GIAO AN NGU VAN LOP 8 BAI 10

 Giuùp hoïc sinh hieåu ñöôïc theá naøo laø noùi quaù vaø taùc duïng cuûa bieän phaùp tu töø naøy trong vaên chöông cuõng nhö trong cuoäc soáng thöôøng ngaøy..  Giuùp HS cuûng coá , heä[r]

GIÁO ÁN NGỮ VĂN 8 (HKI) Tuần 10

BÀI 9+10:

Tiết 37: Nói quá.

Tiết 38: Ôn tập truyện ký Việt Nam.

Tiết 39: Thông tin về ngày trái đất năm 2000 Tiết 40: Nói giảm, nói tránh.

MỤC TIÊU CẦN ĐẠT :

 Giúp học sinh hiểu được thế nào là nói quá và tác dụng của biện pháp tu từ này trong văn chương cũng như trong cuộc sống thường ngày

 Giúp HS củng cố , hệ thống hoá kiến thức phần truyện kí hiện đại Việt Nam học ở lớp 8

 Thấy được tác hại , mặt trái của việc sử dụng bao bì ni -lông , tự mình hạn chế sử

 dụng và vận động mọi người cùng thực hiện

 Thấy được tính thuyết phục trong cách thuyết minh về tác hại của việc sử dụng bao bì ni - lông cũng như tính hợp lý của những kiến nghị mà văn bản đã đề xuất

 Từ việc sử dụng bao bì ni –lông , có những suy nghĩ tích cực về các việc tương tự trong vấn đề xử lí rác thải sinh hoạt , một vấn đề vào loại khó giải quyết nhất trong nhiệm vụ bảo vệ môi trường

 Hiểu được thế nào là nói giảm nói tránh và tác dụng của nói giảm nói tránh trong ngôn ngữ đời thường và trong các tác phẩm văn học

 Có ý thức vận dụng nói giảm nói tránh trong giao tiếp khi cần thiết

I MỤC ĐÍCH YÊU CẦU:

II.TIẾN TRÌNH GIẢNG DẠY:

1 Ổn định lớp

2 Kiểm tra bài cũ :

Ôn lại lý thuyết về từ ngữ địa phương và tữ ngữ toàn dân

3 Giới thiệu bài mới :

Trong ca dao, tục ngữ hay trong thơ văn, biện pháp nói quá được sử dụng rất nhiều Vậy thế nào là nói quá và tác dụng của nói quá, chúng ta sẽ đi vào bài học hôm nay

CÁC HOẠT ĐỘNG CỦA GV & HS PHẦN GHI BẢNG

* Hoạt động 1 : Nói quá và I NÓI QUÁ VÀ TÁC DỤNG

CÁC HOẠT ĐỘNG CỦA GV & HS PHẦN GHI BẢNG

tác dụng của nói quá

- Học sinh đọc 2 ví dụ

- Trong 2ví dụ trên, những cụm

từ nào được diễn đạt quá sự

thật ?

- Thực ra, mấy câu này có

nghĩ hàm ẩn là gì ?

- Diễn đạt những từ gạch dưới

trên bảng những cụm từ đồng

nghĩa tương ứng Từ đó so

sánh cách diễn đạt nào hay

hơn ?

CỦA NÓI QUÁ

Vd 1 : Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng

Ngày tháng mười chưa cười đã tối

-> Đêm tháng năm và ngày tháng mười rất ngắn

Vd 2 : Cày đồng đang buổi ban trưa

Mồ hôi thánh thót như mưa

ruộng cày

-> Sự vất vả của người nông dân

(Đêm tháng năm và ngày

tháng mười rất ngắn, Mồ hôi

ướt đẫm cả áo -> nói quá

có tác dụng, nhấn mạnh nội

dung, gây ấn tượng, tăng sức

biểu cảm)

- Hãy cho biết thế nào là nói

quá và tác dụng của nói

quá

- Cho ví dụ vài câu thành ngữ,

ca dao, tục ngữ có nói quá

(Đen như cột nhà cháy, Bán

anh em xa mua láng giềng gần)

II GHI NHỚ : (SGK)

* Câu hỏi thảo luận :

Nói quá và nói khoác có

điểm gì giống và khác nhau ?

(Giống: phóng đại sự thật;

khoác : nói quá là biện pháp

tu từ làm tăng giá trị biểu

cảm còn nói dối (nói khoác)

mang ý nghĩa tiêu cực)

* Hoạt động 2 : Luyện tập III LUYỆN TẬP

Làm bài tập 1,2,3,4

Giải bài tập

3 Thúy Kiều là cô gái có sắc đẹp nghiêng nước nghiêng thành

Người từ cách mạng trong bài “Đập đá ở Côn Lôn” có sức mạnh dời non lấp biển

Trời nét thế mà nó cứ phong phanh áo mộng, đúng là mình đồng da sắt

Bài toán này quá khó, nghĩ nát óc vẫn không ra

4 Xấu như ma, nhanh như cắt, hôi như cú, mềm như lạt

4 Củng cố : Tìm thêm ở ca dao nói quá

5 Dặn dò : - Làm bài tập 5.- Chuẩn bị “Nói giảm, nói

tránh”



Tiết 38 : ÔN TẬP TRUYỆN KÍ VIỆT

NAM

I MỤC ĐÍCH YÊU CẦU:

II.TIẾN TRÌNH GIẢNG DẠY:

1/ Ổn định :

2 / Kiểm tra bài cũ :

- Kiểm tra phần chuẩn bị bài trước của từng tổ

3/ Giới thiệu bài mới :

 Hoạt động 1 : Lập bảng thống kê những văn bản đã

học

S

T

T

Ø TÊN

VĂN

BẢN

TÁC GIẢ THỂ LOẠI NỘI DUNG CHỦ YẾU NGHỆ THUẬT ĐẶC SẮC

1 Tôi đi

học ThanhTịnh Truyeän

ngắn

Cảm nghĩ về cậu học trò lần đầu tiên đi học

-Đậm chất trữ tình

- giàu chất thơ

2 Trong

lòng

mẹ

( 1938 )

Nguye

ân Hồng

Hồi ký (trích )

Nỗi cay đắng tủi cực và tình yêu thương mẹ của bé Hồng

- Lời văn chân thực , giàu cảm xúc

3 Tức

nước

vỡ bờ

(1939)

Ngô Tất Tố

Tiểu thuye

át (Trích )

- Tố cáo xã hội phong kiến

- Vẻ đẹp tâm hồn của người nông dân

- Ngòi bút sinh động , giàu kịch tính

4 Lão

Hạc Nam Cao Truyeän

ngắn ( trích )

- Số phận đau thương , phẩm chất cao quý của người nông dân

- Nhân vật có chiều sâu tâm lý

- Lời văn đa giọng điệu

 Từ đầu thế kỷ 20 , do ảnh hưởng của nền văn hoá phương Tây nên nền văn học Việt Nam bước vào thời kỳ hiện đại

hoá Quá trình hiện đại hoá diễn ra qua 3 chặng :

1900 - 1920 ; 1920- 1930; 1930 – 1945 Chặng 3 là chặng đường

hiện đại hoá Văn học nói chung và truyện ký nói riêng có

thể coi là hoàn thiện

* Hoạt động 2 : - Những điểm giống và khác nhau về nội dung tư tưởng và hình

thức nghệ thuật trong 3 văn bản : Trong lòng mẹ , Tức nước

vỡ bờ , Lão Hạc

- Ba tác phẩm nói trên có đặc điểm gì chung ?

+ Giống nhau :

Đều là văn tự sự

Đều là truyện kí hiện đại ( 1930 – 1945 )

Đều lấy đề tài về con người và cuộc sống xã hội

đương thời của tác giả ; đều

đi sâu miêu tả số phận cực khổ của những con người

bị vùi dập

Đều chứa chan tinh thần nhân đạo ( yêu thương, trân trọng những tình cảm,

phẩm chất đẹp đẽ của con người ; tố cáo những gì

tàn ác , xấu xa )

Đều có lối viết chân thực , gần với đời sống ( bút

pháp hiện thực )

+ Khác nhau :

Văn

bản Thể loại Phương thức

biểu đạt

Đề tài cụ thể Nội dung thuật Nghệ

Trong

lòng

mẹ

Hồi ký

( trích ) Tự sự ( có trữ

tình )

- Tình cảnh đứa bé mồ côi

- Nỗi đau của đứa bé mồ côi và tình yêu thương mẹ củachú bé

- Văn hồi ký chân thực

- Đậm chất

thiết tha Tức

nước

vỡ

bờ

Tiểu

thuyết

( trích )

nông dân cùng khổ

bị áp bức thái quá đã vùng lên

- Phê phán chế độ tàn ác , bất nhân

– Ca ngợi vẻ

hồn, sức sống mạnh mẽ , tiềm tàng của người phụ

thôn

- Khắc hoạ nhân vật đặc sắc

- Miêu tả hiện thực một cách sinh động, hấp dẫn

Lão Truyện Tự sự - Chuyện - Số phận bi - Nhân vật

Hạc ngắn

(trích) (xen trữ tình) một ônglão bất

hạnh phải kết thúc cuộc đời bằng cái chết

thảm của người nông dân cùng khổ

- Nhân phẩm cao đẹp của họ

được đào sâu tâm lý

- Cách kể chuyện tự nhiên, linh hoạt vừa đậm chất triết lý và trữ tình

* Hoạt động 3 : Cho HS phát biểu theo cảm thụ cá nhân

- Em thích nhân vật nào hoặc đoạn văn nào nhất ? Vì

sao ?

4 / Củng cố : - GV đánh giá tiết học

- Cho điểm những HS chuẩn bị bài đầy đủ

5 / Dặn dò : - Học thuộc bài

- Chuẩn bị bài : “ Thông tin về Ngày Trái Đất năm 2000 “



Tiết 39: THÔNG TIN VỀ NGÀY TRÁI ĐẤT NĂM 2000

I MỤC ĐÍCH YÊU CẦU:

II.TIẾN TRÌNH GIẢNG DẠY:

1) Ổn định lớp:

2) Kiểm tra bài cũ: Oân lại kiến thức về văn bản nhật

dụng

3) Bài mới:

+ Giới thiệu bài mới : ( Hoạt động 1 )

Hiện nay , chúng ta được nghe nhắc nhiều đến cụm từ “ ô nhiễm môi trường “ , “ bảo vệ môi trường “ … Bảo vệ môi trường là vấn đề được toàn thế giới quan tâm Trong đó nguồn gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng nhất là rác thải Chính vì vậy , năm 2000 , Việt Nam tham gia Ngày Trái Đất với chủ đề được chọn là “Một ngày không sử dụng bao bì ni –lông

“

Bao bì ni – lông có tác hại như thế nào ? Chúng ta sẽ tìm hiểu điều đó qua bài học hôm nay

Tiến trình giảng dạy Ghi bảng

 Hoạt động 2 : Hướng dẫn đọc

- Phần đầu : giọng thuyết minh như

đọc tin thời sự , như mộït lời kêu

gọi

- Phần sau : nhấn mạnh từng kiến

nghị

- Đoạn “ Mọi người hãy … “ : giọng

hô hào

_ Nhận xét cách đọc của học sinh

* Hoạt động 3 :

_ Gọi đọc chú thích * sgk trang 106

GV giải thích thêm : Plastic là

những vật liệu tổng hợp gồmcác

phần tử lớn gọi là Pô –li – me Các

loại nhựa có đặc tính chung là

không thể tự phân huỷ Nếu

không bị đốt , nó có thể tồn tại

từ 20 năm  5000 năm

* Hoạt động 4 : Tìm hiểu và phân

tích bố cục của văn bản

/?/ Em hãy cho biết văn bản được

chia ra mấy đoạn ? Ý của mỗi

đoạn ?

- Đoạn 1 : từ đầu … bao bì ni - lông

“

Nguyên nhân ra đời của bản

thông điệp

- Đoạn 2 : “ Như chúng ta … đối với

môi trường “

Tác hại của bao bì ni - lông  giải

I/ Đọc - Hiểu chú thích :

SGK trang 106

II/ Đọc - Hiểu văn bản :

1 Tác hại của bao bì

ni - lông :

- lẫn vào đất  xói mòn

- xuống cống rãnh  gây

Tiến trình giảng dạy Ghi bảng

pháp

- Đoạn 3 : Phần còn lại

Lời kêu gọi

* Hoạt động 5 : Tìm hiểu văn bản

- Đọc lại đoạn 1

/ ?/ Do đâu mà bản thông điệp “

Thông tin về ngày trái đất năm

2000 ra đời ?

/ ?/ Vì sao VN lại tham gia chủ đề

này ? ( Phù hợp với hoàn cảnh VN ,

vấn đề gần gũi mà có ý nghĩa

lớn )

/ ?/ Vì những đặc tính gì mà bao bì ni

- lông có thể gây nguy hại cho môi

trường ? ( Đặc tính không phân huỷ

)

/ ?/ Chính tính không phân huỷ ấy

đã tạo nên hàng loạt những tác

hại như thế nào ?

/ ?/ Đoạn văn trình bày tác hại của

bao bì ni -lông theo mối quan hệ

nào ? ( Nhân quả )

/ ?/ Em có nhận xét gì về việc trình

bày các ví dụ? ( Thứ tự , mạch lạc )

* Câu hỏi thảo luận :

_ Ngoài những tác hại trên, các em

hãy thảo luận để tìm ra những tác

hại của bao bì ni - lông như thế

nào ? ( Vất bừa bãi  gây mất mỹ

quan; rác đựng trong túi ni lông bọc

kín sẽ gây ra các chất độc hại : NH

3 , CH 4 , H2O , bao bì màu làm ô

nhiễm thực phẩm … )

/ ?/ Trước vấn nạn về ô nhiễm môi

trường do bao bì ni - lông sinh ra thì tổ

chức bảo vệ môi trường đã đề

xuất hướng giải quyết như thế

nào ?

/ ?/ Theo em , những cách giải quyết

đó có tính thuyết phục và tính khả

thi không ? ( kiến nghị hợp lý , có

tính khả thi )

* Câu hỏi thảo luận :

/ ?/ Việc hạn chế sử dụng bao bì ni -

lông có được thực hiện triệt để

không ? Hãy giải thích vì sao ?

( Việc tái chế ni - lông gặp nhiều

khó khăn vì : những người dọn rác

không thích gom bao bì ni - lông vì

quá nhẹ , giá thành tái chế bao ni -

bệnh dịch

- trôi ra biển  chết sinh vật

- đốt  ảnh hưởng đến tuyến nội tiết , giảm khả năng miễn dịch

2 Giải pháp :

- Thay đổi thói quen sử dụng

- Không sử dụng khi không cần thiết

Nêu tác hại của bao ni -lông với mọi người

3/ Lời kêu gọi :

- Hãy quan tâm tới trái đất

- Hãy bảo vệ trái đất

- Hãy cùng nhau hành động : “ Một ngày không

Tiến trình giảng dạy Ghi bảng

lông còn đắt Hơn nữa , bao bì ni -

lông dễ đáp ứng với yêu cầu cá

nhân , rẻ , nhẹ , sản xuất bao bì ni -

lông so với sản xuất bao bì giấy

tiết kiệm được 40 % năng lượng 

hạn chế việc sử dụng bao ni - lông

còn là vấn đề nan giải

/ ?/ Từ “ vì vậy “ trong đoạn văn trên

có tác dụng gì ? ( Liên kết , gắn bó

2 đoạn )

/?/ Từ việc nêu lên một thực trạng

để đề ra phương hướng giải quyết ,

văn bản kêu gọi điều gì ?

/?/ Em có nhận xét gì về cách diễn

đạt ? ( 3 câu cầu khiến với điệp từ

“hãy “ có tính nhấn mạnh , khẩn

thiết  có tính thuyết phục )

/?/ Nội dung 3 câu trên đều hướng

tới điều gì ?

( Bảo vệ môi trường , sức khoẻ

cộng đồng )

* Hoạt động 6 :

/?/ HS chỉ ra tính chất chặt chẽ của

bố cục văn bản

/?/ Phương thức biểu đạt của văn

bản này có gì khác với những văn

bản mà các em đã học từ trước

đến nay ? ( Tri thức khách quan , khoa

học , không hư cấu , ngôn ngữ cô

đọng , đơn nghĩa )

/?/ Em có nhận xét gì về bố cục

của văn bản ?

( rất chặt chẽ bằng cách diễn đạt

ngắn gọn : lịch sử ra đời của tổ

chức quốc tế bảo vệ môi trường ,

lý do Việt Nam chọn chủ đề 

nguyên nhân đến hệ quả  kêu gọi

bằng ba câu ứng với ba ý đã nêu

trong phần 1

_ Gọi học sinh đọc phần ghi nhớ trong

SGK

* Hoạt động 7: Chuẩn bị chương trình

địa phương

Cho HS biết trước nội dung của bài

chương trình địa phương để chuẩn bị

sưu tầm tư liệu về các tác giả ở

miền Nam trước 1975 Cụ thể các

tổ sẽ phân công sưu tầm tư liệu

về : Nguyễn Đình Chiểu , Hồ Biểu

sử dụng bao bì ni - lông “

II / Tổng Kết:

Ghi nhớ sgk trang

107

III / Luyện tập :

Phân tích những ưu điểm của văn bản này trong sự giải thích tác hại của rác thải ni –lông ; của việc đề xuất kiến nghị , cách mở đầu và kết thúc văn bản

Tiến trình giảng dạy Ghi bảng

Chánh , Anh Đức , Viễn Phương …

( tiểu sử , những đóng góp cho Văn

Học , nắm được các tác phẩm chính

… )

4/ Củng cố:

/?/ Em hãy nêu nhận xét của mình về cách lập luận của văn bản

5/ Dặn dò:

_ Học bài, chuẩn bị bài: “Kiểm tra 1 tiết theo bài ôn tập ”



TIẾT 40: NÓI GIẢM NÓI TRÁNH

I MỤC ĐÍCH YÊU CẦU:

II.TIẾN TRÌNH GIẢNG DẠY:

1 Ổn định lớp:

2 Kiểm tra bài cũ:

- Thế nào là nói quá? Cho ví dụ

- Tìm và phân tích ý nghĩa của biện pháp nói quá trong đoạn thơ sau:

Anh đi xuôi ngược tung hoành Bước dài theo gió lay thành chuyển non Mái chèo một chiếc xuồng con Mà sông nước dậy sóng cồn đại dương

3 Giới thiệu bài mới :

Ngược với nói quá, trong một số trường hợp đặc biệt, người ta cần dùng cách diễn đạt tế nhị, đó là cách nói giảm nói tránh Thế nào là nói giảm nói tránh? Khi nào cần nói giảm nói tránh, chúng ta sẽ tìm hiểu ở bài học hôm nay

TIẾN TRÌNH GIẢNG DẠY

* Hoạt động 1: Tìm hiểu thế nào là

nói giảm nói tránh và tác dụng

của biện pháp tu từ này

- Học sinh đọc 3 ví dụ trong SGK

- Những từ in đậm có nghĩa là gì?

- Tại sao tác giả không dùng từ

“chết” mà lại dùng các từ “đi gặp,

chẳng còn” để diễn đạt ý trên?

* Câu hỏi thảo luận:

1 Hãy tìm một số cách diễn đạt

khác cũng nói về cái chết

(Qua đời, quy tiên, trăm tuổi…)

2 Trong bài “Lão Hạc” có câu:

- Cậu Vàng đi đời rồi…

Em hãy nhận xét cách diễn đạt

này khi nói về cái chết của con

Vàng

(Nếu nói “bị giết thịt” sẽ tạo cảm

giác ghê sợ, còn dùng “đi đời” vừa

xót xa vừa đau lòng vì cảnh ngộ

trớ trêu)

- Trong ví dụ 4, nhận xét cách nói

nào nhẹ nhàng hơn đối với người

nghe?

à Rút ra kết luận thế nào là nói

giảm, nói tránh

- Giáo viên mở rộng thêm về

cách nói giảm nói tránh: dùng từ

đồng nghĩa, đặc biệt là từ Hán

Việt, dùng cách nói phủ định,

cách nói vòng, nói trống… theo

PHẦN GHI BẢNG

I / TÌM HIỂU BÀI : NÓI GIẢM NÓI TRÁNH VÀ TÁC DỤNG CỦA BIỆN PHÁP NÓI GIẢM NÓI TRÁNH:

1 Nghĩa của từ ngữ in đậm

Vd 1 : … tôi sẽ đi gặp cụ Các Mác, cụ Lênin…

Vd 2 : Bác đã đi rồi…

Vd 3 : … bố mẹ chẳng còn.

à Những từ gạch dưới đều nói đến cái chết

à bớt đi phần nào sự đau buồn.

2 Tác dụng của từ ngữ in đậm :

… áp mặt vào bầu sữa

nóng của người mẹ

à để có sự tế nhị.

3 So sánh hai cách nói sau:

Vd 2 : - Con dạo này lười lắm.

- Con dạo này

không được

các ví dụ trong sách giáo viên chăm chỉ lắm.

à Cách nói thứ 2 nhẹ nhàng hơn

II / BÀI HỌC :

Ghi nhớ: SGK / 108

* Hoạt động 2: Luyện tập III / LUYỆN TẬP

Làm BT 1, 2 ,3 / 108 , thảo luận

1 Yêu cầu

- Tìm đúng từ ngữ yêu cầu điền

vào

+ Cách giải

- Đọc kỹ các câu theo từng yêu

cầu

- Xem xét chỗ nào để điền từ có

đúng ý nghĩa của câu văn

1 Điền các từ ngữ nói giảm nói tránh

a/ đi nghỉ b/ chia tay nhau c/ khiếm thị d/ có tuổi e/ đi bước nữa

2 Phát hiện những câu có sử

dụng cách nói giảm nói tránh 2 Câu có sử dụng cáchnói giảm nói tránh

a2 – b2 – c1 – d1 – e2

3 Yêu cầu: (có thể dùng bảng

con)

- 5 HS làm 5 BT miệng có nói giảm

nói tránh

- Đọc kỹ yêu cầu của đề bài

Cách giải:

- GV gợi ý – HS thực hiện

3 Đặt năm câu có sử dụng nói giảm nói tránh

4 Yêu cầu:

- HS cớ bản áp dụng nói giảm nói

tránh phụ thuộc vào tình huống giao

tiếp vào mối quan hệ và hiểu biết

giữa người nói và người nghe

- Khi cần nói rõ thực trạng, khi cần

thông báo đầy đủ sự việc… người

ta không dùng nói giảm nói tránh

4 Trường hợp không nên dùng cách nói giảm nói tránh

- Chỉ ra những lỗi lầm ở mức độ nặng của bạn

- Những sai phạm của người khác lặp đi lặp lại nhiều

à Chọn những lời lẽ để tăng tính thuyết phục

4 Củng cố:

Cho ví dụ về 4 cách nói giảm nói tránh ( dùng các từ ngữ đồng nghĩa , cách nói phủ định từ ngữ trái nghĩa, nói vòng, nói trống ( tỉnh lược )

5 Dặn dò:

- Học bài

- Chuẩn bị “Câu ghép ”

