truyện, Đỗ Hoàng Diệu cũng tự bạch thêm “Tôi đã từng bị bóng đè nhiều lần, và cái nặng nề bị trói buộc, tứ chi bất

động, trong trí óc vẫn tỉnh táo đã hẳn in vào tiềm thức Nhiều năm nay,không còn bị bóng đè, cảm giác ấy vẫn còn rõ mồn một Chắc chắn nhiều

ngời trên thế giới này cũng từng bị Nh vậy bóng đè là việc không tốt cho

con ngời, chính vì thế tôi mợn hiện tợng có thật này để tôi viết truyện

ngắn Chính vì thế tôi đặt truyện là “ Bóng Đè” Bao giờ cũng vậy, có cái tốt và có cái xấu, “bị” bóng đè sau “ hoá giá” cũng có nghĩa đợc “ bóng

đè ”

Với các truyện ngắn trong và ngoài “Bóng đè” nh: Tình chuột,

Bóng đè, Cô gái điếm và năm ngời đàn ông, Những sợi tóc màu tang lễ, Dòng sông hủi, Vu quy chúng ta còn thấy hiện lên bức tranh về mặt trái

của cơ chế thị trờng, nó làm bàng hoại đạo lý, luật pháp, nó sản sinhnhững quái thai Thực tiễn có lẽ còn nhầy nhụa hơn sự miêu tả của ĐỗHoàng Diệu, nhng chỉ dăm chục trang sách tác giả cũng đã kịp phơi bàycái trạng thái phi luân mà định chế đồng tiền, cộng hởng với thói chuyên

chế làm nảy sinh Cái thực trạng mà cả lũ đàn ông xăm xoi lừa gạt mộtcô gái, đẩy cô vào cái chết vì sự lầm lỡ trong sạch mong gặp ngời yêu

phơng xa của mình ( trong “Tình chuột” ); cái thực trạng mà lễ giáo cố

hủ trói buộc khiến một cô gái phải bôn lần tuyệt tình để lần thứ năm lấy

một ông già teo tóp, bất lực (Vu Quy); cái thực trạng mà năm cậu bé vị thành niên đã đợc nếm trải mùi đàn bà và bị ám ảnh suốt đời (Cô gái

điếm và Năm ngời đàn ông); cái thực trạng mà một cô gái lơng thiện bị

áp chế cả tinh thần và thể xác để đến nổi cảm thấy hạnh phúc khi sống

trong một làng hủi hơn bên cạnh ngời chồng thú ác (Dòng sông hủi); cái

thực trạng loạn luân khi mà những tiền bối trọng vọng lại bầy hầy với

dâu con trong sự bất lực của gia tộc (Bóng đè); cái thực trạng mà các vị

giáo s “đáng kính”; vị thứ trởng quyền uy đem cái thông tuệ, cái danhvọng của mình lừa gạt đè nén các cô gái nhẹ dạ non nớt thoã mãn lòng

dâm (Những sợi tóc màu tang lễ), Tất cả là bức tranh màu xám của mặt

trái cơ chế thị trờng ảnh hởng vào đời sống văn hoá xã hội Việt Nam mấychục năm nay, sau những trang sách tò mò gợi dục Đỗ Hoàng Diệu đãtạo nên

Viết những nghời phụ nữ, Đỗ Hoàng Diệu luôn giành cho họ ngòibút u ái và tôn trọng đồng tình nhất Nếu trớc đây trong truyện ngắn nóiriêng và văn học nói chung ít khi đề cập đến những khao khát, nhữngham muốn xác thịt của con ngời, đặc biệt là ngời phụ nữ, hay nếu có nói

đến thì cũng chỉ đề cập nhẹ nhàng, kín đáo bằng cách nói hình ảnh, thì

đến nay trong truyện ngắn của mình Đỗ Hoàng Diệu nói thẳng, nói thật,thậm chí thật một cách “ trần trụi” những ham muốn, khát khao rất thậtcủa ngời phụ nữ Từ trong sâu thẳm tâm hồn họ là những rung động,những khao khát, ham muốn rất đời và rất ngời, rất đáng đợc trân trọng.Trên từng trang văn Đỗ Hoàng Diệu đã cố gắng tìm tòi, phát hiện và nhìnnhận ra cái tốt đẹp, chính đáng bên trong những biểu hiện của nhữnghành động mà xã hội cho là xấu, những mảnh vỡ nhân cách lấp lánh nơi

mà những ngời phụ nữ có đời sống tình cảm, những khao khát kiếm tìm

tình dục mãnh liệt Những ngời phụ nữ trong “Bóng đè , Vu quy” “ ”, luôn kiếm tìm những thoã mãn xác thịt Cô “đồng loã” với kẽ c ỡng hiếp

mình, cô ớn căng chờ đón ( Bóng đè) Hay cô gái trãi qua hết cuộc tình

này đến cuộc tình khác, để cuối cùng phải từ bỏ cả bốn ngời đàn ông cô

đã từng thoả mãn, từng có tình cảm để cuối cùng lấy một ông già bất lực.

Họ là những ngời phụ nữ phải gánh chịu “ cả một quá khứ phi phàm”, bị

đeo đuổi vì “ một thứ tội tổ tông” ( Bóng đè); những ngời phụ nữ “quá

thông minh nhng quá cả tin”, có “ tấm thân cong lên hình chữ S, một chữ

S cố phản kháng” Song lại luôn nghĩ mình là nô lệ cả từ nghìn năm

nay từ khi cha sinh ra đời” {Nguyên Ngọc, Lời tựa tập Bóng Đè }.

Chính những định kiến, những t tởng cố hủ đã khiến cho những côgái trẻ trung, căng tràn sức sống phai luôn rơi vào tình trạng trống trải,thiếu hụt về tình cảm Vì vậy họ luôn tìm cách vùng vẫy, quẫy đạp đểthoát ra, để chống lại, để kiếm tìm và để thoả mãđặc điểm những khátkhao, ham muốn của chính họ

Nhà văn nữ Đỗ Hoàng Diệu luôn bênh vực và đồng tình với nhữngkhát vọng rất thật, rất ngời của những nhân vật cùng gới với mình Ngaycả nhân vật nữ vai ngời mẹ trong linh thiêng Đằng sau một ngời đàn bàdã có hành động bỏ chồng, bỏ con chạy theo ng ời tình, là một số phậnthật đáng thơng, đáng đợc chia sẻ Bởi bà “ vốn lãng mạn, yếu ớt và vô

cùng nhạy cảm” { Linh thiêng- Tr.105} Mà “Bố con cứ đi biền biệt xa

nhà với những công trình khảo cổ của mình mẹ chông chênh quá đỗi

Nội con lại qua khắc nghiệt” { Linh thiêng- Tr.105 -106} Chính vì vậy,

điều gì phải đến đã đến “ Nhiều lúc mẹ thấy cô đơn khi xung quanh đầy

ắp, rộn rã tiếng cời Rồi ông hoạ sĩ đã đánh cắp trái tim mẹ, thổi bùnglên trong mẹ bao đam mê tởng quá xa vời Ngời đàn bà trong mẹ vùng

vẫy bạo liệt” { Linh thiêng- Tr 106} Là một ngời đàn bà giàu tình cảm,

bà không thể chịu đựng đợc cảnh vò võ cô đơn hết ngày này sang thángkhác Vì vậy khi gặp đợc một ngời yêu chân thành, một ngời dâng hiếncho bà tình yêu và cuộc sống thì bà sẵn sàng từ bỏ tất cả để chạy theotiếng gọi của con tim, tiếng gọi của tình cảm Có ng ời sẽ cho rằng bà ích

kỷ chăng? bà độc ác chăng? khi bỏ lại đứa con nhỏ “ vừa cai sữa” đểchạy theo lac thú cá nhân Tuy nhiên Đỗ Hoàng Diệu vẫn cho ng ời đọcnhìn thấy đợc những mảnh nhân cách sáng lấp lánh của ngời đàn bà đángthơng hơn là đáng trách ấy Đằng sau ngời phụ nữ đã bỏ chồng con đểchạy theo tiếng gọi tình cảm của một ngời đàn ông khác, với gối ấp tay

kề là một ngời phụ nữ khát khao tình yêu mãnh liệt, là ngời luôn luôn

nghĩ về con, thơng nhớ con đến quằn quại, dằn vặt, mặc dù tình yêu ấy

đ-ợc thể hiện khá muộn màng, trong sự nuối tiếc và một hoàn cảnh éo le

Dờng nh hầu hết những ngời phụ nữ trong truyện ngắn của ĐỗHoàng Diệu luôn gắn với đau khổ và thất vọng bởi khát vọng tình yêu,khát vọng thoã mãn trong họ quá lớn Những khát khao ham muốn của

họ chẳng bao giờ nguôi và cũng chẳng bao giờ trọn vẹn Vì vậy mà tronghầu hết các truyện của chị, ngời phụ nữ luôn chan chứa một khát khaotìm kiếm và thoả mãn

Sự thất vọng và đau khổ của những ngời phụ nữ còn bắt nguồn từchính bản chất nhẹ dạ và cả tin của họ đối với tình yêu của những ng ời

đàn ông Cô gái trong “ Dòng sông hủi” đồng ý lấy Công làm chồng vì

cô cho rằng Công sẽ lo đợc cho mình một cuộc sống đầy đủ Nhng cônhanh chóng rơi vào thất vọng khi cô nhận thấy ngoài những đồng tiềnanh ta cho cô hàng tháng có định lợng thì anh không hề đem lại cho cô

đợc sự hạnh phúc và thoả mãn trong tâm hồn Sau đó khi chọn Trí làmngời tình cho mình vì cô cho rằng Trí là ngời đàn ông tế nhị, khác hắnchồng mình Anh nồng nhiệt nhng vẫn dịu dàng Nhng một lần nữa cô lạirơi vào thất vọng tràn trề khi phát hiện ra bản chất con ng ời thật của Trícũng chỉ là một gã đàn ông hèn nhát, ích kỷ và đê hèn

Hay ngời phụ nữ trong “Căn bệnh” – Thy khi đi xét nghiệm biết

mình bị mắc căn bệnh thế kỷ- HIV, cô đã vô cùng hoang mang, lo lắng.Chỉ yêu và chung thuỷ với duy nhất một ngời đàn ông Hơn nữa “tôi chatiêm thuốc bao giờ, cha khi nào bị thơng chảy máu, hình nh cũng cha cótên cớp nào cầm xi-lanh máu đe doạ ta bị si-da đây, khôn hồn thì đa hết

t trang tiền bạc không thì ta phi cho một mũi máu để sớm lên thiên đ ờng.Tôi có bàn tay và bàn chân đẹp, lại rất mỏng manh Chuyện tôi ra hiệu đểmấy bà mấy cô cầm kìm kẹp vặn vặn, kéo kéo, tỉa tỉa những móng tay,móng chân hồng hào là không có…) là sự xuất hiện của hàng loạt các cây bút Răng tôi đẹp thật Lại chắc Vì thế

mấy phòng khám nha khoa với tôi rất đỗi xa lạ Vậy thì sao?” {Căn

bệnh, Tr 175- 176} Câu hỏi này không chỉ có cô gái đặt ra mà còn cho

tất cả những ngời trong hoàn cảnh nh cô đều sẽ phải đặt ra, đều có quyềnthắc mắc và nghi ngờ Mà ngời duy nhất và rõ ràng nhất mà cô có quyềnhỏi và có thể nghi ngờ chính là ngời tình mà cô đầu gối tay ấp lâu nay.Thế nhng cô lại sẵn sàng tin và tin một cách dễ dàng vào lời giải thích

xuông, một sự giận dỗi “rất chính đáng” của anh ta khi cô cố gắng hỏitìm nguyên nhân Thậm chí cô còn cảm thấy có lỗi, thấy th ơng anh và lolắng cho anh ta hơn chính bản thân mình Nh vậy mới biết ngời phụ nữmột khi đã thật sự tin, thật sự yêu thì không có gì, không có bất cứ ai,thậm chí cả khi đối mặt với mạng sống của chính mình cũng không thểkhiến họ xoay chuyển đợc niềm tin ấy Họ chấp nhận dâng hiến tất cả, hysinh tất cả mà không hề đòi hỏi một sự đền đáp hay thậm chí chỉ là lờihứa hẹn nào.

Có thể nói, qua truyện ngắn của mình Đỗ Hoàng Diệu đã xâydựng, khắc hoạ nên hình ảnh ngời phụ nữ hoàn toàn khác lạ, mới mẻ sovới hình tợng ngời phụ nữ của các nhà văn khác

Ngời phụ nữ là đối tợng hết sức quen thuộc và phổ biến trong đề tàicủa các nhà văn từ xa tới nay Tuy nhiên trong từng thời kỳ và ở mỗi tácgiả lại có sự thể hiện, nhìn nhận và đánh giá khác nhau Trong lịch sửvăn học đây không phải là một hình tợng “nhất thành bất biến”

Trong văn chơng Trung đại cũng đã từng xuất hiện một tác giả nữ

có cách viết hết sức táo bạo, độ đáo và cũng từng trở thành “hiện t ợng”

dó là Hồ Xuân Hơng Là một bà chúa thơ nôm, Hồ Xuân Hơng viết rấtnhiều về hình tợng ngời phụ nữ :

“Thân em vừa trắng lại vừa trònBảy nổi ba chìm vói nớc non…) là sự xuất hiện của hàng loạt các cây bút”

“Quả cau nho nhỏ miếng trầu hôi Này của Xuân Hơng mới quệt rồi

Có phải duyên nhau thì thăm lại Đừng xanh nh lá bạc nh vôi ”

(Mời trầu)

Và hình tợng ngời phụ nữ cũng luôn phai hứng chịu những thât vọng, bấthạnh:

“Chém cha cái kiếp lấy chồng chung

Thời đại Đỗ Hoàng Diệu khác hẳn Chị đang sống trong thời kỳ tựdo- dân chủ, văn chơng không còn bị quy định bởi “khuôn vàng thớcngọc”, bởi “lời đẹp ý thanh cao” nữa, mà văn chơng bám sát hiện thực

đời sống…) là sự xuất hiện của hàng loạt các cây bút Mọi khía cạnh của cuộc sống, muôn mặt đời thờng đều có thểtrở thành đè tài cho văn chơng khai thác và cũng không còn cái gọi là

“vùng cấm kị” trong văn chơng nữa Đỗ Hoàng Diệu có quyền nói thật vànói tận đáy mọi chuyện, ngay cả ngời khát vọng mang tính chất nhục thểhết sức nhạy cảm của ngời phụ nữ Chị không những nói thật mà còn nóithẳng, nói trực tiếp thậm chí trần trụi “Vú tôi rứng tràn không khí Vú tôi

là hơi thở, là đời sống, là khí quyển” {Bóng Đè – Tr25} Hay “một đứa con dâu đĩ thoã đang ỡn ngửa căng rát chờ đón ” {Bóng Đè –Tr 31}.

“gãy gập, cát khúc tôi trong cơn xoáy liệt Bốc cao, phịch hạ, chèn lấp,