Ngu van 7 tuan 11 tot

Bài mới : Trong kiểu văn bản biểu cảm không bao giờ người ta sử dụng duy nhất một phương thức biểu đạt là biểu cảm , mà còn sử dụng yếu tố miêu tả và tự sự để bộc lộ cảm xúc?. Vậy tự sự [r]

Tuần 11: Tiết 41

(Mao ốc vị thu phong sở phá ca) - Đỗ Phủ

I Mục tiêu cần đạt:

1 Kiến thức:

- Sơ giản về tác giả Đỗ Phủ

- Giá trị hiện thực : phản ánh chân thực cuộc sống của con người

- Giá trị nhân đạo : thể hiện hoài bảo cao cả và sâu sắc của Đỗ Phủ, nhà thơ của những người nghèo khổ, bất hạnh

- Vai trò và ý nghĩa của yếu tố miêu tả và tự sự trong thơ trữ tình; đặc điểm bút pháp hiện thực của nhà thơ Đỗ Phủ trong bài thơ

2 Kĩ năng:

- Đọc – hiểu văn bản thơ nước ngoài qua bản dịch tiếng Việt

- Rèn kĩ năng đọc – hiểu, phân tích bài thơ qua bản dịch tiếng Việt

3 Thái độ: Yêu thích môn học, cảm thông cho người nghèo khó….

II Chuẩn bị:

- Giáo viên : giáo án, sgk, sgv, (CKT)

- Học sinh : đọc bài trước ở nhà, soạn bài theo câu hỏi sgk

III Hoạt động dạy - học:

1 Ổn định lớp 73

2 Kiểm tra bài cũ: (5ph)

- Đọc thuộc lòng bài thơ “Hồi hương ngẫu thư” (phiên âm , dịch thơ và phân tích nội dung và nghệ thuật của bài thơ ?

3 Bài mới:

Giới thiệu bài : Lí Bạch, Đỗ Phủ và Bạch Cư Dị là 3 nhà thơ lớn của Trung Hoa đời Đường Nếu Lí

Bạch được mệnh danh là “Thi tiên” (ông tiên làm thơ) thì Đỗ Phủ được tôn vinh là “Thi thánh” (ông thánh làm thơ) Cuộc đời Đỗ Phủ đã trải qua nhiều bất hạnh : công danh lận đận, con chết, lưu lạc tha hương, càng cuối đời càng nghèo đói, cơm không đủ ăn, ốm đau không thuốc thang, nằm chết trên một chiếc thuyền nát nơi quê người Nhưng Đỗ Phủ đã để lại cho đời gần 1500 bài thơ trầm uất, đau buồn, nuốt tiếng khóc nhưng lại ngời sáng tinh thần nhân ái bao la Bài ca nhà tranh bị gió thu phá là một bài thơ như thế

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung

Hoạt động 1 : Tìm hiểu tác giả,

tác phẩm

Gọi hs đọc chú thích * sgk / tr 132

? Nêu sơ lược về tác giả, tác

phẩm ?

Gv: Tác giả bài thơ là Đỗ Phủ, một

viên quan nghèo, khi từ quan, ông

được bạn bè và người thân giúp

dựng một ngôi nhà tranh Được

mấy tháng, căn nhà bị gió mưa phá

nát Tên bài thơ gắn với sự việc có

thật đó Gọi là bài ca, vì đây là bài

thơ, là tiếng lòng cao đẹp của tác

giả

Hoạt động 2 : Đọc - Tìm hiểu văn

bản

- Gv nêu yêu cầu đọc : 3 khổ đầu

giọng buồn bã, xúc động, khổ 4

giọng phấn chấn hơn

- Gv giới thiệu thể thơ : cổ thể, ra

Hs đọc chú thích (*) sgk

- Hs trình bày

Hs nghe

Hs đọc bài thơ

Hs nghe

I Tác giả, tác phẩm sgk / trang 132

1 Tác giả: (712 – 770)

- Tự là Tử Mĩ, hiệu Thiếu Lăng, quê ở tỉnh Hà Nam

- Làm quan một thời gian ngắn nhưng

gần như suốt đời sống trong cảnh đau khổ, bệnh tật

2 Tác phẩm: (sgk)

II Đọc - Tìm hiểu văn bản

1 Đọc (sgk / tr131, 132)

2 Thể thơ : Cổ thể

3 Bố cục : 4 đoạn

-Đ1- Khổ 1 : Cảnh nhà bị tốc mái

đời trước đời Đường (vần, nhịp,

câu, chữ đều khá tự do, phóng

khoáng

? Bài thơ được chia làm mấy

đoạn ? Nội dung của từng đoạn

là gì ?

? Hãy xác định phương thức

biểu đạt của mỗi đoạn ?

? Bài thơ có sự kết hợp của

những phương thức biểu đạt nào

?

? Bức tranh trong sgk minh họa

cho khổ thơ nào ?

Hs tìm bố cục

-Đ1- Khổ 1 : Miêu tả kết hợp với tự sự

- Đ2 - Khổ 2 : Kết hợp tự

sự với biểu cảm

- Đ 3 - Khổ 3 : Kết hợp miêu tả với biểu cảm

- Đ 4 – Khổ 4 : Biểu cảm

Hs khổ 1 và khổ 2

- Đ2 - Khổ 2 : Bọn trẻ cướp tranh

- Đ 3 - Khổ 3 : Cảnh nhà dột

- Đ 4 - Khổ 4 : ước muốn của tác giả

Hoạt động 3 : GVHDHS phân

tích văn bản

? Ba khổ thơ đầu của bài thơ nói

về điều gì ?

? Ngôi nhà tranh của tác giả gặp

tai họa gì ? (Bị phá trong hoàn

cảnh nào ? thời tiết như thế

nào ?)

? Cơn gió mùa thu có đặc điểm

gì ?

? Một căn nhà tranh mà không

chống nổi gió thu đó là một căn

nhà như thế nào ? Chủ nhân là

người như thế nào ?

Gv bình : đã bao năm bôn ba xuôi

ngược mưu sinh, nhờ sự giúp đỡ

của bạn bè, người thân Đỗ Phủ

mới dựng được ngôi nhà nhỏ Vậy

mà giờ đây ông trời lại tai ác

không buông tha cho người nghèo

? Trong khổ thơ này nhà thơ tả

hay kể ? Em thử hình dung tâm

trạng của tác giả lúc này như thế

nào ?

? Khổ thơ 1 khắc họa cảnh gì ?

? Ở khổ 2 tác giả gặp thêm nỗi

khổ gì ?

? Trong khi các mảnh tranh nhà

Đỗ Phủ bị gió tốc đi, cảnh cướp

giật đã diễn ra như thế nào ?

? Cảnh tượng này cho thấy cuộc

sống xã hội thời Đỗ Phủ như thế

nào ?

? Hãy quan sát và miêu tả bức

tranh minh họa trong sgk ?

Gv bình : thật là trớ trêu, cười ra

nước mắt, lũ trẻ xóm Nam nghịch

- Nỗi khổ của nhà thơ

- Bị tốc mái

“Tháng tám thu cao gió thét già”

Hs tìm đặc điểm

Hs phát biểu

- Vừa tả vừa kể

- Bọn trẻ cướp tranh

Hs phát biểu

- Hs quan sát và miêu tả bức tranh minh họa trong sgk / trang 133

Hs nghe

III Phân tích

1 Những nỗi khổ của nhà thơ a) Cảnh nhà tranh bị gió thu phá.

- Cơn gió rất mạnh, trong phút chốc

cuộn tung 3 cả lớp tranh, tranh bị bay tung tóe mảnh cao, mảnh thấp, xa, gần, rải khắp bờ, treo tót ngọn rừng, lộn vào mương

- Nhà đơn sơ không chắc chắn

- Chủ nhân là người nghèo

=> Tâm trạng : lo, tiếc, bất lực Khắc họa cảnh nghèo khổ

b) Cảnh cướp giật khi nhà bị gió thu phá.

- Bọn trẻ con trong làng xô nhau cướp

giật từng mảnh ngay trước mắt chủ nhà

- Một cuộc sống khốn khổ, đáng thương

=> Tâm trạng : giận dữ, cay đắng, mệt mỏi chán nản của tác giả

ngợm xô vào cướp giật mang tranh

đi mất Nhà thơ già yếu, chân

chậm, mắt kém, làm sao đuổi

được, gào thét đòi mãi đến môi

khô, miệng cháy cũng chẳng xong

đành lọc cọc chống gậy trở về ngôi

nhà

? Em hãy hình dung tâm trạng

nhà thơ trong khổ thơ thứ 2

này ?

? Câu thơ nào thể hiện rõ nhất

nỗi đau vì bất lực của nhà thơ

trước cảnh cướp bóc tàn nhẫn

đó ?

? Khổ thơ thứ 3 nói về cảnh gì ?

Sau cơn gió lại tai họa gì ?

? Cơn mưa diễn ra vào thời

điểm nào ? được miêu tả ra

sao ?

? Cha con nhà thơ phải ngủ

trong tình cảnh nào ?

Gv bình : Dân gian có câu “ Thứ

nhất con đói, thứ nhì nhà dột, thứ

ba nợ đòi” Đỗ Phụ thân ốm đau

ngồi co ro trong mưa rét và cả vợ

con cũng phải nằm dưới mưa lạnh

Cái chăn cũ mỏng, bình thường đã

không đủ ấm, lại bị con thơ đạp

rách Đây là những chi tiết nghệ

thuật nói lên nghèo khổ, cái cùng

cực của một gia đình tàn tạ giữa

thời loạn lạc

? Em có suy nghĩ gì về hoàn

cảnh của tác giả ?

? Đoạn thơ cuối có gì khác hẳn

so với 3 khổ thơ trên ?

Gv giảng : Theo mạch cảm xúc

của bài thơ có thể kết thúc bằng

một tiếng thở dài hay tiếng khóc

ấm ức nhưng ở đây ta lại thấy một

ước mơ thật cao cả

? Nhà thơ ước mơ điều gì ? Liệu

ước mơ đó có phải là viển vông ?

Em có nhận xét gì về ước mơ

đó ?

Gv bình : thật là bất ngờ cảm động

nhà mình thì dột nát không biết

bao giờ lợp lại được Vậy mà nghĩ

tới tương lai nhà thơ không hề

nghĩ tới mình, nghĩ tới gia đình mà

nghĩ tới ngôi nhà chung rộng rãi,

Hs phát biểu

“Môi khô miệng cháy , gào chẳng được

Quay về, chống gậy, lòng ấm ức”

- Cảnh nhà dột

- Mưa vào đêm, mưa nhiều, mưa dài

- Cha con ngủ trong mưa lạnh, trong bóng tối

Hs phát biểu

Hs nghe

- Không phải viển vông

mà chỉ nghĩ đến người khác, ước mơ cho mọi người được hân hoan vui sướng

c) Cảnh đêm trong nhà bị phá tốc mái.

- Trời mưa thâu đêm, nhà dột

-> Ngủ trong mưa lạnh, trong bóng tối (miêu tả) Buồn rầu, lo lắng vì cảnh nhà, cảnh đời (biểu cảm)

2 Ước mơ của tác giả.

- Ước mơ chan chứa lòng vị tha và

tinh thần nhân đạo

-> Mơ ước dám xả thân vì người khác(biểu cảm trực tiếp)

vững chắc dành cho muôn ngàn

người dân nghèo vẫn còn đang rét

mướt

? Em có biết bài thơ nào của tác

giả Việt Nam cũng mang tình

cảm nhân đạo và cũng có phong

cách biểu cảm như Đỗ Phủ ?

? Qua bài thơ em cảm nhận

được điều gì về nhà thơ Đỗ

Phủ ?

- Cháu bé trong nhà lao

- Phu làm đường

- Người bạn tù thổi sáo (HCM)

- Rất giàu lòng nhân đạo

Hoạt động 4: Gvhdhs tổng kết và

luyện tập sgk

Gv : yêu cầu hs khái quát lại nội

dung và nghệ thuật của bài thơ ?

Gọi hs đọc ghi nhớ sgk / trang 134

Hs phát biểu

Hs đọc ghi nhớ sgk

IVTổng kết

1 Nội dung : Nỗi buồn của kẻ sĩ

nghèo trong xã hội cũ

- Lòng vị tha cao cả của nhà thơ Đỗ Phủ

2 Nghệ thuật : kết hợp biểu cảm, tự

sự, miêu tả

- Ngôn ngữ giản dị, dễ hiểu

Ghi nhớ sgk / trang 134

V Luyện tập : sgk / trang 134

4 Củng cố : (5ph) - Chốt lại nội dung bài : Qua bài thơ này em rút ra được bài học gì cho bản

thân ?

5 Hướng dẫn về nhà.

- Đọc lại bài thơ và xem lại nội dung bài học, ghi nhớ sgk / trang 134

- Chuẩn bị bài văn bản (Kiểm tra văn – 1 tiết)

===================//==================

Tiết 42

KIỂM TRA VĂN

I Mục tiêu cần đạt.

- Kiểm tra lại kĩ năng diễn đạt, nắm được kiến thức văn bản đã học

- Rèn kĩ năng chép thơ, cảm thụ văn bản

- Làm bài kiểm tra bằng hình thức tự luận

- Qua bài kiểm tra đánh giá được trình độ của mình về các mặt kiến thức và năng lực diễn đạt

II Chuẩn bị

1 Giáo viên : đề ra

2 Học sinh : giấy kiểm tra, dụng cụ học tập

III Ma trận, đề ra, đáp án

Đề bài:

Câu 1: Thống kê các văn bản Trung Đại đã học theo mẫu ( STT, tên TP, Tác giả, Thể loại) – (2đ) Câu 2:Qua bài thơ: “Bánh trôi nước” của Hồ Xuân Hương, em hiểu gì về thân phận người phụ nữ

trong xã hội xưa? ( 2đ)

Câu 3: Bài thơ “ Qua Đèo Ngang” được tác giả sáng tác trong hoàn cảnh nào? Phân tích nghệ thuật độc

đáo của bài thơ ( 3đ)

Câu 4: Phân tích sự hài hước, hóm hỉnh của Nguyễn Khuyến trong bài: “ Bạn đến chơi nhà” ( 3đ)



THI T K MA TR N Ế Ế Ậ ĐỀ Cấp độ Nhận biết Thông hiểu Vận dụng CỘNG

Tên

Chủ đề Cấp độ thấp Cấp độ cao

1 Các văn

bản Trung đại

Số câu

Số điểm: tỉ lệ %

Kẻ bảng thống kê các tác phẩm đã học

Số câu: 1

Số điểm: 2

Số câu:1

Số điểm:2

= 20%

2 Bánh trôi

nước

Số câu

Số điểm: tỉ lệ %

Thân phận người PN trong XH xưa

Số câu: 1

Số điểm: 2

Số câu:1

Số điểm:2

= 20%

3 Qua Đèo

Ngang

Số câu

Số điểm: tỉ lệ %

Hoàn cảnh sáng tác, Nghệ thuật của bài thơ

Số câu: 1

Số điểm: 3

Số câu:1

Số điểm:3

= 30%

4 Bạn đến

chơi nhà

Số câu

Số điểm: tỉ lệ %

Phân tích sự hài hước, hóm hỉnh của tác giả

Số câu: 1

Số điểm: 3

Số câu:1

Số điểm:3

= 30% Tổng số câu

Tổng số điểm

Tỷ lệ %

1 2 20%

1 2 20%

1 3 30%

1 3 30%

4 10 100%

* Dặn dò : soạn bài : Từ đồng âm

===================//\\===================

Tiết 43

Tiếng việt : TỪ ĐỒNG ÂM

I Mục tiêu cần đạt:

1 Kiến thức:

- Khái niệm từ đồng âm.

- Việc sử dụng từ đồng âm

2 Kĩ năng

- Nhận biết từ đồng âm trong văn bản, phân biệt từ đồng âm với từ nhiều nghĩa

- Phân biệt từ đồng nghĩa hoàn toàn và từ đồng nghĩa không hoàn toàn

- Đặt câu phân biệt từ đồng âm

- Nhận biết hiện tượng chơi chữ bằng từ đồng âm

* Kĩ năng sống (KNS):

- Lựa chọn cách sử dụng từ đồng âm phù hợp với thực tiễn giao tiếp của bản thân

- Giao tiếp : trình bày suy nghĩ, ý tưởng, thảo luận và chia sẻ những ý kiến cá nhân về cách sử dụng từ đồng âm

3 Thái độ:

- Cẩn thận, chính xác trong cách sử dụng từ đồng âm, tránh gây nhầm lẫn hoặc khó hiểu do hiện tượng đồng âm

II Chuẩn bị:

- Giáo viên : giáo án, sgk, sgv, Chuẩn kiến thức (CKT), Kĩ năng sống (KNS)

- Học sinh : đọc bài trước ở nhà, soạn bài theo câu hỏi sgk

III Hoạt động dạy - học:

1 Ổn định lớp 7 3

2 Kiểm tra bài cũ: (5ph).

- Thế nào là từ trái nghĩa ? Sử dụng từ trái nghĩa có tác dụng gì ?

3 Bài mới: Giới thiệu bài : trong các tiết trước các em đã được học từ đồng nghĩa đó là những từ có

cách phát âm khác nhau nhưng nhưng lại có nghĩa giống nhau hoặc gần giống nhau Vậy thế nào là từ đồng âm ? Chúng ta cùng tìm hiểu bài học hôm nay

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung

Hoạt động 1: Tìm hiểu thế nào là

từ đồng âm

Gọi hs đọc ngữ liệu sgk

? Từ nào có thể thay thế cho từ

“lồng” 1 trong ví dụ 1 ?

? Hãy giải thích từ “lồng” 1 ?

? Tìm các từ thay thế cho từ

“lồng” thứ 2 trong ví dụ trên ?

? Vậy từ “lồng” 2 trong ví dụ 1

có nghĩa là gì ?

? Em có nhận xét gì về cấu tạo

và cách phát âm của 2 từ

“lồng” ?

? Nghĩa của 2 từ “lồng” có liên

quan gì đến nhau không ?

Chúng khác nhau như thế nào ?

? Nếu cần đặt tên thì em sẽ đặt

rên cho hai từ lồng là loại từ gì?

? Vậy em hiểu thế nào là từ đồng

âm ?

Gọi hs đọc ghi nhớ 1 sgk

Gv :Tìm từ đồng âm với từ bàn,

cao, nam, sang ?

? Ba từ chân trên có liên quan gì

đến nhau không ? Theo em đây là

hiện tượng gì ?

? Từ đồng âm có gì giống, có gì

khác so với từ nhiều nghĩa ?

? Khi sử dụng từ đồng âm chúng ta

cần chú ý điều gì ?

Hoạt động 2: Tìm hiểu sử dụng từ

đồng âm

Hs đọc ví dụ 1 sgk / tr 135

- Nhảy

- Chỉ hoạt động nhảy dựng lên

- Chuồng

- Vật làm bằng tre, gỗ, sắt dùng để nhốt chim, gà, vịt…

- Cấu tạo và cách phát âm hoàn toàn giống nhau

- Không liên quan đến nhau : 1 từ chỉ hoạt động, 1 từ chỉ sự vật

- Từ đồng âm

Hs phát biểu

Hs đọc

- Bàn : cái bàn, bàn bạc

- Cao : núi cao; tự cao tự đại

- Nam :phương Nam ; nam nữ

- Sang : giàu sang ; sang sông

* Ba từ chân có liên quan vì chúng

có chung một nét nghĩa: bộ phận phần dưới cùng.-> Là hiện tượng chuyển nghĩa của từ

* Giống : có âm thanh giống nhau

* Khác :

- Từ đồng âm: nghĩa không liên quan đến nhau

- Từ nhiều nghĩa : nghĩa có liên quan đến nhau

Hs phát biểu

Hs đọc ví dụ 2 sgk / tr 135

I Thế nào là từ đồng âm

(10ph)

1 Xét ví dụ 1:

sgk/ tr 135

- Lồng 1: hoạt động của con ngựa nhảy dựng lên -> ĐTừ

- Lồng 2 : - Vật làm bằng tre,

gỗ, sắt…để nhốt con vật Chỉ sự vật ->Danh từ

- Hai từ “lồng” không liên quan gì đến nhau

2 Ghi nhớ 1 : sgk / tr 135

Bảng phụ

- Tìm từ đồng âm trong VD sau: 1 Cái chân ghế rất chắc

2 Bạn Nam chân rất to

3 Chân tường bị mọc rêu

* Chú ý : cần phân biệt từ

đồng âm với từ đồng nghĩa và hiện tượng chuyển nghĩa của từ

II Sử dụng từ đồng âm

Gọi hs đọc ngữ liệu sgk.

? Phân biệt nghĩa của các từ

lồng trong ví dụ 1 ?

Gv : Thấy được vai trò của ngữ

cảnh trong việc hiểu nghĩa của từ

đồng âm

? Câu “đem cá về kho !” Nếu

tách khỏi ngữ cảnh có thể hiểu

mấy nghĩa ?

? Từ kho trong ví dụ trên đã rõ

nghĩa chưa ? Muốn hiểu nghĩa

được câu này ta phải làm thế

nào ?

? Để tránh những hiểu lầm do

hiện tượng đồng âm gây ra, cần

phải chú ý điều gì khi giao tiếp?

? Vậy khi sử dụng từ đồng âm

trong giao tiếp chúng ta cần

phải chú ý điều gì ?

Gọi hs đọc ghi nhớ 2 sgk

- Từ lồng là 2 từ đồng âm.

+ Lồng 1 : con ngựa nhảy dựng lên

+ Lồng 2 : Vật làm bằng tre, gỗ, sắt

- Kho 1 : đưa cá về kho chỉ có thể

hiểu là hoạt động nấu ăn

- Kho 2 : đưa cá về nhập kho chỉ

có thể hiểu là chỗ chứa đựng

- Chưa rõ nghĩa, phải thêm một vài

từ : + Chị hãy đem cá về mà kho

+ Chị hãy đem cá để vào trong kho

- Ví dụ : Bàng quang (S) – Bàng quan (Đ) Thăm quan (S) – Tham quan (Đ)

- Cần chú ý đến hoàn cảnh giao tiếp để hiểu đúng nghĩa của từ đồng âm

Hs đọc

(10ph)

1 Xét ví dụ 2:

sgk/ trang 135

- Từ kho có thể hiểu hai nghĩa:

+ Kho 1 : là một cách chế

biến thức ăn

+ Kho 2 : cái kho để chứa

đựng

- Trong giao tiếp hằng ngày

có người nhầm lẫn từ đồng

âm với từ gần âm

2 Ghi nhớ 2 :sgk / trang 136 Hoạt động 5: Gvhdhs luyện tập

(sgk / trang 136 )

Gv chia nhóm cho hs thảo luận

Gv gọi hs nhận xét chéo nhóm, cho

điểm

hs làm BT 3

3 Đặt câu

- Cái bàn này hư rồi Tôi bàn với

bạn chuyện học hành

- Tôi sợ con sâu này lắm Hồ nước

này sâu lắm đó

- Năm nay cháu vừa tròn năm tuổi

4 Anh chàng nọ sử dụng từ đồng

âm để lấy lí do không trả lại cái

vạc cho người hàng xóm, nếu sử

dụng từ chặt chẽ về ngữ cảnh mà

hỏi anh chàng nọ rằng vạc của ông

hàng xóm là vạc bằng đồng cơ mà

-> Thì anh chàng nọ phải chịu

thua

Nhóm 1, 2, 3, 4 Bài tập 1, 2, 3, 4

- Đại diện nhóm lên bảng làm bài tập

2 a) Cái cổ : là một bộ phận của cơ thể nối phần đầu và thân

b) Lịch sử : cổ xưa, cổ kính, văn học cổ, cổ đại, cổ vũ

- Ngoài ra : cổ đông, cổ phiếu, cổ phần, cổ vũ…

III Luyện tập : (15ph)

(sgk / trang 135)

1.-Ba 1 : số ba ; ba 2 : ba mẹ

- Tranh 1 : mái tranh Tranh 2 : tranh giành

- Sức 1 : sức lực Sức 2 : sức dầu thơm

- Nhè 1 : nhè vào ta Nhè 2 : khóc nhè

- Tuốt 1 : đi tuốt vào lũy tre Tuốt 2 : tuốt lúa

- Môi1 :môi khô miệng cháy Môi 2 : cái môi múc canh

2 Nghĩa của từ cổ trong khăn

quàng cổ, cổ áo, cổ chai -> Từ nhiều nghĩa

- Từ đồng âm với danh từ

cổ : đồ cổ, truyện cổ.

4 Củng cố : (5ph) Chốt lại nội dung bài :

- Thế nào là từ đồng âm ? Cách sử dụng từ đồng âm là gì ?

5 Hướng dẫn về nhà.

- Học thuộc ghi nhớ 1, 2sgk / trang 135, 136

- Soạn bài : Các yếu tố tự sự, miêu tả trong văn biểu cảm.

==============//\\==============

Tiết 44

CÁC YẾU TỐ TỰ SỰ, MIÊU TẢ TRONG VĂN BIỂU CẢM

I Mục tiêu cần đạt:

1 Kiến thức

- Vai trò của các yếu tố tự sự , miêu tả trong văn biểu cảm

- Sự kết hợp các yếu tố biểu cảm, tự sự, miêu tả trong văn biểu cảm

2 Kĩ năng

- Nhận ra tác dụng của các yếu tố miêu tả và tự sự trong một bài văn biểu cảm

- Sự kết hợp các yếu tố miêu tả, tự sự trong làm văn biểu cảm

3 Thái độ

- Cẩn thận trong các yếu tố tự sự , miêu tả trong văn biểu cảm, trong khi viết , khi nói

II Chuẩn bị:

- Giáo viên : giáo án, sgv, sgk, CKT…

- Học sinh : vở soạn theo câu hỏi sgk…

III Hoạt động dạy - học:

1 Ổn định lớp

2 Kiểm tra: (5ph).

- Để tạo ý cho một bài văn biểu cảm có thể có những cách lập ý nào ? Tình cảm trong bài văn phải là tình cảm như thế nào ?

3 Bài mới : Trong kiểu văn bản biểu cảm không bao giờ người ta sử dụng duy nhất một phương thức

biểu đạt là biểu cảm , mà còn sử dụng yếu tố miêu tả và tự sự để bộc lộ cảm xúc Vậy tự sự và miêu tả trong văn biểu cảm có vai trò như thế nào ? cách dùng tự sự và miêu tả trong văn biểu cảm ra sao? Tìm hiểu bài học hôm nay

Hoạt động 1: Tìm hiểu tự sự và miêu tả

trong văn biểu cảm

? Văn biểu cảm là gì ?

? Tại sao văn biểu cảm lại cần có yếu

tố tự sự, miêu tả ?

Gv: Vì người ta thường bắt đầu từ

những tình cảm, cảm xúc trong yếu tố

tự sự hoặc miêu tả có sức gợi cảm Bày

tỏ suy nghĩ của mình trước cuộc sống,

nếu cứ trình bày một cách thẳng vào

vấn đề gì đó thì bài văn không có sự

hấp dẫn, gợi cảm

?Hãy chỉ ra các yếu tố tự sự và miêu

tả trong bài “Bài ca nhà tranh bị gió

thu phá” và nêu ý nghĩa của bài

thơ ? Bài thơ gồm mấy phần ?

phương thức biểu đạt của mỗi phần

là gì ?

? Đoạn 1 câu nào là miêu tả, câu nào

là tự sự (kể) ? Ý nghĩa ?

? Đoạn 2 câu nào là tự sự, câu nào là

biểu cảm ? Ý nghĩa ?

? Trong văn biểu cảm nếu kể quá

nhiều thì sẽ thành văn bản gì ?

Gv : Thành văn tự sự (kể chuyện)

- Văn biểu cảm là chủ yếu bày

tỏ những tình cảm, cảm xúc, tâm trạng, suy nghĩ

Hs phát biểu

Hs nghe

1 Miêu tả – tự sự

2 Tự sự – biểu cảm

3 Miêu tả – biểu cảm

4 Biểu cảm trực tiếp

- Câu đầu là tả, 4 câu sau làkể

- Ý nghĩa : dựng lại bức tranh toàn cảnh về sự vật và sự việc

và 2 yếu tố này có vai trò tạo bối cảnh chung

- 4 câu đầu tự sự, câu cuối là biểu cảm

- Ý nghĩa : thể hiện tâm trạng bất lực, buồn bã, uất ức vì già yếu

- 6 câu đầu miêu tả

I Tự sự và miêu tả trong văn biểu cảm (20ph)

1 Các yếu tố tự sự và miêu tả.

? Đoạn 3 những câu nào là miêu tả ?

Ý nghĩa ?

? Đoạn 4 thuộc phương thức biểu đạt

gì ? Tác dụng ?

Gv chốt lại

Gọi hs đọc đoạn văn trong sgk / tr 137

? Nội dung của đoạn văn trên là gì ?

? Để thực hiện tình cảm của người

con đối với bố thì tác giả đã sử dụng

những phương thức biểu đạt nào ?

? Chỉ ra các yếu tố tự sự và miêu tả

của đoạn văn trên ?

Gv giải thích nghĩa của các từ :

- Thúng câu : thuyền câu hình tròn bằng

tre

- Sắn thuyền : cây có nhựa và sơ dùng

xát vào thuyền nan để không ngấm

nước (có thể ăn cùng với nem chua)

? Qua các chi tiết miêu tả bàn chân

tác giả đã thể hiện tình cảm như thế

nào với “bàn chân vất vả” của bố ?

? Qua chi tiết kể, theo em tác giả

thương bố vì lí do gì ?

? Trong đoạn văn tác giả đã sử dụng

biện pháp nghệ thuật gì ?

? Dùng phương thức tự sự và miêu tả

nhằm mục đích gì ?

Gọi hs đọc ghi nhớ sgk / trang 138

? Trong bài thơ “Bánh trôi nước” tác

giả sử dụng phương thức miêu tả để

làm gì ?

? Yếu tố miêu tả trong bài thơ “Qua

Đèo Ngang” tác giả bộc lộ cảm xúc

gì ?

Hoạt động 2: GV HD HS luyện tập

Gvhdhs vận dụng các yếu tố tự sự và

miêu tả kết hợp với biểu cảm gián tiếp

(qua tự sự và miêu tả) kết hợp với biểu

cảm trực tiếp để làm bài tập 1

- Gv yêu cầu kể đảm bảo đúng nội

dung, đúng các yếu tố miêu tả, tự sự,

biểu cảm; dùng ngôn ngữ văn xuôi biểu

cảm

- Ý nghĩa : đặt tả tâm trạng ít ngủ, cam phận

- Biểu cảm trực tiếp để nói lên tình cảm cao thượng, vị tha mơ ước ngôi nhà rộng ngàn gian, vững trãi dù bản thân Đỗ Phủ cam chịu chết rét

Hs nghe

Hs đọc đoạn văn

- Tình cảm của người con đối với bố

- Kết hợp miêu tả, tự sự và biểu cảm

Hs phát biểu

Hs nghe

- Thường đôi bàn chân của bố bị nhức khiến bố phải rên khi ngủ

- Thương bố phải làm việc vất vả

- So sánh, từ láy, từ đồng nghĩa

Hs phát biểu

Hs đọc

- Ca ngợi vẻ đẹp, phẩm chất trong trắng của người phụ nữ, cảm thương cho số phận của họ

- Nỗi nhớ nước, thương nhà trước cảnh đìu hiu hoang vắng nơi Đèo Ngang

Hs làm bài tập sgk

- Tả cảnh gió mùa thu Gió gây

ra tai họa…

- Kể lại diễn biến sự việc nhà tranh của Đỗ Phủ bị tốc mái

- Kể lại hoạt động của những đứa trẻ và tâm trạng ấm ức của tác giả

- Tả cảnh mưa, dột và cảnh sống cực khổ, lạnh lẽo của nhà thơ

- Kể lại mơ ước của nhà thơ

Hs xác định các yếu tố:

- Miêu tả : chuyện đổi kẹo mầm

- Tự sự và miêu tả là phương tiện để tác giả bộc lộ cảm xúc

2 Đọc đoạn văn sau

sgk / trang 137, 138

- Miêu tả : những ngón chân, gan bàn chân, mu bàn chân của người bố

- Tự sự : bố tất bật…… khi bố về cùng là lúc…

-> Dùng phương thức tự

sự và miêu tả để khơi gợi cảm xúc, do cảm xúc chi phối

Ghi nhớ : sgk / tr138

II Luyện tập

(15ph)

1 Hs kể lại nội dung bài

“Bài ca nhà tranh bị gió thu phá” của Đỗ Phủ bằng văn xuôi biểu cảm

2 Viết lại thành bài văn biểu cảm

Gv cho hs làm bài tập số 2 sgk

- Gv yêu cầu : Hs mô phỏng chứ không

bắt chước, không sao chép văn bản cho

sẵn

từ tóc rối

- Miêu tả : cảnh chải tóc của người mẹ, hình ảnh người mẹ

- Biểu cảm : lòng nhớ mẹ khôn xiết

4 Củng cố : (5ph)

Gv chốt lại nội dung bài học

- Tác dụng của yếu tố tự sự và miêu tả trong văn biểu cảm là gì ?

5 Hướng dẫn về nhà

- Xem lại nội dung của bài và viết lại bài văn hoàn chỉnh.

- Soạn bài : Cảnh khuya, Rằm tháng giêng (Hồ Chí Minh)

- Hoàn cảnh, nội dung, nghệ thuật của 2 bài thơ, đặc điểm và thể loại

* Rút kinh nghiệm – bổ sung.

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

=================//\\=================