Tóm tắt LA Lương Tuấn Đức

Nhiệm vụ nghiên cứu Để đạt được mục tiêu nghiên cứu, luận án tập trung phân tích, luận giải và làm rõ những vấn đề sau đây: - Hệ thống hoá, bổ sung để xây dựng khung lý luận về huy động

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

LƯƠNG TUẤN ĐỨC

HUY ĐỘNG VỐN ĐỂ PHÁT TRIỂN KẾT CẤU HẠ TẦNG NÔNG THÔN

Ở TỈNH BẮC NINH

TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHUYÊN NGÀNH: KINH TẾ CHÍNH TRỊ

HÀ NỘI - 2020

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

LƯƠNG TUẤN ĐỨC

HUY ĐỘNG VỐN ĐỂ PHÁT TRIỂN KẾT CẤU HẠ TẦNG NÔNG THÔN

Ở TỈNH BẮC NINH

TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHUYÊN NGÀNH: KINH TẾ CHÍNH TRỊ

Mã số: 931 01 02

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

1 PGS TS Nguyễn Minh Quang

2 TS Nguyễn Ngọc Tú

HÀ NỘI - 2020

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Đối với nông thôn, kết cấu hạ tầng có vai trò, vị trí đặc biệt quan trọng trong sự phát triển sản xuất nông nghiệp và đời sống người dân,là tiền đề để phát triển các lĩnh vực khác Kết cấu hạ tầng nông thôn phát triển đồng bộ, hiện đại sẽ

mở ra khả năng thu hút các dòng vốn đầu tư đa dạng cho phát triển kinh tế- xã hội; là điều kiện để phát triển các vùng kinh tế trọng điểm của khu vực nông thôn, đồng thời tạo ra các tác động lan toả lôi kéo các vùng liền kề phát triển

Theo số liệu của UBND tỉnh Bắc Ninh, đến hết năm 2018, cùng với những kết quả tích cực trong phong trào xây dựng nông thôn mới, kết cấu hạ tầng nông nghiệp, nông thôn đã được đầu tư đồng bộ và là một trong những tỉnh dẫn đầu cả nước Tuy nhiên, so với hạ tầng đô thị của tỉnh thì hạ tầng nông thôn vẫn còn khoảng cách tương đối lớn, trong khi Bắc Ninh đang phấn đấu xây dựng tỉnh thành thành phố trực thuộc trung ương Nguyên nhân chủ yếu là việc phân bổ vốn đầu tư vào các công trình hạ tầng nông thôn còn dàn trải; phân cấp quản lý nguồn vốn còn chồng chéo, chưa phù hợp; một số dự án đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn có cùng một nguồn vốn đầu tư là ngân sách nhà nước nhưng có nhiều cơ quan quản lý dẫn đến việc phân tán, chia cắt nguồn vốn, hiệu quả đồng vốn cho đầu tư phát triển không cao

Bài toán cấp bách đặt ra là Bắc Ninh phải huy động ở mức cao nhất các nguồn lực đầu tư từ ngân sách Trung ương, của các thành phần kinh tế, vốn đầu tư nước ngoài và của toàn xã hội để đầu tư kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội nông thôn của tỉnh; đảm bảo hài hòa lợi ích giữa nhà nước, nhà đầu tư và lợi

ích toàn xã hội Xuất phát từ những lý do nêu trên, vấn đề: “Huy động vốn để phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn ở tỉnh Bắc Ninh” được lựa chọn làm

nội dung nghiên cứu cho luận án Tiến sĩ chuyên ngành Kinh tế chính trị

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Mục tiêu nghiên cứu

Xây dựng khung lý luận về huy động vốn để phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn ở địa bàn cấp tỉnh trong bối cảnh mới Kết hợp với khảo sát thực tiễn tình hình

ở tỉnh Bắc Ninh, đánh giá dựa vào các nội dung, tiêu chí, điều kiện và phương thức huy động vốn để làm rõ kết quả đạt được, những khó khăn, bất cập và nguyên nhân Từ đó, đề ra quan điểm, mục tiêu và các giải pháp đẩy mạnh huy động vốn để phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn ở tỉnh Bắc Ninh trong thời kỳ tiếp theo

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục tiêu nghiên cứu, luận án tập trung phân tích, luận giải và làm rõ những vấn đề sau đây:

- Hệ thống hoá, bổ sung để xây dựng khung lý luận về huy động vốn để phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn cấp tỉnh trong bối cảnh mới của nền kinh tế hiện đại

và hội nhập quốc tế

- Nghiên cứu kinh nghiệm của nước ngoài và một số địa phương về huy động vốn

để phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn, rút ra bài học cho tỉnh Bắc Ninh

- Trên cơ sở khung lý luận đã xây dựng làm căn cứ để đánh giá thực trạng huy động các nguồn vốn để phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn tỉnh Bắc Ninh những năm qua, chỉ ra kết quả đạt được, những khó khăn, vướng mắc và nguyên nhân

- Trình bày quan điểm, đề xuất những giải pháp cơ bản phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của tỉnh trong bối cảnh mới, tăng cường huy động vốn đáp ứng yêu cầu phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn tỉnh Bắc Ninh thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, đô thị hóa

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu:

Luận án xác định đối tượng nghiên cứu là:

Hoạt động huy động vốn từ các chủ thể trong nền kinh tế để phát triển kết cấu

hạ tầng nông thôn trên địa bàn cấp tỉnh Trong đó, chủ thể cho hoạt động huy động vốn là chính quyền địa phương cấp tỉnh với việc ban hành các chính sách về huy động vốn Đối tượng huy động là: ngân sách Nhà nước, các hình thức tín dụng (ngân hàng; hợp tác xã ), doanh nghiệp và người dân Đối tượng thụ hưởng thành quả trực tiếp

và gián tiếp của phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn: toàn thể hệ thống chính trị - xã

hội, nhân dân, doanh nghiệp, các tổ chức đang hoạt động trên địa bàn tỉnh

3.2 Phạm vi nghiên cứu:

- Về nội dung: nghiên cứu hoạt động huy động vốn từ các nguồn lực trong và ngoài ngân sách nhà nước (gồm các nội dung về xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện huy động vốn, kết quả huy động nguồn lực vốn) để phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn và những tác động của huy động vốn đến phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn cấp tỉnh

- Về thời gian: Luận án tập trung nghiên cứu về huy động vốn để phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn giai đoạn 2010-2018 và xây dựng phương án huy động vốn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050

- Về không gian: Luận án tập trung nghiên cứu tình hình huy động vốn để phát triển kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội nông thôn trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh với 7 đơn vị hành chính bao gồm thị xã Từ Sơn và 6 huyện, là: Yên Phong, Quế Võ, Tiên

Du, Thuận Thành, Lương Tài và Gia Bình

4 Phương pháp nghiên cứu

Luận án sử dụng phương pháp nghiên cứu cơ bản của khoa học Kinh tế chính trị là phương pháp luận duy vật biện chứng, duy vật lịch sử kết hợp với phương pháp nghiên cứu chuyên ngành kinh tế như: phương pháp thống kê, so sánh, phân tích - tổng hợp, đánh giá thông qua việc sử dụng các sơ đồ, biểu đồ và đồ thị để minh họa bằng số lượng các kết quả nghiên cứu để hoàn thành những mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu đề ra

5 Những đóng góp mới của Luận án

- Hệ thống hóa, bổ sung, hoàn thiện những vấn đề lý luận cơ bản về huy động vốn, đặc điểm, vai trò và phương thức huy động vốn để phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn địa bàn cấp tỉnh trong bối cảnh mới của nền kinh tế thị trường hiện đại và hội nhập quốc tế

- Phân tích đặc điểm kết cấu hạ tầng nông thôn và huy động vốn để phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn địa bàn cấp tỉnh Góp phần làm rõ tiềm năng, thế mạnh cũng như những khó khăn, cản trở về vốn ảnh hưởng đến thực hiện các mục tiêu CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn của tỉnh

- Phân tích để đánh giá khoa học khách quan dựa trên khung khổ lý thuyết đã được hoàn thiện về thực trạng huy động vốn để phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn của tỉnh Bắc Ninh Chỉ ra những điểm nghẽn, nút thắt huy động vốn để phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn tỉnh Bắc Ninh

- Đề xuất mục tiêu, quan điểm và các giải pháp thiết thực, có tính khả thi và phù hợp với điều kiện cụ thể của Bắc Ninh nhằm huy động một cách phù hợp nhất các nguồn vốn để phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn trong thời kỳ mới hội nhập

và phát triển

6 Kết cấu của luận án

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận

án được kết cấu gồm 4 chương 11 tiết

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI DỊCH

VỤ CHO PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP XANH

1.1 NHỮNG CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU NƯỚC NGOÀI LIÊN QUAN ĐẾN

"Infrastructure, Growth, and Inequality: An Overview" - (Bức tranh tổng quan

về kết cấu hạ tầng, tăng trưởng và bất bình đẳng) của nhóm tác giả César Calderón, Luis Servén (2014); "Development of Rural Road Infrastructure in India" - (Phát triển kết cấu hạ tầng giao thông nông thôn ở Ấn Độ) của

Pradeepta Kumar Samanta (2015)

1.1.2 Các công trình nghiên cứu về huy động vốn phát triển nông thôn

"Rural Financial Markets in Developing Countries" - (Thị trường tài

chính nông thôn ở các nước đang phát triển) của nhóm tác giả Conning,

Jonathan H and Udry, Christopher (2005); "Study on the Construction of the Chinese Rural Credit System" - (Nghiên cứu về xây dựng các hệ thống tín dụng

ở nông thôn Trung Quốc) của tác giả Guangyu Zhang (2010); "Mobilization of domestic financial resources for agricultural productivity in Nigeria" - (Huy động các nguồn tài chính trong nước thúc đẩy phát triển nông nghiệp ở Nigeria) của tiến sĩ Awe A.A; "Social capital and rural innovation process: the evaluation of the measure 124 “Cooperation for Development of New Products, Processes and Technologies in the Agriculture, Food and Forestry Sector” in the Umbria Region (Italy)" - (Vốn xã hội và quá trình đổi mới nông thôn: đánh

giá biện pháp Hợp tác phát triển sản phẩm mới, quy trình và công nghệ mới trong ngành nông nghiệp, thực phẩm và lâm nghiệp ở khu vực Umbria (Ý)) của

nhóm tác giả Biancamaria Torquati, Roberta Illuminati, Lucio Cecchini, Elena

Pisani, Riccardo Da Re (2016); "Rural credit cooperatives’ contribution to agricultural growth: evidence from China" - (Vai trò của Hợp tác xã tín dụng nông thôn đến tăng trưởng nông nghiệp: Bằng chứng từ Trung Quốc) của

nhóm tác giả Yongqing Nan, Yanyan Gao, Qin Zhou (2019);

1.1.3 Các nghiên cứu về huy động vốn để phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn

"Financing rural infrastructure in developing countries: The case of India

" - (Tài chính cho kết cấu hạ tầng nông thôn ở các nước đang phát triển: Trường hợp Ấn Độ) của tác giả Indira Rajaraman (2005); "Financing of Rural Infrastructure" - (Tài chính cho kết cấu hạ tầng nông thôn) của nhóm tác giả Vijay Mahajan, Preeti Sahai, and Sandeep Pasrija (2007); "Infrastructure financing, public-private partnerships and development in the Asia-Pacific region" - (Hình thức đầu tư hợp tác công tư và những nguồn tài chính khác cho kết cấu hạ tầng ở khu vực châu Á-Thái Bình Dương) của nhóm tác giả Gilberto

M Llanto, Adoracion M Navarro and Ma Kristina P Ortiz; Báo cáo "Financing

Rural Infrastructure: Priorities and pathways for ending hunger" (Tài chính cho phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn: Những mục tiêu ưu tiên và những cách thức nhằm chấm dứt nạn đói) của Laura Turley, David Uzsoki (2018); "Putting private capital to work in Rural infrastructure" - (Thu hút vốn tư nhân vào phát

triển kết cấu hạ tầng nông thôn) của tác giả Sarah Kline (2018)

1.2 NHỮNG NGHIÊN CỨU Ở VIỆT NAM CÓ LIÊN QUAN ĐẾN HUY ĐỘNG VỐN CHO NÔNG NGHIỆP, NÔNG THÔN VÀ PHÁT TRIỂN KẾT CẤU HẠ TẦNG NÔNG THÔN

1.2.1 Các nghiên cứu về huy động vốn để phát triển nông nghiệp, nông thôn

Luận án Vốn để phát triển kinh tế nông nghiệp, nông thôn ở tỉnh Yên Bái của Trần Thị Ngọc Minh (2012); Đề tài "Nghiên cứu, đề xuất một số giải pháp huy động vốn đầu tư cho Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn đến năm 2020" do Nguyễn Hoàng Hà chủ nhiệm (2014); Luận án“Thu hút và sử dụng nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) vào phát triển nông nghiệp, nông thôn Việt Nam: Nghiên cứu tại vùng Duyên hải miền Trung" của Hà Thị Thu (2014); Luận án "Nâng cao hiệu quả vốn đầu tư cho phát triển nông nghiệp tỉnh Thừa Thiên Huế" của Trần Viết Nguyên (2015); "Giải pháp huy động nguồn lực cộng đồng dân cư trong xây dựng nông thôn mới tỉnh Tiền Giang" của Huỳnh Công Chất (2016); Luận án “Huy động

và sử dụng các nguồn lực tài chính thực hiện chương trình xây dựng Nông thôn mới tại các tỉnh trung du và miền núi phía Bắc Việt Nam” của Đoàn Thị Hân (2017); “Đầu tư từ ngân sách nhà nước cho nông nghiệp tỉnh Thái Bình” của Đặng Thị Hoài (2018); "Quỹ phát triển cộng đồng - Bài học cho quỹ xây dựng nông thôn mới, Viện Chính sách và Chiến lược phát triển nông nghiệp nông thôn" của TS Hoàng Vũ Quang (2019); "Sử dụng hiệu quả nguồn vốn đầu tư vào sản xuất nông nghiệp ở huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2015

- 2017, Định hướng phát triển tới năm 2020" của Nguyễn Thị Thu Hà (2019)

1.2.2 Các công trình nghiên cứu liên quan đến kinh nghiệm, chính sách huy động vốn để phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn

Chuyên đề Nghiên cứu Phát triển kết cấu hạ tầng để bảo đảm và thúc đẩy phát triển bền vững của CIEM - Trung tâm Thông tin - Tư liệu quốc gia

(2008); Luận án “Phát triển hạ tầng kinh tế xã hội ở nông thôn tỉnh Bắc Ninh

- Kinh nghiệm và giải pháp” của Nguyễn Đức Tuyên (2009); “PPP - Lời giải cho bài toán vốn để phát triển cơ sở hạ tầng giao thông đô thị Tp Hồ Chí Minh” của PGS, TS Phan Thị Bích Nguyệt (2013); Luận án "Bài học từ huy động nguồn lực tài chính phát triển giao thông nông thôn ở một số nước" của Dìu Đức Hà (2015); "Thấy gì từ kinh nghiệm huy động vốn phát triển cơ sở

hạ tầng của một số nước" của TS Nguyễn Thị Mỹ Linh (2016); Tham luận đề dẫn tại Hội thảo chuyên đề “Quản trị, huy động vốn và phát triển cơ sở hạ tầng

- Kinh nghiệm quốc tế và khuyến nghị chính sách cho Việt Nam” của Vũ Đại Thắng (2019)

1.2.3 Những công trình nghiên cứu về phương thức, nhân tố ảnh hưởng đến huy động vốn để phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn

Luận án “Tăng cường huy động vốn đầu tư xây dựng các công trình kết cấu hạ tầng kinh tế, xã hội tỉnh Bắc Ninh trong thời kỳ đổi mới - thực trạng - kinh nghiệm và giải pháp” của Nguyễn Lương Thành (2009); "Những trở ngại

về cơ sở hạ tầng của Việt Nam" của Nguyễn Xuân Thành (2010); Luận án

“Huy động nguồn lực tài chính xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ trên địa bàn tỉnh Hòa Bình” của Bùi Văn Khánh (2010); Luận án "Phát triển kết cấu hạ tầng giao thông Vùng Đồng bằng sông Hồng đến năm 2030 theo hướng hiện đại" của Đỗ Đức Tú (2012); Luận án "Huy động vốn đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ trên địa bàn tỉnh Bắc Giang" của Dương Văn Thái (2014); Báo cáo "Đầu tư nước ngoài với phát triển kết cấu hạ tầng tại Việt Nam" của Bộ Giao thông Vận tải (2013); "Giải pháp huy động vốn đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng tại TP Cần Thơ" của TS Nguyễn Thị Mỹ Linh (2016); "Giải pháp vốn cho phát triển cơ sở hạ tầng gắn với tái

cơ cấu đầu tư" của PGS., TS Trần Kim Chung (2017)

1.3 TỔNG QUAN KẾT QUẢ CÁC CÔNG TRÌNH LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ CẦN ĐƯỢC NGHIÊN CỨU TRONG LUẬN ÁN

1.3.1 Tổng quan kết quả đã đạt được của các công trình liên quan đến đề tài luận án

1.3.1.1 Về mặt lý luận

Thứ nhất, các công trình đã làm khá rõ những vấn đề lý luận về kết cấu

hạ tầng nông thôn, bao gồm: tiếp cận khái niệm theo nghĩa rộng, nghĩa hẹp; cách phân loại, tiêu chí nhận diện về kết cấu hạ tầng nông thôn; đặc trưng của từng loại hình kết cấu hạ tầng nông thôn và những tác động của nó đến sự phát triển kinh tế - xã hội khu vực nông thôn

Thứ hai, những vấn đề lý luận về huy động vốn cho phát triển kết cấu

hạ tầng nông thôn được các công trình đề cập chi tiết, cụ thể: đặc trưng của nguồn vốn huy động cho phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn; những nguồn vốn truyền thống và các hình thức huy động vốn mới cho kết cấu hạ tầng nông thôn trong điều kiện nguồn lực công hạn hẹp

Thứ ba, các nghiên cứu đã đặt nền móng cho các lý thuyết về cung cấp các nguồn tài chính cho phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn, trong đó nhà nước

là người vừa cung cấp nguồn tài chính mục tiêu vừa kiến tạo, thu hút các nguồn tài chính tư nhân cho phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn

Thứ tư, một số công trình nghiên cứu về huy động vốn phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn đã đề cập đến việc đầu tư kết cấu hạ tầng trong điều kiện xây dựng nông thôn mới, hiện đại: yêu cầu về kết cấu hạ tầng nông thôn mới, các nguồn vốn huy động cho kết cấu hạ tầng nông thôn mới, những quan điểm, giải pháp và những mô hình huy động vốn cho phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn mới ở Việt Nam

Thứ năm, mô hình hợp tác công tư trong phát triển kết cấu hạ tầng được các công trình phân tích khá rõ, mang hàm ý chính sách quan trọng đối

với thu hút đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng ở những khu vực nông thôn kém phát triển hơn

1.3.1.2 Về thực tiễn

Một là, dựa trên phân tích các số liệu cụ thể, các công trình nghiên cứu

đã làm rõ ảnh hưởng của phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn đến năng suất nông nghiệp, thu nhập của người nông dân và việc thực hiện các mục tiêu giảm nghèo bền vững ở nông thôn

Hai là, các công trình nghiên cứu đã phân tích, đánh giá thực trạng huy động vốn cho phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn ở cả hai nhóm nước: nhóm các nước phát triển và nhóm các nước đang phát triển Qua đó, cho thấy nhu cầu về huy động vốn phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn vẫn cao hơn khả năng đáp ứng của khu vực công, nhưng do đặc điểm của kết cấu hạ tầng nông thôn khó thu hút được sự tham gia của khu vực tư nhân

Ba là, việc nghiên cứu kinh nghiệm của các quốc gia về huy động vốn

từ khu vực tư thông qua hợp tác công tư đã cung cấp cho luận án những khuyến nghị, gợi ý chính sách nhằm thực hiện các phương thức huy động vốn

để phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn đáp ứng các mục tiêu phát triển nông nghiệp bền vững

1.3.2 Những vấn đề cần được tiếp tục nghiên cứu trong luận án

Các công trình nghiên cứu được thống kê ở trên đã đưa ra những khuyến nghị, giải pháp, chính sách huy động vốn cho phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn Tuy nhiên, chưa có nhiều công trình đề cập đến huy động vốn

để phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn đồng bộ, hiện đại đáp ứng yêu cầu của xây dựng nông thôn mới, trong đó có tăng cường huy động các nguồn vốn mới (vốn từ quỹ đất, vốn tư nhân, vốn hợp tác công tư, vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, ) ngoài các nguồn vốn từ khu vực công cho kết cấu hạ tầng nông thôn Đặc biệt, tỉnh Bắc Ninh với mục tiêu phát triển nông nghiệp ứng dụng

công nghệ cao thì trở ngại lớn nhất là huy động nguồn vốn phát triển kết cấu

hạ tầng nông thôn thích ứng công nghệ cao Vì vậy, trên cơ sở tổng quan các vấn

đề đã được đề cập, còn những khoảng trống luận án phải tiếp tục làm rõ:

- Hệ thống hoá và bổ sung cơ sở lý luận về huy động vốn cho phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn địa bàn cấp tỉnh Phân tích vai trò, các yếu tố ảnh hưởng và các phương thức huy động vốn để phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng nông thôn đáp ứng yêu cầu phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao

- Khảo cứu những kinh nghiệm về huy động các nguồn vốn cho phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn ở một số quốc gia và một số địa phương để từ

đó rút ra bài học kinh nghiệm cho tỉnh Bắc Ninh trong huy động vốn phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn

- Đánh giá thực trạng huy động các nguồn vốn để phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn tỉnh Bắc Ninh, từ nguồn vốn ngân sách nhà nước, các nguồn tín dụng và nguồn vốn huy động từ cộng đồng, dưới góc độ kết quả đạt được, những vấn đề đặt ra và nguyên nhân

- Trình bày quan điểm và những giải pháp cơ bản để đẩy mạnh huy động vốn đáp ứng yêu cầu phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn tỉnh Bắc Ninh đồng bộ, hiện đại, đáp ứng mục tiêu nông nghiệp công nghệ cao

Chương 2

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ HUY ĐỘNG VỐN ĐỂ PHÁT TRIỂN KẾT CẤU HẠ TẦNG NÔNG THÔN Ở ĐỊA BÀN CẤP TỈNH

2.1 VỐN VÀ VAI TRÒ CỦA HUY ĐỘNG VỐN ĐỂ PHÁT TRIỂN KẾT CẤU

HẠ TẦNG NÔNG THÔN Ở ĐỊA BÀN CẤP TỈNH

2.1.1 Quan niệm về kết cấu hạ tầng nông thôn và kết cấu hạ tầng nông thôn ở địa bàn cấp tỉnh

2.1.1.1 Quan niệm về kết cấu hạ tầng nông thôn

Kết cấu hạ tầng, về phương diện hình thái là hệ thống đường xá, cầu cống, bến cảng, hệ thống thuỷ lợi, các công trình bệnh viện, trường học, bưu chính viễn thông,…; dưới góc độ kinh tế thị trường thì kết cấu hạ tầng là một loại hàng hoá công cộng thiết yếu phục vụ cho lợi ích của toàn xã hội; về phương diện đầu tư, kết cấu hạ tầng chính là kết quả, sản phẩm của quá trình đầu tư được tích luỹ, gom góp qua nhiều thế hệ nhằm đáp ứng yêu cầu, mục tiêu phát triển kinh tế - văn hoá - xã hội của đất nước

Vậy, kết cấu hạ tầng chính là tổng thể các điều kiện vật chất, kỹ thuật, kiến trúc có chức năng, nhiệm vụ cơ bản là đảm bảo những điều kiện chung cần thiết cho quá trình sản xuất và tái sản xuất mở rộng nền kinh tế được diễn

ra bình thường, liên tục

2.1.1.2 Quan niệm về kết cấu hạ tầng nông thôn ở địa bàn cấp tỉnh

Kết cấu hạ tầng nông thôn ở địa bàn cấp tỉnh là những cơ sở vật chất và thiết chế cung cấp dịch vụ cho sinh hoạt kinh tế, xã hội, dân sinh trong cộng đồng làng xã ở phạm vi một tỉnh; nó bao gồm những công trình đặc trưng cho hoạt động của khu vực nông thôn trong giới hạn về địa lý và hành chính cùng với những công trình liên ngành đảm bảo cho hoạt động đồng bộ của toàn hệ thống

2.1.2 Quan niệm về vốn để phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn ở địa bàn cấp tỉnh

2.1.2.1 Quan niệm về vốn

Nội hàm của vốn như sau:

- Vốn là một phạm trù kinh tế tồn tại trong nền kinh tế hàng hóa, nó bao gồm toàn bộ những giá trị ứng ra ban đầu hay các giá trị tích luỹ thể hiện bằng tiền hoặc tài nguyên thiên nhiên, nguyên vật liệu, sức lao động hoặc công nghệ sản xuất được đưa vào các hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch

vụ nhằm mang lại giá trị thặng dư cho người sở hữu vốn

- Để lượng giá trị trở thành vốn đưa vào sản xuất kinh doanh thì nó phải đáp ứng khối lượng nhất định, và được chuyển hóa thành những yếu tố đầu vào cho quá trình sản xuất như máy móc, thiết bị, nguyên, nhiên, vật liệu, tiền công của người lao động,

- Vốn phải có chủ sở hữu và gắn với chủ sở hữu nhất định để có thể quản

lý, đầu tư một cách hiệu quả nhằm mang lại giá trị thặng dư cho chủ sở hữu vốn, lợi ích cho xã hội và góp phần thúc đẩy tăng trưởng, phát triển kinh tế

- Xét ở góc độ nền kinh tế, vốn đầu tư được dùng để sản xuất và tái sản xuất nền kinh tế, tạo ra của cải vật chất mới cho nền kinh tế, làm tăng tiềm lực sản xuất kinh doanh và mọi hoạt động xã hội khác, là điều kiện chủ yếu để tạo việc làm, nâng cao đời sống mọi người dân trong xã hội

2.1.2.2 Vốn để phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn ở địa bàn cấp tỉnh

Tác giả luận án cho rằng, vốn cho phát triển KCHT nông thôn ở địa bàn cấp tỉnh là tất cả các nguồn lực (của cải vật chất, sức lao động, tài nguyên thiên nhiên, khoa học công nghệ, ) được biểu hiện bằng tiền, được sử dụng để đầu tư phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng nông thôn trong tỉnh nhằm nâng cao mức sống vật chất và tinh thần của người dân nông thôn, đáp ứng các tiêu chí nông thôn mới

2.1.3 Đặc điểm của vôn để phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn ở địa bàn cấp tỉnh

Thứ nhất, vốn cho phát triển KCHT nông thôn đến từ nhiều chủ thể trong nền kinh tế, gồm vốn từ NSNN, vốn doanh nghiệp, vốn góp từ người dân, vốn tín dụng

Thứ hai, vốn cho phát triển KCHT nông thôn cần đảm bảo hài hòa lợi ích giữa các chủ thể đầu tư

Thứ ba, vốn đầu tư phát triển KCHT nông thôn được đánh giá theo các tiêu chí về hiệu quả kinh tế - xã hội - an ninh - quốc phòng tổng hợp và lâu dài của khu vực nông thôn

2.1.4 Phân loại các nguồn vốn để phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn ở địa bàn cấp tỉnh

2.1.4.1 Vốn đầu tư từ ngân sách Nhà nước cho KCHT nông thôn

2.1.4.2 Vốn tín dụng cho phát triển KCHT nông thôn

2.1.4.3 Vốn góp của doanh nghiệp, người dân cho phát triển KCHT nông thôn

2.2 HUY ĐỘNG VỐN ĐỂ PHÁT TRIỂN KẾT CẤU HẠ TẦNG NÔNG THÔN Ở ĐỊA BÀN CẤP TỈNH

2.2.1 Quan niệm và vai trò huy động vốn để phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn ở địa bàn cấp tỉnh

2.2.1.1 Quan niệm về huy động vốn để phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn

Huy động vốn nói chung là quá trình chủ thể huy động lập kế hoạch, lựa chọn

sử dụng các phương thức và các công cụ khác nhau để tập trung các nguồn vốn trong nền kinh tế, cũng như tổ chức, chỉ đạo thực hiện và kiểm soát hoạt động huy động vốn nhằm đạt mục tiêu đề ra Việc huy động vốn đầu tư phải đảm bảo mang lại lợi nhuận cho nhà đầu tư, người chủ sở hữu vốn và lợi ích cho xã hội

Trong giới hạn mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu của luận án, huy động vốn để

phát triển KCHT ở địa bàn cấp tỉnh là quá trình chính quyền cấp tỉnh lập kế hoạch,

ban hành và thực thi các chính sách, biện pháp nhằm tập hợp các nguồn lực tài chính (của cải vật chất, sức lao động, tài nguyên thiên nhiên, khoa học công nghệ, ) từ các chủ thể trong nền kinh tế có lợi ích liên quan, với mục đích đầu tư phát triển KCHT nông thôn đáp ứng các tiêu chí nông thôn mới; cũng như tổ chức, chỉ đạo thực hiện

và kiểm soát hoạt động huy động vốn nhằm đạt mục tiêu đề ra Nguồn vốn được huy động phải đủ lớn để thực hiện các công tác quy hoạch, xây dựng, quản lý, vận hành, bảo trì, bảo dưỡng công trình đảm bảo cho các công trình KCHT nông thôn phát triển một cách đồng bộ, cả trước mắt và lâu dài

2.2.1.2 Vai trò của huy động vốn để phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn ở địa bàn cấp tỉnh

- Huy động vốn hỗ trợ cho phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn đồng

bộ, góp phần thúc đẩy tăng trưởng và phát triển kinh tế nông thôn

- Huy động vốn phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn tạo động lực tái cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn thích ứng với yêu cầu mới

- Huy động vốn để phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn góp phần quan trọng nâng cao chất lượng đời sống nhân dân nông thôn

- Huy động vốn để phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn góp phần thực hiện các mục tiêu an sinh xã hội, bảo vệ môi trường khu vực nông thôn, phát triển kinh tế nông thôn bền vững

2.2.2 Nội dung huy động vốn để phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn ở địa bàn cấp tỉnh

2.2.2.1 Nguyên tắc huy động vốn để phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn

- Vốn huy động để thực hiện các công trình đầu tư KCHT nông thôn phải được sử dụng đúng mục đích, huy động cho công trình, nhiệm vụ nào phải bố trí trực tiếp cho công trình, nhiệm vụ đó, trường hợp chuyển đổi công trình, nhiệm vụ (hoặc chênh lệch thu lớn hơn chi) phải thực hiện theo các quy định của pháp luật

- Đảm bảo tính bền vững trong huy động nguồn lực theo hướng tăng thẩm quyền và trách nhiệm của chính quyền địa phương trong đầu tư phát triển KCHT nông thôn

- Đảm bảo tính hiệu quả trong huy động nguồn lực xây dựng kết cấu hạ tầng nông thôn

- Đảm bảo tính cân đối phù hợp: cần có sự gắn kết giữa nguồn lực huy động và việc sử dụng nguồn lực

2.2.2.2 Nội dung của hoạt động huy động vốn để phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn ở địa bàn cấp tỉnh

* Lập kế hoạch đầu tư cùng với kế hoạch huy động vốn cho các công trình kết cấu hạ tầng nông thôn