SKKN tích hợp kiến thức liên môn trong dạy học một số tác phẩm văn học hiện đại cho học sinh lớp 9

Qua thực tế giảng dạy tôi nhận thấy việc vận dụng quan điểm tích hợp này vào dạy học Ngữ văn ở trường THCS chẳng những dựa trên cơ sở các mối liên hệ về lí luận và thực tiễn được đề cập

MỤC LỤC

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 6

2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 8

2.3.2 Tích hợp kiến thức liên môn để dạy – học 8 2.3.2.1 Tích hợp liên môn khi thực hiện hoạt động kiểm tra bài

cũ

8

2.3.2.2 Tích hợp liên môn khi thực hiện hoạt động giới thiệu

bài mới

9

2.3.2.3 Tích hợp liên môn khi thực hiện hoạt động dạy – học

bài mới

9

2.3.2.4 Tích hợp liên môn khi thực hiện hoạt động tổng kết và

hướng dẫn luyện tập

14

1 MỞ ĐẦU

1.1 Lí do chọn đề tài

M.Goc-ki đã từng nói “Văn học là nhân học” có nghĩa dạy Văn là dạy

cách làm người cho học sinh Thấy được tầm quan trọng của việc dạy và học môn Ngữ văn đồng thời phát huy cao hơn nữa hiệu quả trong giảng dạy theo tinh thần đổi mới sách giáo khoa, quan điểm dạy học tích hợp là vấn đề cần được quan tâm nhất hiện nay Bởi tích hợp là một xu thế phổ biến trong dạy học hiện đại Nó giúp học sinh tiết kiệm thời gian học tập mà vẫn mang lại hiệu quả nhận thức, có thể tránh được những biểu hiện cô lập, tách rời từng phương diện kiến thức, đồng thời phát triển tư duy biện chứng, khả năng thông hiểu và vận dụng kiến thức linh hoạt vào các yêu cầu môn học, phân môn cụ thể trong chương trình học tập theo nhiều cách khác nhau Và vì thế việc nắm kiến thức sẽ sâu sắc, hệ thống và lâu bền hơn

Thực tế những năm gần đây học sinh ở hầu hết các trường học nói chung đều có phần không thích học môn Ngữ văn, nhất là các em học sinh lớp 9 Qua tìm hiểu, tôi nhận thấy rằng, các em không thích một phần cho rằng môn Ngữ văn không có tính ứng dụng cao như các môn Toán, Lí, Hóa Nhưng nguyên nhân cơ bản là các tiết học Ngữ văn còn đơn điệu, tuy đã có sự đổi mới nhưng chưa thoát khỏi tính lí thuyết khô khan, thiếu tính thực tế Các tiết học chưa có

sự mở rộng phạm vi kiến thức ở nhiều lĩnh vực Chính vì thế, khi học môn Ngữ văn, các em thường chỉ tiếp cận kiến thức độc lập của riêng môn Ngữ văn mà chưa có sự liên hệ với các môn học khác Đó cũng là nguyên nhân mà các em chưa hứng thú với môn học dẫn đến nắm kiến thức chưa chắc, chưa sâu, chưa áp dụng kiến thức đã học vào cuộc sống

Qua thực tế giảng dạy tôi nhận thấy việc vận dụng quan điểm tích hợp này vào dạy học Ngữ văn ở trường THCS chẳng những dựa trên cơ sở các mối liên

hệ về lí luận và thực tiễn được đề cập trong các phân môn Văn học, Tiếng Việt, Tập làm văn cũng như các bộ phận tri thức khác như hiểu biết lịch sử xã hội, văn hóa nghệ thuật… mà còn xuất phát từ đòi hỏi thực tế là cần phải khắc phục, xóa bỏ lối dạy học theo kiểu khép kín, tách biệt thế giới nhà trường và thế giới cuộc sống, cô lập giữa những kiến thức kĩ năng vốn có liên hệ, bổ sung cho nhau, tách dời kiến thức với các tình huống cụ thể mà học sinh sẽ gặp sau này Nói cách khác, đó là lối dạy học khép kín “trong nội bộ môn”, biệt lập Văn học, Tiếng Việt và Tập làm văn với các môn học khác Vận dụng quan điểm tích hợp trong dạy học Ngữ văn chính là cách thức để khắc phục, hạn chế lối dạy học độc lập từng môn học nhằm nâng cao năng lực sử dụng kiến thức và kĩ năng mà học sinh lĩnh hội được, bảo đảm cho mỗi học sinh khả năng huy động có hiệu quả

những kiến thức và kĩ năng của mình để giải quyết những tình huống có ý nghĩa cũng có khi là một tình huống khó khăn, bất ngờ, một tình huống chưa từng gặp… Mặt khác, tránh được những nội dung, kiến thức và kĩ năng trùng lặp, đồng thời lĩnh hội những nội dung, tri thức và năng lực mà mỗi môn học hay phân môn riêng rẽ không có được

Như vậy, xét cả về lí luận và thực tiễn, đây là phương pháp dạy học tích cực, góp phần vào việc đổi mới phương pháp dạy học và nâng cao chất lượng môn Ngữ văn nói riêng và các môn học khác nói chung Đó là lí do tôi thực hiện

đề tài “Tích hợp kiến thức liên môn trong dạy - học một số tác phẩm văn học hiện đại cho học sinh lớp 9”.

1.2 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu đề tài này tôi muốn cùng đồng nghiệp nhận thấy rõ được ý nghĩa, vai trò của việc tích hợp kiến thức liên môn trong dạy học các tác phẩm văn học hiện đại lớp 9 Đồng thời tạo hứng thú cho học sinh lớp 9, lứa tuổi hiếu động thích khám phá tìm tòi và thể hiện, khiến cho các tiết học không bị đơn điệu, nhàm chán mà trong tiết học các em có thể củng cố được nhiều kiến thức ở các bộ môn khác nhau Rèn luyện tư duy nhanh nhạy, kĩ năng liên hệ, tổng hợp, đánh giá, nhận xét, so sánh, đối chiếu… và nhiều kĩ năng khác cho học sinh

1.3 Đối tượng nghiên cứu

- Nghiên cứu đề tài này tôi tập trung đi sâu tìm hiểu ý nghĩa, tầm quan trọng và cách tích hợp kiến thức liên môn trong dạy học các tác phẩm văn học

hiện đại trong chương trình Ngữ Văn lớp 9 (Học sinh lớp 9B Trường THCS Phạm Văn Hinh – Thạch Thành)

1.4 Phương pháp nghiên cứu:

Để giải quyết nội dung nghiên cứu đề tài, tôi đã sử dụng một số phương pháp nghiên cứu như: thống kê, phân loại, phân tích, so sánh và tổng hợp ; cùng các phương pháp nghiên cứu thực tiễn như: quan sát, điều tra kết hợp với việc trải nghiệm thực tế giảng dạy

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm

* Quan điểm tích hợp trong dạy học nói chung

Theo từ điển Tiếng Việt:“Tích hợp là sự kết hợp những hoạt động, chương trình hoặc các thành phần khác nhau thành một khối chức năng Tích hợp có nghĩa là sự thống nhất, sự hòa hợp, sự kết hợp”.

Theo từ điển Giáo dục học:“Tích hợp là hành động liên kết các đối tượng nghiên cứu, giảng dạy, học tập của cùng một lĩnh vực hoặc vài lĩnh vực khác nhau trong cùng một kế hoạch dạy học”.

Trong dạy học các bộ môn, tích hợp được hiểu là sự kết hợp, tổ hợp các nội dung từ các môn học, lĩnh vực học tập khác nhau (Theo cách hiểu truyền

thống từ trước tới nay) thành một “môn học” mới hoặc lồng ghép các nội dung

cần thiết vào những nội dung vốn có của môn học, ví dụ: lồng ghép nội dung giáo dục dân số, giáo dục môi trường, giáo dục an toàn giao thông trong các môn học Giáo dục công dân, Sinh học, Địa lý hay Ngữ văn… xây dựng môn học tích hợp từ các môn học truyền thống

Tích hợp là một trong những quan điểm giáo dục đã trở thành xu thế trong việc xác định nội dung dạy học trong nhà trường phổ thông và trong xây dựng chương trình môn học ở nhiều nước trên thế giới Quan điểm tích hợp được xây dựng trên cơ sở những quan niệm tích cực về quá trình học tập và quá trình dạy học Đưa tư tưởng sư phạm tích hợp vào trong quá trình dạy học là cần thiết

Thực tiễn ở nhiều nước đã chứng tỏ rằng, việc thực hiện quan điểm tích hợp trong giáo dục và dạy học sẽ giúp phát triển những năng lực giải quyết các vấn đề phức tạp và làm cho việc học tập trở nên ý nghĩa hơn đối với học sinh so với việc từng môn học, từng mặt giáo dục được thực hiện riêng rẽ Tích hợp là một trong những quan điểm giáo dục nhằm nâng cao năng lực của người học, giúp đào tạo những người có đầy đủ phẩm chất và năng lực để giải quyết các vấn đề của cuộc sống hiện đại Nhiều nước trong khu vực Châu Á và trên thế giới đã thực hiện quan điểm tích hợp trong dạy học và cho rằng quan điểm này

đã đem lại hiệu quả nhất định

Tư tưởng tích hợp bắt nguồn từ cơ sở khoa học và đời sống Trước hết phải thấy rằng cuộc sống là một bộ đại bách khoa toàn thư, là một tập đại thành của tri thức, kinh nghiệm và phương pháp Mọi tình huống xảy ra trong cuộc sống bao giờ cũng là những tình huống tích hợp Không thể giải quyết một vấn

đề và nhiệm vụ nào của lí luận và thực tiễn mà lại không sử dụng tổng hợp và phối hợp kinh nghiệm kĩ năng đa ngành của nhiều lĩnh vực khác nhau Tích hợp trong nhà trường sẽ giúp học sinh học tập thông minh và vận dụng sáng tạo kiến thức, kĩ năng và phương pháp của khối lượng tri thức toàn diện, hài hòa và hợp

lí trong giải quyết các tình huống khác nhau và mới mẻ trong cuộc sống hiện đại

Quan điểm tích hợp và phương pháp dạy học theo hướng tích hợp đã được giáo viên tiếp nhận nhưng ở mức độ thấp Phần lớn giáo viên lựa chọn mức độ tích hợp “liên môn” hoặc tích hợp “nội môn” Các bài dạy theo hướng tích hợp

sẽ làm cho nhà trường gắn liền với thực tiễn cuộc sống, với sự phát triển của cộng đồng Những nội dung dạy học sinh nhỏ tuổi theo các chủ đề “Gia đình”,

“Nhà trường”, “Cuộc sống quanh ta”, “Đất nước”… làm cho học sinh có nhu cầu học tập để giải đáp được những thắc mắc, phục vụ cho cuộc sống của mình

và cộng đồng Học theo hướng tích hợp sẽ giúp cho các em quan tâm hơn đến con người và xã hội ở xung quanh mình, việc học gắn liền với cuộc sống đời thường là yếu tố để các em học tập Những thắc mắc nảy sinh từ thực tế làm nảy sinh nhu cầu giải quyết vấn đề của các em Chẳng hạn “Vì sao có sấm chớp?’,

“Vì sao không được chặt cây phá rừng?”, “Vì sao phải bảo vệ môi trường?”, “Vì sao ?”

* Quan điểm tích hợp trong dạy học Ngữ văn

Thiết kế bài dạy học Ngữ văn theo quan điểm tích hợp không chỉ chú trọng nội dung kiến thức tích hợp mà cần thiết phải xây dựng một hệ thống việc làm, thao tác tương ứng nhằm tổ chức, dẫn dắt học sinh từng bước thực hiện để chiếm lĩnh đối tượng học tập, nội dung môn học, đồng thời hình thành và phát triển năng lực, kĩ năng tích hợp, tránh áp đặt một cách làm duy nhất Giờ học Ngữ văn theo quan điểm tích hợp phải là một giờ học hoạt động phức hợp đòi hỏi sự tích hợp các kĩ năng, năng lực liên môn để giải quyết nội dung tích hợp, chứ không phải sự tác động các hoạt động, kĩ năng riêng rẽ lên một nội dung riêng rẽ thuộc “nội bộ phân môn”

Ngày nay nhiều lí thuyết hiện đại về quá trình học tập đã nhấn mạnh rằng hoạt động của học sinh trước hết là học cách học Theo ý nghĩa đó, quan điểm dạy học tích hợp đòi hỏi giáo viên phải có cách dạy chú trọng phát triển ở học sinh cách thức lĩnh hội kiến thức và năng lực, phải dạy cho học sinh cách thức hành động để hình thành kiến thức và kĩ năng cho chính mình, phải có cách dạy buộc học sinh phải tự đọc, tự học để hình thành thói quen tự đọc, tự học suốt đời, coi đó cũng là một hoạt động đọc hiểu trong suốt quá trình học tập ở nhà trường

Quan điểm dạy học tích hợp hay dạy cách học, dạy tự đọc, tự học không coi nhẹ việc cung cấp tri thức cho học sinh Vấn đề là phải xử lí đúng đắn mối quan hệ giữa bồi dưỡng kiến thức, rèn luyện kĩ năng và hình thành, phát triển năng lực, tiềm lực cho học sinh Đây thực chất là biến quá trình truyền thụ tri

thức thành quá trình học sinh tự ý thức về phương pháp chiếm lĩnh tri thức, hình thành kĩ năng Muốn vậy, chẳng những cần khắc phục khuynh hướng dạy tri thức hàn lâm thuần tuý đã đành, mà còn cần khắc phục khuynh hướng rèn luyện

kĩ năng theo lối kinh nghiệm chủ nghĩa, ít có khả năng sử dụng vào đọc hiểu văn bản, vào những tình huống có ý nghĩa đối với học sinh, coi nhẹ kiến thức, nhất

là kiến thức phương pháp

Tóm lại, “Quan điểm tích hợp” cần được hiểu toàn diện và phải được quán triệt trong toàn bộ môn học: từ đọc Văn, Tiếng Việt đến Làm văn; quán triệt trong mọi khâu của quá trình dạy học; quán triệt trong mọi yếu tố của hoạt động học tập; tích hợp trong chương trình, tích hợp trong sách giáo khoa, tích hợp trong phương pháp dạy học của giáo viên và tích hợp trong hoạt động học

tập của học sinh; tích hợp trong các sách đọc thêm, tham khảo Quan điểm “lấy học sinh làm trung tâm” đòi hỏi thực hiện việc tích cực hoá hoạt động học tập

của học sinh trong mọi mặt, trên lớp và ngoài giờ; tìm mọi cách phát huy năng lực tự học của học sinh, phát huy tinh thần dân chủ, bồi dưỡng lòng tin cho học sinh thì các em mới tự tin và tự học, mới xem tự học là có ý nghĩa và như vậy đào tạo mới có kết quả

Tuy nhiên, người giáo viên trong qua trình tích hợp phải lưu ý Tích hợp kiến thức của nhiều môn học hoặc tích hợp kiến thức xã hội vào bộ môn nhưng vẫn phải đảm bảo đặc trưng riêng của môn Ngữ văn, đảm bảo việc tích hợp là để giúp cho hiệu quả giờ dạy của bộ môn được nâng cao Không quá lạm dụng việc tích hợp đến mức làm mất đi đặc trưng bộ môn và hiệu quả cần đạt của từng bài học

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm

2.2.1 Thực trạng

Trong những năm gần đây nhờ công tác chỉ đạo sát sao của Bộ Giáo dục,

Sở Giáo dục và Phòng Giáo dục qua các đợt chuyên đề về các phương pháp dạy học tích cực, chất lượng môn Ngữ văn không ngừng được nâng cao Kết quả trong các kì thi học sinh giỏi cấp huyện, cấp tỉnh không ngừng được cải thiện đáng kể Tuy nhiên để đáp ứng nhu cầu đổi mới không ngừng của xã hội, để học sinh hứng thú hơn với môn học này, qua công tác giảng dạy tôi thấy các phương pháp dạy truyền thống vẫn còn nhiều bất cập như giữa các phân môn chưa có sự liên kết chặt chẽ với nhau tách rời từng phương diện kiến thức, học sinh hoạt động chưa tích cực, hiệu quả đem lại cũng chưa cao Nhiều em không thuộc nổi một bài thơ ngắn, không tóm tắt được một văn bản tự sự… Đặc biệt với các tác phẩm văn học, khoảng thời gian lịch sử cách xa, học sinh tiếp cận hầu như thụ

động, lúng túng Các em chưa biết cách cảm thụ văn, vốn hiểu biết về tác phẩm khá nghèo nàn…

2.2.2 Nguyên nhân

* Về học sinh:

Các em chưa thực sự có hứng thú học với môn Văn, cách tiếp cận, học tập

còn thụ động Một phần do xu thế hiện nay các em có tâm lí chung là không thích học văn vì cho rằng môn Ngữ văn không có tính ứng dụng cao như các môn Toán, Lí, Hóa Mặt khác, các tiết học Ngữ văn còn đơn điệu, mang tính lí thuyết khô khan, thiếu tính thực tế Các tiết học chưa có sự mở rộng phạm vi kiến thức ở nhiều lĩnh vực Chính vì thế, khi học môn Ngữ văn, các em thường chỉ tiếp cận kiến thức độc lập của riêng môn Ngữ văn mà chưa có sự liên hệ với các môn học khác

* Về giáo viên:

Bước đầu đã có ý thức đổi mới theo phương pháp tích hợp trong dạy học văn nhưng việc thực hiện chỉ mới mang tính chất hình thức, thử nghiệm chứ chưa đem lại hiệu quả như mong muốn Giáo viên chưa chú ý đến việc vận dụng phương pháp dạy học tích hợp Do đó, dẫn đến việc khai thác bài dạy thiếu tính

hệ thống, thiếu chiều sâu, làm cho chất lượng bài dạy chưa cao Nhiều giờ dạy, giáo viên tích hợp một cách gượng gạo, các đơn vị kiến thức được tích hợp không có mối liên hệ gắn bó, giáo viên lựa chọn đơn vị kiến thức tích hợp chưa trọng tâm vô hình trung làm lệch nội dung, mục tiêu cần đạt của tiết dạy

2.2.3 Kết quả của thực trạng

Trong quá trình giảng dạy chương trình ngữ văn THCS, tôi nhận thấy kĩ năng cảm thụ Văn học của một bộ phận học sinh còn yếu

Sau đây là bảng số liệu thống kê điểm trung bình của một bài khảo sát phần Văn bản mà bản thân tôi đã tiến hành với học sinh lớp 9B trường THCS Phạm Văn Hinh vào thời điểm đầu năm học 2020 – 2021:

Qua bảng số liệu khảo sát, ta thấy chất lượng dạy và học phân môn Văn bản của môn Ngữ văn còn thấp Vậy nên đổi mới phương pháp dạy học là rất cần thiết

2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề

2.3.1 Chuẩn bị điều kiện để thực hiện

- Chuẩn bị của GV:

+ Để xây dựng bài giảng theo hướng tích hợp kiến thức liên môn, giáo viên cần: Xác định đúng nội dung kiến thức nào cần tích hợp, tích hợp với kiến thức thuộc môn học hay lĩnh vực nào, tích hợp ở mức độ nào; chọn hình thức tích hợp; giáo viên diễn giảng bằng lời, cung cấp trên giáo cụ trực quan hay đưa

ra nhiệm vụ học sinh thu thập, tìm hiểu ở nhà trước hoặc sau bài học

+ Xây dựng kế hoạch bài giảng: Khi soạn giáo án, tôi bám sát kiến thức bài học, mục tiêu, thời lượng dành cho mỗi đơn vị kiến thức trong bài học để đưa ra phương pháp và cách tổ chức dạy học phù hợp; đa dạng hóa các hình thức luyện tập sáng tạo để phát huy khả năng liên tưởng, tưởng tượng của học sinh; dự kiến các tình huống phát sinh trước hoạt động tích hợp liên môn

+ Chuẩn bị phương tiện day học SGK, SGV, chuẩn kiến thức kĩ năng, soạn bài, phiếu học tập, hệ thống câu hỏi kiểm tra, đánh giá và các tiêu chí kiểm tra, đánh giá xếp loại học sinh;

- Chuẩn bị của học sinh: Để có một tiết dạy - học Ngữ văn có hiệu quả, việc chuẩn bị bài của các em là một khâu quan trọng:

+ Ôn tập bài cũ

+ Chuẩn bị bài mới, tìm hiểu thêm kiến thức các môn học khác hoặc kiến thức xã hội có liên quan đến bài

+ Chuẩn bị thái độ, tâm thế

2.3.2 Tích hợp kiến thức liên môn để dạy – học

2.3.2.1 Tích hợp kiến thức liên môn khi kiểm tra bài cũ

Đây là thao tác đầu tiên trong chuỗi hoạt động, nhằm kiểm tra chất lượng học tập của học sinh Đây là công việc thường xuyên và cần thiết nhằm đánh giá kết quả nắm kiến thức cũ trước khi dạy bài mới, giúp giáo viên nhanh chóng nắm bắt tình hình học tập, mức độ tiếp thu và trình độ của học sinh Dùng những câu hỏi tích hợp để kiểm tra bài cũ buộc học sinh phải huy động nhiều bộ phận kiến thức liên quan để trả lời, khi đó giáo viên không chỉ nắm được mức độ hiểu bài ở tiết học trước mà tư duy tổng hợp, khái quát của các em cũng được rèn luyện

Để có được câu hỏi tích hợp cao trong khâu kiểm tra bài cũ, giáo viên cần đầu tư công sức, thời gian thích đáng ngay từ lúc bắt đầu soạn giáo án Có như vậy việc kiểm tra mới góp phần nâng cao hiệu quả

Ví dụ 1: Khi dạy tác phẩm “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” của Phạm

Tiến Duật, tôi kiểm tra bài cũ về bài thơ “Đồng chí” của Chính Hữu và tạo tiền

đề dẫn vào bài mới:

Câu hỏi: Sau khi học xong bài thơ “Đồng chí” của Chính Hữu, em hiểu gì

về hoàn cảnh sống và chiến đấu của quân dân Việt Nam thời kì đầu của cuộc

kháng chiến chống thực dân Pháp? (Tích hợp môn Lịch sử)

Ví dụ 2: Khi dạy bài “Viếng lăng Bác” của Viễn Phương, tôi kiểm tra bài

cũ về bài “Mùa xuân nho nhỏ” của Thanh Hải với câu hỏi tích hợp như sau:

Câu hỏi: Bài thơ “Mùa xuân nho nhỏ” của Thanh Hải ra đời trong hoàn

cảnh nào? Sau khi học xong bài thơ, em suy nghĩ như thế nào về lý tưởng sống

và trách nhiệm của thanh niên trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất

nước? (Tích hợp môn Lịch sử, môn GDCD)

2.3.2.2 Tích hợp kiến thức liên môn khi thực hiện hoạt động giới thiệu bài mới

Đây là khâu khá quan trọng, mở đầu cho các thao tác dạy học bài mới của giáo viên Giới thiệu bài mới một cách sinh động, hấp dẫn có thể gây sự chú ý

và hứng thú học tập cho học sinh, tạo cho các em tâm thế tích cực chuẩn bị tiếp cận bài mới

Ví dụ 1: Khi dạy bài “Đồng chí” của Chính Hữu, để tạo hứng thú ngay từ

đầu tiết dạy tôi cho học sinh xem video ca nhạc hát bài “Tình đồng chí” do nhạc

sĩ Minh Quốc phổ nhạc có lồng vào đó hình ảnh người lính trong cuộc kháng

chiến chống Pháp đang hành quân chiến đấu trong rừng (tích hợp với môn Âm nhạc, môn Mỹ thuật)

Ví dụ 2: Dạy bài “Những ngôi sao xa xôi” của Lê Minh Khuê, tôi mở

video hát bài “Cô gái mở đường” của nhạc sĩ Xuân Giao có kèm theo các hình

ảnh minh họa để tạo hứng thú cho học sinh Sau khi nghe xong bài hát, các em

tỏ ra rất háo hức với việc tiếp thu bài mới

2.3.2.3 Tích hợp kiến thức liên môn khi thực hiện hoạt động dạy – học bài mới

Đây nội dung khá quan trọng, giáo viên cần phải tìm ra những kiến thức ở những môn học khác nhau có thể tích hợp để tạo không khí sôi nổi, hứng thú, đồng thời tránh được sự trùng lặp không cần thiết Có vận dụng phương pháp tích hợp thì giáo viên mới có thể truyền đạt đầy đủ những nội dung kiến thức đa dạng, phong phú trong nội dung của các văn bản

Ví dụ 1: Khi dạy bài “Đoàn thuyền đánh cá của Huy Cận”, tôi tích hợp

nhiều môn học, tích hợp với các tin tức thời sự báo chí cập nhật hàng ngày như sau:

* Tích hợp với môn Địa lí lớp 9, bài : “Vùng trung du miền núi Bắc Bộ”

- Giáo viên hỏi: Em hãy trình bày hiểu biết của em về tiềm năng, thế mạnh của

vùng biển Quảng Ninh?

- Học sinh trả lời: Thế mạnh của Quảng Ninh không chỉ khai thác mỏ mà còn là

vùng biển tiềm năng về trữ lượng thủy hải sản Đặc biệt Quảng Ninh được công nhận là một trong 7 kì quan thiên nhiên của thế giới, đây là điều kiện để Quảng Ninh phát triển ngành du lịch

- Giáo viên hỏi: Dùng kiến thức môn Địa lí, em hãy lí giải ý nghĩa câu thơ “Mặt trời xuống biển như hòn lửa”?

- Học sinh thảo luận nhóm trả lời: Theo quy luật vận động của tự nhiên mặt trời

mọc ở phía đông, lặn ở phía tây Vậy hình ảnh “mặt trời xuống biển” là rất vô

lí, nhưng khi đặt trong bài thơ lại rất hợp lí có thể thấy được có thể đó là cái nhìn

từ một hòn đảo trên vịnh Hạ Long, thậm chí có thể hiểu đó là câu thơ thầm tưởng tượng và mang tính chất khái quát nghệ thuật, không hẳn từ vùng biển Hạ Long cụ thể

* Tích hợp với môn Lịch sử lớp 9, bài: “Xây dựng CNXH ở miền Bắc”

- Giáo viên hỏi: Dựa vào kiến thức môn Lịch sử, em hãy nêu hoàn cảnh nước ta lúc bấy giờ?

- Học sinh trình bày: Bài thơ sáng tác vào năm 1958 khi đất nước đã kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến chống Pháp, miền Bắc được giải phóng và bắt tay vào xây dựng CNXH

* Tích hợp với môn Sinh học lớp 7, bài: “Đa dạng và đặc điểm chung

của lớp cá”

-> Giáo viên hỏi: Trong bài thơ, nhà thơ có kể tên rất nhiều loài cá Dựa vào hiểu biết của mình, em hãy nêu môi trường sống, đặc điểm cơ thể của chúng?

-> Học sinh trả lời: Đặc điểm từng loài cá dựa vào chú thích SGK

-> Giáo viên cho câu hỏi thảo luận nhóm: Biển ta giàu và đẹp như thế nhưng

hiện nay môi trường biển ở nước ta như thế nào? Theo các em chúng ta phải làm

gì để bảo vệ môi trường biển cũng như các nguồn lợi thủy hải sản từ biển?

(Giáo viên trình chiếu hình ảnh ô nhiễm môi trường biển)

->Học sinh trả lời: Học sinh tự do trả lời

Giáo viên mở rộng: Trong những năm gần đây một số vùng biển nước ta

xảy ra tình trạng ô nhiễm và suy thoái môi trường biển rất nhiều do những nguyên nhân như hiện tượng biển tiến, biển lùi, bão biển, nước dâng, sự ô nhiễm không khí, tràn dầu tự nhiên, nước thải từ các nhà máy,… gây thiệt hại cho một

số vùng kinh tế, ảnh hưởng đến đời sống của nhân dân như: sản lượng cá đánh bắt gần bờ giảm, nhiều loài thuỷ hải sản nuôi trồng chết hàng loạt, ảnh hưởng xấu đến du lịch và ngay tại tỉnh Thanh Hóa từ 5-8/9/2016 đã diễn ra hiện tượng cá tự nhiên và cá nuôi lồng chết hàng loạt tại khu vực ven biển huyện

Tĩnh Gia, tỉnh Thanh Hóa (Tích hợp Kiến thức trong Môn GDCD 6, bài: “Yêu