giao an 12 hki

Tìm hiểu đề - Lập dàn ý: TT1: Tìm hiểu đề và lập dàn ý Đề 1: Nhà nghiên cứu Đặng Thai Mai cho rằng: “ Nhìn chung văn học Việt Nam phong phú, đa dạng; -GV chia lớp thành 4 nhóm và tiến h[r]

Trang 1

Nhìn nhận , đánh giá một giai đoạn văn học trong một hoàn cảnh lịch sử đặc biệt của đất nước.

3.Về thái độ: hs biết yêu mến và quý trọng nền văn học việt Nam.

B CHUẨN BỊ BÀI HỌC:

1 Giáo viên:

1.1 Dự kiến phương pháp tổ chức hoạt động: GV tổ chức giờ dạy học theo cách kết hợp

hình thức : đđọc sáng tạo , gợi mở , trao đổi , thảo luận chốt lại vấn đề

1.2 Phương tiện:SGK + SGV Ngữ văn 12 - Tập 1 , Giáo án ngữ văn 12

2 Học sinh: Soạn bài trước ở nhà theo câu hỏi hướng dẫn tìm hiểu bài SGK.

tựu chủ yếu của văn học

HS đọc SGK trả lời câu hỏi:

- Văn học 45-75 phát triển qua những chặng

1) Vài nét về hoàn cảnh lịch sử, xã hội, văn hoá

- CMT 8/1945 mở ra kỉ nguyên ĐL cho đất nước  nềnvăn học mới

- VH mới phát triển dưới sự lãnh đạo của Đảng CS nênnhà văn là chiến sĩ

- Từ 1945  1975 đât nước trải qua nhiều biến cố, sựkiện lịch sử:

+ Công cuộc XD cuộc sống mới, con người mới ởmiền Bắc

+ Cuộc kháng chiến ái quốc vĩ đại của DT chống Pháp

-Ca ngợi Tổ quốc và quần chúng cách mạng

- Kêu gọi tinh thần đoàn kết toàn dân

- Biểu dương những tấm gương vì nước quên mình

Thành tựu chính : -Truyện ngắn, kí và truyện kí: Một lần tới Thủ đô – Trần Đăng, Đôi mắt – Nam Cao, Làng – Kim Lân…

- Thơ : đạt những thành tựu xuất sắc ở thời kì kháng

Trang 2

TT3: Tìm hiểu đặc điểm cơ bản củVHVN

từ 45-75

Nêu những đặc điểm chính của VH 45-75?

HĐ2: Hướng dẫn HS tìm hiểu khái quát

Từ sau 1975 tình hình xã hội diễn ra như thế

nào?

chiến chống Pháp : Cảnh khuya – Hồ Chí Minh, Tây Tiến – Quang Dũng, Bên kia Đuống – Hoàng Cầm -Kịch :Bắc Sơn (Nguyễn H Tưởng), Chị Hoà Học Phi.

- Lí luận, nghiên cứu, phê bình văn học: Nhận đường –Nguyễn Đình Thi…

b/ Chặng đường từ 1955 đến 1964

Nội dung chính :

-Thể hiện hình ảnh người lao động-Ngợi ca những thay đổi của đất nước và con ngườitrong XDCNXH

-Tình cảm sâu nặng với miền Nam

- Truyện kí : Người mẹ cầm súng – Nguyễn Thi ; Rừng

xà nu – Nguyễn trung Thành; Dấu chân người lính –

Nguyễn Minh Châu…

- Thơ : Tố Hữu, Chế Lan Viên, Xuân Quỳnh ; PhạmTiến Duật ; Nguyễn Khoa Điềm; …

- Kịch : Đào Hồng Cẩm, Vũ Dũng Minh ( Đôi mắt)

- Văn học tiến bộ của đô thị miền Nam trong thời kì Mĩtạm chiến với Vũ Bằng, Lí Chánh Trung, Viễn Phương,Sơn Nam…

3) Đặc điểm cơ bản của VHVN từ 1945 đến1975

- VH vận động theo hướng CM hoá, mang tính nhândân sâu sắc

- VH gắn bó với vận mệnh chung của đất nước, tậptrung vào hai đề tài chính: Tổ quốc và XHCN

- VH phản ánh hiện thực đời sống trong quá trình vậnđộng và phát triển của CM, kết hợp giữa khuynh hướng

-Thơ : một số tác giả có ý thức đổi mới cả về nội dung

và hình thức để vươn tới hoà nhập với nền thơ lớn trênthế giới

- Trường ca, các tập thơ xuất hiện khá nhiều với các tácgiả: Chế Lan Viên, Xuân Quỳnh, Thanh Thảo, NguyễnĐức Mậu…

- Văn xuôi: một số tác giả bộc lộ ý thức muốn đổi mớicách viết về chiến tranh, cách tiếp cận đời sống hiệnthực

Trang 3

HĐ3: hướng dẫn HS tổng kết

Cho HS đọc SGK

HĐ4: Hướng dẫn luyện tập

Cho HS trình bày trước lớp, GV nhận xét

*Tác phẩm : Cù lao tràm – Nguyễn Mạnh Tuấn, Thời

xa vắng – Lê Lựu; chiếc thuyền ngoài xa- Nguyễn Minh Châu; Bến không chồng- Dương Hướng; bút kí

“Ai đã đặt tên cho dòng sông? “ - Hoàng Phủ Ngọc

Tường…

- Kịch : phát triển mạnh với các vở tiêu biểu :Mùa hè ở biển – Xuân Trình; Hồn Trương Ba da hàng thịt,Tôi và chúng ta-Lưu Quang Vũ

- Nắm được 3 chặng đường và thành tựu về văn xuôi , thơ trong từng chặng

- Nắm được 3 đặc điểm cơ bản

Trang 4

NGHỊ LUẬN VỀ MỘT TƯ TƯỞNG, ĐẠO LÍ

A MỤC TIÊU BÀI HỌC:

1 Về kiến thức

- Nắm được cách viết bài văn nghị luận về một tư tưởng, đạo lí

- Nội dung yêu cầu của bài văn nghị luận về một tư tưởng, đạo lí

- Cách thức triển khai bài văn nghị luận về một tư tưởng, đạo lí

2 Về kĩ năng:

- Phân tích đề, lập dàn ý cho bài văn nghị luận về tư tưởng, đạo lí

- Nêu ý kiến nhận xét, đánh giá về một tư tưởng, đạo lí

- Biết huy động những kiến thức và những trải nghiệm của bản thân đề làm bài văn

1.1 Dự kiến phương pháp tổ chức hoạt động:

Hướng dẫn HS tìm hiểu trên cơ sở các câu hỏi thảo luận kết hợp luyện tập.

Cho học sinh tự tìmhiểu đề và lập dàn ý theo đề bài ở SGK và trình bày trước lớp, GV nhận xét

2 Học sinh: Soạn bài trước ở nhà theo câu hỏi hướng dẫn tìm hiểu bài SGK.

Trong đ i s ng xã h i, có đôi lúc ta ph i đ ng tr c nhi u quan ni m khác nhau v m t v n đ ờ ố ộ ả ứ ướ ề ệ ề ộ ấ ề

Vì th chúng ta c n có m t s nhìn nh n đánh giá m t cách xác đáng Bài h c hôm nay giúp cho các em ế ầ ộ ự ậ ộ ọ

có đ c nh ng quan ni m đúng đ n và bi t phê phán nh ng quan ni m sai l mựơ ữ ệ ắ ế ữ ệ ầ …

HĐ1:Hướng dẫn HS tìm hiểu đề và lập dàn

ý

TT1: Cho HS đọc đề bài, chia nhóm thảo

luận theo các câu hỏi gợi ý trong SGK

Anh (chị) hãy trả lời câu hỏi sau của nhà thơ Tố Hữu:

Ôi! Sống đẹp là thế nào, hỡi bạn?

- Để sống đẹp, mỗi người cần xác định:

+ Lí tưởng đúng đắn, cao đẹp+ Tâm hồn, tình cảm lành mạnh, nhân hậu+ Trí tuệ sáng suốt

Trang 5

HS dựa vào các gợi ý ở SGK lập dàn ý cho

đề văn

TT3: Tổng kết về cách làm bài

Hãy phát biểu nhận thức của bản thân về

cách làm bài nghị luận một tư tưởng, đạo lí?

- Tìm một số tư tưởng, đạo lí thể hiện trong

3 Rút ra kết luận cho bản thân

- Đề tài nghị luận về một tư tưởng, đạo lí vô cùng phongphú, bao gồm các vấn đề: Nhận thức (lí tưởng, mụcđích); tâm hồn, tính cách (lòng yêu nước, lòng nhân ái;tính trung thực, dũng cảm; thói ích kỉ, vụ lợi); về cácmối quan hệ gia đình, xã hội…

- Các thao tác lập luận thường sử dụng: giải thích, phântích, bình luận, chứng minh, so sánh, bác bo…

4 Ghi nhớ /SGK/21

II Luyện tập

1

a Vấn đề mà Nê-ru nêu ra là văn hóa và những biểu

hiện ở con người Có thể đặt tên : Văn hóa và con ngưòi

b Tác giả sử dụng các tho tác lập luận:

Chuẩn bị “Tuyên ngôn độc lập” – Đọc tác phẩm và nắm được bố cục tác phẩm.

Nghe tư liệu HCM đọc Bản tuyên ngôn độc lập

KN:

Tiết 4 (Đv)

Ngày 14.8.12

TUYÊN NGÔN ĐỘC LẬP

Trang 6

+ Nêu nguyên lí chung.

+ Tố cáo tội ác của giặc Pháp

+ Tuyên bố về tự do, độc lập và quyết tâm giữ vững tự do, độc lập ấy

1.1 Dự kiến phương pháp tổ chức hoạt động: Hướng dẫn HS đọc sáng tạo, nêu vấn đề

trao đổi thảo luận, trình bày trước lớp kết hợp trả lời câu hỏi

HĐ1: Hướng dẫn HS tìm hiểu về tiểu sử tác giả

TT: HS đọc SGK trả lời câu hỏi:

Trình bày những nét chính về quê hương, gia

đình và cuộc đời hoạt động của HCM?

A Phần một: Tác giả

I Vài nét về tiểu sử

- Quê hương, gia đình: sinh 19/5/1890 trong giađình nhà nho yêu nước Thân phụ là cụ Phó bảngnguyễn Sinh Sắc Quê ở xã Kim Liên, huyện NamĐàn, tỉnh NghệAn

- Quá trình hoạt động:

+1911 ra đi tìm đường cứu nước

+1919 gửi bản yêu sách của nhân dân An Nam tớiHội nghị hoà bình ở Véc-Xay, kí tên là Nguyễn AiQuốc

- 1920 dự Đại hội Tua, tham gia sáng lập Đảng

Trang 7

HĐ2: Hướng dẫn HS tìm hiểu về sự nghiệp văn

học

TT1: Tìm hiểu về quan điểm sáng tác

- Nêu những quan điểm trong sáng tác văn

chương của HCM?

- Chất “thép” trong thơ ca là gì? Hãy phân

tích cụ thể một tác phẩm minh họa?

TT2: Tìm hiểu về di sản văn học

- Những thể loại chủ yếu trong sáng tác

của HCM? Mục đích viết của từng thể

loại?

- Những tác phẩm tiêu biểu?

TT3: Tìm hiểu về phong cách nghệ thuật

- Nêu những nét phong cách nghệ thuật

đặc sắc của HCM?

cộng sản Pháp

- 1923-1941 hoạt động chủ yếu ở LX, TQ, TháiLan Người tham gia thành lập nhiều tổ chức CM

- 1941 Người về nước trực tiếp lãnh đạo CM

- 8-1942 sang TQ và bị bắt giam 13 tháng, giải qua

18 nhà lao của 13 huỵên thuộc tỉnh Q.Tây

- Sau khi được tự do Người về nước tiếp tục lãnhđạo CM

a HCM coi văn học là một vũ khí chiến đấu lợi hại

phụng sự cho sự nghiệp CM.Trong thơ ca phải có

chất “thép” Văn nghệ sĩ phải là những chiến sĩ trên

mặt trận văn hoá nghệ thuật

b HCM luôn chú trọng tính chân thật và tính dân

tộc của văn học Tính chân thật được coi là thước

đo giá trị của văn chương nghệ thuật Người luôn

đề cao sự sáng tạo của người nghệ sĩ

c Khi cầm bút Người luôn xuất phát từ mục đích,

đối tượng tiếp nhận để quyết định hình thức của tác

phẩm Người luôn đặt câu hỏi “viết cho ai? Viết để làm gì? viết cái gì?viết như thế nào?”

2 Di sản văn học

a văn chính luận

- Viết với mục đích đấu tranh chính trị, tiến côngtrực diện kẻ thù, thức tỉnh và giác ngộ quần chúng,thể hiện những nhiệm cụ CM của dân tộc

- TP tiêu biểu: “Bản án chế độ thực dân Pháp” (1925); “Tuyên ngôn độc lập” (1945); “ Lời kêu gọi toàn quốc k/c” ( 1946)…

b Truỵên và kí

- Vạch trần bộ mặt tàn ác, xảo trá, bịp bợm củachính quyền thực dân, châm biếm bọn vua quanphong kiến Mặt khác bộc lộ lòng yêu nước và tinhthần tự hào về truyền thống bất khuất của dân tộc

- TP tiêu biểu: “Pa-ri” (1922); “Lời than vãn của

Trang 8

Cổ điển: Hình ảnh thơ; thể thơ; cách miêu tả

Hiện đại: hình ảnh con người, hình ảnh lò than

rực hồng…

Cảm nhận của e vẻ đẹp tâm hồn của HCM qua

bài thơ Chiều tối em?

nhiên vẫn thấm đượm tình cảm, giàu hìnhảnh

- Truyện và kí: rất hiện đại, thể hiện tính

chiến đấu mạnh mẽ và nghệ thuật tráophúng sắc bén

- Thơ ca: chia làm hai loại:

+ Những bài thơ nhằm mục đích tuyêntruyền CM: lời lẽ giản dị, mộc mạc, mangmàu sắc dân gian hiện đại

+ Những bài thơ nghệ thuật viết theo cảmhứng thẩm mĩ: mang đặc điểm thơ cổphương Đông kết hợp hài hòa giữa màu sắc

cổ điển với bút pháp hiện đại

III Kết luận: Ghi nhớ ( SGK/29)

IV Luyện tập

1 Phân tích bài thơ chiều tối để thấy được bút pháp

cổ điển và hiện đại

4 Củng cố: Nêu những nét chính về cuộc đời của HCM;

Các thể loại trong sáng tác của HCM ( 3 thể loại chính) và nội dung và phong cách trong từng thể loại?

Học thuộc lòng “ghi nhớ” Làm bài tập còn lại

5 Chuẩn bị” Giữ gìn sự trong sáng của Tiếng Việt” – xem trước các bài tập ở SGK.

Trang 9

- Nắm được những biểu hiện chủ yếu của sự trong sáng của TV và trách nhiệm giữ gìn sự trong sáng củaTV.

- Biết phân biệt sự trong sáng và hiện tượng sử dụng TV không trong sáng trong lời nói, câu văn,biết phân tích và sửa chữa những hiện tượng không trong sáng

- Nâng cao kĩ năng sử dụng TV để đạt được yêu cầu trong sáng

- Khái niệm sự trong sáng của TV, những biểu hiện chủ yếu của TV ( Hệ thống chuẩn mực và quy tắc chung; sang tạo, linh hoạt trên cơ sở quy tắc chung; sự không pha tạp, lai căng yếu tố ngôn ngữ khác; tính văn hoá và lịch sự trong giao tiếp

2 Về kĩ năng

- Phân biệt hiện tượng trong sáng và không trong sáng.

- Cảm nhận và phân tích được cái hay, cái đẹp của những lời nói và câu văn trong sáng

1.1 Dự kiến phương pháp tổ chức HS hoạt động

Hướng dẫn HS nắm lí thuyết bằng cách nêu câu hỏi, trao đổi thảo luận vấn đề luyện tập theo bài tập SGK

1.2 Phương tiện: SGK, SGV, Giáo án ngữ văn 12

3 Bài mới: Tiếng Việt là một tài sản quý giá của dân tộc chúng ta Vì thế, việc giữ gìn Tv

trong sáng là trách nhiệm của mỗi cá nhân Bài học giúp chúng ta có được ý thức giữ gìn sự

trong sáng của TV đồng thời rèn luyện kĩ năng sử dung TV chuẩn xác

HĐ1: Tìm hiểu về sự trong sáng của TV

TT1: Tìm hiểy về những chuẩn mực và quy tắc

- Em hiểu thế nào là sự trong sáng của tiếng

Việt? Sự trong sáng của tiếng Việt biểu hiện ở

những phương diện nào?

TT2: tìm hiểu về sự lai tạp trong tiếng Việt

- Sự trong sáng còn được thể hiện ở những chuẩn

mực nào?( Tiếng Việt không cho phép pha tạp,

lai căng một cách tùy tiện những yếu tố của ngôn

ngữ khác)

TT3: Tìm hiểu sự trong sáng của TV ở tính văn

I Tìm hiểu bài

1 Sự trong sáng của Tiếng Việt

a.Tiếng Việt có những chuẩn mực và qui tắc chung về : Phát âm,Chữ viết, Dùng từ, Đặt câu,

Cấu tạo lời nói, bài văn

=> Sự trong sáng của Tiếng Việt trước hết bộc lộ

ở chính hệ thống các chuẩn mực và qui tắc chung ,

ở sự tuân thủ các chuẩn mực và qui tắc đó.

b Tiếng Việt không cho phép pha tạp, lai căng một cách tùy tiện những yếu tố của ngôn ngữ khác.

c Sự trong sáng của tiếng Việt còn biểu hiện ở

Trang 10

hóa, lịch sự của lời nói

- Sự trong sáng của tiếng Việt còn được thể hiện

ở điểm nào?( tính văn hoá , lịch sự của lời nói)

Ca dao có câu:

“Lời nói chẳng mất tiền mua

Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau”.

- Gv cho HS đọc VD trong SGK/33 và nêu những

biểu hiện của tính văn hoá, lich sự trong lời nói

TT4: HS đọc ghi nhớ

HĐ2: hướng dẫn HS làm bài tập luyện tập

- HS làm bài tập theo nhóm: 1,2,3

- Phân tích hiệu quả biểu đạt của các từ ngữ trong

câu thơ sau:

“ Cậy em, em có chịu lời

Ngồi lên cho chị lạy rồi sẽ thưa” (Kiều – Ndu)

(HS trình bày trước lớp)

tính văn hóa, lịch sự của lời nói.

+ Nói năng lịch sự, có văn hóa chính là biểu lộ sựtrong sáng của tiếng Việt

+ Ngược lại nói năng thô tục mất lịch sự, thiếu vănhóa làm mất đi vẻ đẹp của sự trong sáng của tiếngViệt

+ Phải biết xin lỗi người khác khi làm sai

+ Phải biết cám ơn người khác khi được giúp đỡ.+ Phải biết giao tiếp đúng vai, đúng tâm lí tuổi tác,đúng chỗ

+ Phải biết điều tiết âm thanh khi giao tiếp…

- Thuý Vân: cô em gái ngoan.

- Hoạn Thư: người đàn bà bản lĩnh khác thường,

biết điều mà cay nghiệt.

- Thúc Sinh: anh chàng sợ vợ

- Từ Hải: chợt hiện ra, chợt biên đi như một vì

sao lạ.

- Sở Khanh cái vẻ chải chuốt dịu dàng

- Bọn nhà chứa: cái xã hội ghê tởm đó sống nhơ

nhúc.

b.Từ ngữ của Nguyễn Du :

- Tú Bà: nhờn nhợt màu da.

- Mã Giám Sinh : mày râu nhẵn nhụi

- Bạc Bà, Bạc Hạnh: ( miệng thề) xoen xoét

=> Những từ ngữ trên đây đã lột tả đúng thần thái

và tính cách từng nhân vật, đến mức tưởng nhưkhông có từ ngữ nào có thể thay thế được

4 Củng cố: Qua bài tập luyện tập Về nhà làm BT 3/34

5 Chuẩn bị “Viết bài làm văn số 1” (Nghị luận xã hội)

- Viết được bài nghị luận bàn về một tư tưởng đạo lí, trước hết là tuổi trẻ học đường ngày nay

- Nâng cao ý thức rèn luyện tư tưởng đạo đức để không ngừng tự hoàn thiện về nhân cách của mình

Trang 11

Dặn trước cho HS chuẩn bị

1 Yêu cầu kĩ năng:

- HS biết vận dụng kiến thức bài học “nghị luận về một tư tưởng, đạo lí” kết hợp với kiến thức làm văn lớp 11 để làm bài

- Diễn đạt trong sáng, bài viết cô đọng, súc tích

2 Yêu cầu về kiến thức

HS cần phải trình bày những suy nghĩ của mình khi học lớp cuối cấp:

- Xác định được mục đích học tập của bản thân

+ Tích luỹ những kiến thức làm hành trang vào đời (2đ)

+ Kiếm được một việc làm ổn định (1đ)

+ Giúp ích cho gia đình, xã hội, góp sức xây dựng đất nước….(2đ)

- Nêu được những biện pháp học tập của bản thân để có hiệu quả:

+ Có thời gian biểu cho việc học tập (2đ)

+ Tham gia học tập tích cực, có cách ghi chép khoa học.(2đ)

Trang 12

+ Tố cáo tội ác của giặc Pháp.

+ Tuyên bố về tự do, độc lập và quyết tâm giữ vững tự do, độc lập ấy

1.1 Dự kiến phương pháp tổ chức hoạt động: Hướng dẫn HS đọc sáng tạo, nêu vấn đề

trao đổi thảo luận, trình bày trước lớp kết hợp trả lời câu hỏi

1.2 Phương tiện: SGK + SGV Ngữ văn 12 - Tập 1 , Giáo án ngữ văn 12

2 Học sinh: Soạn bài trước ở nhà theo câu hỏi ở SGK.

C CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

1 Ổn định

2 Bài cũ:

3 Bài mới: Hôm nay chúng ta tiếp tục tìm hiểu áng văn chính luận được xem là mẫu mực

nhất của văn học VN hiện đại, đó là tác phẩm TNĐL…

HĐ1: hướng dẫn HS tìm hiểu phần tiểu dẫn

TT1: HS đọc TD và trả lời các câu hỏi;

- Tình bày hoàn cảnh ra đời của TNĐL?

- Đối tượng mà tác giả muốn hướng đến trong

bản tuyên ngôn này là ai? Mục đích làm gì?

- Bản tuyên ngôn mang những giá trị lớn nào?

Vì sao “Tuyên ngôn độc lập” có được giá trị

lịch sử to lớn?

(HS trao đổi thảo luận – trình bày)

Vì sao “Tuyên ngôn độc lập” có được giá trị

nghệ thuật đặc sắc?

(HS trao đổi thảo luận – trình bày)

TT2: HS đọc văn bản, trả lời câu hỏi

- Nêu bố cục của bản tuyên ngôn độc

mà còn nhằm tranh luận, bác bỏ luận điệu của kẻ thù

3.Giá trị bản tuyên ngôn

a Giá trị lịch sử: Tuyên bố xoá bỏ chế độ thực dân,

phong kiến, khẳng định quyền tự chủ và vị thế bìnhđẳng của dân tộc

b Giá trị tư tưởng: tác phẩm là kết tinh lí tưởng đấu

tranh giải phóng dân tộc và tinh thần yêu chuộng độclập tự do

c Giá trị nghệ thuật: là một áng văn chính luận mẫu

mực, lập luận chặt chẽ, lời lẽ đanh thép, bằng chứngxác thực, giàu sức thuyết phục, ngôn ngữ gợi cảm,hung hồn

4 Bố cục:

- Đoạn 1 (từ đầu -> Không ai chối cãi đựơc): nêu

nguyên lí chung của bản tuyên ngôn độc lập

- Đoạn 2 (Tiếp -> phải được độc lập): Tố cáo tội ác

của thực dân Pháp và khẳng định thực tế lịch sử lànhân dân ta đã kiên trì đấu tranh và nổi dậy giànhchính quyền, lập nên nước VNDCCH

- Đoạn 3 (còn lại): Lời tuyên ngôn và những tuyên

bố về ý chí bảo vệ nền độc lập, tự do của dân tộcVN

II Đọc-hiểu văn bản

Trang 13

HĐ2: Hướng dẫn HS tìm hiểu văn bản

TT1: Tìm hiểu phần mở đầu

- Việc trích nêu bản Tuyên ngôn độc lập 1776)

của nước Mĩ và bản Tuyên ngôn nhân quyền

và dân quyền (1791) của CM Pháp có ý nghĩa

gì?

TT2: Tìm hiểu phần giữa

- Những tội ác mà tác giả liệt kê để tố cáo kẻ

thù? Bản chất tội ác ấy như thế nào?

- Nhận xét của em về cách sử dụng hình ảnh,

câu văn trong đoạn 2?

- Tác giả đưa ra d/c cụ thể, đó là d/c nào?

- Thực chất của cuộc đấu tranh của nhân dân ta

như thế nào?

- Nhận xét về cách lập luận của tác giả ở

đoạn 2

1 Nêu nguyên lí phổ quát

- Trích nêu những bản tuyên ngôn nổi tiếng thế giới:

“Tuyên ngôn độc lập” của Mĩ và “Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền” cảu Pháp.

* Ý nghĩa :

+ Vừa đề cao những giá trị hiển nhiên của nhân loạivừa tạo tiền đề cho lập luận sẽ nêu ở mệnh đề tiếptheo

+ Mang tính sáng tạo: từ quyền bình đẳng và tự docủa con người tác giả suy rộng ra về quyền bìnhđẳng, tự do của các dân tộc trên thế giới

+ Nhằm tăng tính chiến đấu: kiểu “lấy gậy ông đập lưng ông”.

=> Đây là một đóng góp riêng của tác giả và cũng

là của dân tộc ta vào một trong những trào lưu tư tưởng mang ý nghĩa nhân đạo của nhân loại.

2 Tố cáo tội ác của giặc Pháp và nêu lên cuộc đấu tranh của nhân dân VN

a Tố cáo tội ác của Pháp

- Tgiả liệt kê những tội ác của TD Pháp đã gây racho nhân dân ta trong hơn 80 năm qua:

+ Về chính trị: thi hành những tội ác dã man, lập ra 3chế độ, nhà tù nhiều hơn trường học, thi hành chínhsách ngu dân…

+ Kinh tế: Bốc lột, cướp ruộng đất, độc quyền ingiấy bạc, xuất nhập cảng…khiến dân tộc VN bầncùng, lũng đoạn tài chính

->Lật tẩy bản chất xảo quyệt, tàn bạo và man rợ củaPháp, vạch rõ chiêu bài mà Pháp trưng ra là “Khaihoá” và “Bảo hộ” cho nhân dân ta:

+ Thực chất Khai hoá là ung giết, nhà tù, khủng bố + Thực chất Bảo hộ là chúng bán nước ta 2 lần choNhật

- Từ đó Tgiả đưa ra d/c lịch sử cụ thể: “Hơn hai triệu đồng bào ta bị chết đói”.

- Nêu ra sự thật lịch sử: từ 1940 nước ta là thuộc địa của Nhật chứ không phải Pháp, ta lấy lại nước VN

từ tay Nhật chứ không phải từ tay Pháp -> bác bỏ

luân điệu của Pháp

=> Sử dụng hình ảnh cụ thể, điệp từ, cấu trúc câusong hành, ngắn gọn, lời lẽ đanh thép ung hồn, tácgiả đã vạch trần bộ mặt xảo trá của Pháp với nhữngtội ác tày trời

b Nêu lên cuộc đấu tranh của nhân dân VN

- Nêu lên tính chất khoan hồng, nhân đạo, chínhnghĩa: cứu người Pháp ra khỏi tay Nhật, bảo vệ tínhmạng và tài sản cho họ

- Nêu rõ sự thật của cuộc CM của nhân dân ta: giànhlại độc lập tự chủ là từ tay Nhật chứ không phải tayPháp

- Tuyên bố thoát li mối quan hệ với Pháp

=> Khẳng định cuộc đấu tranh của nhân dân ta là

Trang 14

Qua ‘Tuyên ngôn độc lập” em có nhận xét về

tư tưởng của HCM? ( HCM có một tư tưởng vĩ

đại, đó là tư tưởng độc lập dân tộc Tư tưởng

ấy xuất phát từ lòng yêu nước nồng nàn của

III Ghi nhớ :SGK /42

IV.Tổng kết

- Cách lập luận chặt chẽ, lí lẽ đanh thép, bằng chứngxác thực, giàu sứa thuyết phục; Ngôn ngữ vừa chínhxác vừa gợi cảm; giọng văn linh hoạt

- TNĐL là văn kiện có giá trị lịch sử to lớn:Tuyên bốxoá bỏ chế độ thực dân, phong kiến, khẳng địnhquyền tự chủ và vị thế bình đẳng của dân tộc

-Tác phẩm là kết tinh lí tưởng đấu tranh giải phóngdân tộc và tinh thần yêu chuộng độc lập tự do

- Là một áng văn chính luận mẫu mực, lập luận chặt chẽ, lời lẽ đanh thép, bằng chứng xác thực, giàu sức thuyết phục, ngôn ngữ gợi cảm, hung hồn

4 Củng cố:

Nắm được bố cục và nội dung cụ thể của 3 phần của TNĐL

- Phần 1: Nêu nguyên lí chung làm cơ sở lí luận; phần 2: tố cáo tội ác TD Pháp, bác bỏ luận điệu

và nêu lên cuộc đấu tranh của nhân dân VN; phần 3: lời tuyên bố và nêu quyết tâm

Chỉ ra được cách lập luận chặt chẽ, lí luận sắc bén của bản TN: cách sử dụng từ ngữ,câu văn, cách nêu dẫn chứng, trình bày …

5- Dặn dò: Chuẩn bị “Giữ gìn sự trong sáng của TV” Xem kĩ phần bài tập.

Trang 15

- Khái niệm sự trong sang của TV, những biểu hiện chủ yếu của TV ( Hệ thống chuẩn mực và quy tắc chung; sang tạo, linh hoạt trên cơ sở quy tắc chung; sự không pha tạp, lai căng yếu tố ngôn ngữ khác; tính văn hoá và lịch sự trong giao tiếp.

- Phân biệt hiện tượng trong sáng và không trong sáng.

- Cảm nhận và phân tích được cái hay, cái đẹp của những lời nói và câu văn trong sáng

III Trách nhiệm giữ gìn trong sáng Tiếng Việt

Mỗi cá nhân cần phải có trách nhiệm giữ gìn sự trong sáng của TVtrên 3 phương điện sau:

- Cần có tình cảm yêu mến và ý thức quý trọng TV

- Cần có những hiểu biết cần thiết về TV thông qua kinh nghiệmthực tế, từ sự trau dồi, học hỏi qua giao tiếp, qua sách báo hoặc quaviệc học tập ở nhà trường

-Cần sử dụng TV theo đúng chuẩn mực và quy tắc của nó, tránhlạm dụng ngôn ngữ khác; cần nâng cao phẩm chất văn hoá tronggiao tiếp ngôn ngữ

IV Luyện tập 1/44

-Câu b,c,d là những câu trong sáng, câu a không trong sáng

-Phân tích câu a: Lẫn lộn giữa trạng ngữ “muốn xoá bỏ sự cách biệt giữa thành thị và nâong thôn” với thành phần chủ ngữ của động từ đòi hỏi.

2/44

-Ngày tình yêu: từ thuần Việt có ý nghĩa cơ bản tương ứng với từ Valentine vừa có sắc thái biểu cảm ý nhị, dễ cảm nhận và lĩnh hội

đối với người VN

-Ngày Valentine là tiếng nước ngoài.

-Ngày lễ tình nhân: cấu tạo theo từ tiếng Hán, thiên nói về con

người

Trang 16

4 Củng cố :Trách nhiệm của HS trong việc giữ gìn sự trong sáng của TV là gì?

5.Dặn dò : Chuẩn bị:” Nguyễn Đình Chiểu, ngôi sao sáng trong văn nghệ của dân tộc”

Sưu tầm một số bài thơ, văn của NĐC

Trang 17

- Vận dụng kĩ năng nghị luận giàu sức thuyết phục của tỏc giả để phỏt triển kĩ năng làm văn nghịluận.

- Tớch hợp: KNS

1 Giỏo viờn:

1.1 Dự kiến phương phỏp tổ chức hoạt động:

Hướng dẫn HS đọc sỏng tạo, nờu vấn đề trao đổi thảo luận, trỡnh bày trước lớp kết hợp trả lời

sẽ tỡm hiểu qua bài viết của PVĐ về NĐC

Hoaùt ủoọng cuỷa GV -HS Kieỏn thửực caàn ủaùt

Hẹ1: Hửụựng daón HS tỡm hieồu veà PVẹ

TT1: HS ủoùc phaàn tieồu daón, traỷ lụứi caõu

hoỷi:

Em coự nhửừng hieồu bieỏt gỡ veà taực giaỷ

HS thaỷo luaọn, traỷ lụứi, GV choỏt laùi yự cụ

baỷn

TT2: Tỡm hieồu taực phaồm:

Trỡnh baứy hoaứn caỷnh saựng taực cuỷa taực

phaồm

Hẹ2: Hửụựng daón tỡm hieồu vaờn baỷn

TT1: Tỡm hieồu boỏ cuùc vaứ luaọn ủieồm baứi

vaờn

Neõu boỏ cuùc baứi vaờn? Noọi dung tửứng

phaàn?

- Tửứng phaàn ủoự ửựng vụựi nhửừng luaọn

ủieồm cụ baỷn naứo

- Ba phần đó tơng ứng với ba luận điểm

cơ bản của bài viết:

+ Nguyễn Đình Chiểu- một nhà thơ yêu

nớc

+ Thơ văn Nguyễn Đình Chiểu- tấm

g-ơng phản chiếu phong trào kháng Pháp

oanh liệt và bền bỉ của nhân dân Nam

Bộ làm sống lại trong tâm trí chúng ta

phong trào kháng Pháp oanh liệt và

bền bỉ của nhân dân Nam Bộ.

+ Lục Vân Tiên, tác phẩm lớn nhất của

Nguyễn Đình Chiểu rất phổ biến trong

dân gian, nhất là ở miền Nam.

TT2: Tỡm hiểu chi tiết baứi vieỏt

I Tỡm hieồu chung

1 Taực giaỷ:

Phaùm Vaờn ẹoàng (1906-2000) khoõng chổ laứ moọt nhaứ CMxuaỏt saộc maứ coứn laứ nhaứ vaờn hoaự lụựn, moọt nhaứ lớ luaọn vaờnngheọ uyeõn baực cuỷa nửụực ta trong theà kổ XX

2 Taực phaồm:

Nguyeón ẹỡnh Chieồu, ngoõi sao saựng trong vaờn ngheọ cuỷa daõn toọc ủửụùc vieỏt nhaõn kổ nieọm 75 ngaứy maỏt cuỷa NẹC, In trong Taùp chớ Vaờn hoùc, thaựng 7 naờm 1963.

II ẹoùc-hieồu vaờn baỷn

1 Tìm hiểu bố cục và hệ thống luận điểm của bài viết:

- Bài viết này ngoài phần mở đầu và kết luận thì tự thânvăn bản chia thành 3 phần chính:

+ Phần 1: Neõu caựch tieỏp can ủoỏi vụựi thụ vaờn cuỷa NẹC,

moọt hieọn tửụùng vaờn hoùc ủoọc ủaựo coự veỷ ủeùp rieõng khoõngdeó nhaọn ra

+ Phần 2: YÙ nghúa vaứ giaự trũ to lụựn cuỷa cuoọc ủụứi, vaờn

nghieọp NẹC

+ Phần 3: Khaỳng ủũnh vũ trớ cuỷa NẹC trong neàn vaờn hoùc

cuỷa daõn toọc

Trang 18

HS ủoùc vaờn baỷn traỷ lụứi caõu hoỷi

- Taực giaỷ baứi vieỏt ủaựnh giaự veà thụ vaờn

Nguyeón ẹỡnh Chieồu nhử theỏ naứo?

-Taực giaỷ chổ neõu khaựi quaựt vaứi neựt veà

cuoọc ủụứi NẹC, khoõng vieỏt laùi tieồu sửỷ

NẹC Vaọy taực gổ nhaốm nhaỏn maùnh tụựi

ủieàu gỡ ụỷ NẹC?

- Vaờn chửụng Nguyeón ẹỡnh Chieồu coự

nhửừng giaự trũ cụ baỷn naứo, vỡ sao taực giaỷ

PVẹ goùi ủoự laứ ngoõi sao coự aựnh saựng

khaực thửụứng?

(HS trao ủoồi thaỷo luaọn)

- Vỡ sao taực giaỷ noựi thụ baờn NẹC laứ

taỏm gửụng phaỷn chieỏu phong traứo

khaựng Phaựp cuỷa nhaõn daõn Nam boọ?

- Taực giaỷ ủaựnh giaự veà taực phaồm LVT

cuỷa NẹC nhử theỏ naứo?

ễỷ phaàn keỏt baứi taực giaỷ khaỳng ủũnh ủieàu

gỡ veà NẹC?

HĐ3: Hsinh đọc ghi nhớ

Hẹ4: Hửụựng daón HS toồng keỏt baứi hoùc

Nhaọn xeựt veà ngheọ thuaọt vaứ noọi dung

cuỷa vaờn baỷn

2 Tìm hiểu chi tiết bài viết:

a Phần mở bài:

Một cách nhìn, cách đánh giá khá đặc sắc và mới mẻ vềthơ văn Nguyễn Đình Chiểu:

+ “Trên trời có những vì sao có ánh sáng khác thờng, … Văn thơ của NĐC cũng vậy” -> so sánh liên tởng khá đặc

sắc về thơ văn NĐC

+ Có ngời chỉ biết NĐC tác giả của Lục Vân Tiên nhng hiểu

về Lục Vân Tiên cũng khá thiên lệch, còn ít biết về thơ vănyêu nớc của NĐC

b Phaàn thaõn baứi

* Luận điểm 1: Nguyễn Đình Chiểu- một nhà thơ yêu nửụực

- Tác giả đã nêu khái quát vài nét về cuộc đời Nguyễn ĐìnhChiểu: nhấn mạnh tới khí tiết cuỷa N Đ C tới quan niệm của

ông về sáng tác văn ch ng và thái độ của ông.

- Quan điểm thơ văn của NẹC: dùng nó làm vũ khí chiến

đấu chống kẻ thù xâm lợc và bọn tay sai, ca ngợi chính

nghĩa

* Luận điểm 2 : Thơ văn Nguyễn Đình Chiểu- tấm gơng

phản chiếu phong trào kháng Pháp oanh liệt và bền bỉ của nhân dân Nam Bộ

- Thơ văn Nguyễn Đình Chiểu đã “làm sống lại phong tràokháng Pháp của nhân dân Nam Bộ

- Phản chiếu một thời khổ nhục nh“ ng vĩ đại ”

* Luận điểm 3: Lục Vân Tiên, tác phẩm lớn nhất của Nguyễn Đình Chiểu rất phổ biến trong dân gian, nhất là

ở miền Nam.

- Tác phẩm là bản trờng ca ca ngợi chính nghĩa, những đạo

đức , ca ngợi những ngời trung nghĩa

- Những đạo nghĩa đợc đè cao trong Lục Vân Tiên gần với

- Luận điểm: Đời sống và sự nghiệp của NĐC là một tấm

gơng sáng, nêu cao địa vị và tác dụng của van học, nghệthuật, nêu cao sứ mạng của ngời chiến sĩ trên mặt trận vănhoá ttt

+ Khẳng định vai trò của ngời chiến sĩ trên mặt trận t tởng.+ Vai trò to lớn của văn học đối với đời sống

+ Tởng nhớ đến một con ngời, ngôi sao sáng trong văn nghệdân tộc

III ghi nhớ SGK/ 54

IV Toồng keỏt

- Boỏ cuùc chaởt cheừ, luaọn ủieồm trieồn khai baựm saựt vaỏn ủeà

- Caựch laọp luaọn tửứ khaựi quaựt ủeỏn cuù theồ, lụứi vaờn coự tớnhkhoa hoùc, vửứa coự maứu saộc vaờn chửụng vuứa khaựch quan;ngoõn ngửừ giaứu hỡnh aỷnh

- Gioùng ủieọu linh hoaùt, bieỏn hoaự

- Baứi vieỏt khaỳng ủũnh yự nghúa cao ủeùp cuỷa cuoọc ủụứi vaứvaờn nghieọp cuỷa NẹC: cuoọ ủụứi soỏng chieỏn ủaỏu heỏt mỡnhcho daõn toọc; vaờn chửụng oõng coự taực duùng to lụựn ủoỏi vụựineàn vhoùc dtoọc

Trang 19

HĐ5: Hướng dẫn luyện tập

HS viết đoạn văn và trình bày

V Luyện tập / 54

4.Củng cố

- Nắm được bố cục và nội dung của bài viết: NguyƠn §×nh ChiĨu- mét nhµ th¬ yªu níc.Th¬ v¨n NguyƠn §×nh ChiĨu- tÊm g¬ng ph¶n chiÕu phong trµo kh¸ng Ph¸p oanh liƯt vµ bỊn bØ cđa nh©n d©n Nam Bé

Lơc V©n Tiªn, t¸c phÈm lín nhÊt cđa NguyƠn §×nh ChiĨu rÊt phỉ biÕn trong d©n gian, nhÊt lµ ëmiỊn Nam

- Nắm được nghệ thuật đặc sắc trong cách lập luận của tác giả

5 Dặn dị: Chuẩn bị “Mấy ý nghĩ về thơ” và” Đô-xtôi-ép-xki”

* Bài “Mấy ý nghĩ về thơ’’

- Hiểu được đặc trưng của thơ

- Thấy được cách lập luận chặt chẽ, cách diễn đạt tinh tế, cĩ hình ảnh, cảm xúc

Trang 20

Hướng dẫn HS đọc sáng tạo, nêu vấn đề trao đổi thảo luận, trình bày trước lớp kết hợp trả lời

câu hỏi

2 Học sinh : Soạn bài trước ở nhà theo câu hỏi ở SGK.

HĐ1:Tìm hiểu về “mấy ý nghĩ về thơ”

- Đặc trưng cơ bản nhất của thơ là gì?

Nêu những đặc điểm của ngơn ngữ và

hình ảnh thơ?

Nêu những nét đặc sắc nghệ thuật cơ

bản của bài tiểu luận?

A.Bài 1: MẤY Ý NGHĨ VỀ THƠ

1 Đặc trưng cơ bản nhất của thơ:

- Đặc trưng cơ bản nhất của thơ là thể hiện tâm hồn conngười

- Quá trình ra đời của một bài thơ: Rung động thơ -> Làmthơ

+ Rung động thơ: là khi tâm hồn ra khỏi trạng thái bìnhthường do cĩ sự va chạm với thế giới bên ngồi và bật lênnhững tình ý mới mẻ

+ Làm thơ: là thể hiện những rung động của tâm hồn con người bằng lời nĩi (hoặc chữ viết )

2 Những đặc điểm của ngơn ngữ - hình ảnh thơ: Gồm

+ Phải gắn với tư tưởng - tình cảm + Phải cĩ hình ảnh.( Vừa là hình ảnh thực, sống động,mới lạ về sự vật vừa chứa đựng cảm xúc thành thực) + Phải cĩ nhịp điệu ( bên ngồi và bên trong, các yếu

tố ngơn ngữ và tâm hồn)

3 Nét đặc sắc về nghệ thuật của bài tiểu luận:

- Phong cách: Chính luận - trữ tình, nghị luận kết hợp với yếu

tố tùy bút, lí luận gắn với thực tiễn

4 Giá trị của bài tiểu luận:

-Việc nêu lên những vấn đề đặc trưng bản chất của thơ cakhơng chỉ cĩ tác dụng nhất thời lúc bấy giờ mà ngày nay nĩvẫn cịn cĩ giá trị bởi ý nghĩa thời sự, tính chất khoa học đúngđắn, gắn bĩ chặt chẽ với cuộc sống và thực tiễn sáng tạo thi

ca

B.Bài 2: ĐÔ-XTÔI-ÉP-XKI ( X.xvai-gơ)

1.Chân dung Đơ-xtơi-ép-xki : một tinh cách mâu thuẫn và một số phận ngang trái

a Số phận nghiệt ngã : + Trước cửa tị vị của ngân hàng , ơng đứng chờ ngày lạingày

+ Là người khách chuyên cần của hiệu cầm đồ + Làm việc suốt đêm trong cơn đau đẻ của vợ + Sống giữa giống người chấy rận

+ Bệnh tật

Những yếu tố biểu hiện đẩy nhân vật vào chỗ tận cùng

của nghiệt ngã đầy bi kịch

b Tính cách mâu thuẫn : + Tình cảm mãnh liệt trong cơ thể yếu đuối của con bệnh

Trang 21

TT2: Tìm hiểu nghệ thuật chân dung

văn học

- Nghệ thuật chủ yếu trong việc xây

dựng chân dung văn học?

thần kinh + Phải tìm đến những cơ hội“thấp hèn” để cho trịn khátvọng cao cả

+ Số phận vùi dập thiên tài nhưng thiên tài tự cứu vãn bằnglao động và tự đốt cháy trong lao động ( Lao động là sự giảithốt và là nỗi thống khổ của ơng )

+ Chịu hàng thế kỉ dằn vặt để chắt lọc nên những vinh quangcho Tổ quốc , dân tộc mình (sứ giả của xứ sở , mang lại chođất nước sự hịa giải , kiềm chế lần cuối sự cuồng nhiệt củacác mâu thuẫn thời đại )

Nơi tận cùng của bế tắc, Đơtx đã tỏa sáng cho vinh

quang của Tổ quốc và dân tộc.

2.Nghệ thuật viết chân dung văn học :

- Đối lập : cấu trúc câu , hồn cảnh , tính cách

- So sánh, ẩn dụ : cấu trúc câu, hình ảnh so sánh ẩn dụ cĩ

tính hệ thống

- Bút pháp vẽ chân dung văn học : Gắn hình tượng con

người trên khung cảnh rộng lớn

Ngịi bút viết chân dung rất tài hoa giàu chất thơ trong vănxuơi chứng tỏ tấm lịng kính trọng của X.Xvai-gơ dành choĐơ-xtơi-ép-xkithật lớn lao biết chừng nào

4 Củng cố:- Thấy được cách lập luận chặt chẽ, cách diễn đạt tinh tế, có hình ảnh, cảm xúc.

- Nắm được cuộc đời và tác phẩm của Đô-xtôi-ép-xki là nguồn cổ vũ quần chúng lao động đứng lên lật đổ

ách cuờng quyền

5 Dặn dị:Chuẩn bị: “ Nghị luận về một hiện tượng đời sống”

-Nắm được cách viết bài văn nghị luận về một hiện tượng đời sống

- Nội dung yêu cầu của dạng bài nghị luận về một hiện tượng đời sống

- Nhận diện được hiện tượng đời sống được nêu ra trong một số văn bản nghị luận.

- Huy động những kiến thức và trải nghiệm của bản than để viết bài nghị luận về hiện tượng đời sống

- Tích hợp : SKSS, KNS

3, Thái độ: Hs cĩ ý thức trong việc viết một bài văn nghị luận về hiện tượng đời sống Cĩ suy

nghĩ sâu sắc trước những hiện tượng diễn ra trong đời sống hàng ngày

B CHUẨN BỊ BÀI HỌC

1 Giáo viên

Trang 22

HĐ1: hướng dẫn HS tìm hiểu đề và lập dàn ý

TT: Hướng dẫn tìm hiểu đề

Tổ chức cho HS thảo luận theo gợi ý ở sgk/66

- Đề bài yêu cầu bày tỏ ý kiến đối với việc làm

của N.H.Â

- Bài viết có thể nêu một số ý chính:

+ N.H Â đã nêu một tấm gương về long hiếu

thảo, vị tha, đức hi sinh của thanh niên

+ Thế hệ trẻ ngày naycó nhiều tấm gương như

N H Â

+ Bên cạnh đó vẫn còn một số người ích kỉ, vô

tâm…

+Tuổi trẻ cần dành thời gian tu dưỡng, lập

nghiệp, sống vị tha để cuộc đời ngày càng đẹp

hơn

-Nêu một số dẫn chứng minh hoạ: có thể khia

thác trong văn bản Chuyện cổ tích mang tên

TB: Triển khai 4 ý như phần tìm hiểu đề

KB: Đánh giá chung và nêu cảm nghĩ riêng của

bản thân

TT3: Tìm hiểu những yêu cầu làm bài

-Em hiểu gì về cách làm bài NL về một hiện

VN du học nước ngoài dành nhiều thgian cho việc chơi bời, giải trí, không chăm chỉ học tập, rèn luyện…

- Hiện tượng này xảy ra vào những năm đầu TK XX

b Thao tác lập luận được sử dụng: Phân tích, so sánh, bác bỏ

c Nghệ thuật diễn đạt: dung từ, nêu d/c xác đáng, kết hợp nhuần nhuyễn các kiểu câu trần thuật, câu

Trang 23

hỏi, câu cảm thán.

d Bài học bản thân: xác định lí tưởng, cách sống; mục đích, thái độ học tập đúng đắn

4 Củng cố: Trình bày cách nghị luận về một hiện tượng đời sống

-Nắm được cách viết bài văn nghị luận về một hiện tượng đời sống

- Nội dung yêu cầu của dạng bài nghị luận về một hiện tượng đời sống

5 Dặn dò: Chuẩn bị: “Phong cách ngôn ngữ khoa học”

-Nắm được khái niệm ngôn ngữ khoa học

-Các loại văn bản của NNKH

-Các đặc trưng cơ bản của PC NNKH

-Đặc điểm về phương tiện ngôn ngữ trong phong cách NNKH

- Kĩ năng lĩnh hội và phân tích những văn bản khoa học phù hợp với khả năng của HS PTTH.

- Kĩ năng xây dưng văn bản khoa học, phát hiện và sửa chữa lỗi trong văn bản khoa học

- Tích hợp: MT, KNS

3, Thái độ: có ý thức trong việc sử dụng ngôn ngữ đúng phong cách.

1 Giáo viên

2 Học sinh:

Trang 24

Soạn bài ở nhà theo câu hỏi SGK

C HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

1 Ổn định

2 Bài cũ: Kiểm tra 15p (Bài 1)

Ngôn ngữ khoa học có những loại văn bản nào? ( 3đ) Trình bày 3 đặc trưng cơ bản của PCNNKH (7đ)

Đáp án:

Trình bày được 3 loại văn bản:

- Các văn bản khoa học chuyên sâu (chuyên khảo, luận án, luận văn, tiểu luận, báo cáo

KH…)

- Các văn bản giáo khoa (giáo trình, sgk,thiết kế bài dạy…)

- Các văn bản khoa học phổ cập ( các bài báo và sách phổ biến KHKT…)

Đặc trưng cơ bản:

* Tính khái quát, trừu tượng

-Đặc trưng này khơng chỉ biểu hiện ở nội dung khoa học mà cả các phương tiện ngơn ngữ, trước hết là các thuật ngữ khoa học

- Ngồi ra cịn biểu hiện ở kết cấu văn bản

* Tính lí trí, lơgic

- Từ ngữ : các thuật ngữ khoa học chỉ được hiều 1 nghĩa

- Câu văn trong văn bản: Khơng dùng biện pháp tu từ, mỗi câu là 1 phán đốn

- Cấu tạo đoạn văn,Văn bản: các câu trong đoạn, các đoạn trong VB liên kết chặt chẽ

- Văn bản khoa học gồm những loại nào?

- Thế nào là ngơn ngữ khoa học?

- Ngơn ngữ khoa học gồm các dạng nào?

I Tìm hiểu bài 1.Văn bản khoa học và ngơn ngữ khoa học

a Văn bản khoa học

* Các loại:

Văn bản khoa học gồm ba loại chính:

-Các văn bản khoa học chuyên sâu (chuyên khảo, luận án, luận văn, tiểu luận, báo cáo KH…)

-Các văn bản giáo khoa (giáo trình, sgk,thiết kếbài dạy…)

-Các văn bản khoa học phổ cập ( các bài báo vàsách phổ biến KHKT…)

b Ngơn ngữ khoa học

a KN ngơn ngữ KH: là ngơn ngữ được dùng trong phạm vi giao tiếp thuộc lĩnh vực KH, tiêubiểu là trong các văn bản KH

b Các dạng văn bản

* Các dạng:

- Dạng viết (báo cáo khoa học,luận văn, luận

Trang 25

TT2: Hướng dẫn HS tìm hiểu các đặc trưng của ngôn

Bài tập làm thêm: Phân tích các đặc trưng của phong

cách ngôn ngữ khoa học ở các câu sau:

Giữa cơ thể và môi trường có ảnh hưởng qua lại

với nhau Môi trường có ảnh hưởng đến mọi đặc

a Tính khái quát, trừu tượng

-Đặc trưng này không chỉ biểu hiện ở nội dung khoa học mà cả các phương tiện ngôn ngữ, trước hết là các thuật ngữ khoa học

- Ngoài ra còn biểu hiện ở kết cấu văn bản

b.Văn bản đó thuộc lĩnh vực khoa học văn học

c Có đặc điểm dễ nhận thấy là có các mục nộidung rõ r àng, dùng nhiều thuật ngữ khoa học văn học

2/76

Đoạn thẳng trong ngôn ngữ thông thường hiểu

là: đoạn không cong queo, gãy khúc, không lệch về bên nào Còn trong thuật ngữ toán học

thì đoạn thẳng là “đoạn ngắn nhất nối 2 điểm

4 Củng cố

Nắm được khái niệm ngôn ngữ khoa học

Các loại văn bản của NNKH

Các đặc trưng cơ bản của PC NNKH

Trang 26

Đặc điểm về phương tiện ngôn ngữ trong phong cách NNKH

5.Dặn dò: Chuẩn bị làm bài số 2 ( tham khảo các đề bài gợi ý ở SGK)

- Giúp HS nắm lại cách làm bài về Nghị luận về hiện tượng đời sống

- Cách làm bài về Nghị luận về hiện tượng đời sống

2 Về kĩ năng:

- Nhận thấy được những lỗi sai trong bài làm của mình để khắc phục

- Rèn luyện kĩ năng viết bài nghị luận xã hội

- Tích hợp: MT, SKSS LNS

3 Thái đô: HS có ý thức trong việc làm bài nghiêm túc.

1 Giáo viên:

Giáo viên nêu đáp án của bài viết, nhận xét về bài làm, phát bài cho HS sửa lỗi

Nêu đề bài làm số 2 cho HS về nhà làm

- Nội dung chính của đề là gì?

- Thao tác lập luận sử dụng trong bài là gì?

- Phạm vi tư liệu?

TT2:GV nêu đáp án bài viết

TT3: GV phát bài cho HS và yêu cầu HS kiểm tra:

- Bài viết mình đã đáp ứng được những yêu cầu

nào? Nêu viết lại thì sẽ bổ sung như thế nào?

- Tìm những lỗi trong bài viết: kĩ năng diễn đạt,

dùng từ, đặt câu như thế nào?

- Nêu phương hướng khắc phục

TT4: GV nhận xét tổng quát bài làm về mặt ưu,

nhược điểm và nhắc nhở những lỗi cần khắc phục,

biểu dương những bài viết tốt

GV ra đề, HS về nhà làm bài, tuần sau nộp

- Xác định được yêu cầu của đề

- Nêu được suy nghĩNhược điểm:

- Cách diễn đạt không chặt chẽ, dùng câu qúa dài, không rõ ý

Trang 27

Ra bài số 2:

Hiện nay thanh niên, học sinh hầu như không thích đọc sách, đặc biệt là các tác phẩm vănhọc Anh (chị) có suy nghĩ gì về điều này

Đáp án biểu điểm

1 Yêu cầu kĩ năng:

- HS biết vận dụng kiến thức bài học “nghị luận về một vấn đề xã hội” kết hợp với kiến thức làm văn lớp 11 để làm bài

- Diễn đạt trong sáng, bài viết cô đọng, súc tích

2 Yêu cầu về kiến thức

HS có thể trình bày vấn đề bằng những suy nghĩ khác nhau, nhưng cần tập trung vào một số ý chính sau:

- Giới thiệu được vấn đề: TN,HS hiện nay rất ít thích đọc sách Đó là một thực trạng cần quan tâm.(1,5đ)

- Trình bày tình hình về sở thích , thói quen của thanh niên, hs thường lười biếng đọc, chủ yếu là xem.chưa tìm thấy thú vui khi đọc sách.(1,5đ)

- Nêu nguyên nhân tình trạng này: TN, HS ngày nay thường thích những trò chơi mạng hấp dẫn, không có một môi trường tốt, không có thời gian nhiều để đọc… (2đ)

- Nêu lợi ích của việc đọc sách đối với con người.: nâng cao tri thức, bồi dưỡng tâm hồn…(2đ)

- Phê phán những thanh niên học sinh lười biếng đọc sách (1,5đ)

- Nêu suy nghĩ về biện pháp khắc phục tình trạng này: cần hình thành thói quen đọc sách, lập quỹ thời gian để đọc sách, chọn lựa những quyển sách phù hợp lứa tuổi….(1,5đ)

4 Củng cố : thời gian làm bài 1 tuần

5 Dặn dò: Chuần bị: “Thông điệp nhân ngày thế giới phòng chống AIDS”

Tìm hiểu một số thông tin về HVI/AIDS

KN

Trang 28

Tiết 16+17 (ĐV)

Ngày 15/9/12 THÔNG ĐIỆP NHÂN NGÀY THẾ GIỚI

PHÒNG CHỐNG AIDS 01-12-2003 Cô-phi-an-nan

A MỤC TIÊU BÀI HỌC

1 Về kiến thức

- Nhận thức được đại dịch HIV/AIDS là một hiểm hoạ toàn cầu, việc phòng chống đại dịch này

là vấn đề bức thiết, là trách nhiệm chung của tất cả mọi người Không được kì thị phân biệt đối

xử với người nhiễm HIV/AIDS

- Thấy rõ sức thuyết phục của bản thông điệp, tầm nhìn, tầm suy nghĩ sâu rộng của tác giả

Hướng dẫn HS tìm hiểu văn bản bằng cách nêu câu hỏi, trao đổi thảo luận vấn đề

2 Học sinh:

-Soạn bài ở nhà theo câu hỏi SGK,

-Tìm hiểu trước những kiến thức cơ bản về HIV/AIDS

1 Ổn định

2 Bài cũ:

3 Bài mới:

Trang 29

HIV/AIDS là một đại dịch trên tồn cầu Đây là căn bệnh mà tất cả mọi người phải quan tâm đặcbiệt Chúng ta sẽ làm gì với những người khơng may mắc căn bệnh này? Thơng điệp của Cơ-phiAn-nan gởi đến chúng ta nhân ngày thế giới phịng chống HIV/AIDS là gì? Chúng ta tìm hiểubài học này….

Hoạt động GV-HS Kiến thức cần đạt

HĐ1: Hướng dẫn tìm hiểu chung

TT1: Tìm hiểu tác giả

-Dựa vào SKG, em hãy trình bày một vài

nét về tác giả Cơ-phi An-nan?

TT2: Tìm hiểu về tác phẩm

- Hồn cảnh ra đời bức thơng điệp?

- Mục đich của bản thơng điệp?

HĐ2: HD HS đọc - hiểu chi tiết văn bản

Hướng dẫn đọc: Giọng điệu khẩn thiết, tâm

huyết, cĩ lí, cĩ tình và đầy trách nhiệm của

người đứng đầu tổ chức lớn nhất hành tinh

TT1:Tìm hiểu phần mở đầu

- Mở đầu Thơng điệp, tác giả đề cập vấn đề

gì?

HS trao đổi, trả lời

TT 2: Tìm hiểu phần 2 (điểm qua tình hình

phịng chống HIV/ AIDS trong mấy năm

qua) HS suy nghĩ độc lâp, sau đĩ trả lời:

- Tác giả Cơ-phi An-nan đã tổng kết tình

hình thực hiện phịng chống HIV/AIDS như

thế nào? Mặt làm chưa được, mặt đã làm

được là gì?

- Em cĩ nhận xét gì về cách trình bày của

tác giả về vấn đề trên?

TT 3: Tìm hiểu về nhiệm vụ mà tác giả đặt

ra cho tất cả mọi người

- HS chia làm 4 nhĩm thảo luận:

Nội dung:

- Nhiệm vụ cấp bách , quan trọng hàng

đầu trong việc phịng chống AIDS là gì?

(Các nhĩm lần lượt trả lời, nhận xét bổ sung

- Mục đích:Nhằm kêu gọi tồn thế giới tham giaphịng chống đại dịch HIV/ AIDS

II Đọc- hiểu chi tiết văn bản

1) Mở đầu: nêu vấn đề

- Khẳng định nhiệm vụ phịng chống HIV/AIDS đãđược tồn thế giới quan tâm

- Để đánh bại căn bệnh này cần “phải cĩ sự cam kết,nguồn lực và hành động”

2)Phần giữa: Nhìn lại tình hình thực hiện phịng chống AIDS

- Mặt đã làm được: Đã cĩ một số dấu hiệu của chúng

ta về nguồn lực, ngân sách, chiến lược quốc gia phịngchống AIDS

số liệu cụ thể, chỉ ra được nguy cơ…

3) Phần cuối : Nhiệm vụ cấp bách, quan trọng hàng đầu trong việc phịng chống AIDS và lời kêu gọi

- Phải nỗ lực thực hiện cam kết của mình

- Phải đưa vấn đề AIDS lên vị trí hàng đầu

- Phải cơng khai lên tiếng về AIDS

- Khơng được kì thị và phân biệt đối xử đối với nhữngngười bị HIV/AIDS

- Đừng để một ai cĩ ảo tưởng rằng chúng ta cĩ thể bảo

vệ được chính mình bằng cách dựng lên các bức tườngrào ngăn cách giữa “chúng ta” và “họ”…

* Kêu gọi mọi người:

- Hãy cùng với tơi lên tiếng thật to và hãy dõng dạc về

Trang 30

HĐ3: HS đọc ghi nhớ

HĐ 4 Hướng dẫn tổng kết

- HS dựa vào bài học và phần ghi nhớ trong

SGK để tổng kết theo hai khía cạnh:

+ Nội dung

+ Nghệ thuật

HĐ5: HS viết 1 báo cáo tình hình phòng

chống AIDS ở địa phương

V Luyện tập

4 N ắm lại bài học theo 3 phần, nắm được nội dung và nghệ thuật bài viết

Mở đầu: nêu vấn đề

Phần giữa: Nhìn lại tình hình thực hiện phòng chống AIDS

Phần cuối:Nhiệm vụ cấp bách, quan trọng hàng đầu trong việc phòng chống AIDS và lời kêu gọi

- Nắm được nghệ thuật trình bày của bài viết

5 Chuẩn bị “Nghị luận về một bài thơ, đoạn thơ”

- Mục đích, yêu cầu của bài nghị luận về một bài thơ, đoạn thơ

- Cách thức triển khai bài nghị luận về một tác phẩm thơ

- Tìm hiểu đề, lập dàn ý cho bài văn nghị luậnvề một bài thơ, đoạn thơ.

- Huy động kiến thức và những cảm xúc, trải nghiệm của bản than đề viết bài nghị luận một tácphẩm thơ

- Tích hợp: MT, KNS

3, Thái độ:

1 Giáo viên

Hướng dẫn HS làm bài tập theo nhóm, từ đó rút ra phương pháp làm bài

Trang 31

Chúng ta đa làm quen về nghị luận xã hội : nghi luận về tư tưởng đạo lí và hiện tượng đờisống Hơm nay chúng ta sẽ tìm hiểu kiểu bài của Nghị luận văn học, cụ thể là nghị luận về mộttác phẩm thơ.

HĐ1: Hướng dẫn tìm hiểu đề và lập dàn ý

TT: Gọi HS đọc đề bài 1,2/84 và tổ chức thảo

luận theo gợi ý ở SGK/85

GV gợi ý về hồn cảnh ra đời bài thơ.HS trả

lời câu hỏi

HS dựa vào những ý tìm được ở tìm hiểu đề và

những gợi ý lập dàn bài để làm dàn bài,trình

bày trước lớp, các bạn gĩp ý, GV nhận xét

TT2: Tìm hiểu về phương pháp

Từ việc thảo luận hãy cho biếtđối tượng và nội

dung của bài nghị luận một bài thơ, đoạn thơ?

HĐ2 : Hướng dẫn HS làm phần luyện tập

Lưu ý phân tích:

Hình ảnh :mây cao đùn núi bạc, cánh chim

nghiêng trong buồi chiều

Từ ngữ : các từ láy lớp lớp, dợn dợn…

Ý thơ của Thơi Hiệu…

-> vẻ đẹp cổ kính của một buổi chiều, cảnh

I Tìm hiểu bài 1.Tìm hiểu đề và lập dàn ý

Đề 1:

a.Tìm hiểu đề

- Hồn cảnh ra đời của bài thơ: ra đời vào những năm đầu của cuộc k/c chống thực dân Pháp, ở chiến khu Viêt Bắc Lúc này HCM đang lãnh đạo trực tiếp cuộc CM

- Cần phân tích để làm rõ 2 mặt: Nội dung tư tưởng

và nghệ thuật của bài thơ+ ND: -vẻ đẹp của TN giữa núi rừng

- Tấm lịng cảu người chiến sĩ luơn hướng về nỗi nước nhà

+ NT: Tính cổ điển và hiện đại của bài thơ (màu sắc

cổ điển: thể thơ luật Đường cùng với những hình ảnhthiên nhiên; tính hiện đại: hình ảnh một chiến sĩ CM

mang trong long “lo nỗi nước nhà” và sự phá cách ở

- Nắm được hồn cảnh r a đời của Việt Bắc

- Nội dung của đoạn trích:

+ Nhớ lại quang cảnh chiến đấu sơi động, hào hung của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp ở VB vớinhiều lực lượng tham gia…

+ Tác giả nhớ lại niềm vui khi tin tức chiến thắng của mọi miền đất nước báo về

-Nghệ thuật của đoạn trích:

+ cách dủng từ ngữ, hình ảnh+ Cách vận dụng các biện pháp tu từ ( trùng điệp, so sánh, cường điệu )

+ Giọng thơ hào hùng, sơi nổi

Trang 32

hùng vĩ, đẹp nhưng buồn, tấm lòng yêu nước

thầm kín của nhà thơ

Lập dàn ý cho đề văn sau: Phân tích vẻ đẹp

thiên nhiân và tấm lòng nhà thơ HCM trong

bài thơ “Chiều tối”

(HS làm ở nhà)

4 Củng cố: Nắm được phương pháp làm bài văn nghị luận về bài thơ, đoạn thơ.

Làm phần luyện tập còn lại

5 Dặn dò: Chuẩn bị “ Tây Tiến”

Sưu tầm các bài thơ thời kháng chiến chống pháp (Đồng chí Nhớ…)

- Cảm nhận vẻ đẹp của thiên nhiên miền tây Tổ quốc và hình ảnh người lính Tây Tiến

- Nắm được những nét đặc sắc vể nghệ thuật của bài thơ: bút pháp lãng mạn, những sáng tạo vềhình ảnh, ngôn ngữ và giọng điệu

- Đọc - hiểu một bài thơ trữ tình theo đặc trưng thể loại.

- Rèn luyện kĩ năng cảm thụ thơ

Hướng dẫn HS tìm hiểu văn bản bằng cách nêu câu hỏi, trao đổi thảo luận vấn đề Giáo viên diễngiảng

2 Học sinh:

-Soạn bài ở nhà theo câu hỏi SGK,

1 Ổn định

Trang 33

2 Bài cũ: Trình bày những yêu cầu và dàn ý chung của kiểu bài nghị luận về một đoạn thơ,

bài thơ

3 Bài mới:

Cĩ những tháng ngày khơng thể quên, cái gian khổ ác liệt khơng thể quên, cả cái hào hùng lãng mạn khơng thể quên Giữa những tháng ngày khơng thể quên đĩ cĩ những bài thơ khơng thể

quên Và Tây Tiến của Quang Dũng là một trường hợp…

HĐ1: Hướng dẫn HS tìm hiểu về Tác giả và tác

phẩm

TT: Tìm hiểu về tác giả và hồn cảnh sáng tác

- Trình bày những nét chính về QDũng?

- Trình bày hồn cảnh ra đời của bài thơ?

( Năm thành lập, nhiệm vụ, địa bàn hoạt động,

đặc điểm người lính Tây Tiến…)

TT2: gọi HS đọc bài thơ

- Nêu nội dung chính của 4 đoạn trong bài thơ?

HĐ2: Hướng dẫn HS tìm hiểu chi tiết bài thơ

TT1: Tìm hiểu đoạn 1

- Khái quát nội dung 2 câu đầu? nỗi nhớ “chơi

vơi” là nỗi nhớ như thế nào?

- Sau CM-8 tham gia quân đội,

- Sau 1954 làm biên tập viên Nhà xuất bản Văn học

- Năm 2001 được tặng Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật

- Tác phẩm chính: Mây đầu ơ( thơ), Thơ văn Quang Dũng ( thơ văn).

=>-Ơng là một nghệ sĩ đa tài: làm thơ, viết văn, vẽ tranh, soạn nhạc.

- Một hồn thơ lãng mạn, tài hoa, thơ ơng giàu chất nhạc, chất hoạ.

b Hồn cảnh sáng tác

- Tây Tiến là một đơn vị bộ đội thành lập đầu năm

1947 nhằm phối hợp với bộ đội Lào, bảo vệ biên giới Việt-Lào và đánh tiêu hao lực lượng quân đội Pháp

- Địa bàn hoạt động của Tây Tiến khá rộng Chiến

sĩ Tây Tiến phần đơng là sinh viên, học sinh HNội

Họ chiến đấu trong hồn cảnh gian khổ, thiếu thốn vật chất, Nhưng họ sống rất lạc quan và chiến đấu rất dũng cảm

- Cuối 1948, QD chuyển qua đơn vị khác Nhớ đơn

vị cũ, QD viết bài thơ “Nhớ Tây Tiến”, sau đổi thành “Tây Tiến”, in trong tập “Mây đầu ơ”.

2 Bố cục

- Đoạn 1: Những cuộc hành quân gian khổ của đồn quân Tây Tiến và khung cảnh thiên nhiên miền tây

- Đoạn 2: Những kỉ niệm đẹp về tình quân dân trong đêm liên hoan và cảnh sơng nước miền Tây thơ mộng

- Đoạn 3: Chân dung của người lính Tây Tiến

- Đoạn 4: Lời thề gắn bĩ với Tây Tiến và miền Tây

II Đọc - hiểu văn bản

1 Đoạn 1:

a Khung cảnh thiên nhiên miền Tây

- “Sơng Mã… Tây Tiến ơi

Trang 34

- Khung cảnh rừng núi miền Tây được miêu tả

bằng những chi tiết nào? Nhận xét cách miêu

miêu tả có gì đặc biệt?

- Nhận xét về TN ở nơi đây?

- Nhận xét về cách sử dụng từ ngữ, hình ảnh,

cách tổ chức sắp xếp các thanh, nhịp thơ của

đoạn thơ? Nêu tác dụng của nó? ( HS thảo luận)

- Các địa danh: Sào Khai, mường Lát, Pha

Luông, Mường Hịch, Mai Châu…tạo cho ta cảm

giác gì về miền đất này?

- Cuộc hành quân của đoàn quân Tây Tiến được

thể hiện như thế nào? Tinh thần của họ trong

cuộc hành quân gian khổ ấy?

Giữa những kỉ niệm đầy khổ đau, nỗi nhớ khép

lạibằng một kỉ niệm ấm áp “Nhớ ôi……thơm nếp

xôi”.

TT2: Hướng dẫn tìm hiểu đoạn 2

- Khái quát nội dung 4 câu đầu đoạn 2? những từ

ngữ và hình ảnh nào diễn tả được không khí vui

vẻ của đêm liên hoan?

- Nhận xét về tâm hồn của các chiến sĩ Tây Tiến

trong những đêm liên hoan?

- Khái quát nội dung của 4 câu sau?

- Khung cảnh vùng sông nước miền Tây hiện lên

như thế nào?

- Chân dung các chiến sĩ Tây Tiến được miêu tả

+ Sương dày “ sương lấp đoàn quân”

+ Dốc đã “khúc khuỷu” lại “thăm thẳm”; “nghìn thước lên cao” lại “nghìn thước xuống”.

+ Cồn mây : heo hút, cao đến “súng ngửi trời” + Mưa thì mịt mùng trời đất “Mưa xa khơi”

+ Thác thì “gầm thét”.

+ Cọp dữ “trêu người”.

- Các câu thơ nhiều vần trắc(…) -> gợi lên sự hiểmtrở Bên cạnh những câu thơ vần bằng (…) lại gợi

vẻ nên thơ cuả thiên nhiên

->Bút pháp miêu tả với các từ ngữ, hình ảnh mới lạ-> thiên nhiên miền Tây hoang sơ, khắc nghiệt, hùng vĩ và cũng rất nên thơ, mĩ lệ

- Các địa danh xa lạ: Sào Khai, mường Lát, Pha Luông, Mường Hịch, Mai Châu -> cũng làm tăng thêm sự xa ngái, hoang sơ của thiên nhiên

b Người lính Tây Tiến trong những cuộc hành quân

“ Anh bạn…………bước nữa Gục lên………bỏ quên đời”

-> không chế ngự được thiên nhiên nhưng không

chịu khuất phục : chỉ khi “không bước nữa” mới

“gục lên súng mũ” và “bỏ quên đời”-> hình ảnh

vừa bi thương vừa hùng tráng

2.Đoạn 2:

“ Doanh trại bừng lên hội đuốc hoa ………

Nhạc về Viên Chăn xây hồn thơ”.

- Các từ ngữ và hình ảnh: bừng lên, hội đuốc hoa, kìa em xiêm áo, nàng e ấp Các chi tiết: Khèn, nhạc…-> gợi lên không khí của một đêm liên hoan

tưng bừng, tràn đấy niềm vui, ấm áp tình quân dân.Hình ảnh các chiến sĩ cũng rất hào hoa, lãng mạn

và đấy vẻ tình tứ, ý nhị “xây hồn thơ”.

“ Người đi Châu Mộc chiều sương ấy ………

Trôi dòng nước lũ hoa đong đưa”

- Các chi tiết, hình ảnh: “Dáng người trên độc mộc”, “Châu Mộc chiều sương”, “hồn lau nẻo bến bờ”, “dòng nước lũ”, “hoa đong đưa” …->

gợi lên vẻ đẹp của vùng song nước miền Tây: hoang dã, nên thơ và hung vĩ

3 Đoạn 3

“ Tây Tiến đoàn binh không mọc tóc ………

Trang 35

- Em có cảm nhận gì về cái chết của họ qua 2

câu thơ:

“ Rải rác biên cương mồ viễn xứ

Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh”?

- Chỉ ra chất hùng tráng trong cái chết ấy?

- Các từ ngữ: không hẹn ước, một chia phôi,

chẳng về xuôi khẳng định điều gì của c/s Tây

Tiến?

HĐ3: HS đọc ghi nhớ SGK

H Đ4: Hướng dẫn HS tổng kết bài học

Cho học sinh trình bày nhận xét tổng kết 2 mặt

ndung và nghệ thuật của bài thơ

HĐ5: Hướng dẫn HS làm bài tập

HS trả lời trước lớp, GV nhận xét và sửa chữa

Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm”

- Hình ảnh đoàn quân Tây Tiến : “Không mọc tóc”, “xanh màu lá”, “dữ oai hùm” -> tả thực

nhưng cũng mang ý khôi hài tạo ra nét độc đáo khác thường, có gì đó cũng rất oai dữ của chiến sĩ Tây Tiến

- Thế nhưng họ vẫn rất lạc quan, vẫn rát hào hoa lãng mạn: mơ về HN, mơ về dáng kiều thơm

“ Rải rác biên cương mồ viễn xứ ………

Sông Mã gầm lên khúc độc hành”

- Rải rác -biên cương -mồ viễn xứ -> gợi lên cái

chết hết sức bi thảm của người lính Tây Tiến

Nhưng “Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh” thì

cái chết ấy được nâng lên thành bi hùng, bởi vì, câuhtơ nói lên được cái cốt lõi bên trong nhân cách của họ

- Áo bào: gợi được hình ảnh của chiến binh ngày xưa, về đất: có ý nghĩa của một cái chết nhẹ nhàng,

và đoàn tụ với tổ tiên -> hình ảnh tả thực nhằm ngợi ca cái chết vả vang và hết sức hào hùng Và sông mã tấu lên khúc nhạc đưa tiễn họ -> cái chết rất hùng tráng

III.Ghi nhớ: SGK/90 IV.Tổng kết

1 Nghệ thuật:

- Từ ngữ rất sáng tạo: Nhớ chơi vơi, mùa em…cách nói rất lính: súng ngửi trời, mắt trừng gửi mộng….

- Cảm hứng lãng mạn và tính chất bi tráng hoà vào nhau

- Thanh điệu, nhịp điệu biến hoá khác thường

Vẻ đẹp của TN miền Tây biên giới Việt – Lào: hùng vĩ, dữ dội nhưng vô cùng thơ mộng, mĩ lệ

Vẻ đẹp của chiến sĩ Tây Tiến:lẫm liệt, kiêu hùng , hào hoa lãng mạn Vẻ đẹp bi tráng

Trang 36

- Cảm hứng lãng mạn và tính chất bi tráng của bài thơ.

5 Dặn dò: Chuẩn bị:” Nghị luận vế một ý kiến bàn về văn học”

Xem trước các đề bài ở SGK

- Nắm được cách làm bài về nghị luận về ý kiến bàn về văn học.

- Đối tượng và cách thức triển khai bài nghị luận về ý kiến bàn về văn học

- Tìm hhiểu đề, lập dàn ý cho bài nghị luận về ý kiến bàn về văn học

- Huy động những kiến thức, cảm xúc, trải nghiệm của bản than để làm bài

3 Thái độ:

Có ý thức trong việc làm bài và nêu những suy nghĩ của bản than

1 Giáo viên

Hướng dẫn HS tìm hiểu văn bản bằng cách hướng dẫn học sinh làm bài tập, trao đổi thảo luậnvấn đề và chốt lại phương pháp

Trang 37

3 Bài mới: Chúng ta đã tìm hiểu về kiểu bài ghị luận một đoạn thơ, bài thơ, hôm nay chung

ta tiếp tục tìm hiểu cách làm bài nghị luận về một ý kiến bàn về văn học

Hoạt động 1:Hướng dẫn học sinh tìm hiểu

-Hs tập trung về 4 nhóm theo 4 tổ thảo luận

theo hai bước:

+Tìm hiểu đề

+Lập dàn ý

- Trình bày kết quả thảo luận đề 1 và đề 2

-Hs chú ý phần chỉnh sửa, bổ sung kiến thức

của GV và ghi bài (phần tìm hiểu đề và lập

dàn ý)

-GV theo dõi kết quả trình bày của hai

nhóm và chỉnh sửa phần tìm hiểu đề và lập

dàn ý đối với cả hai đề, chốt lại phần kiến

thức đề, học sinh ghi bài

I Tìm hiểu bài

1 Tìm hiểu đề - Lập dàn ý:

Đề 1: Nhà nghiên cứu Đặng Thai Mai cho rằng: “ Nhìn chung văn học Việt Nam phong phú, đa dạng; nhưng nếu cần xác định một chủ lưu, một dòng chính,

quán thông kim cổ, thì đó là văn học yêu nước” ( Dẫn

theo Trần Văn Giàu tuyển tập-NXB Giáo dục-2001)Hãy trình bày suy nghĩ của anh (chị) đối với ý kiến trên,

a.Tìm hiểu đề:

-Tìm hiểu nghĩa của các từ khó:

+ Phong phú, đa dạng: có nhiều tác phẩm với nhiềuhình thức thể loại khác nhau

+ chủ lưu: dòng chính (bộ phận chính) khác với phụlưu, chi lưu

+ Quán thông kim cổ: thông suốt từ xưa đến nay

-Tìm hiểu ý nghĩa của các vế câu và cả câu:

+Văn học VN rất đa dạng, phong phú+Văn học yêu nước là chủ lưu

b, Lập dàn ý:

a Mở bài: Giới thiệu câu nói của Đặng Thai Mai

b Thân bài:

* Giải thích ý nghĩa của câu nói:

- Văn học Việt Nam rất phong phú và đa dạng (Đa dạng

về số lượng tác phẩm, đa dạng về thể loại, đa dạng vềphong cách tác giả)

-Văn học yêu nước là một chủ lưu, xuyên suốt

*Bình luận, chứng minh về ý nghĩa câu nói:

-Văn học yêu nước là chủ lưu xuyên suốt lịch sử VHViệt Nam:

+Văn học trung đại (d/c)+Văn học cận – hiện đại.(d/c)-Nguyên nhân:

+ Đời sống tư tưởng con người Việt Nam phong phú đadạng

+ Do hoàn cảnh đặc biệt của lịch sử VN thường xuyênphải chiến đấu chống ngoại xâm để bảo vệ đất nước

theo Lâm Ngữ Đường, Sống đẹp, Nguyễn Hiến Lê dịch,NXB Tao đàn, Sài Gòn, 1965)

Anh (chị ) hiểu ý kiến trên như thế nào?

a.Tìm hiểu đề:

-Tìm hiểu nghĩa của các hình ảnh ẩn dụ:

Trang 38

TT2:Hướng dẫn học sinh tìm hiểu về đối

tượng nghị luận về một ý kiến bàn về văn

học và cách làm kiểu bài này –

Sau khi hướng dẫn học sinh thực hiện hai đề

bài SGK, giáo viên chốt lại kiến thức và đặt

câu hỏi:

+Từ các đề bài và kết quả thảo luận trên, đối

tượng của bài nghị luận về một ý kiến bàn

+ Tuổi trẻ đọc sách như nhìn trăng qua kẽ: chỉ thấyđược trong phạm vi hẹp

+ Lớn tuổi đọc sách như ngắm trăng ngoài sân: tầmnhìn được mở rộng hơn khi kinh nghiệm, vốn sốngnhiều hơn theo thời gian (khi đọc sách)

+ Tuổi già đọc sách như thưởng trăng trên đài: Theothời gian, con người càng giàu vốn sống, kinh nghiệm

và vốn văn hóa thì khả năng am hiểu khi đọc sách sâuhơn, rộng hơn

-> Càng lớn tuổi, có vốn sống, vốn văn hoá và kinhnghiệm…càng nhiều thì đọc sách càng hiệu quả hơn

b.Lập dàn ý:

a: Mở bài: Giới thiệu ý kiến của Lâm Ngữ Đường b: Thân bài:

*Giải thích hàm ý của ba hình ảnh so sánh ẩn dụ trong ý kiến của Lâm Ngữ Đường.

- Sự khác nhau trong cách đọc và kết quả đọc ở mỗi lứatuổi Khả năng tiếp nhận khi đọc sách (tác phẩm vănhọc) tùy thuộc vào điều kiện, trình độ, và năng lực chủquan của người đọc

* Bình luận và chứng minh những khía cạnh đúng của vấn đề:

-Đọc sách tùy thuộc vào vốn sống, vốn văn hóa, kinhnghiệm, tâm lý, của người đọc

- Ví dụ: Đọc Truyện Kiều của Nguyễn Du:

+ Tuổi thanh niên: Có thể xem là câu chuyện về sốphận đau khổ của con người

+ Lớn hơn: Hiểu sâu hơn về giá trị hiện thực và nhânđạo của tác phẩm, hiểu được ý nghĩa xã hội to lớn củaTruyện Kiều

+Người lớn tuổi: Cảm nhận thêm về ý nghĩa triết họccủa Truyện Kiều

* Bình luận bổ sung những khía cạnh chưa đúng của vấn đề:

- Không phải ai từng trải cũng hiểu sâu sắc tác phẩmkhi đọc Ngược lại, có những người trẻ tuổi nhưng vẫnhiểu sâu sắc tác phẩm (do tự nâng cao vốn sống, trình

độ văn hóa, trình độ lý luận, ham học hỏi,…) c: Kết bài: Tác dụng, giá trị của ý kiến trên đối vớingười đọc:

-Muốn đọc sách tốt, tự trang bị sự hiểu biết về nhiềumặt

-Đọc sách phải biết suy ngẫm, tra cứu

2 Đối tượng và nội dung

1.Đối tượng của một bài nghị luận về một ý kiến bàn

về văn học rất đa dạng: về văn học lịch sử, về lí luậnvăn học, về tác phẩm văn học…

2.Cách làm: Tùy từng đề để vận dụng thao tác mộtcách hợp lí nhưng thường tập trung vào:

+ Giải thích + Chứng minh + Bình luận

Trang 39

về văn học là gì?

+Theo em, đối với kiểu bài đó, cách làm

như thế nào?

Hoạt động 2

Giáo viên hướng dẫn học sinh luyện tập

-Giáo viên gọi học sinh đọc đề bài tập 1

SGK/93

-Giáo viên cho học sinh thảo luận theo

nhóm (8 nhóm)

-Học sinh đứng tại chỗ trả lời

-Học sinh tự ghi bài vào vở

-Học sinh đọc đề bài tập 1 SGK/93

-Học sinh thảo luận theo nhóm

II Luyện tập: Bài tập 1/93:

c.Phạm vi tư liệu:

-Tác phẩm Thạch Lam-Những tác phẩm văn học tiêu biểu khác

2 Lập dàn ý:

a Mở bài:

-Giới thiệu tác giả Thạch Lam

-Trích ý kiến của Thạch Lam về chức năng của vănhọc

b.Thân bài:

-Giải thích về ý nghĩa câu nói: Thạch Lam nêu lên

chức năng to lớn và cao cả của văn học

-Bình luận và chứng minh ý kiến:

+ Đó là một quan điểm rất đúng đắn về giá trị văn học:

 Trứơc CM Tháng Tám: quan điểm tiến bộ

 Ngày nay: vẫn còn nguyên giá trị

+Chọn và phân tích một số dẫn chứng để chứng minh 2nội dung:

 Tác dụng cải tạo xã hội của văn học

 Tác dụng giáo dục con người.của văn học c:Kết bài:

-Khẳng định sự đúng đắn và tiến bộ trong quan điểmsáng tác của Thạch Lam

-Nêu tác dụng của ý kiến trên đối với người đọc:

+Hiểu và thẩm định đúng giá trị của tác phẩm văn học.+Trân trọng, yêu quý và giữ gìn những tác phẩm vănhọc tiến bộ của từng thời kỳ

4 Củng cố

- Giáo viên chốt lại một lần nữa kiến thức bài học :đối tượng và cách làm bài

1.Đối tượng của một bài nghị luận về một ý kiến bàn về văn học rất đa dạng: về văn học lịch sử,

về lí luận văn học, về tác phẩm văn học…

2.Cách làm: Tùy từng đề để vận dụng thao tác một cách hợp lí nhưng thường tập trung vào:

+ Giải thích

+ Chứng minh

+ Bình luận

5 Dặn dò Chuẩn bị bài mới: Việt Bắc (Tố Hữu)

Sưu tầm một số tác phẩm của Tố Hữu

KN

Trang 40

- Nắm được cuộc đời, con đường thơ và phong cách sáng tác của Tố Hữu.

- Cảm nhận được một thời kháng chiến gian khổ mà hào hùng , tình nghĩa thắm thiết thuỷ chungcủa những người kháng chiến với Việt Bắc, với nhân dân, đất nước

- Nhận thức được tính dân tộc đậm đà không chỉ trong nội dung mà còn ở hình thức nghệ thuậtcủa bài thơ

- Khúc hồi tưởng tâm tình; bản hùng ca về cuộc kháng chiến, bản tình ca về tình nghĩa cáchmạng

- Tính dân tộc đậm nét: thể thơ, kết cấu, ngôn ngữ, hình ảnh…

- Đọc - hiểu thơ trữ tình theo đặc trưng thể loại.

- Rèn luyện kĩ năng cảm thụ thơ

Hướng dẫn HS tìm hiểu văn bản bằng cách nêu câu hỏi, trao đổi thảo luận vấn đề Giáo viên diễngiảng

Định dạng
Số trang	103
Dung lượng	190,44 KB