Bài giảng: Siêu âm khoang sau phúc mạc

Kỹ thuật khám - Đầu dò 3,5-5MHZ - Thực hiện các mặt cắt ngang , dọc để khảo sát khoang sau pm từ cột cơ hoành đến hố chậu , bổ sung bằng các mặt cắt vành trong trường hợp ổ bụng nh

Siêu âm khoang sau phúc mạc

♦ I Nhắc lại giải phẫu

Ở vị trí sau phúc mạc hiện diện 2 ngăn chính :

- Khoang sau pm

- Khoang sau mạc

* Khoang sau pm : được chia làm 3 khoang nhỏ ( từ trước ra sau )

+ Khoang cạnh thận trước thận :

chứa tuỵ ,tá tràng D3 ,D4 , đt lên , đt

xuống , các mạch máu , TK và mạch

bạch huyết

♦ Khoang quanh thận ; chứa thận ,

thượng thận , niệu quản , mạch máu và bạch mạch , tk và mô liên kết , mỡ bao

quanh thận

♦ Khoang cạnh thận sau thận : chứa

mạch máu , bạch mạch và dây tk

* Khoang sau mạc : ở phía sau các lá mạc

♦ II Kỹ thuật khám

- Đầu dò 3,5-5MHZ

- Thực hiện các mặt cắt ngang ,

dọc để khảo sát khoang sau pm từ cột cơ hoành đến hố chậu , bổ

sung bằng các mặt cắt vành ( trong trường hợp ổ bụng nhiều hơi và thành bụng quá dày )

♦ III Các cơ quan sau phúc mạc

♦ 1 Động mạch chủ bụng ( AO )

1.1 Bình thường : AO được tính từ

vị trí chui qua khỏi cơ hoành

( d:2,5cm ) sau đó đi xuống và khẩu kính nhỏ dần đến vị trí phân chia

đm chậu gốc ( d:1,5cm) AO nằm trứoc và chếch T cột sống , thành dày 1-2cm Trên đường đi cho các

nhánh : TC , SMA , IMA , 2 RA

♦ 1.2 Bệnh lý

♦ - Xơ vữa động mạch

♦ - Phình động mạch : khi d>3cm

Các thông tin khi khảo sát phình AO

+vị trí túi phình , đặc biệt liên quan với gốc đm thận

+ hình dạng túi phình

+ mức độ lan tràn và tác động đến các phân nhánh

+ đk ngang lớn nhất , đk trước sau lớn nhất

+ chiều cao của tíu phình , đk cổ trên và dưới túi phình

+ khẩu kính lòng mạch lưu thông

khoảng dưới 2cm thay đổi theo nhịp thở và chu chuyển tim

♦ 3 U sau phúc mạc

U nguyên phát có nguồn gốc sau pm

phần lớn xuất phát từ thận và

thượng thận Số còn lại rất ít và

trong số này khoảng 80% là u ác tính

với tần suất giảm dần theo thứ tự là fibrosarcoma , rhabdomyosarcoma ,

liposarcoma , leiomyosarcoma , 20% còn lại là u lành tính như u bạch mạch

dạng nang , nang niệu dục , u mỡ , u xơ , u cơ trơn

♦ Hình ảnh siêu âm

- Xác định vị trí của u : một vài biểu

hiện trên siêu âm có tính cách đặc

trưng cho phép xác định nguồn gốc

của u từ khoang sau pm

+ Đẩy tuỵ và đại tràng ra trước

+ Đẩy thận ra khỏi vị trí bình thường + Xô đẩy các mạch máu lớn sau pm

- Vị trí của một số u đôi khi cũng gợi ý nguồn gốc u

+ u tk có xu hướng nằm cạnh cột sống + u tk giao cảm có xu hướng cạnh AO

+ U quái thường ở vùng cùng cụt

- Mẫu hình ảnh siêu âm

- + Đa số u được phát hiện ở giai đoạn muộn nên thường có hình ảnh hoại tử trung tâm

- + Những u có đồng nhất 1 loại tế bào thuờng cho hình ảnh giảm hồi âm , đôi khi gần không có hồi âm , đặc trưng là

Schawanoma , Fibrohistiocytoma

+ u tăng hồi âm gợi ý nguồn gốc Lipoma , Haemangioma

+ u quái có hồi âm hỗn hợp , không đồng dạng , có vôi hoá , có phần dịch và

♦ Hình ảnh sa : cho thấy khối áp xe là

cấu trúc giảm hồi âm , điển hình

thì dịch hoá với nền trống hồi âm bên trong lợn cợn hồi âm , đôi khi

có hơi , thành dày không đều , xung quanh có phản ứng mỡ tăng hồi

âm

♦ - áp xe cơ Psoas : nguyên nhân có thể

là lao cột sống , biến chứng của

RTV , viêm đốt sống

♦ Hình ảnh sa giai đoạn đầu cho thấy

đường viền cơ psoas lớn ra , ở giai

đoạn viêm cấu trúc hồi âm của cơ trở nên giảm âm , sang giai đoạn hoại tử và tạo mủ thì xuất hiện vùng không có hồi âm ở trung tâm kèm lợn cợn hồi âm , khi quá trình viêm và áp xe

tiến triển thì đường viền của cơ lớn dần làm xô đẩy các cấu trúc kế

cận ( đẩy thận và mạch máu chậu )

♦ 4.2 Khối máu tụ sau phúc mạc :

thường gặp trong chấn thương thận , vỡ xương chậu , vỡ phình động

mạch chủ , rối loạn đông máu

- Ở giai đoạn máu mới chảy có độ

hồi âm giảm hoặc trống hồi âm ,

sau đó trở nên gia tăng hồi âm do đông vón lại , sau đó có hồi âm hỗn hợp gồm dịch và hồi âm dạng vách

♦ 4.3.Nang giả niệu

do sự tụ lại của nước tiểu sau

chấn thương rách đài bể thận ,

rách niệu quản , sau phẫu thuật

thường thấy ở khoang cạnh thận trước thận

Hình ảnh sa là khoang dịch hồi âm

trống , có thể có ít hồi âm

♦ 4.4.Nang bạch huyết ( lymphocele)

Thường xảy ra sau cấy ghép thận

hoặc cắt hạch , có hình ảnh khối dạng dịch thành mỏng , dịch trong bên trong có vách , thường liên quan với vị trí phẫu thuật trước.

♦ 5 Xå hoạ sau phục mảc