giao an sinh 10 nc full

- Khi người ta uống rượu thì tế bào nào nhiều hệ enzim thực hiện chức năng tổng hợp trong cơ thể phải làm việc bào quan lipit, chuyển hóa đường, phân hủy chất độc,… nào của tế bào phải h[r]

Trang 1

Phần I: GIỚI THIỆU CHUNG VỀ THẾ GIỚI

SỐNG.

Ngày 18 tháng 8 năm 2011

Nguyễn Ngọc Anh

I.MỤC TIÊU:

1/ Kiến thức:

- Nắm được các cấp tổ chức sống từ thấp đến cao.

- Giải thích được tại sao tế bào lại là đơn vị cơ bản tổ chức nên thế giới sống.

- Trình bày được các hệ thống sống là hệ thống mở có tổ chức theo nguyên tắc

thứ bậc từ thấp đến cao

- Trình bày được đặc điểm chung của các cấp tổ chức sống.

2/ Kĩ năng:

- Rèn luyện tư duy phân tích, tổng hợp, hệ thống kiến thức.

- Rèn luyện phương pháp tự học cho HS

3/ Thái độ:

- Hình thành quan điểm duy vật biện chứng về thế giới sống

II PHƯƠNG PHÁP & ĐỒ DÙNG:

Đàm thoại, dạy học giải quyết vấn đề, dạy học hợp tác trong nhóm nhỏ

Tranh vẽ phóng to hình 1 SGK và các miếng bìa nhỏ có ghi các cấp độ tổ chức của hệsống

III TIẾN TRÌNH BÀI GIẢNG:

1 Ổn định lớp:

2 Bài mới: Nội dung chương trình sinh học trung học phổ thông bố trí kiến thức theo cấp

độ tổ chức của hệ sống từ thấp đến cao:

- Lớp 10: Sinh học tế bào

- Lớp 11: Sinh học cơ thể

- Lớp 12: Sinh học quần thể và hệ sinh thái

GV yêu cầu HS nghiên cứu SGK và

quan sát H1 và trả lời câu hỏi:

* HĐ1 Tìm hiểu cấp tế bào

- Trình bày các cấp tổ chức của thế giới

sống?

- Các thành phần cấu tạo nên tế bào? Vai

trò của mỗi thành phần và mối quan hệ

giữa chúng?

- Tại sao nói tế bào là đơn vị cơ bản cấu

I Cấp tế bào

- Phân tử: các chất vô cơ, nước, chất hữucơ

- Đại phân tử: nhiều phân tử hợp thành

- Bào quan: nhiều đại phân tử hợp thành,đảm nhận những chức năng khác nhautrong tế bào

- Tế bào gồm nhiều bào quan hợpthành.Tb là đơn vị cấu trúc cơ bản của thếgiới sống

Trang 2

tạo nên mọi cơ thể sinh vật?

HS thảo luận nhóm, kết hợp nghiên

cứu SGK trả lời câu hỏi

* HĐ2 Tìm hiểu cấp cơ thể

- Hãy phân biệt cơ thể đơn bào & cơ thể

đa bào?

- Cấp cơ thể có gì nổi trội hơn cấp tế bào?

- Trình bày khái niệm: mô, cơ quan, hệ cơ

quan?

- Trả lời lệnh SGK/8?

HS đọc thông tin SGK  thảo luận  trả

lời câu hỏi

- Khi tách rời cơ tim, mô cơ tim, tim, cũng

như hệ tuần hoàn ra khỏi cơ thể thì:

Chúng không hoạt động được bởi vì hoạt

động của chúng còn liên hệ, điều chỉnh

bởi các hệ cơ quan khác

* HĐ3 Tìm hiểu cấp quần thể – loài

- Quần thể là gì? Cho VD?

- Nêu khái niệm loài?

- Cấp quần thể có gì nổi trội hơn so với

cấp cơ thể?

lời câu hỏi

* HĐ4 Tìm hiểu cấp quần xã

- Quần xã là gì?

- Phân biệt quần thể và quần xã? Các mối

quan hệ giữa các sinh vật trong quần thể

& quần xã?

* HĐ5 Tìm hiểu cấp HST – Sinh quyển

- Nêu kn HST, sinh quyển?

- Tại sao sinh quyển là tổ chức sống cao

nhất & lớn nhất ?

* Củng cố:

- Hãy nếu các cấp tổ chức của hệ sống &

mối tương quan của chúng?

- Làm bài tập: 3,4,5 SGK/9

II Cấp cơ thể

- Cơ thể là cấp tổ chức sống riêng lẻ độclập, có thể gồm 1 tb (cơ thể đơn bào)hoặc nhiều tb (cơ thể đa bào)

- Cơ thể đa bào :

* Mô gồm nhiều tb cùng loại, cùngđảm nhận chức năng nhất định

* Cơ quan: gồm nhiều loại mô khácnhau

* Hệ cơ quan: gồm nhiều cơ quan khácnhau

III Cấp quần thể – loài

- Quần thể là tập hợp các cá thể SVcùng loài, cùng sống trong 1 khoảngkhông gian xác định, có khả năng giaophối sinh ra con cái hữu thụ

- Loài: (đơn vị phân loại) quần thểđược xem là đơn vị tiến hóa của loài

IV Cấp quần xã

Quần xã là tập hợp các quần thể SVkhác loài, sống cùng 1 vùng địa lí nhấtđịnh (sinh cảnh), giữa các SV có mốiquan hệ tương hỗ nhau

V Cấp hệ sinh thái – Sinh quyển

- Tổ chức theo nguyên tắc thứ bậc

- Là các hệ thống mở & tự điều chỉnh

- Luôn luôn tiến hoá

3 Dặn dò: - Trả lời các câu hỏi và làm bài tập trong SGK.

- Tự nghiên cứu bài mới: Tìm hiểu đặc điểm chính của 5 giới sinh vật

4 Rút kinh nghiệm:

Trang 3

Nguyễn Ngọc Anh

I MỤC TIÊU:

- HS nêu được KN giới và các đơn vị phân loại nhỏ hơn giới

- Trình bày được hệ thống phân loại 5 giới

- Nêu được đặc điểm chính của từng giới: đặc điểm cấu tạo, dinh dưỡng, các đại diện

2/ Kĩ năng:

- Rèn luyện kĩ năng phân tích, so sánh, tổng hợp vấn đề

- Phát triển tư duy cho HS

3/ Thái độ:

- Hình thành quan điểm đúng đắn cho HS về thế giới sống và nguồn gốc của SV

- Có ý thức bảo tồn đa dạng SV

II ĐỒ DÙNG & PHƯƠNG PHÁP:

a/ Phương pháp: diễn giảng, hỏi đáp, thảo luận nhóm.

b/ Phương tiện: - SGK, SGV, tài liệu tham khảo.

- Tranh ảnh có liên quan

1 Ổ định lớp:

2 Kiểm tra bài cũ:

- Nêu các cấp tổ chức chính của thế giới sống & mối tương quan giữa các cấp tổchức đó?

- Vì sao nói tế bào là đơn vị cơ bản cấu tạo nên mọi cơ thể sinh vật?

3 Bài mới:

GV: Hãy đọc thông tin SGK và phân tích

hình vẽ  trả lời các câu hỏi sau:

* HĐ 1: Các giới sinh vật

- Giới sinh vật là gì? VD?

- Có bao nhiêu giới sinh vật? (HS thảo

luận)

- Bảng 2 trang 10  Chỉ ra những đặc

điểm sai khác và mối quan hệ 5 giới?

HS: đọc thông tin SGK  thảo luận  trả lời

câu hỏi

GV: Giải thích thêm

Việc phân chia các giới sinh vật là tùy

thuộc vào kiến thức và hiểu biết của

I Các giới sinh vật:

1 Khái niệm về giới sinh vật:

- Là đơn vị phân loại lớn nhất

- Gồm những sinh vật có chung những đặcđiểm nhất định

2 Hệ thống năm giới sinh vật (Whitaker):

Giới Đặc điểm

Khởi sinh Monera

Nguyên sinh Prôtista

Nấm Fungi

Thực vật Plantae

Động vật Animalia

1 Cấu tạo: -TB NS -Đơn bào. -TB NT -Đơn bào,

đa bào.

-TB NT -Đa bào phức tạp.

-TB NT

- Đa bào phức tạp.

-TB NT

- Đa bào phức tạp.

2.Dinh dưỡng:

- Dị dưỡng.

- Dị dưỡng

-Tự dưỡng QH

- Dị dưỡng.

- Sống

Trang 4

từng thời kì Mãi đến năm 1969 hệ

thống phân loại 5 giới mới được hình

thành và công nhận rộng rãi Tuy nhiên

hệ thống phân loại theo 3 lãnh giới cung

được nhiều SGK đề cập:

* HĐ 2: Các bậc phân loại trong mỗi

giới

- Nghiên cứu bảng 2.2 sgk: Chỉ ra các

bậc phân loại từ thấp đến cao?

- Dựa vào tiêu chí nào để sắp xếp các

bậc phân loại này?

- Tên loài được dặt như thế nào?

- Hãy viết tên khoa học của hổ biết: hổ

thuộc loài tigris, thuộc chi Felis?

* HĐ 3: Đa dạng sinh học

- Tính đa dạng sinh học được thể hiện

như thế nào?

- Con người có những ảnh hưởng như

thế nào đến tính đa dạng sinh vật?

- Em phải làm gì để bảo tồn đa dạng

sinh vật?

HS nghiên cứu SGH  thảo luận  trả lời

câu hỏi

* Củng cố:

- Nêu rõ 5 giới sinh vật và đặc điểm

khác nhau giữa các giới?

- Làm bài tập 3 sách giáo khoa

- Tự dưỡng.

hoại sinh.

-Sống cố định.

chuyển động.

3.

Nhóm điển hình:

- Vi khuẩn - ĐV đơn

bào.

- Tảo.

- Nấm nhầy.

- Nấm - Thực

vật. - Động vật.

II Các bậc phân loại trong mỗi giới:

1 Sắp xếp theo bậc phân loại từ thấp đến cao:

Loài Chi (giống) Họ Bộ Lớp Ngành - Giới.

-2 Đặt tên loài:

- Nguyên tắc: tên kép theo tiếng la tinh, viết nghiêng.

- Cách viết: tên chi (viết hoa) + tên loài (viết thường).

- VD: + Loài người: Homo sapiens.

+ Loài hổ: Felis tigris.

+ Loài sư tử: Felis leo.

+ Loài chó sói: Canis lupus.

III Đa dạng sinh vật:

- Thể hiện qua loài: 1,8 loài, nấm 100 nghìn loài, thực vật 290 loài, 1 triệu loài động vật…

Đa dạng còn thể hiện ở cấp quần thể, quần xã và hệ sinh thái

- Nguyên nhân giảm sút đa dạng sinh vật và tăng ô nhiễm môi trường: chưa bảo vệ tài nguyên, do đô thị hoá, công nghiệp hoá,

4 Dặn dò:

- Về nhà học bài.Trả lời các câu hỏi cuối bài SGK vào vở BT

- Xem trước bài mới Chuẩn bị các câu hỏi: Đặc điểm cấu tạo, phương thức sống của giới khởi sinh, giới nguyên sinh, giới nấm VSV là gì?

Trang 5

- Rèn luyện kĩ năng phân biệt, phân tích, tổng hợp vấn đề.

3/ Thái độ:

Hình thành quan điểm đúng đắn cho HS về thế giới sống và nguồn gốc của SV.

- Diễn giảng, hỏi đáp, thảo luận nhóm

- SGK, SGV, tài liệu tham khảo

- Tranh ảnh H3.1 & 3.2

1 Ổ định lớp:

- Giới là gì? Đặc điểm của mỗi giới?

- Hãy kể tên các bậc chính trong thang phân loại?

3 Bài mới:

GV: yêu cầu HS đọc SGK, thảo luân

và trả lời các câu hỏi sau:

* HĐ 1: Giới khởi sinh

- VD về sự lên men do VSV có ích

thường thấy trong đời sống hằng

ngày?

- Giới khởi sinh có đặc điểm về cấu

tạo, phân bố, phương thức dinh

dưỡng như thế nào?

- VK cổ có khác biệt gì với VK?

HS: đọc thông tin SGK  thảo luận 

trả lời câu hỏi

* HĐ 2: Giới nguyên sinh

I.Giới khởi sinh (Monera): gần đây chia 2

nhóm

1 Vi khuẩn:

- Kích thước nhỏ bé (1 – 3 m), tế bào nhân sơ

- Phân bố rộng: đất, nước, không khí, sinh vậtkhác

- Phương thức trao đổi chất đa dạng: hoá tựdưỡng, quang tự dưỡng, hoá dị dưỡng, quang dịdưỡng

2 Vi sinh vật cổ (Archaea):

- Có nhiều đặc điểm khác vi khuẩn: thành tế bào,bộ gen,

- Có khả năng sống trong điều kiện môi trườngkhắc nghiệt: Nồng độ muối 20- 25%; To từ 0-

100oC,

- Về tiến hoá: gần với sinh vật nhân chuẩn hơn

so với vi khuẩn

Trang 6

- Giới nguyên sinh có những đặc

điểm chung gì?

- Các đại diện của giới nguyên sinh?

- Đ2 của ĐV nguyên sinh, Tảo, Nấm

nhầy?

- Cộng bào là gì?

* HĐ 3: Giới nấm

- Giới nấm có những đặc điểm cơ

bản nào? Nêu ví dụ điển hình?

- Đ2 của nấm men, nấm sợi? Nấm có

lợi hay có hại?

* HĐ 4: Các nhóm VSV

- Những sinh vật như thế nào được

xem là vi sinh vật?

- Nêu 1 số VSV mà em biết?

- Đặc điểm của nhóm VSV?

- VSV có vai trò như thế nào đối với

con người?

- Virut có cấu tạo tế bào không? Vì

sao nó không thuộc 1 trong 5 giới

sinh vật?

* Củng cố:

- Đọc tóm tắt SGK

- Làm bài tập 2 trang 15 SGK

II Giới nguyên sinh (Protista):

1 Đặc điểm chung:

- Thuộc sinh vật nhân thực

- Đơn bào hoặc đa bào

- Cấu tạo, phương thức trao đổi chất đa dạng

2 Phân loại theo phương thức trao đổi chất:

- ĐV nguyên sinh (Protozoa): Đơn bào, tb nhânthực, không có thành xenlulôzơ, không có lụclạp Sống dị dưỡng

- Tảo (Algae): Đơn bào hoặc đa bào, có thànhxenlulôzơ, có lục lạp Sống tự dưỡng

- Nấm nhầy (Myxomycota): Đơn bào hoặc cộngbào, không có lục lạp Sống hoại sinh

III Giới nấm (Fungi):

- TB nhân thực, đơn bào hoặc đa bào dạng sợi

- Thành có kitin, một số ít có xenlulôzơ

- Không có lục lạp, lông và roi

- TĐC: dị dưỡng hoại sinh, kí sinh, cộng sinh

- Sinh sản bằng bào tử

IV Các nhóm vi sinh vật:

1 Đặc điểm chung:

Kích thước hiển vi, sinh trưởng nhanh, TĐCmạnh, phân bố rộng, thích ứng cao với môitrường

2 Phân loại vi sinh vật:

- Giới khởi sinh: vi khuẩn

- Giới nguyên sinh: ĐVNS, tảo đơn bào

- Giới nấm: nấm men

- Vi rut: không xếp vào giới nào vì:

+ Không có cấu tạo tế bào: thiếu nhiều cấu trúc.+ Kí sinh bắt buộc: chỉ sống trên sinh vật khác,không trong môi trường thiên nhiên

4 Dặn dò:

- Học bài & trả lời câu hỏi SGK

- Chuẩn bị bài mới

Trang 7

- Nêu được các đặc điểm chung của giới thực vật và giới động vật

- Phân biệt được các ngành trong giới thực vật

- Nêu được các ngành và lớp cơ bản của giới động vật

- Thấy được tính đa dạng và vai trò của giới thực vật và động vật

2/ Kĩ năng

- Rèn luyện kĩ năng phân tích, so sánh, khái quát và kĩ năng hoạt động nhóm

3/ Thái độ

- Hình thành quan điểm đúng đắn cho HS về thế giới sống và nguồn gốc của SV

- Giáo dục ý thức & trách nhiệm bảo vệ tài nguyên TV đặc biệt là tài nguyên rừng

- Giáo dục ý thức & trách nhiệm bảo vệ tài nguyên ĐV đặc biệt là các loài ĐV quý hiếm

II ĐỒ DÙNG & PHƯƠNG PHÁP

- Sơ đồ hình 4 sgk phóng to

- Sơ đồ hình 5 sgk phóng to

- Tranh vẽ các mẫu thực vật & động vật đại diện

- Trực quan, vấn đáp, giải thích

III TIẾN TRÌNH BÀI GIẢNG

1 Ổn định lớp.

- Điểm giống nhau & khác nhau của các nhóm trong giới nguyên sinh?

- VSV là gì? Cho 5 VD VSV có lợi & 5 VD VSV có hại đối với đời sống con người?

3 Bài mới:

GV: Yêu cầu HS đọc thông tin SGK &

quan sát hình để trả lời các câu hỏi sau:

* HĐ 1: Đặc điểm chung của giới thực

vật

- Đặc điểm điển hình của giới thực vật?

-Thực vật tự dưỡng bằng hình thức

nào?

- Nêu các đặc điểm về cấu tạo chứng

minh sự thích nghi của thực vật với đời

sống ở cạn?

- Lớp cutin phủ ngoài lá có tác dụng gì?

ở biểu bì lá chứa nhiều lỗ khí có vai trò

gì?

- Việc phát triển hệ mạch có ý nghĩa

A GIỚI THỰC VẬT

I Đặc điểm chung của giới thực vật:

1 Đặc điểm về cấu tạo:

- Nhân thực, đa bào- phân hoá thành các mô,

cơ quan

- Có thành xenlulôzơ, có lục lạp

2 Đặc điểm về dinh dưỡng:

- Lục lạp chứa sắc tố quang hợp (chlorophyl)-> tự dưỡng quang hợp, Sống cố định

- Thực vật sống ở môi trường khác nhau cónhững đặc điểm thích nghi khác nhau VD: TVcạn

+ Cơ thể cứng, mọc cố định

+ Có lớp cutin dày chống mất nước

+ Biểu bì lá có khí khổng để trao đổi khí, thoát

Trang 8

- Quá trình thụ phấn nhờ các yếu tố

như côn trùng, gió, nước chứng tỏ điều

gì?

- Sự tạo thành hạt và quả có ý nghĩa gì?

HS nghiên cứu thông tin SGK  thảo

luận  trả lời câu hỏi

* HĐ 2: Các ngành thực vật

-Thực vật gồm những ngành nào?

- Điểm giống nhau & khác nhau của

các ngành trong giới thực vật?

GV: giới thiệu cây phát sinh các ngành

thực vật

Ngành hạt kín tiến hóa hoàn thiện hơn

cả về phương thức sinh sản đa dạng

- Thực vật có vai trò ntn đối với con

người & sinh quyển?

- Làm thế nào để bảo vệ TN rừng?

* HĐ 3: Đặc điểm chung của giới động

vật

- Nêu các đặc điểm chung của giới

động vật về cấu tạo cơ thể, hoạt động

sống & đặc điểm dinh dưỡng?

- So sánh điểm giống nhau & khác

nhau giữa động vật & thực vật?

* HĐ 2: Các ngành động vật

- Giới động vật bắt nguồn từ đâu?

- Thế nào là tập đoàn đơn bào?

- Giới động vật được phân chia thành

những nhóm nào?

- Nêu sự sai khác về đặc điểm bộ

xương, thần kinh, phương thức hô hấp

của các nhóm này?

hơi nước

+ Hệ mạch phát triển để dẫn truyền nước, chấtvô cơ, hữu cơ

+ Thụ phấn nhờ gió, côn trùng

+ Thụ tinh kép tạo hợp tử và nội nhũ nuôiphôi

+ Có sự tạo quả và hạt

II Các ngành thực vật:

- Giới thực vật vó nguồn gốc từ tảo lục đa bàonguyên thủy và tiến hóa theo chiều hướng xâmchiếm sinh cảnh ở cạn

- Giới thực vật chia làm 4 ngành chính: Rêu,quyết, hạt trần, hạt kín

B GIỚI ĐỘNG VẬT

I Đặc điểm chung của giới động vật:

1 Đặc điểm về cấu tạo:

- Nhân thực, đa bào - phân hoá mô, cơ quan,hệ cơ quan

- Có hệ vận động (cơ, xương), hệ thần kinh

- TB không có thành xenlulozơ, không có lụclạp

2 Đặc điểm về dinh dưỡng và lối sống:

- Không quang hợp, sống dị dưỡng

- Có khả năng vận động di chuyển, phản ứngnhanh và thích nghi cao độ với điều kiện môitrường

II Các ngành của giới động vật:

- Động vật tập đoàn ĐV đơn bào cổ xưa (giống

trùng roi) và tiến hóa theo hướng ngày càngphức tạp về cấu tạo, chuyên hoá về chức năng,thích nghi cao với môi trường

- Giới động vật được chia làm 2 nhóm chính:

 ĐVKXS: thân lổ, ruột khoang, giun dẹp,

Trang 9

GV: giới thiệu cây phát sinh các ngành

động vật

- Cho 5 vd có lợi, 5 vd có hại của động

vật đối với con người?

- Sự cần thiết phải bảo tồn đa dạng

động vật? Nêu biện pháp thực hiện?

* Củng cố:

- Đọc tóm tắt SGK?

- So sánh điểm giống nhau và khác

nhau giữa 2 giới thực vật & động vật?

giun tròn, giun đốt, thân mềm, chân khớp, dagai

 ĐVCXS: nữa dây sống, cá miệng tròn,cá sụn, cá xương, lưỡng cư, bò sát, chim, thú

4 Dặn dò:

- Chuẩn bị bài thực hành: Đa dạng thế giới sinh vật

Trang 10

Ngày soạn: 10/8/2011

Ngày dạy: 7/9/2011

Tiết PPCT: 5

BÀI 6: Thực hành

ĐA DẠNG THẾ GIỚI

SINH VẬT

Nguyễn Ngọc Anh

I MỤC TIÊU:

1 Kiến thức: sự đa dạng của thế giới sinh vật ở các cấp tổ chức và trong 5 giới

2 Kĩ năng: thực hành, liên hệ thực tế

3 Giáo dục: bảo tồn đa dạng sinh vật

II CHUẨN BỊ:

- Đĩa, băng hình, mẫu vật, tranh ảnh về các cấp độ tổ chức và 5 giới sinh vật

- Máy chiếu, đầu video, máy tính,

III NỘI DUNG: 1 Quan sát sự đa dạng về các cấp tổ chức: - Tế bào, mô, cơ quan, hệ cơ quan - Cơ thể đơn bào, cơ thể đa bào - Quần thể - Quần xã và hệ sinh thái 2 Quan sát đa dạng 5 giới sinh vật: - Giới thiệu một hệ sinh thái: VD- rừng Cúc Phương - Giới thiệu đa dạng về cấu tạo, tập tính, nơi ở của các cá thể 3 Tiến hành: - Cách 1: xem phim qua băng hình, đĩa theo nội dung trên - Cách 2: xem tranh ảnh, mẫu vật - Cách 3: Quan sát ở vườn trường, bảo tàng,

IV THU HOẠCH: 1 Kẻ bảng theo nội dung: Đối tượng quan sát Phân loại Hình thái, cấu tạo Dinh dưỡng Vai trò 1

2

7

2 Trả lời các câu hỏi:

- Vì sao phải bảo tồn đa dạng sinh vật?

- Thực tế về vấn đề bảo tồn đa dạng sinh vật ra sao, đặc biệt ở địa phương em đang ở?

- Em phải làm gì để đóng góp vào việc bảo tồn đa dạng sinh vật?

Phần II: SINH HỌC TẾ BÀO

Trang 11

Chương I: THÀNH PHẦN CÁC NGUYÊN TỐ

HÓA HỌC CỦA TẾ BÀO

Nguyễn Ngọc Anh

I MỤC TIÊU

- HS nêu được các nguyên tố chính cấu tạo nên tế bào

- HS phân biệt được nguyên tố đa lượng và vi lượng Vai trò của nguyên tố đa lượng và vi lượng đối với cơ thể

- Nắm được đặc điểm lí hoá của nước dựa trên cấu trúc phân tử nước.Từ đó rút ra được vai trò của nước đối với tế bào, cơ thể SV

2/ Kĩ năng:

- Rèn luyện kĩ năng phân tích, tổng hợp vấn đề

- Vận dụng vào thực tế cuộc sống giải thích các hiện tượng sinh học trong tự nhiên

3/ Thái độ:

- Hình thành quan điểm đúng đắn cho HS về sự sống

- Hiểu được nước rất cần thiết cho sự sống Từ đó có ý thức bảo vệ nguồn tài nguyênnước

- Tranh vẽ hình 7.1 và 7.2 sách giáo khoa

- Bảng 1 trang 25 sách giáo khoa

- Trực quan, vấn đáp

2 Bài mới:

GV: yêu cầu HS đọc tông tin SGK, phân

tích bảng 7 & hình vẽ  trả lời các câu hỏi

sau:

* HĐ 1: Các nguyên tố hoá học cấu tạo

nên tế bào:

- Hãy cho biết các nguyên tố hoá học cấu

tạo nên tế bào?

- Em có nhận xét gì về các nguyên tố cấu

tạo nên thế giới sống và thế giới không

sống?

- Các nguyên tố hoá học trong tế bào

được chia thành những nhóm nào? Cơ sở

I Các nguyên tố hoá học cấu tạo nên tế bào:

- Trong khoảng 25 nguyên tố hóa học cấu tạonên cơ thể sống thì C,H,O,N chiếm 96.3%khối lượng cơ thể sống Trong đó, C lànguyên tố đặc biệt quan trọng trong việc tạonên sự đa dạng của các hợp chất hữu cơ

- Nguyên tố đa lượng: là nguyên tố chiếmkhối lượng lớn hơn 0.01% khối lượng cơ thể.Chúng tham gia cấu tạo nên các đại phân tửhữu cơ, là nguyên tố chính cấu tạo nên tếbào

- Nguyên tố vi lượng: là nguyên tố chiếm

Trang 12

của việc phân chia đó?

- Thế nào là nguyên tố đa lượng? Nêu ví

dụ minh hoạ? Vai trò của các nguyên tố

đa lượng?

- Cácbon có đặc điểm gì mà được xem là

nguyên tố hoá học có vai trò quan trọng

nhất?

- Thế nào là nguyên tố vi lượng? Nêu ví

dụ minh hoạ? Vai trò của các nguyên tố

vi lượng?

HS đọc thông tin SGK  thảo luận  trả lời

* HĐ 2: Nước và vai trò của nước đối với

tế bào

- Mô tả cấu tạo của phân tử nước?

GV: giải thích liên kết đồng trục & lệch

trục giữa các phân tử nước

- Tại sao nước đá nổi được trên nước

thường?

- Điều gì sẽ xảy ra nếu ta bỏ tế bào sống

vào ngăn đá tủ lạnh?

- Cấu trúc như vậy làm cho nước có đặc

tính gì quan trọng?

- Nước có vai trò gì đối với tế bào?

- Vì sao nước lại được xem là dung môi

tốt?

HS đọc tông tin SGK  thảo luận  trả lời

câu hỏi

* Cũng cố:

- Tại sao phải bón phân hợp lí cho cây

trồng? Nhờ đặc tính nào cây hút nước

được?

- Tại sao phải cung cấp nước nhiều cho

vật nuôi khi trời nóng?

khối lượng nhỏ hơn 0.01% khối lượng cơ thể.Chúng tham gia cấu tạo nên enzim, vitamin,hoạt hóa enzim,

II Nước và vai trò của nước đối với tế bào:

1 Cấu trúc và đặc tính lí, hoá của nước:

- Cấu trúc: Gồm 2 nguyên tử H kết hợp với 1nguyên tử O bằng các liên kết cộng hoá trị

- Tính phân cực: do đôi electron dùng chung

bị kéo lệch về phía O nên phân tử nước có 2đầu tích điện trái dấu

2 Vai trò của nước đối với tế bào:

- Thành phần cấu tạo tế bào, cơ thể (chủ yếu

ở chất nguyên sinh)

- Là nguyên liệu phản ứng

- Là dung môi hoà tan các chất -> trao đổichất qua màng

- Là môi trường phản ứng

- Trao đổi nhiệt -> điều hoà thân nhiệt

- Nước liên kết bảo vệ cấu trúc tế bào

- Môi trường sống của sinh vật

3 Dặn dò:

Trang 13

Ngày dạy: 13/9/2011

Tiết PPCT: 7

BÀI 8:

CACBOHIĐRAT VÀ LIPIT

Nguyễn Ngọc Anh

I MỤC TIÊU

- HS nêu được các loại đường đơn, đường đôi, đường đa Chức năng của của từngloại đường đối với tb, cơ thể

- HS nêu được các loại lipit Vai trò của lipit đối với tb, cơ thể

- So sánh được lipit & cacbohidrat về tính chất, cấu trúc, vai trò

2/ Kĩ năng:

- Rèn luyện kĩ năng phân tích, tổng hợp, so sánh vấn đề

- Vận dụng vào thực tế giải thích các hiện tượng sinh học trong đời sống

3/ Thái độ:

- Có quan điểm đúng đắn về chế độ dd ăn uống hàng ngày Từ đó, HS có ý thức bảovệ sức khoẻ bản thân

- Hình 8.1 - 8.6 SGK.

- Trực quan, vấn đáp.

2 Bài cũ

- Trình bày cấu trúc và đặc tính lí hoá của nước?

- Trình bày các vai trò của nước đối với tế bào?

3 Bài mới:

GV: yêu cầu HS đọc tông tin SGK,

phân tích hình vẽ  trả lời các câu hỏi

sau:

* HĐ 1: Cacbohidrat

- Cacbohydrat (đường) là h.c.h.c như

thế nào? Kể tên các loại đường mà em

- Nêu đặc điểm của các loại đường

đơn, đường đôi, đường đa.

- Tại sao khi ăn cơm, ta càng nhai kĩ

càng thấy vị ngọt?

- Tại sao khi mệt mỏi, đói lả Uống

I Cacbohidrat (saccarit, gluxit, đường):

1 Khái niệm: là hợp chất hữu cơ có khối lượng

lớn, được cấu tạo từ C, H, O theo công thứcchung (CH2O)n

2 Cấu trúc của cacbohidrat: 3 loại.

a Cấu trúc các mônôsaccarit (đường đơn):

- Khái niệm: đường có 3 - 7 C trong phân tử + Đường (6C): glucôzơ (nho), fructôzơ(đường quả), galactôzơ (đường sữa)

+ Đường (5C): ribôzơ C5H10O5, đêôxiribôzơ

C5H10O4.

- Đặc điểm: có tính khử mạnh - do có nhómchức CHO

b Cấu trúc các đisaccarit (đường đôi):

- Khái niệm: được tạo thành do sự kết hợp giữa

2 phân tử đường đơn nhờ liên kết glicôzit bềnvững

Trang 14

nước đường (hoặn nước mia, nước rau

quả) người ta cảm thấy mau khỏe hơn?

- Trình bày chức năng của

cacbohidrat đối với tế bào và cơ

thể?

- Tại sao mặc dù ở người không tiêu

hoá được xenlulôzơ mà chúng ta cần ăn

rau xanh mỗi ngày ?

- Nếu ăn quá nhiều đường thì dẫn đến

bệnh gì ?

- Tại sao trẻ em ăn nhiều kẹo vặt dẫn

tới suy dinh dưỡng ?

lời câu hỏi

* HĐ 2: Lipit

- Lipit là h.c.h.c như thế nào?

- Có những loại lipit nào ? Cấu tạo dầu

mỡ? Dầu & mỡ khác nhau ở điểm

nào ? Vai trò ?

- Cấu tạo photpholipit ? Vai trò ?

- Cấu tạo steroit ? Vai trò ?

- Nếu ăn nhiều mỡ ĐV có chứa nhiều

cholesterol thì ảnh hưởng gì đến cơ

thể ?

- Sắc tố & vitamin cấu tạo ra sao ? Mắt,

sự tổng hợp xương ĐV cần vtm gì ? Vai

trò ?

- Tại sao các ĐV ngủ đông thường có

lớp mỡ dày ?

lời câu hỏi

* Củng cố :

- Vì sao trong thực tế cĩ người khơng ăn

hoặc ăn rất nhiều dầu, mỡ nhưng vẫn tích

luỹ rất nhiều mỡ dưới da?

- Theo em cĩ nên ăn tồn đường bột thay

cho lipít hay khơng? Vì sao?

c Cấu trúc các polisaccarit (đường đa):

- Khái niệm: được tạo thành do nhiều phân tửđường đơn bằng phản ứng trùng ngưng, nhờ cácliên kết glicôzit

- Có 2 dạng cấu trúc:

+ Mạch thẳng: xenlulôzơ.

+ Phân nhánh: tinh bột, glicôgen.

2 Chức năng của cacbohiđrat :

- Là nguồn năng lượng dự trữ cho cơ thể

- Là thành phần cấu tạo nên nhiều bộ phận của

cơ thể

- Cùng với protein: có vai trò vận chuyển các chất qua màng, và nhận biết vật thể lạ khi màng

II Lipit (chất béo):

2 Cấu trúc của lipit:

a Mỡ, dầu, sáp (lipit đơn giản):

- Mỡ, dầu: 1 glixêrôn + 3 a.béo + Dầu: axit béo không no

+ Mỡ: axit béo no

- Sáp: axit béo + 1 rượu mạch

b Các photpholipit và stêrôit (lipit phức tạp):

- Photpholipit: 1 glixêrôn + 2 axit béo + nhómphotphat (Có tính lưỡng cực do đầu ancol củanhóm photphat ưa nước và đuôi kị nước)

- Stêrôit: cấu tạo từ C, H, O; có chứa cácnguyên tử kết vòng

3 Chức năng của lipit:

- Cấu trúc màng sinh học: photpholipit, colesterôn.

- Dự trữ năng lượng, nước: dầu, mỡ.

- Bảo vệ tế bào, giữ nhiệt khi nhiệt độ thấp.

- Một số hoocmôn có bản chất stêrôit: ơstrôgen, prôgestêrôn, testôsterôn,

4 Dặn dò: Học bài & trả lời câu hỏi SGK, Chuẩn bị bài mới

Trang 15

Nguyễn Ngọc Anh

I MỤC TIÊU

- HS nắm được cấu trúc đơn phân của prôtêin – axit amin

- HS phân biệt được các loạicấu trúc prôtêin: cấu trúc bậc 1, cấu trúc bậc 2, bậc 3 & bậc 4 Chức năng của một số loại prôtêin đối với tb, cơ thể.Lấy VD minh họa từng chức năng

- HS nêu được các yếu tố ảnh hưởng đến cấu trúc, chức năng của prôtêin

- HS giải thích được ảnh hưởng của những yếu tố này đến chức năng của prôtêin

2/ Kĩ năng:

3/ Thái độ:

- Có ý thức bảo vệ sức khoẻ bản thân

- Hình 9.1 sách giáo khoa

- Mô hình cấu trúc bậc 1, bậc 2, bậc 3 và bậc 4 của prôtêin

- Phiếu học tập

Loại cấu trúc Đặc điểm

Bậc 1

Bậc 2

Bậc3

Bậc 4

- Trực quan, vấn đáp, hoạt động nhóm.

- Điểm giống nhau giữa lipit & cacbohidrat về cấu tạo?

- Chức năng của cacbohidrat & lipit?

3 Bài mới:

GV: yêu cầu HS đọc thông tin SGK,

phân tích hình để trả lời câu hỏi

* HĐ 1: Cấu trúc của Protein.

- Hãy cho biết một axit amin gồm những

nhóm nào?

- Đơn phân cấu tạo nên prôtêin gồm

khoảng bao nhiêu loại? Các axit amin

này được phân biệt nhau bởi thành phần

I CẤU TRÚC CỦA PRÔTEIN

1 Axit amin - đơn phân của prôtêin

- Prôtêin là đại phân tử có cấu trúc đa dạngnhất theo nguyên tác đa phân

- Đơn phân là các axit amin (có khoản hơn 20loại axit amin)

- Mỗi axit amin gồm 3 thầnh phần

+ Nhóm amin (- NH2)

Trang 16

- Vì sao chúng ta phải ăn nhiều loại thức

ăn khác nhau?

- Các axit amin liên kết với nhau bằng

loại liên kết nào? Được hình thành như

thế nào?

- Khi ăn thịt bò tái, tại sao người ta phải

vắt nước cốt chanh vào? HS rút ra được

KL

- Tại sao 1 số VSV ở suối nước nóng có

t0 cao mà chúng vẫn tồn tại?

câu hỏi

* HĐ 2: Chức năng của Protein.

- GV cho HS đọc nội dung II SGK/ trang

25 để thảo luận nhóm về các chức năng

của prôtêin Cho VD về từng chức năng

dựa vào kiến thức đã học ở cấp dưới

- Tại sao 1 số nguời ăn nấm, tôm, cua,…

dễ bị dị ứng?

* Củng cố:

- Tính đặc thù của prôtêin do yếu tố

nào qui định?

- Căn cứ vào đâu ta có thể phân biệt

được các bậc cấu trúc của prôtêin?

+ Nhóm cacboxyl (- COOH)+ Gốc hyđrôcacbon (- R)

2 Cấu trúc các bậc của prôtein

a) Cấu trúc bậc 1:

- Các a.a liên kết với nhau bằng liên kếtpeptit tạo nên 1 chuỗi gồm nhiều a.a gọi làchuỗi polipeptit

b) Cấu trúc bậc 2:

Chuỗi polipeptit co xoắn lại như lò xohoặc gấp nếp nhờ hình thành lk hidrô giữacác a.a với nhau trong chuỗi polipeptit

c) Cấu trúc bậc 3:

Chuỗi polipeptit cấu trúc bậc 2 coxoắn lại tạo thành khối cầu protêin, đó là cấutrúc bậc 3

d) Cấu trúc bậc 4:

Cấu trúc bậc 4 là bậc cấu trúc có được

do 2 hay nhiều chuỗi polipeptit cùng loạihoặc khác loại lk với nhau tạo thành (dạngsợi bó)

3 Các yếu tố ảnh hưởng.

Yếu tố môi trường: Nhịêt độ cao, độ

pH phá huỷ cấc trúc không gian 3 chiều của prôtêin  mất chức năng sinh học.

II Chức năng của prôtêin

- Prôtêin cấu trúc nên tế bào và cơ thể

- Prôtêin dự trữ: dự trữ các axit amin

- Prôtêin vận chuyển: vận chuyển các chất

- Prôtêin bảo vệ: bảo vệ cơ thể chống bệnh tật

- Prôtêin thụ thể: thu nhận và trả lời thông tin

- prôtêin xúc tác: xúc tác cho các phản ứng sinh hoá.

4 Dặn dò: Học bài & trả lời câu hỏi SGK, chuẩn bị bài mới.

Trang 17

Tiết PPCT: 9

Nguyễn Ngọc Anh

I MỤC TIÊU:

- HS nắm được cấu trúc đơn phân của axit nuclêic - nuclêôtit

- Mô tả cấu trúc, chức năng của phân tử ADN, giải thích tính đa dang & đặc trưng của ADN

2/ Kĩ năng:

3/ Thái độ:

- Mô hình cấu trúc phân tử ADN

- Tranh vẽ về cấu trúc hóa học của Nu, phân tử ADN

- Viết công thức cấu tạo của Aa? Phân biệt các bậc cấu trúc của protein?

- Trình bày chức năng của protein? Cho vd minh họa?

3 Bài mới:

* HĐ 1: Nucleotit

- Qua quan sát, em thấy mỗi nuclêôtit

gồm những thành phần nào?

- Các nuclêôtit giống nhau & khác nhau

bởi thành phần nào?

- Có những loại nuclêôtit nào cấu tạo

nên AND?

* HĐ 2: Cấu trúc của ADN

- Qua quan sát hãy mô tả cấu trúc của

AND?

 Gồm bao nhiêu mạch

I AXIT DEOXIRIBONUCLEIC (ADN)

1 Nuclêôtit - Đơn phân cấu tạo của ADN

- Mỗi Nuclêic gồm 3 thành phần

+ Đường pentôzơ C5H10O4

+ Nhóm phôtphat+ Bazơ nitric: A, T, G, X

- Tên gọi của nuclêôtit đặt theo tên gọi củabazơ tương ứng nên có 4 loại nuclêôtit

2 Cấu trúc của ADN

- ADN là một phân tử hữu cơ được cấu tạotheo nguyên tắc đa phân, đơn phân là cácnucleotit

Trang 18

 Hai mạch có quan hệ như thế nào

 Đường kính vòng xoắn, chiều cao

vòng xoắn,…

- Nguyên tắc bổ sung là gì? Nó được thể

hiện như thế nào trong cấu trúc của

AND?

- Vì sao chuỗi pôlynuclêôtit luôn có

chiều 3’OH - 5’P?

- Tại sao nói ADN vừa có tính đa dạng,

vừa có tính đặc thù?

* HĐ 3: Chức năng của ADN

- AND có chức năng gì? Thế nào là

thông tin di truyền?

- Đặc điểm cấu trúc nào của AND giúp

chúng thực hiện được chức năng đó?

- Trên cùng 1 cơ thể sinh vật prôtêin ở

các bộ phận có giống nhau không? Tại

sao?

câu hỏi

* Củng cố:

- So sánh điểm giống nhau & khác nhau

giữa ADN & protein?

vì sao ADN vừa mang tính đa

dạng vừa mang tính đặc trưng?

- Phân tử AND gồm hai mạch pôlynuclêôtitsong song, ngược chiều, xoắn quanh trục theochiều từ trái sang phải

- Trong mỗi mạch: các nuclêôtit liên kết vớinhau bằng liên kết photphodiester (CHT)

- Các nuclêôtit giữa hai mạch liên kết vớinhau bằng liên kết hiđrô theo NTBS: Mộtbazơ lớn liên kết với một bazơ có kích thướcbé và ngược lại

( A = T; G = X )

- Một chu kì xoắn gồm 10 cặp nu có chiềucao 34A0

* Chú ý:

Tế bào nhân sơ ADN có dạng mạch vòng

Tế bào nhân thực có dạng mạch thẳng

3 Chức năng của ADN

ADN mang bảo quản và truyền đạt thông tin

di truyền

- Thông tin di truyền lưu giữ trong phân tửAND dưới dạng trình tự, số lượng, thành phầncủa các nuclêôtit

- Trình tự các nu trong AND quy định trình tựcác axit amin trong phân t ử prôtêin

- Thông tin di truyền trên AND được truyềntừ thế hệ này sang thế hệ khác nhờ sự tựnhân đôi của AND trong quá trình phân bào

4 Dặn dò: Học bài & trả lời câu hỏi SGK, chuẩn bị bài mới.

Trang 19

I MỤC TIÊU:

1/ Kiến thức :

- Mô tả cấu trúc, chức năng của các loại phân tử ARN

- So sánh cấu trúc, chức năng ADN & ARN

2/ Kĩ năng:

- Rèn luyện kĩ năng phân tích - tổng hợp, so sánh vấn đề

3/ Thái độ:

- Hình thành quan điểm đúng đắn cho HS về sự sống.

- Mô hình cấu trúc phân tử ARN

- Tranh vẽ về cấu trúc hoá học của Nu., phân tử ARN

- Mô tả cấu trúc và chức năng của ADN?

3 Bài mới:

* HĐ 1: Nucleotit

- Nêu cấu tạo của Nu là đơn phân của

ARN?

- Nêu điểm khác biệt giữa Nu cấu tạo

nên ADN & Nu cấu tạo nên ARN

* HĐ 2: Cấu trúc & chức năng của

ARN

- Mô tả cấu trúc và chức năng của các

loại ARN?

lời câu hỏi

II AXIT RIBONUCLEIC (ARN)

1 Nuclêôtit- đơn phân của ARN:

- Mỗi nuclêôtit gồm 3 thành phần:

+ Axit photphoric: H3PO4.+ Đường đêôxiriboozơ: C5H10O5.+ Bazơnitơ: A, U, G hoặc X

- Có 4 loại nu: A, U, G, X

2 Cấu trúc & Chức năng của ARN: có 3 loại.

mARN tARN rARN

Cấu trúc

- Một chuỗi pôlinuclêic, dạng mạch thẳng Sao mã từ ADN, trong đó T được thay bằng U.

- Có trình tự đặc biệt để ribôxoom nhận biết chiều của thông tin di

mARN

- Một mạch pôlinuclêic xoắn lại 1 đầu tạo thành các thuỳ

- Có 3 thuỳ, 1 thuỳ mang bộ

ba đối mã, đầu đối diện là vị trí gắn kết axit amin

Có 1 mạch nhiều vùng các nu liên kết với nhau theo NTBS tạo ra các vùng xoắn cục bộ

Chức năng Truyền thông tin di truyền Vận chuyển các axit amin

tới ribôxôm thực hiện giải mã

Tham gia cấu tạo nên ribôxôm

Trang 20

* Củng cố:

- So sánh điểm giống nhau & khác

nhau giữa ADN & ARN?

- So sánh cấu tạo và chức năng của

các loại ARN.

4 Dặn dò: Học bài & trả lời câu hỏi SGK

Chuẩn bị bài thực hành

Nguyễn Ngọc Anh

I MỤC TIÊU:

1/ Kiến thức :

- Nhận biết một số thành phần khoáng của tế bào như K, S, P,

- Nhận biết 1 số chất hữu cơ của tế bào: Cacbohidrat, lipit, prôtêin

- Biết cách làm 1 số TN đơn giản

2/ Kĩ năng:

- Rèn luyện thao tác thực hành, tính tỉ mỉ trong công việc

Trang 21

3/ Thái độ:

- Có quan điểm duy vật biện chứng về nguồn gốc sự sống

- Qua việc thực hành, HS có thể yêu thích môn học

A Xác định các chất hữu cơ có trong mô thực vật và động vật:

a Nhận biết tinh bột:

- Cách tiến hành: trang 41.

- HS giải thích, nhận xét bổ sung và ghi kết quả thí nghiệm.

- Phân biệt đường đơn (glucôzơ) và đường đôi (saccarôzơ) bằng dung dịch Phêlinh (thuốc thử đặc trưng với các đường có tính khử, chứa CuO):

+ Đường đơn tạo kết tủa màu đỏ gạch- Do:

Đường khử + CuO -> CuO2 + 1/2O2 + đường bị ôxi hóa

+ Đường đôi không tạo kết tủa đỏ gạch vì không có tính khử.

b Nhận biết lipit.

c Nhận biết prôtêin.

B Xác định sự có mặt một số nguyên tố khoáng trong tế bào:

2 Dịch mẫu,

clorua bari.

- Đáy ống nghiệm tạo kết tủa trắng.

hợp với Ba2+ tạo BaSO4.

3 Dịch mẫu,

3- nên đã tạo kết tủa trắng phôtpho kép amôn- magiê:

ôxalat amôn - Đáy ống nghiệm tạo kết tủa trắng - Trong mô có Ca+ tạo kết tủa trắng ôxalat canxi.

C Tách chiết ADN:

Bước 1: Nghiền mẫu vật

Bước 2: Tách chiết ADN ra khỏi tế bào

Bước 3: Kết tủa ADN trong dịch tế bào bằng cồn

Bước 4 Tách chiết ADN ra khỏi lớp cồn

D Thu hoạch: Theo mẫu trang 43- 44.

4 Dặn dò: Chuẩn bị bài mới

Trang 22

Chương II: CẤU TRÚC TẾ BÀO

Ngày dạy: 4/10/2011

Tiết PPCT: 12

BÀI 13:

TẾ BÀO NHÂN SƠ

Nguyễn Ngọc Anh

I MỤC TIÊU:

- Mô tả cấu trúc tế bào VK (tb nhân sơ)

- Nắm được khái quát về tế bào

2/ Kĩ năng:

Trang 23

- Vận dụng vào thực tế giải thích các hiện tượng sinh học trong đời sống.

3/ Thái độ:

- Hình thành lòng say mê yêu thích môn học

- Hình 13.1 và 13.2 sách giáo khoa.

- Bảng thông tin một số tính chất khác biệt giữa vi khuẩn Gr + và vi khuẩn Gr –

- Trực quan, vấn đáp, thảo luận nhóm, giảng giải.

2 Bài mới:

GV: yêu cầu HS đọc thông tin SGK, phân

tích hình để trả lời câu hỏi

* HĐ 1: Khái quát về tế bào:

- HS đọc thông tin SGK về lịch sử hình

thành học thuyết TB  Học thuyết tế bào?

- Cấu trúc tế bào được cấu tạo gồm những

thành phần cơ bản nào? Chức năng?

- Tế bào nhân sơ có đặc điểm gì về cấu

tạo?

Gợi ý:

- Một kilôgam khoai tây to và một

kilôgam khoai tây nhỏ thì loại củ nào gọt

ra cho nhiều vỏ hơn?

- Tế bào nhân sơ có kích thước nhỏ đem

lại ưu thế gì?

HS đọc thông tin SGK  thảo luận  trả lời

câu hỏi

* HĐ 2: Cấu tạo tế bào nhân sơ (vi

khuẩn):

- Thành tế bào có cấu tạo như thế nào?

- GV: nếu đem các tb vk có hình dạng

khác nhau phá hủy thành tb  đưa vào dd có

I Khái quát về tế bào:

1/ Học thuyết tế bào

-Tất cả các cơ thể sống đều được cấu tạo từ tế bào.

-Các quá trình chuyển hóa vật chất và di truyền đều xảy ra trong tế bào.

-Tế bào chỉ được sinh ra bằng sự phân chia của tế bào đang tồn tại trước nó.

2/ Cấu trúc chung của tế bào: Cấu tạo

gồm 3 thành phần cơ bản:

-Màng sinh chất: bao quanh tế bào, có nhiều chức năng như bảo vệ, vận chuyển, thẩm thấu, …

-Nhân hoặc vùng nhân chứa vật chất di truyền.

-Tế bào chất: dạng keo, gồm nước và các chất vô cơ, hữu cơ.

* Tế bào nhân sơ:

- Chưa có nhân hoàn chỉnh

- Tế bào chất không có hệ thống nội màng,không có các bào quan có màng lọc

- Kích thước tế bào rất nhỏ (1/10 kích thướctế bào nhân thực)

Do kích thước tế bào nhỏ nên:

+ Tỷ lệ S/V lớn tốc độ trao dổi chất với môitrường nhanh

+ Tế bào sinh trưởng nhanh

+ Khả năng phân chia nhanh, số lượng tế bàotăng nhanh, phân bố rộng

II Cấu tạo tế bào nhân sơ (vi khuẩn):

1 Thành tế bào, màng sinh chất, lông và roi:

a Thành tế bào:

- Thành phần hoá học: peptiđôglycan

Trang 24

nồng độ như trong tb  tất cả các tb đều có

dạng hình cầu  thành tb có chức năng gì?

- Dựa vào thành tb, người ta chia tb làm

mấy loại?

- GV: chỉ ra sự khác nhau của 2 loại vk

- Việc phân loại vi khuẩn Gram âm và

Gram dương có ý nghĩa gì?

- Màng sinh chất có cấu tạo như thế nào,

có chức năng gì?

- Lông và roi có chức năng gì?

- Tế bào chất của tế bào nhân sơ có gì đặc

biệt?

- Vùng nhân có đặc điểm gì?

- Đặc điểm cấu tạo bộ gen của vk?

- Tại sao lại gọi là tế bào nhân sơ? Vùng

nhân có chức năng gì?

* Củng cố:

- Tế bào nhân sơ có cấu tạo như thế nào?

- Tế bào nhân sơ có kích thước nhỏ điều

này có lợi gì cho bản thân nó?

- Vai trò: quy định hình dạng của tế bào

- Dựa vào thành tế bào vi khuẩn được chialàm hai loại khi nhuộm màu:

+ Vi khuẩn Gram dương có màu tím

+ Vi khuẩn Gram âm có màu đỏ

* Một số VK còn có thêm lớp vỏ nhầy ngoàithành tb để tăng sức tự vệ, bám dính, gâybệnh,…

b Màng sinh chất:

- Cấu tạo: phôtpholipit 2 lớp và prôtêin

- Chức năng: trao đổi chất và bảo vệ

c Lông và roi:

- Roi (tiên mao): giúp vi khuẩn di chuyển

- Lông: giúp vi khuẩn bám chặt trên bề mặttế bào, thụ thể tiếp hợp virut

2 Tế bào chất:

- Nằm giữa màng sinh chất và vùng nhân

- Gồm hai thành phần: Bào tương &Ribôxôm

3 Vùng nhân:

- Không có màng nhân bao bọc

- Chỉ chứa 1 phân tử AND dạng vòng

- Một số vi khuẩn có thêm AND dạng vòngnhỏ khác là plasmit

- Phân tử AND và plasmit chính là vật chất

di truyền của vi khuẩn

3 Dặn dò: Học bài & lời câu hỏi SGK, chuẩn bị bài mới.

- Mô tả cấu trúc & chức năng của ribôxôm

- Mô tả sơ lược cấu trúc & chức năng khung xương tb & trung thể

2/ Kĩ năng:

Trang 25

- Vận dụng vào thực tế giải thích các hiện tượng sinh học trong đời sống.

- Thấy được sự thống nhất giữa cấu tạo & chức năng của các bào quan

3/ Thái độ:

- Hình 14.4, 14.2, 14.3, 14.4 và 14.5 sách giáo khoa

- Trực quan, vấn đáp, giảng giải

- Đặc điểm chung của tế bào nhân sơ.

- Tế bào vi khuẩn có cấu tạo đơn giản và kích thước nhỏ đem lại cho chúng ưu thế gì?

3 Bài mới:

* HĐ 1: Đặc điểm chung của tế bào

nhân thực:

- Đặc điểm chung của TB nhân thực

(liên hệ từ TB nhân sơ)?

- So sánh điểm giống nhau & khác nhau

giữa TBNS & TBNT?

- So sánh điểm khác nhau giữa TBTV &

TBĐV?

* HĐ 2: Nhân tế bào:

- Nhân tế bào được cấu tạo gồm những

thành phần nào?

- Nhân tb thường nằm ở vị trí trung tâm,

nhưng tại sao, ở TBTV nhân tb nằm ở

ngoại biên?

- Đặc điểm cấu tạo của lổ nhân? Chức

năng của chúng đối với tb?

- Gv: Một nhà khoa học tiến hành phá

hủy nhân tb trứng ếch của loài A, sau đó

cấy nhân của loài B vào  thu được ếch

con chuyển nhân  dự đoán kết quả? Giải

thích tại sao?  Nhân tb có vai trò như thế

nào đối với tb?

- Mô tả đặc điểm cấu tạo & chức năng

của Ribôxôm?

A Đặc điểm chung của tế bào nhân thực:

- Tế bào nhân thực cĩ màng nhân.

- Các bào quan khác cĩ cấu trúc phù hợp với chức năng chuyên hĩa của mình.

- Cĩ hệ thống nội màng chia tế bào thành nhiều

ơ nhỏ.

B Cấu trúc tế bào nhân thực:

I NHÂN TẾ BÀO:

- Chất nhiễm sắc: ADN + prôtêin Histon  NSTđặc trưng cho loài?

- Nhân con: rARN + prôtêin

2 Chức năng

- Lưu trữ thông tin di truyền

- Trung tâm điều hành, định hướng sự pháttriển của TB, cơ thể

II TẾ BÀO CHẤT

1 Ribôxôm:

a Cấu tạo:

- Là bào quan không có màng

- Thành phần chủ yếu: rARN và prôtêin

- Cấu tạo từ 2 tiểu phần: 1 lớn, 1 nhỏ

b Chức năng: là nơi tổng hợp prôtêin cho tế

bào

Trang 26

của khung xương tế bào?

của trung thể?

HS đọc thông tin SGK, phân tích hình

thảo luận nhóm  trả lời câu hỏi

* Củng cố:

- Kết luận SGK

- Tại sao nói nhân là trung tâm điều

khiển mọi hoạt động sống của tế bào?

Vì nhân chứa NST mang ADN có

các gen điều khiển và điều hòa mọi hoạt

động sống của tế bào.

2 Khung xương tế bào:

a Cấu trúc: Là 1 hệ thống các vi ống, vi sợi và

sợi trung gian

b Chức năng:

- Tạo hình dạng cho tế bào động vật

- Neo giữ các bào quan, nhân

3 Trung thể:

a Cấu trúc: Gồm 2 trung tử xếp thẳng góc với

nhau ở gần nhân TB

b Chức năng: hình thành thoi vô sắc trong

- Mô tả được cấu trúc & chức năngcủa ti thể, lục lạp

- Giải thích được cấu trúc phù hợp với chức năng của ti thể & lục lạp

- So sánh đặc điểm cấu tạo & chức năng của ti thể & lục lạp

2/ Kĩ năng:

- Thấy được sự thống nhất giữa cấu tạo & chức năng của các bào quan

3/ Thái độ:

Trang 27

- Hình thành quan điểm đúng đắn cho HS về sự sống.

- Tranh H 15.1, 15.2, phiếu học tập

- So sánh tế bào nhân sơ & nhân thực, so sánh TBĐV & TBTV.

- Cấu trúc & chức năng của nhân tế bào.

3 Bài mới:

GV: yêu cầu HS đọc thông tin SGK, phân

tích hình để trả lời câu hỏi

* HĐ 1: Ti thể

- Mô tả cấu trúc của ti thể?

- So sánh diện tích bề mặt giữa màng ngoài

và màng trong ti thể màng nào có diện tích

lớn hơn? Vì sao?

GV: Tế bào cơ tim, tế bào gan khoảng

2500 ti thể Tế bào cơ ngực ở những loài

chim bay cao, bay xa có khoảng 2800 ti thể

- Tại sao những tế bào trên lại có nhiều ti

thể?

- Chức năng của ti thể trong tế bào?

* HĐ 2: Lục lạp

- Mô tả cấu trúc của lục lạp?

- GV cho học sinh quan sát một chậu cây và

giới thiệu những lá được chiếu sáng nhiều

và những lá được chiếu sáng ít Sau đó yêu

cầu học sinh đưa ra nhận xét về màu sắc lá

và giải thích tại sao?

- Lục lạp có ở loại tb nào? Cấu trúc màng?

Lục lạp có cấu trúc ra sao? Thế nào là đơn

vị quang hợp?

- Lục lạp có chứa vật chất di truyền không?

- Chức năng của lục lạp trong tế bào?

- So sánh điểm giống nhau & khác nhau về

cấu trúc & chức năng giữa ti thể & lục lạp?

* Liên hệ thực tế: Nếu trồng cây mật độ

quá dày, cây sẽ ra sao? Giải thích

HS đọc thông tin SGK, phân tích hình  thảo

luận nhóm  trả lời câu hỏi

* Củng cố:

4 Ti thể:

a Cấu trúc:

- Có 2 lớp màng bao bọc

 Màng ngoài trơn

 Màng trong gấp khúc tạo nên mào

ti thể, trên mào chứa các enzim hôhấp

- Giữa 2 lớp màng là xoang ngoài: kho ion

 Có ADN và ribôxôm

 Các Grana: do các túi dẹt tilacôitxếp chồng lên nhau- tilacôit chứadiệp lục và enzim quang hợp (đơn

vị quang hợp)

b Chức năng:

- Là nơi diễn ra quá trình quang hợp

- Di truyền ngoài nhân

Trang 28

- Đọc tóm tắt SGK.

- Tại sao nói ti thể được xem như nhà máy

điện tế bào?

- Cho học sinh hồn thành phiếu học tập: So

tạo nhiều mào cĩ chứa

nhiều enzim hơ hấp.

-Hai màng đều trơn nhẵn.

Loại tế

bào

-Cĩ tất cả các tế bào -Chỉ cĩ ở tế bào

quang hợp ở thực vật.

-Dùng cho pha tối.

- Mô tả cấu trúc & chức năng của lưới nội chất, bộ máy Golgi, lizôxôm, không bào

- Giải thích được mối liên quan giữa các hệ thống màng trong tế bào thông qua 1 VDcụ thể

- Thấy rõ sự thống nhất giữa cấu trúc & chức năng của lưới nội chất, bộ máy Golgi,lizôxôm, không bào

2/ Kĩ năng:

Trang 29

- Thấy được sự thống nhất giữa cấu tạo & chức năng của các bào quan.

3/ Thái độ:

- Tranh H16.1 & 16.3

- Trình bày cấu trúc và chức năng của ti thể? Tại sao nói ti thể như là nhà máy điện(trạm năng lượng) của tế bào?

- Mô tả cấu trúc & chức năng của lục lạp? So sánh điểm giống nhau & khác nhaugiữa lục lạp & ti thể về cấu trúc & chức năng?

3 Bài mới:

* HĐ 1: Lưới nội chất

GV thông báo với học sinh: lưới nội

chất không có ở tế bào nhân sơ, chỉ có ở

tế bào nhân thực

- Lưới nội chất là gì?

- Có mấy loại lưới nội chất?

- Tại sao ở người tế bào bạch cầu có lưới

nội chất có hạt phát triển mạnh nhất?

- Khi người ta uống rượu thì tế bào nào

trong cơ thể phải làm việc (bào quan

nào của tế bào phải hoạt động mạnh) để

cơ thể người khỏi bị đầu độc?

GV cảnh báo học sinh không nên

uống rượu vì rượu sẽ ảnh hưởng đến

chức năng của gan và hoạt động của hệ

thần kinh

của Peroxixom?

HS đọc thông tin SGK, phân tích hình 

* HĐ 2: Bộ máy gôngi và lizôxôm

- Vị trí của bộ máy gôngi trong tế bào

nhân thực?

- Trình bày cấu trúc và chức năng của

bộ máy gôngi?

- Cấu trúc & chức năng của lizôxôm?

- Điều gì xảy ra khi lizôxôm bị vỡ ra?

- Tại sao enzim thủy phân có trong

6 Lưới nội chất:

- Lưới nội chất là hệ thống màng bên trong tếbào nhân thực, chia tế bào chất thành cácvùng tương đối cách biệt nhau

- Lưới nội chất được cấu tạo bởi hệ thống cácxoang dẹp và ống thông với nhau

 LNC hạt: Ở gần nhân, trên màng cógắn nhiều hạt Ribôxôm Đóng vai trò trongquá trình sinh tổng hợp Protein

 LNC trơn: Ở xa nhân, trên màng chứanhiều hệ enzim thực hiện chức năng tổng hợplipit, chuyển hóa đường, phân hủy chất độc,…

- Peroxixom: Được hình thành từ LNC trơnchứa nhiều enzim đặc hiệu cho quá trìnhchuyển hóa lipit, khử độc cho tế bào

7 Bộ máy gôngi và lizôxôm:

a Bộ máy Gôngi:

* Cấu trúc: Là hệ thống túi màng dẹp tách

biệt nhau, xếp chồng lên nhau hình vòngcung

* Chức năng:

- Gắn nhóm cacbohydrat vào prôtêin

- Tổng hợp hoocmon, tạo các túi có màng

- Thu gom, bao gói, biến đổi và phân phốicác sản phẩm đã được tổng hợp ở vị trí nàyđến vị trí khác trong tế bào để sử dụng

b Lizôxôm:

* Cấu trúc:

- Có 1 màng bao bọc, chứa nhiều enzim thủy

Trang 30

lizôxôm lại không làm vỡ lizôxôm của

tế bào?

- Tế bào cơ, tế bào hồng cầu, tế bào

bạch cầu và tế bào thần kinh, loại tế bào

nào có nhiều lizôxôm nhất? Vì sao?

HS đọc thông tin SGK, phân tích hình 

* Củng cố

- Mô tả đặc điểm cấu trúc và chức năng

của các bào quan trong tế bào chất?

phân

- Được hình thành từ bộ máy gôngi theo cáchgiống như túi tiết nhưng không bài xuất rangoài

* Cấu trúc: Là bào quan có 1 lớp màng bao

bọc, được tạo ra từ lưới nội chất & bộ máyGolgi

Ở tb TV, không bào lớn Ở tb ĐV nguyênsinh, không bào tiêu hoá phát triển

* Chức năng: Chứa các sắc tố thu hút côn

trùng, dự trữ dinh dưỡng, chứa các chất độcđể tự vệ, chất thải

4 Dặn dò:

- Học bài, làm bài tập SGK

- HS mô tả được cấu trúc & chức năng của thành tế bào

- Trình bày được tính thống nhất của tb nhân thực

2/ Kĩ năng:

- Thấy được sự thống nhất giữa cấu tạo & chức năng của tb

3/ Thái độ:

Trang 31

- Tranh H17.1 & 17.2

- Mô hình màng sinh chất

- Trình bày cấu trúc và chức năng của mạng lưới nội chất?

3 Bài mới:

* HĐ 1: Màng sinh chất

- Màng sinh chất có cấu trúc như thế

nào và được cấu tạo từ những thành

phần nào?

- Tại sao màng sinh chất là màng

khảm động?

- Nếu màng sinh chất không có cấu

trúc khảm động thì sao?

- Khi màng nhầy ống tiêu hoá không

bị xây xát hoặc huỷ hoại, tại sao ta

uống phải nọc rắn độc vẫn không bị

chết?

- Chức năng của màng sinh chất?

- Tại sao TBTV không có

colestêron?

- Tại sao người già không nên ăn

nhiều dầu mở chưá nhiều

- Cấu tạo thành tế bào thực vật,

thành tế bào nấm khác nhau như thế

nào?

- Chức năng của thành tế bào?

- Trên thành tế bào có các cầu sinh

chất  đảm nhiệm chức năng gì?

- Chức năng của chất nền ngoại bào?

- Chất nền ngoại bào cấu tạo gồm

III MÀNG SINH CHẤT & CẤU TRÚC NGOÀI MÀNG SINH CHẤT

1 Màng sinh chất

 Lớp kép phôtpholipit

 Prôtêin: Xuyên màng & bám màng

- Ở TBĐV và người, màng sinh chất có nhiềucolestêron làm tăng độ ổn định của màng

b Chức năng:

- Trao đổi chất có chọn lọc với môi trường ngoài

- Thực hiện các chức năng khác nhau: Vậnchuyển các chất, thu nhận thông tin, nhận biết

2 Thành tế bào:

- Thành tế bào thực vật: Cấu tạo chủ yếu bằngxenlulôzơ

- Thành tế bào nấm cấu tạo bằng kitin

- Chức năng: Quy định hình dạng tế bào, bảo vệtế bào

3 Chất nền ngoại bào:

- Có ở tế bào động vật và người

- Cấu tạo bằng sợi glicôprôtêin kết hợp với chất vô

cơ, hữu cơ khác

- Chức năng: Giúp các tế bào liên kết với nhau tạonên các mô & thu nhận thông tin

Trang 32

những thành phần nào?

- Chất nền ngoại bào cĩ cấu trúc như

thế nào?

*Củng cố:

- Làm bài tập 1 trang 62 SGK

4 Dặn dò:

- Học bài & trả lời các câu hỏi SGK

Nguyễn Ngọc Anh

I MỤC TIÊU

- Phân biệt được vận chuyển chủ động & vận chuyển thụ động

- Phân biệt được thế nào là khuếch tán, thẩm thấu

- Mô tả các con đường xuất, nhập bào

2/ Kĩ năng:

3/ Thái độ:

- Nhận thức đúng quy luật vận động của vật chất sống cũng tuân theo các quy luậtvật lí & hoá học

- Hình vẽ 18.1, 18.2, 18.3 SGK, hình 18.1 và 18.2 SGV

Trang 33

- Mô hình cấu trúc màng sinh chất.

1 Ổ định lớp.

- Trình bày cấu trúc & chức năng màng sinh chất

3 Bài mới:

GV: yêu cầu HS đọc thông tin SGK, phân tích hình

để trả lời câu hỏi

* HĐ 1: Vận Chuyển Thụ Động

- Mô tả TNo a, đếm số phân tử ở TNo a, Từ kết quả

TNo  nhận xét về màu nước trong cốc?

 Giải thích kết quả thí nghiệm?

 Khái niệm khuếch tán?

- Mô tả TNo b nhận xét về mực nước giữa 2 nhánh

A & B trong TNo thay đổi như thế nào?

 Giải thích kết quả thí nghiệm?

 Khái niệm thẩm thấu?

- Thế nào là vận chuyển thụ động ?

- Sự vận chuyển thụ động dựa theo nguyên lý nào ?

* GV: Sự khuếch tán của 1 chất nào đó chỉ phụ

thuộc vào chênh lệch nồng độ của chất tan đó mà

không phụ thuộc vào [chất tan] khác Sự thẩm thấu

của duung môi lại phụ thuộc vào tổng nồng độ các

chất tan có trong dung dịch

- Điều kiện để các chất khuếch tán qua màng?

- Các chất tan có mấy cách khuếch tán qua màng

sinh chất?

- Những chất như thế nào có khả năng khuếch tán

trưc tiếp qua lớp phot pholipit kép?

- Những chất như thế nào sẽ khuếch tán qua kênh

prôtêin xuyên màng?

- Tốc độ khuếch tán qua màng của các chất phụ

thuộc vào những yếu tố nào?

- Phân biệt môi trường, môi trường nhược trương,

môi trường đẳng trương?

- Tại sao khi bón phân quá nhiều lượng cây lại bị

chết xót?

- Tại sao khi muối dưa bằng rau cải, lúc đầu rau bị

quắt lại sau vài ngày bị trương to, có vị chua?

I VẬN CHUYỂN THỤ ĐỘNG:

- Là phương thức vận chuyển cácchất qua màng sinh chất từ nơi cónồng độ cao đến nơi có nồng độthấp mà không tiêu tốn năng lượng

- Sự vận chuyển thụ động tuân theo

cơ chế: khuếch tán

 Sự vận chuyển chất tan:khuếch tán

 Sự vận chuyển nước: thẩmthấu

- Điều kiện: Sự chênh lệch nồng độgiữa 2 bên màng tế bào, và đặc tính

lí, hóa của chúng

- Phương thức vận chuyển:

 Qua lớp photpholipit: Chấtkhông phân cực, có kích thước nhỏ

 Qua kênh Protein: Chất phâncực, có kích thước lớn

- Dựa vào nồng độ chất tan trongmôi trường: Môi trường có 3 loại

 Môi trường ưu trương[chất tan]ngoài tb > [chất tan]trong tb

 Môi trường nhược trương[chất tan]ngoài tb < [chất tan]trong tb

 Môi trường đẳng trương[chất tan]ngoài tb = [chất tan]trong tb

Trang 34

- Tại sao khi ngâm rau sống vào nước cho nhiều

muối thì rau rất nhanh bị héo?

- Tại sao khi chẻ rau muống nếu không ngâm vào

nước thì rau thẳng nhưng nếu ngâm vào nước sạch

thì sợi rau muống chẻ sẽ cong lên?

- Điều gì sẽ xảy ra nếu ta bỏ TB hồng cầu vào ly

nước? Giải thích tại sao?

* HĐ 2: Vận Chuyển Chủ Động

- Đọc thông tin SGK & quan sát H18.2  giải thích

hiện tượng?

- Vận chuyển chủ động là gì ?

- Vận chuyển chủ động xảy ra ở cấu trúc nào của

màng tb ? Cơ chế vận chuyển?

GV: Tại quản cầu thận, urê trong nước tiểu đậm

đặc gấp 60 lần trong máu, các photphat gấp 16 lần

và các sunphat gấp 90 lần nhưng các chất này vẫn

thấm qua màng từ máu vào nước tiểu

* HĐ 3: Nhập Bào Và Xuất Bào

- Làm thế nào mà động vật chọn được các chất đưa

vào TB mặc dù [các chất] ngoài TB thấp hơn nhiều

so với trong TB và không có kênh Protein?

- Thế nào là nhập bào? Có mấy kiểu nhập bào

- Thế nào là xuất bào?

HS đọc thông tin SGK, phân tích hình  thảo luận

nhóm  trả lời câu hỏi

* Củng cố

- So sánh vận chuyển chủ động với vận chuyển thụ

động?

II VẬN CHUYỂN CHỦ ĐỘNG:

- Là phương thức vận chuyển cácchất qua màng từ nơi có nồng độthấp đến nơi có nồng độ cao và tiêutốn năng lượng

III NHẬP BÀO VÀ XUẤT BÀO:

- Nhập bào:

+ Vận chuyển các chất vào trong tếbào bằng cách biến dạng màng tếbào và tiêu tốn năng lượng

+ Các kiểu nhập bào: Thực bào vàẩm bào

- Xuất bào: Vận chuyển các chất ra

khỏi tế bào cách ngược lại với nhậpbào

4 Dặn dò:

- Vẽ vào vở sơ đồ các kiểu vận chuyển các chất qua màng.

- Học bài và trả lời các câu hỏi ở cuối bài (SGK).

- Ôn lại các kiến thức về sự đóng mở lỗ khí, vận chuyển các chất qua màng sinh chất.

- Phân nhóm thực hành Giờ sau mỗi nhóm mang đi một dao lam, giấy thấm, lá lẻ bạn.

Trang 35

- Biết cách làm 1 số TN đơn giản.

- HS có thể quan sát được 1 số thành phần chính của tb

- HS làm TN để quan sát hiện tượng co & phản co nguyên sinh

2/ Kĩ năng:

- Rèn luyện kĩ năng phân tích - tổng hợp, so sánh giải quyết vấn đề

3/ Thái độ:

- Thấy được tính liên thông kiến thức vật lí – hoá học – sinh học

II CHUẨN BỊ

1 Giáo viên:

- Dụng cụ: Kính hiển vi, phiến kính, lá kính dao lam, ống nhỏ giọt, nước cất, dung dịch muối (hoặc đường) loãng.

- Mẫu vật: Lá thài lài tía

2 Học sinh: Dao lam Giấy thấm Lá lẻ bạn.

Trang 36

2 Kiểm tra bài cũ: kiểm tra dụng cụ mẫu vật cho giờ thực hành của học sinh.

3 Nội dung bài thực hành:

a Quan sát và vẽ TB dưới kính hiển vi.

- Tách lớp biểu bì ở lá lẻ bạn.

- Đặt lớp biểu bì vừa tách lên phiến kính đã nhỏ sẵn giọt nước cất.

- Quan sát để thấy được tế bào biểu bì thường và tế bào lỗ khí (Khí khổng mở).

b Thí nghiệm phản co nguyên sinh và việc điều khiển sự đóng mở khí khổng.

- Nhỏ 1 giọt dung dịch nước muối loãng vào rìa lá kính đậy trên mẫu vật, dùng giấy thấm đặt ở mép lá kính phía đối diện -> Nước từ tế bào ra ngoài -> Tế bào chất co lại (hiện tượng co nguyên sinh) Tế bào lỗ khí mất nước Khí khổng đóng.

- Nhỏ 1 giọt nuớc cất vào rìa của lá kính, dùng giấy thấm đặt ở phía đối diện của lá kính -> Nước từ ngoài thấm vào tế bào -> tế bào từ trạng thái co nguyên sinh trở về trạng thái bình thường (phản co nguyên sinh), khí khổng mở.

- Cho học sinh dọn vệ sinh lớp học.

5 Hướng dẫn học ở nhà:

- Hướng dẫn học sinh làm báo cáo thí nghiệm.

- Hoàn chỉnh báo cáo thí nghiệm, các hình vẽ về tế bào đã quan sát được.

Trang 37

Nguyễn Ngọc Anh

I MỤC TIÊU

- Biết cách làm 1 số TN đơn giản

- HS có thể quan sát, nhận biết được hiện tượng thẩm thấu để củng cố bài học

2/ Kĩ năng:

- Rèn luyện kĩ năng phân tích - tổng hợp, so sánh giải quyết vấn đề

3/ Thái độ:

- Thấy được tính liên thông kiến thức vật lí – hoá học – sinh học

II CHUẨN BỊ

1/ Giáo viên

-Khoai lang sống và chín

-Đĩa petri, đèn cồn, cốc thủy tinh chịu nhiệt, nước cất, đường đậm đặc

-Hạt ngô đã ủ, xanh mêtilen, đèn cồn, kính hiển vi, kim mũi mác, lame, lamel, đĩakính, lưỡi lam, …

2/ Học sinh

HS chuẩn bị kiến thức về tính thấm chọn lọc của màng sống

Trang 38

* Cách tiến hành: SGK.

* Gợi ý giải thích kết quả thí nghiệm: Trả lời 3 câu hỏi trang 70.

Câu 1 (với mẫu khoai lang B): Các TB sống tác động như 1 màng thẩm thấu có chọn lọc Nước cất có thế năng thẩm thấu cao hơn dung dịch đường chứa trong củ khoai Do đó, mực nước trong dung dịch đường dâng cao.

Câu 2 (với mẫu khoai lang C): các TB đã chết do đun sôi -> không còn tác động như 1 màng thẩm thấu có chọn lọc -> hiện tượng thẩm thấu không diễn ra (thấm tự do) -> một lượng dung dịch đường khuếch tán ra ngoài -> mức dung dịch đường trong khoang củ khoai lang C hạ thấp.

Câu 3 (Với mẫu khoai lang A): Trong ruột củ khoai lang A vẫn không có nước Chứng tỏ sự thẩm thấu không xảy ra khi không có sự sai khác về nồng độ giữa hai mặt của các mô sống.

b Thí nghiệm tính thấm của tế bào sồng và chết:

* Nguyên liệu, dụng cụ, cách tiến hành: như SGK.

* Giải thích một số thao tác thí nghiệm:

- Đun sôi cách thủy các phôi trong 5 phút: để giết chết phôi.

- Các lát phôi sống không nhuộm màu, còn phôi chết ăn màu sẫm Do: tế bào sống có tính thấm chọn lọc, chỉ những chất cần thiết đi qua màng vào trong tế bào.

V THU HOẠCH:

1 Trả lời các câu hỏi trang 70.

2 Giải thích hiện tượng và kết quả các thí nghiệm.

Trang 39

Ngày dạy: 26/10/2011

Nguyễn Ngọc Anh

I MỤC TIÊU

1 Cơ bản

-Biết áp dụng lý thuyết vào việc giải bài tập

-Rèn luyện một số kỹ năng vận dụng lý thuyết vào bài tập

-Tư duy, phân tích, cẩn thận trong khi làm bài tập

2 Trọng tâm

Vận dụng được lý thuyết vào việc giải bài tập

II CHUẨN BỊ

1 Giáo viên

-Sách về chủ đề tự chọn bám sát

-Công thức và bài tập về ADN

2 Học sinh

HS chuẩn bị kiến thức vể ADN

III HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC

1 Kiểm tra

Giáo viên kiểm tra một số kiến thức về ADN, ARN và protein

2 Bài mới

GV hỏi đáp với học sinh để tìm củng cố

lại một số kiến thức đã học:

-GV: Mỗi chu kỳ xoắn của ADN gồm bao

nhiêu cặp nuclêotit? Cao bao nhiêu Ao?

HS: 10 cặp nuclêôtit, 34Ao

-GV: Vậy mỗi nuclêôtit có kích thước là

bao nhiêu?

-HS: 3,4Ao

-GV: Theo NTBS thì những loại nucleotit

Trang 40

nào liên kết với nhau? Và liên kết bằng bao

nhiêu liên kết hydrô?

-HS: A – T bằng 2 liên kết hydrô, G – X

bằng 3 liên kết hydrô

-Ta kí hiệu số nucleotit của ADN là N thì

N= A + T + G + X = 2A + 2G

-Vậy số lượng nucleotit trên một mạch

của ADN là bao nhiêu?

-Từ đó, chúng ta cũng suy ra được rằng:

-Số liên kết cộng hóa trị nối giữa các

nucleotit có trong mỗi mạch của ADN là

bao nhiêu?

- Số liên kết cộng hóa trị nối giữa các

nucleotit có trong ADN là bao nhiêu?

-Số liên kết hydro có trong ADN là bao

nhiêu?

GV cho bài tập và yêu cầu học sinh làm

tại lớp trong vòng 5 phút:

GV gọi sinh lên bảng sửa bài, gv nhận

xét, bổ sung

GV giao cho học sinh một số bài tập khác:

GV yêu cầu hs làm bài tại lớp

GV giảng giải một số vấn đề phát sinh

sau đó gọi học sinh lên bảng sửa bài

BT 1: Một đoạn ADN có 2400 nucleotit,

trong đó có 900A

1/ Xác định chiều dài của ADN

2/ Số nucleotit từng loại của ADN là baonhiêu?

3/ Xác định số liên kết hydro trong ADNđó

BT 2: Chiều dài của đoạn ADN là 510

nm Mạch 1 của nó có 400A, 500T, 400G.1/ Xác định số nucleotit của đoạn ADN.2/ Số nucleotit từng loại của đoạn ADN làbao nhiêu?

3/ Đoạn mARN vừa được tổng hợp trênmạch 2 của đoạn ADN có số nucleotit từngloại là bao nhiêu?

BT 3: Một đoạn ADN có 2400 nucleotit,

có hiệu của A với loại nucleotit khác khôngbổ sung với nó là 30% số nucleotit của gen.1/ Xác định số nucleotit từng loại củaADN

2/ Xác định số liên kết hydro trong đoạnADN đó

BT 4: Gen B có 3000 nucleotit, có A + T

Tiêu đề	Giới thiệu chung về thế giới sống
Tác giả	Nguyễn Ngọc Anh
Trường học	Trường Trung Học Phổ Thông
Chuyên ngành	Sinh học
Thể loại	Bài giảng
Năm xuất bản	2011
Thành phố	Việt Nam

Định dạng
Số trang	94
Dung lượng	520,13 KB